I OSK 328/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-11-04

Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Małgorzata Borowiec, Tomasz Zbrojewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zawodowemu, którego stosunek służbowy został przywrócony wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu, przysługują odsetki ustawowe od uposażenia wypłaconego po przywróceniu do służby, a także czy potrącenie świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby było zasadne?
Ratio decidendi
NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA w części dotyczącej odsetek od uposażenia, uznając, że stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego ma skutek wsteczny, ale nie odwraca skutku upływu czasu w zakresie prawa do świadczeń. Roszczenie o wypłatę uposażenia powstało dopiero po stwierdzeniu nieważności, co wyklucza zwłokę w rozumieniu art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej. NSA oddalił natomiast skargę kasacyjną w części dotyczącej potrąceń, potwierdzając, że WSA prawidłowo uznał potrącenie za bezprawne z powodu niezachowania wymaganego trybu.
Stan faktyczny
K. Ś. domagał się odsetek od uposażenia wypłaconego po przywróceniu go do służby wojskowej wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Kwestionował również potrącenie z uposażenia świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby. Organy administracji odmówiły przyznania odsetek, uznając brak zwłoki w wypłacie, a potrącenie uznały za zasadne. WSA uchylił decyzje organów, uznając prawo do odsetek i bezprawność potrąceń. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach od uposażenia i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; oddalił skargę kasacyjną w pozostałej części; zasądził od K. Ś. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu kwotę 110 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Tomasz Zbrojewski Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 282/08 w sprawie ze skargi K. Ś. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia i świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach od uposażenia i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części; 3. zasądza od K. Ś. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu kwotę 110 (sto dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 282/08, uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień Poznań z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odsetek od wypłaconego uposażenia i świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego (dalej POW) z dnia [...] listopada 2002 r. o wypowiedzeniu chor. K. Ś. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Następnie Wojskowy Komendant Uzupełnień Poznań 1 decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] odmówił przyznania K. Ś. odsetek od wypłaconego uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm. - dalej ustawa z dnia 11 września 2003 r. lub ustawa o służbie wojskowej) tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Instytucja zwłoki (art. 476 k.c.) uwarunkowana jest winą, której organowi przypisać nie można. Po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzenia stosunku służbowego stronie wypłacono bowiem niezwłocznie wszystkie zwaloryzowane świadczenia. Ponadto żołnierz w spornym okresie nie pełnił służby. Otrzymał świadczenie z tytułu zwolnienia ze służby, a potem świadczenia emerytalne. Po przywróceniu do służby odmówił zwrotu tych świadczeń. Roszczenie o odsetki nie ma zatem żadnego uzasadnienia, zwłaszcza, że odsetki można naliczyć dopiero od momentu, gdy decyzja nadzorcza stała się wymagalna, a termin ten został zachowany. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego Poznaniu decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. Ś., utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia [...] maja 2008 r., stwierdzając, że organ I instancji zasadnie odmówił przyznania odsetek od wypłaconego uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia. Decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2008 r. K. Ś. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Wnosił też o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie mu odsetek oraz zwrot świadczeń potrąconych przy wypłacie uposażenia. W uzasadnieniu skargi wskazał, że przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych określają, w jakim dokładnie terminie przysługuje żołnierzowi uposażenie, dodatki i inne świadczenia. Należności wypłacone po przywróceniu do służby otrzymał zatem już po terminie ich wymagalności. Ponadto z wypłaconego uposażenia potrącono należności wypłacone mu uprzednio w związku ze zwolnieniem go ze służby. Potrąceń dokonano bez żadnego tytułu wykonawczego, bez zgody żołnierza, po upływie 3-letniego terminu przedawnienia, czyli z oczywistym naruszeniem art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. i art. 87 § 1 pkt 2 K.