II SA/Sz 910/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...], nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia (...) r. (...), Prezydent Miasta S., po rozpatrzeniu wniosku S. Spółdzielni Mieszkaniowej w S., na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) oraz art. 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1592, z późn. zm.), odmówił wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego nr (...) mieszczącego się w budynku przy ul. Ś. w S. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w archiwach Urzędu Miasta znajduje się decyzja o udzieleniu pozwolenia na wykonanie adaptacji strychu na cele mieszkalne (z dnia (...), ale brak jest zawiadomienia o zakończeniu budowy i zgłoszenia rozpoczęcia użytkowania pod ww. adresem, do czego inwestor został zobowiązany. Ponadto organ stwierdził, że przedłożona wraz z wnioskiem inwentaryzacja i plan lokalu wskazują, że przebudowa lokalu nr (...) nie została dokonana zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją o udzieleniu pozwolenia na wykonanie adaptacji strychu na cele mieszkalne. Wobec niedostarczenia, na żądanie organu, dokumentacji dotyczącej zakończenia przebudowy ww. lokalu, zdaniem organu, wniosek o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu nie zawiera kompletu informacji pozwalających na zajęcie stanowiska w sprawie. Na powyższe postanowienie S. Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Zarzuciła postanowieniu Prezydenta Miasta S. naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903, z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że nie doręczenie dokumentacji, której Spółdzielnia nie posiada, uniemożliwia wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego. Spółdzielnia podkreśliła, że z powodu braku dokumentacji zleciła wykonanie inwentaryzacji budowlanej osobie posiadającej wymagane prawem uprawnienia budowlane. Wskazała również na art. 2 ust. 6 ustawy o własności lokali, który "wprost nakazuje, że w przypadkach, gdzie brak jest dokumentacji należy sporządzić inwentaryzację". W związku z tym, zdaniem Spółdzielni, wniosek o wydanie zaświadczenia o samodzielności spełniał wszystkie wymogi określone we wskazanej ustawie. Ponadto Spółdzielnia podkreśliła, że odmawiając wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu organ zajął de facto stanowisko w sferze formalnej, nie odnosząc się do faktu istnienia samodzielnego lokalu mieszkalnego odpowiadającego definicji zawartej w art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Postanowieniem z dnia (...)r. numer (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 §1 pkt 1, art. 144, art. 217 § 1 Kpa, w związku z art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali, utrzymało w mocy powyższe postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na treść art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali, zgodnie z którym "samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczony na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych". W świetle powyższego, zdaniem organu, samodzielnym lokalem może być izba (lokal), który nadaje się do zasiedlenia. Zasiedlenie budynku możliwe jest zaś po uzyskaniu, zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, a takiego pozwolenia brak jest w aktach sprawy. Organ wskazał również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2001r. II A.A./Lu 393/00 (organ błędnie wskazał sygnaturę, cytowany wyrok oznaczony jest sygn. akt II SA/Lu 393/00, ONSA 2003, nr 3, poz.102), w myśl którego wydanie zaświadczenia o spełnieniu wymagań samodzielności lokalu mieszkalnego może nastąpić po dopuszczeniu do użytkowania budynku, w którym lokal jest usytuowany, dodając, że w niniejszej sprawie jest to dopuszczenie do użytku zaadoptowanego strychu. Kolegium odniosło się również do wskazanego w zażaleniu art. 2 ust. 6 ustawy o własności lokali. Stwierdziło, że przepis ten umożliwia dokładne ustalenie przedmiotu własności i odróżnienie danego lokalu od innych (lokali), stanowiących własność innych osób. Zdaniem organu, znajdujący się w aktach sprawy "Plan i opis lokalu mieszkalnego" przedmiotowego lokalu zawierający wszystkie elementy określone w art. 2 ust. 5 i 6 ustawy spełnia te wymagania. Nie zastępuje on jednak zezwolenia na użytkowanie lokalu. Na powyższe postanowienie S. Spółdzielnia Mieszkaniowa złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. Wskazała, że zarówno w stanie prawnym obowiązującym w dacie dokonywania adaptacji strychu na lokal mieszkalny, jak i zgodnie z obecnym brzmieniem Prawa budowlanego, obowiązek zgłoszenia zakończenia budowy dotyczy obiektu budowlanego, do którego przepisy nie zaliczają przebudowy i zmiany sposobu użytkowania strychu na mieszkanie w budynku wielorodzinnym. Podkreśliła również, że budynek, w którym położony jest przedmiotowy lokal mieszkalny jest dopuszczony do użytkowania i jest zasiedlony. Spółdzielnia stwierdziła, że żądanie doręczenia dokumentów potwierdzających zgłoszenie zakończenia budowy jest nieuzasadnione i nie znajduje oparcia w aktualnie obowiązujących przepisach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka bezpośrednio o roszczeniach stron. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.), "Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne." Spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia (art.2 ust.3 ww. ustawy). Zasadniczym problemem wynikającym z postanowień organów I i II instancji jest związanie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu z uprzednim dopuszczeniem do użytkowania lokalu, którego samodzielność ma być potwierdzona zaświadczeniem. We wskazywanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wyroku NSA stwierdzono, że: "Pojęcie służenia zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych w znaczeniu tego przepisu może być spełnione w odniesieniu do lokalu mieszkalnego wówczas, gdy udzielone zostało zezwolenie na użytkowanie budynku, w którym lokal ten jest usytuowany. Dlatego wydanie zaświadczenia o spełnieniu wymagań samodzielności lokalu mieszkalnego (art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz. U. Nr 85, poz. 388 ze zm.) może nastąpić po dopuszczeniu do użytkowania budynku, w którym lokal ten jest usytuowany (...)." Podobne stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 11 lutego 2004 r. ( II SA/Łd 1116/01 publ. strona internetowa www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy jednak podkreślić, że przesłanką samodzielności lokalu określoną w ustawie o własności lokali jest wydzielenie go w obrębie budynku trwałymi ścianami. Podobne rozumienie samodzielności lokalu przyjął w tym zakresie NSA (w wyroku z dnia 6 lipca 2005 r., OSK 1653/04), stwierdzając, że "samodzielny lokal mieszkalny w rozumieniu ustawy to - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - taki, który jest wydzielony trwałymi ścianami, to znaczy funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z urządzeń znajdujących się w innym lokalu". W rozpoznawanej sprawie lokal będący przedmiotem wniosku spełnia te wymagania, co nie jest kwestionowane przez organy orzekające w sprawie. W związku z twierdzeniem organu, iż zasiedlenie lokalu możliwe jest po uzyskaniu, zgodnie z art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego, pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, dodatkowo należy wskazać, pogląd wyrażony w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2005r. (II SA/Wr 203/03, publ. strona internetowa www.orzeczenia.nsa.gov.pl): "Przepis art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali zawiera definicję samodzielnego lokalu mieszkalnego obowiązującą dla celów tej ustawy. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, niedopuszczalne jest posługiwanie się definicjami tego pojęcia skonstruowanymi dla potrzeb innych aktów prawnych w tym ustawy Prawo budowlane, czy też rozporządzeń wydanych na podstawie delegacji zawartych w tej ustawie." Pogląd ten podziela niniejszy skład orzekający. Konsekwencją takiego stanowiska jest także pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 318/08 (publ. strona internetowa www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym Sąd stwierdził, że "kwestia czy budynek, w którym znajduje się określany lokal mieszkalny, został oddany do użytkowania, nie wchodzi w zakres badania w postępowaniu wyjaśniającym poprzedzającym wydanie zaświadczenia." Podobne stanowisko wyrażone zostało również w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Po 250/06, (publ. strona internetowa www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie nie jest przez organy orzekające kwestionowane dopuszczenie do użytkowania budynku, w którym znajduje się lokal, którego samodzielny charakter ma potwierdzić zaświadczenie, o którym mowa w powoływanym art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. W istocie bowiem organ II instancji wyraźnie mówi o dopuszczeniu do użytkowania samego lokalu. Stąd rozważania o dopuszczeniu do użytkowania całego budynku (jak w wyroku WSA w Lublinie) pozbawione są jakiegokolwiek związku z rozpoznawaną sprawą. Można też dodatkowo wskazać, że w szczególności organ II instancji nie kwestionuje ustaleń wynikających ze znajdującego się w aktach sprawy "Planu i opisu lokalu mieszkalnego". W tym stanie rzeczy odmowa wydania zaświadczenia nie znajduje żadnego uzasadnienia, bowiem została oparta na błędnej wykładni przepisu art.2 ust.2 ustawy o własności lokali i dlatego też, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania znajduje swoje oparcie w art. 200 wskazanej wyżej ustawy.