III SA/Kr 870/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2008r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych skargę oddala Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a i art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( Dz. U . Nr 70, poz. 473 ze zm.) cofnął udzielone B. G. zezwolenia z dnia 8.05.2007r. Nr [...], Nr [...] i Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo, powyżej 4,5% do 18% oraz powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie wielobranżowym J. Uzasadniając decyzję, organ odwołał się do zdarzenia, które miało miejsce we wskazanym wyżej punkcie handlowym w dniu 1.06.2007r., a polegało na sprzedaży alkoholu w postaci piwa butelkowego marki [...] 0,5 litra osobie nieletniej. W związku z tym zdarzeniem wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia w/w zezwoleń, w trakcie którego ustalono, że w dniu 30.01.2008r. został wydany wyrok przez Sąd Rejonowy (sygn. akt [...]) warunkowo umarzający postępowanie karne przeciwko B. G. oskarżonej o przestępstwo z art. 43 ust. 1 w zw. z art. 15 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (sprzedanie wbrew przepisom ustawy alkohol osobom nieletnim). Powyższe pozwoliło organowi na przyjęcie, że miało miejsce naruszenie podstawowych zasad ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, co uzasadnia cofnięcie przedmiotowych zezwoleń. W odwołaniu od w/w decyzji B. G. zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wystarczające dla cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest stwierdzenie jednokrotnego przypadku sprzedaży alkoholu nieletniemu. Wyjaśniła, że w całym okresie prowadzenia przez nią działalności handlowej zdarzenie to było jednostkowe, nie było celowe i w jej ocenie niezawinione, gdyż osoba, której sprzedano alkohol nie wzbudzała wątpliwości co do wieku, stąd sprzedawca wydał jej piwo. Drugim zarzutem była błędna wykładnia prawa polegająca na przyjęciu, że naruszenie postanowień w konkretnym zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi przesłankę do cofnięcia wszystkich zezwoleń posiadanych przez danego przedsiębiorcę. Sprzedany alkohol należał do grupy alkoholi do 4,5% i zdaniem skarżącej, jeśliby przyjąć cofnięcie zezwolenia za słuszne, winno dotyczyć jedynie zezwolenia o Nr [...]. Na koniec dodała, że organ nie ustalił dostatecznie stanu faktycznego w sprawie, nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył przepisy art. 7, 77, § 1 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15.06.2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 10 lit. a i art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu przed organem I instancji nie doszło do naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego jak i materialnego. Wszczęcie postępowania nastąpiło prawidłowo w związku z uzyskaniem informacji od z–cy Komendanta Komisariatu Policji o sprzedaży w sklepie skarżącej alkoholu osobie nieletniej. Zdarzenie to stanowi przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a w/w ustawy, wobec uznania, że nastąpiło nieprzestrzeganie przez skarżącą określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Dodatkowo przemawia za tym wyrok Sądu Rejonowego warunkowo umarzający postępowanie wobec skarżącej o przestępstwo z art. 43 ust. 1 w zw. z art. 15 w/w ustawy, z tym, że wyjaśniając znaczenie tego wyroku, organ podkreślił, że orzeczenie to, choć nie jest wyrokiem skazującym, samo w sobie stwierdza popełnienie przestępstwa. Organ wskazał też, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż nawet jednorazowe nieprzestrzeganie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18 stanowi przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W skardze z 4.08.2008r. na powyższą decyzję B. G. podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji, dodając, że decyzja organów jest krzywdząca i stanowi niewspółmierną dolegliwość w stosunku do popełnionego wykroczenia. W konsekwencji wpłynie na funkcjonowanie sklepu, gdyż bez sprzedaży alkoholu dochody z działalności handlowej będą zdecydowanie niższe, co może się wiązać z ograniczeniem zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga B. G. nie może zostać uwzględniona. Regulacja prawna w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży znajduje się w art. 18 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który w ust. 10 stanowi, że organ wydający zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży tj. wójt (burmistrza, prezydenta miasta), właściwy ze względu na lokalizację punktu sprzedaży cofa zezwolenie w przypadkach określonych od punktu 1 do 7 ust. 10, cytując mający zastosowanie w sprawie pkt 1 lit. a : w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. W ocenie Sądu decyzje orzekających w sprawie organów zostały wydane przy zachowaniu nie tylko wymogów procesowych ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ale przede wszystkim z uwzględnieniem celu i właściwą wykładnią wyżej wymienionego przepisu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wskazując w pierwszej kolejności na wykładnię celowościową i systemową – należy podnieść, że nadrzędnym celem ustawy (wyrażonym już w preambule ustawy) jest przeciwdziałanie patologicznym zjawiskom społecznym takim jak alkoholizm. Dlatego prawidłowym na gruncie tego jest przyjęcie, że nawet jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie małoletniej, a nastepnie ograniczenie obywatelom dostępu do alkoholu przez cofnięcie wobec takiego zdarzenia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi jeden z instrumentów, w jaki ustawodawca wyposażył organy jednostek samorządu terytorialnego w celu eliminacji zjawiska alkoholizmu (podobnie w wyroku NSA w W-ie z dnia 29.08.2007r. II GSK 111/07 czy z dnia 25.09.2005r. II GSK 148/05). Zauważyć też należy, co wiąże się z wykładnią językową ustawy, iż gdyby zamiarem ustawodawcy było uznanie za przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jedynie wielokrotnych aktów naruszeń zakazu sprzedaży ( podawania) tych napojów osobom nieletnim ( jak chce tego skarżąca) to wprowadziłby w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a regulację analogiczną do regulacji pkt 3 tego artykułu. Ten ostatni przepis stanowi wyraźnie, że zezwolenie cofa się w przypadku powtarzającego się, co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy w miejscu sprzedaży lub w najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą alkoholu przez dany punkt sprzedaży. Druga istotną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest to, czy nieprzestrzeganie określonych w w/w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% oraz piwo pociąga za sobą konsekwencje w tej postaci, że organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. W tej materii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów w dniu 30.10.2007r. II GPS 2/07 udzielając odpowiedzi pozytywnej. Z przepisu art. 187 § 2 ustawy p.p.s.a. wynika co prawda, że uchwała składu siedmiu sędziów jest wiążąca w danej sprawie (tzn. w tej, w której przedstawiono składowi zagadnienie do rozstrzygnięcia), niemniej jednak niniejszy skład Sądu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela w całej rozciągłości. Wynika powyższe z założenia, że cofnięcie zezwolenia nie stanowi sankcji za niewłaściwe, niezgodne z prawem korzystanie z tego zezwolenia ale jest sankcją za naruszenie ogólnych warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych, odnoszących się w jednakowym stopniu do wszystkich napojów alkoholowych. W konsekwencji ustawa w art. 18 określa przesłanki cofnięcia zezwolenia w oderwaniu od konkretnego rodzaju alkoholu czy też rodzaju zezwolenia. Cofa się więc zezwolenie, jeżeli dopuszczono się sprzedaży napojów alkoholowych (a więc jakiegokolwiek napoju alkoholowego) osobom nieletnim, tak samo gdy sprzedano jakikolwiek alkohol bez zezwolenia. Ma to związek z założeniem generalnym, że ustawa dąży do wyeliminowania z obrotu napojami alkoholowymi przedsiębiorcy, który dopuścił się naruszenia warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych, nie zaś ograniczenie jego udziału w obrocie do sprzedaży tych napojów, które do tej pory sprzedawał zgodnie z warunkami i zasadami sprzedaży. Nadto przepisy ustawy określające przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, co oznacza, że w przypadku spełnienia danej przesłanki organ jest zobowiązany wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia. Taki charakter regulacji prawnej nie pozwala organom administracyjnym na uznaniowość w zakresie orzekania o cofnięciu zezwolenia jak również nie pozwala brać pod uwagę takich okoliczności jak: redukcja zatrudnienia, utrata dochodu, a tym samym utrata źródła utrzymania. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że zaskarżone decyzje są zgodne z obowiązującym stanem prawnym. Powyższe uzasadnia oddalenie skargi B. G. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.