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 282/08, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów art. 81 ust 1 – 3, art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że kontroli sądowej podlegały tylko decyzje w przedmiocie odsetek i potrącenia nienależnego świadczenia. Inne rozstrzygnięcia dotyczące skarżącego nie mogły być oceniane, gdyż nie mieszczą się w granicach sprawy wyznaczonej przedmiotem zaskarżonej decyzji (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył interpretacji i stosowania przepisów w sprawie prawa skarżącego do odsetek oraz potrąceń należności otrzymanych w dniu zwolnienia ze służby. Rozstrzygając pierwszą z tych kwestii, organy jako podstawę podjętych rozstrzygnięć powołały art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przyjęły przy tym, że w ich działaniach nie było zwłoki (zawinionego działania), a zatem skarżącemu żadne odsetki nie przysługują. Natomiast skarżący powoływał się na skutek ex tunc decyzji nadzorczej. Taki pogląd strony, zdaniem Sądu I instancji, jest co do zasady prawidłowy. Organy pominęły bowiem, że przesłanką stwierdzenia nieważność wypowiedzenia stosunku służbowego było podjęcie tej ostatniej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie nieważności samo w sobie jest potwierdzeniem winy jednego z organów Państwa. Stąd nieuprawnione jest powoływanie się przez organ na brak winy w tym zakresie. Zdaniem WSA w Poznaniu, należy ponadto przypomnieć, że chociaż spory o odsetki mają cywilnoprawny charakter, to jednak załatwienia takich spraw powierzono organom administracji publicznej. Oznacza to, że muszą być one rozpatrywane z uwzględnieniem zarówno konstrukcji cywilnoprawnych, jak też przepisów obowiązujących w postępowaniu administracyjnym. Zauważyć również trzeba, że organ, stwierdzając nieważność decyzji, wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, istniejącą już od daty jej wydania. Decyzja nadzorcza ma więc charakter aktu deklaratoryjnego, a organy w sposób niedopuszczalny przypisują jej cechę kształtującą. Powyższe uwagi mają istotne znaczenie także dla interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 81 ust. 1 i ust. 2 ustawy o służbie wojskowej uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym wypłacane są miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują (ust. 1), a inne dodatki do uposażenia zasadniczego - nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie (ust. 2). Natomiast termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73, określa art. 81 ust. 3. Analiza treści art. 81 ustawy w kontekście unormowania zawartego w art. 75 ust. 3 ustawy, wskazuje, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy zobowiązane do wypłaty skarżącemu świadczeń pozostawały w zwłoce w rozumieniu ostatnio wymienionego przepisu. Przechodząc do sprawy potrąconych świadczeń, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że podziela pogląd organów, że w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, przestała istnieć podstawa do wypłaty świadczeń w związku ze zwolnieniem ze służby. Zauważyć jednak należy, że organy w kwestii omawianego potrącenia, nie powołały żadnego przepisu umożliwiającego potrącenie. Działanie organów bez podstawy narusza zaś konstytucyjną zasadę praworządności i nie zasługuje na ochronę. W tym zakresie skarżący trafnie zarzucił organom naruszenie art. 103 ustawy o służbie wojskowej. Zgodnie z tym przepisem potrąceń z uposażenia żołnierza zawodowego dokonuje się w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, czyli ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm. – dalej K.p.). Przepis art. 87 § 1 pkt 2 K.p. wymaga posiadania tytułu wykonawczego w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych niż świadczenia alimentacyjne, o ile pracownik nie wyrazi pisemnej zgody na potracenia (art. 91 § 1 K.p.). Wojskowy Komendant Uzupełnień w Poznaniu, jak wynika z akt sprawy, nie dysponował ani zgodą skarżącego ani stosownym tytułem wykonawczym, a zatem potrąceń z jego uposażenia dokonał bezprawnie. Tym samym strona zasadnie żąda wypłaty potrąconych jej należności. Sąd I instancji w końcowej części wywodów podkreślił, że może oceniać zaskarżoną decyzję jedynie z punktu widzenia jej zgodności z prawem. Nie może natomiast kierować się względami słuszności, celowości czy zasadami współżycia społecznego. Przedstawione stanowisko Sądu nie przekreśla jednak możliwości poszukiwania przez organy innych narzędzi prawnych na drodze innych postępowań, jeżeli organy uznają, że leży to w ich (Skarbu Państwa) interesie. W judykaturze prawa cywilnego zwraca się bowiem uwagę na to, że "niezdolność" czy "niemożność" jednej ustawy czy też niedoskonałość ustanowionych zasad nie może prowadzić do akceptacji przesunięć majątkowych, czy też uzyskania korzyści pozbawionych uzasadnienia ekonomicznego czy też moralnego (wyrok SN z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt CSK 458/06 lex nr 253397). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszanie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1. art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie przysługują odsetki ustawowe, bowiem organy zobowiązane do wypłaty świadczeń pozostawały w zwłoce; 2. art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez wadliwe przyjęcie, że uposażenie, dodatki i inne należności określone w art. 73 przysługują skarżącemu wraz z odsetkami ustawowymi od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej. 3. art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U z 2008 r. Nr 141) poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie niesłusznie potrącono należności, do których utracił prawo w związku z stwierdzeniem nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego. Nadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania przez błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i przyjęcie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w wyroku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w zaskarżonym wyroku błędnie uznano, że na tle regulacji zawartej w art. 75 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r. pojęcie winy przy zwłoce jest zbędne, chociaż jednoczenie Sąd I instancji wyraźnie zaznaczył, że spór o odsetki ma przymiot sprawy cywilnej, co determinuje rozważenie sprawy również w kontekście pojęć cywilnoprawnych. Powołany przepis prawo do odsetek łączy ze zwłoką w wypłacie żołnierzowi uposażenia. Instytucja zwłoki (art. 476 k.c.) - w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 k.c.) - zawsze jest uwarunkowana winą, a tej w niniejszej sprawie nie sposób przypisać organowi. W tym zakresie kasator powtórzył argumenty przywołane w rozstrzygnięciach organów obu instancji. Podkreślił również, że odsetki mogą być naliczane nie wcześniej niż od dnia, gdy decyzja stała się ostateczna. Przechodząc do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 r., autor skargi podkreślił, że uposażenie przysługuje żołnierzowi z tytułu służby a nie samego pozostawania w stosunku służbowym. Stąd stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej ze służby nie uprawnia do uposażenia za czas przypadający pomiędzy datą rozwiązania stosunku służbowego a datą ponownego podjęcia służby. W spornym okresie K. Ś. nie pełnił służby. Korzystał natomiast z praw socjalnych i ubezpieczeniowych dla żołnierzy zwolnionych ze służby. W ocenie kasatora Sąd I instancji naruszył ponadto art. 103 ust. 1 ustaw, poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżącemu niesłusznie potrącono należności, do których utracił prawo w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Przedmiotowe świadczenia po podjęciu decyzji nadzorczej bezspornie stały się świadczeniami nienależnymi, gdyż odpadła podstawa do ich przyznania. Skarb Państwa nie może dwukrotnie wypłacać tych samych należności, skoro ustawodawca przyznał do nich prawo tylko raz. WSA w Poznaniu naruszył również wskazane przepisy postępowania, w tym również art. 145 § 1 pkt 1, art. 152, art. 119 § 2 art. 120 P.p.s.a. przez wadliwe przyjęcie za podstawę uchylenia decyzji przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Gdyby Sąd dokonał prawidłowej wykładni i zastosowania art. 75 ust, 3 i art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to "wówczas decyzja organu II instancji zostałaby utrzymana w mocy". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności nie występuje. Dlatego NSA zobowiązany był ograniczyć się do zbadania zasadności zarzutów sformułowanych przez samego kasatora. Skarga kasacyjna oparta została przede wszystkim na zarzucie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 75 ust. 3 i art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie przysługują odsetki ustawowe, gdyż organy zobowiązane do wypłaty uposażenia pozostawały w zwłoce. W rozpoznawanej sprawie podstawową kwestią sporną było prawo do odsetek od uposażenia, które zostało wypłacone w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2002 r. o wypowiedzeniu K. Ś. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W związku z tym zauważyć przede wszystkim należy, że decyzja stwierdzająca nieważność niewątpliwie jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, działającym z mocą wsteczną. Jednakże trzeba również mieć na względzie to, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również doniosłe elementy nowego stanu prawnego i wywiera jeszcze inne skutki w obrocie prawnym. Dopiero od dnia jej doręczenia stronom prawdopodobieństwo nieważności kwestionowanej decyzji ustępuje miejsca urzędowemu, władczemu potwierdzeniu jej ciężkiej wadliwości, a okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności ustaje w tej dacie. Stąd w skutkach prawnych decyzji nieważnościowej istotne są również elementy konstytutywne. Moc obowiązująca w czasie decyzji, stwierdzającej nieważność innej decyzji, nie zamyka się wyłącznie w jej skutku wstecznym, lecz działa także na przyszłość. Usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego, lecz ma służyć dopiero usunięciu szeregu następstw jej obowiązywania (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 762- 763; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze, wydanie 3, s. 846). Oznacza to, że decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Domniemanie jej legalności upada dopiero z chwilą doręczenia stronom decyzji nadzorczej orzekającej o istnieniu kwalifikowanej wadliwości kontrolowanego aktu prawnego. Podkreślenia również wymaga, iż decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2002 r. wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania z K. Ś. stosunku służbowego. Skarżący przestał być żołnierzem zawodowym i został przeniesiony do rezerwy. Uzyskał zatem nowy status, z którym wiązało się prawo do odprawy, prawo do emerytury wojskowej oraz innych świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby. Zatem w okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej skarżącemu nie przysługiwało prawo do uposażenia, a tym samym nie powstawało roszczenie o jego zapłatę. W tym czasie wobec skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia finansowe, a mianowicie prawo do świadczeń przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego a nie prawo do świadczeń z tytułu pełnienia i pozostawania w zawodowej służbie wojskowej. W konsekwencji, z uwagi na fakt, iż w okresie między dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego, a stwierdzeniem nieważności takiej decyzji organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia wobec niepozostawania przez skarżącego w zawodowej służbie wojskowej, nie sposób przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej według terminów, o których mowa w art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Stąd też w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykształcił się i utrwalił pogląd, że decyzja stwierdzająca nieważność dokonanego wypowiedzenia niewątpliwie wywołuje skutek w zakresie retroaktywowania stosunku zawodowej służby wojskowej. Ponadto z dniem kiedy ten akt nadzorczy stanie się ostateczny powstaje wprawdzie prawo do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego, natomiast nie następuje odwrócenie skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego powoduje zatem, że co prawda powstaje roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jednak nie zaktualizowują się terminy, o których mowa we wspomnianym art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 lipca 2009 r. o sygn. akt! OSK 1455/08, z dnia 30 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 101/09 czy z dnia 22 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 69/09, niepubl.). Reasumując tę część rozważań, należy stwierdzić, że skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to nie ma podstaw do przyjęcia, iż zostały spełnione przesłanki nabycia prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r., za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący miał statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepis art. 75 ust. 3 w związku z art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej i w konsekwencji w ustalonym stanie faktycznym niewłaściwe go zastosował, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej odsetek od uposażenia. Skoro więc w rozpoznawanej sprawie wymagalność uposażenia wypłaconego skarżącemu żołnierzowi za okres od rozwiązania stosunku służbowego do stwierdzenia nieważności tej czynności prawnej jest skutkiem decyzji stwierdzającej nieważność dokonanego wypowiedzenia, to przy ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględniając powyższe rozważania, koniecznym będzie ustalenia dokładnej daty wymagalności roszczenia i następnie rozstrzygnięcie, czy organ dopuścił się zwłoki w wypłacie uposażenia. Zdaniem Naczelnego Sądu administracyjnego nieuzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r., i to niezależnie od tego, że wytyk ten nie został ani prawidłowo sformułowany, ani należycie jurydycznie uzasadniony. Podkreślić w związku z tym przede wszystkim należy, iż Sąd I instancji nie prezentował stanowiska, że żołnierzowi przysługuje prawo do kilkakrotnego otrzymywania świadczeń związanych z odejściem ze służby na skutek wypowiedzenia stosunku służbowego. Nie stwierdził też, że organy nie są w ogóle uprawnione do dokonywania potrąceń wypłaconych świadczeń czy do zaliczania na poczet przysługującego świadczenia wcześniej z tego samego tytułu wypłaconych należności. Zastrzeżenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wzbudziło natomiast niezachowanie wymaganego, obligatoryjnego trybu dokonywania potrącenia. Przepis art. 103 ust. 1 ustawy o zawodowej służbie wojskowej stanowi bowiem, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. W myśl zaś art. 87 § 1 i art. 91 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne wymagany jest tytuł wykonawczy, o ile pracownik nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie. W aktach rozpoznawanej sprawie takiego oświadczenia strony nie ma. W tej sytuacji uprawnione jest twierdzenie Sądu I instancji, że potrącenie omawianych należności zostało dokonane z naruszeniem prawa. W tym zakresie zatem skarga kasacyjna nie podlegała uwzględnieniu. Za oczywiście bezzasadny uznać ponadto należy zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 kpa poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w wyroku. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż zaskarżone orzeczenie nie zostało wydane w oparciu o powyższe przepisy. Wobec powyższego nie mogło dojść w rozpoznawanej sprawie do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło