I OSK 864/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-01-08
Skład orzekający: Małgorzata Jaśkowska, Ewa Dzbeńska, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie funkcjonariusza Policji na niższe stanowisko służbowe w wyniku zmiany przepisów rozporządzenia, bez zastosowania procedury określonej w art. 38 ustawy o Policji, stanowi naruszenie prawa materialnego i procesowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zaakceptował brak zastosowania przez organy administracji przepisów art. 38 ustawy o Policji. Zmiana warunków służby funkcjonariusza poprzez przeniesienie na inne stanowisko, w tym na niższe, wymaga zastosowania procedury określonej w tym przepisie, która zapewnia funkcjonariuszowi możliwość wypowiedzenia się co do dalszego trwania stosunku służbowego. Niezastosowanie tej procedury, w tym brak porównania dotychczasowego i nowego stanowiska pod kątem równorzędności, stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła funkcjonariusza Policji, K. L., który został przeniesiony na niższe stanowisko służbowe w wyniku zmiany rozporządzenia dotyczącego uposażeń policjantów. Organ pierwszej instancji wydał rozkaz personalny, a organ odwoławczy utrzymał go w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę funkcjonariusza. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, w której zarzucono naruszenie prawa materialnego i procesowego, w szczególności niezastosowanie art. 38 ustawy o Policji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz K. L. kwotę 197 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1626/08 w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stanowisko służbowe funkcjonariusza Policji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz K. L. kwotę 197 (sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1626/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r., nr [...], w przedmiocie mianowania na stanowisko służbowe funkcjonariusza Policji.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2008 r., Nr [...], Komendant Główny Policji;
- z dniem 1 stycznia 2008 r. ustalił dla K. L., zajmującego w dniu 1 stycznia 2008 r. stanowisko eksperta Biura Spraw Wewnętrznych Sekcji [...] Wydziału w Krakowie Zarządu [...], uposażenie zasadnicze – w 9 grupie zaszeregowania, z mnożnikiem 1,95 kwoty bazowej wynoszącej 1493,42 zł, z uposażeniem zasadniczym w wysokości 2910 zł i dodatkiem służbowym w kwocie 825 zł miesięcznie oraz dodatkiem specjalnym w wysokości 30 % kwoty bazowej,
- z dniem [...] lutego 2008 r. zwolnił K. L. z zajmowanego stanowiska i z dniem [...] lutego 2008 r. mianował go na stanowisko eksperta Sekcji [...] Wydziału w Krakowie Zarządu [...] – w 9 grupie zaszeregowania, z mnożnikiem 1,95 kwoty bazowej wynoszącej 1493,42 zł, z uposażeniem zasadniczym w wysokości 2910 zł i dodatkiem służbowym w kwocie 825 zł miesięcznie oraz dodatkiem specjalnym w wysokości 30 % kwoty bazowej.
Organ powołał się na przepisy art. 32 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz.277 ze zm.) oraz § 1, § 9 ust.4 oraz § 15 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz.1732 ze zm.) oraz § 1, § 3, § 5 pkt 2, § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 24, poz.149).
Organ stwierdził, że rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. zwolnił K. L. z dniem 31 grudnia 2007 r. z zajmowanego stanowiska służbowego z dniem 1 stycznia 2008 r. i mianował na stanowisko wskazane w rozstrzygnięciu. Było to spowodowane wejściem życie rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r., nowelizującego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Rozporządzeniem zmieniającym zmniejszono ilości grup zaszeregowania. Z katalogu stanowisk służbowych, określonego w załączniku nr 2, z dniem 1 stycznia 2008 r. usunięto stanowiska zawierające w nazwie określenie "Biura Spraw Wewnętrznych", z wyjątkiem stanowiska Dyrektora Biura Spraw Wewnętrznych. Zgodnie z § 5 pkt 2 rozporządzenia zmieniającego, policjantowi pełniącemu w dniu wejścia w życie rozporządzenia służbę na stanowisku zawierającym w nazwie "Biura Spraw Wewnętrznych" przyznaje się stawkę uposażenia zasadniczego określoną dla analogicznego stanowiska w Komendzie Głównej Policji. Jak wynika z § 6 rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r., zaszeregowanie stanowisk policjantów, odpowiadające im stopnie etatowe, stawki uposażenia zasadniczego oraz dodatków, a także warunki ich otrzymywania, w nowym brzmieniu stosuje się od dnia 1 stycznia 2008 r. Od tego dnia, przy ustalaniu grup zaszeregowania stanowisk służbowych policjantów pełniących służbę w Komendzie Głównej Policji oraz odpowiadających im stawek uposażenia zasadniczego, wyrażonych w postaci mnożników kwoty bazowej stosuje się jednolite stawki określone w załączniku nr 1. Stosownie do przepisu § 3 rozporządzenia nowelizującego, policjantowi, któremu przed dniem 1 stycznia 2008 r. przysługiwał dodatek specjalny lub kontrolerski w kwocie wyższej od wynikającej z przepisów niniejszego rozporządzenia, przysługujący dodatek funkcyjny lub służbowy podwyższa się o kwotę nadwyżki dodatku specjalnego lub kontrolerskiego. Wysokość zaś przyznanego dodatku służbowego oraz dodatku specjalnego uzasadniona jest oceną wywiązywania się przez policjanta z obowiązków i realizacji zadań i czynności służbowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakteru i zakresu, rodzaju i poziomu posiadanych przez policjanta kwalifikacji zawodowych oraz liczby dni wykonywania ich poza macierzystą jednostką. Decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania K. L., uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Minister wskazał, że rozporządzenie zmieniające weszło w życie 14 lutego 2008 r. Z tym dniem wszedł w życie znowelizowany załącznik nr 2, który nie zawiera już stanowisk z określeniem "Biura Spraw Wewnętrznych". Do dnia 13 lutego 2008 r. zatem stanowiska te istniały. Minister dodał, że § 6 rozporządzenia upoważnia do "wyrównania" od 1 stycznia 2008 r. do dnia wejścia w życie różnic między uposażeniem na dotychczas zajmowanym stanowisku służbowym, a uposażeniem obliczonym zgodnie z zasadami określonymi w cyt. rozporządzeniu, nie powoduje jednak konieczności zwolnienia z dotychczas zajmowanego stanowiska już z dniem 31 grudnia 2007 r. Po takim przedstawieniu dotychczasowego postępowania Komendant stwierdził w uzasadnieniu rozkazu z dnia [...] sierpnia 2008 r., że ponownie rozpatrując sprawę, należało postanowić jak w sentencji.
W odwołaniu K. L. zarzucił wadliwość podstaw prawnych, w oparciu o które wydano uprzednią jak i obecną krzywdzącą go decyzję administracyjną.
Decyzją Nr [...], z dnia [...] października 2008 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Organ odwoławczy wskazał na dokonane rozporządzeniem z dnia 8 lutego 2008 r. zmniejszenie ilości grup zaszeregowania policjantów. Przypomniał brzmienie § 5 pkt 2 rozporządzenia, dotyczącego dotychczasowych stanowisk występujących w Biurze Spraw Wewnętrznych. Stwierdził, że rozkazem organizacyjnym nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie zmian etatowych w Komendzie Głównej Policji w etacie Biura Spraw Wewnętrznych zmieniono nazwy stanowisk policyjnych, stopnie etatowe określone dla stanowisk policyjnych oraz grupy uposażenia zasadniczego, określone dla stanowisk policyjnych. Zgodnie z tą regulacją, stanowisko eksperta Biura Spraw Wewnętrznych zaszeregowane w 12 grupie uposażenia zasadniczego zostało przemianowane na analogiczne stanowisko służbowe eksperta w Komendzie Głównej Policji, zaszeregowane w 9 grupie uposażenia zasadniczego. Zdaniem Ministra, przytoczony przepis nie oznacza, że skarżący został mianowany na niższe stanowisko służbowe, od dotychczas zajmowanego, lecz na stanowisko nowe, określone w tabeli zaszeregowania stanowisk służbowych policjantów stanowiącej załącznik nr 2 do rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r. Minister odnotował, iż rozporządzeniem z dnia 8 lutego 2008 r. dokonano również przebudowy wybranych składników systemu uposażeń policjantów. Modyfikacji uległy zasady otrzymywania dodatku specjalnego. Maksymalna stawka tego dodatku została obniżona do 30% kwoty bazowej. Stosownie do § 3, policjantowi, któremu przed dniem 1 stycznia 2008 r. przysługiwał dodatek specjalny lub kontrolerski w kwocie wyższej od wynikającej z przepisów niniejszego rozporządzenia, przysługujący mu dodatek funkcyjny albo służbowy podwyższa się o kwotę nadwyżki dodatku specjalnego lub kontrolerskiego. Organ odwoławczy zauważył jeszcze, że tabela równorzędnych grup zaszeregowania, stanowiąca załącznik nr 4 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. ma zastosowanie tylko do policjantów, którym przed dniem 1 stycznia 2008 r. zachowano, na podstawie odrębnych przepisów, prawo do zaszeregowania należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym.
. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. L., skarżąc decyzje obu instancji, wniósł o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji nr [...], z dnia [...] sierpnia 2008 r. Zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 38 i art. 34 ust.4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz.277 ze zm.) oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 3 oraz art. 108 § 1 i 2 K.p.a. Podniósł, że jego stanowisko służbowe zostało obniżone bez zachowania wymaganych prawem procedur administracyjnych. Skarżący stwierdził, że rozkazem z dnia [...] lutego 2008 r. Komendant Główny mianował go na stanowisko eksperta Sekcji [...] Wydziału w Krakowie Zarządu [...] Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji, czyli na stanowisko niższe, niż poprzednio zajmowane. Zaszeregowano je w grupie 9, a nie w grupie 10, jednocześnie obniżając docelowy stopień etatowy z młodszego inspektora do podinspektora. Tymczasem poprzednio zajmował stanowisko zaszeregowane w grupie 12. Było to stanowisko równorzędne ze stanowiskiem Zastępcy Naczelnika Wydziału Komendy Głównej Policji i Komendy Wojewódzkiej Policji. Po zmianie rozporządzenia stanowisko Zastępcy zostało zaszeregowane do grupy 10. Rozkaz personalny nr [...], z dnia [...] sierpnia 2008 r., był, według skarżącego, kontynuacją poprzednich błędów. Skarżący przytoczył treść art. 34 ust.4 pkt 1 ustawy o Policji, wskazując, że Minister otrzymał delegację do określenia warunków mianowania na wyższe stanowiska służbowe. Ustawodawca nie daje natomiast Ministrowi, zdaniem skarżącego, uprawnień do określania warunków umożliwiających przenoszenie funkcjonariuszy na niższe stanowiska służbowe. Skarżący dalej wywodził, że według przepisów, policjanta mianuje się na wyższe lub równorzędne stanowisko albo przenosi na niższe stanowisko. Sformułowanie "przemianowanie", użyte przez MSWiA, w istocie nic nie oznacza. Jego zdaniem, nie sposób zdefiniować "nowego stanowiska", nie odnosząc go do struktury poprzednich stanowisk służbowych. W przeciwnym razie nowe stanowisko mogłoby być dowolnie każdym nowym stanowiskiem (wyższym, niższym lub równorzędnym). Ocenił, że faktycznie przeniesiono go na nowe-niższe stanowisko służbowe. Przytaczając treść art. 38 ust.1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, skarżący stwierdził, że nie był karany dyscyplinarnie, nic mu nie wiadomo o likwidacji zajmowanego przezeń stanowiska służbowego (zgodnie z Rozkazem Organizacyjnym Nr [...], z dnia [...] lutego 2008 r., zmieniono tylko nazwy stanowisk policyjnych). Nie słyszał o reorganizacji w Biurze Spraw Wewnętrznych w czasie, który dotyczy sporu. Nie przypomina sobie, aby proponowano mu objęcie innego, równorzędnego stanowiska, kiedyś w grupie 12, a obecnie w grupie 10. Zarzucił jeszcze, że zaskarżone decyzje weszły do obrotu prawnego, mimo że złożył odwołanie, a decyzjom nie nadano klauzuli wykonalności. Zauważył, iż na skutek obniżenia stanowiska, oprócz wymiernej straty finansowej w wynagrodzeniu – około 300 zł brutto miesięcznie – odebrano mu możliwość awansu w stopniu.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że z uwagi na fakt likwidacji stanowisk w Biurze Spraw Wewnętrznych przyznano funkcjonariuszowi stanowisko zgodne z obowiązującą strukturą, z zachowaniem uposażenia dotychczasowego do czasu uzyskania mnożnika kwoty bazowej wyższej od zachowanego. Według Ministra, przeniesienie nie następowało na niższe stanowisko, ale stanowisko równorzędne – analogiczne. Wreszcie zauważył, że określił nowy status służbowy skarżącego (stanowisko służbowe i składniki uposażenia) w terminach ustalonych ściśle wg przepisów rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r.
Skarga została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd odnotował podstawę prawną zaskarżonych rozkazów: art. 32 ust.1 ustawy o Policji i § 1, § 9 ust.4, § 15 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego oraz § 1, § 3, § 5 pkt 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. zmieniającego powyższe rozporządzenie z dniem 1 stycznia 2008 r. Sąd stwierdził, że oba rozporządzenia mają swoją podstawę prawną w art. 101 ust.2, art. 102 i art. 104 ust.6 ustawy o Policji. Ustawodawca przyznał Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji prawo kształtowania zasad uposażenia policjantów i zaszeregowania stanowisk służbowych do poszczególnych grup, uwzględniając odpowiadające im policyjne stopnie etatowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się przekroczenia delegacji ustawowej przy wydawaniu wspomnianych rozporządzeń. Zauważył, że zarzutu takiego nie sformułował również skarżący. Nawiązując do przepisów załącznika nr 2, przepisu § 5 pkt 2 oraz przepisu § 6 rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r. Sąd stwierdził, że nowelą usunięto stanowiska zawierające w nazwie dodatkowe określenie Biura Spraw Wewnętrznych (z wyjątkiem Dyrektora Biura), policjantom objętym zmianą przyznano stawkę uposażenia zasadniczego określoną dla analogicznego stanowiska w Komendzie Głównej Policji, a nowe zaszeregowanie stosuje się od 1 stycznia 2008 r. Nowelizacja pozbawiła zatem policjantów pełniących służbę na stanowiskach w Biurze Spraw Wewnętrznych przywilejów w uposażeniu i możliwości awansu, jakie posiadali w porównaniu z policjantami posiadającymi te same stopnie służbowe, lecz pełniącymi służbę na innych stanowiskach, w innych komórkach organizacyjnych KGP. W tej sytuacji obowiązkiem organu było wydanie rozkazu personalnego stosującego nowe przepisy. Komendant Główny Policji nie był kreatorem zmiany warunków służby. Zmiana ta dokonała się poza nim. Był jedynie wykonawcą znowelizowanych przepisów rozporządzenia. Z tego względu zastosowanie miał przepis art. 32 ust.1 ustawy o Policji, a nie art. 38 tej ustawy. Ten ostatni przepis, zdaniem Sądu, reguluje jedynie zasady przenoszenia policjanta na niższe stanowisko służbowe, a zatem przenoszenie w ramach jednej konkretnej regulacji, określającej zaszeregowanie i uposażenie. W ramach art. 38 "niższe" stanowisko rozumie się w odniesieniu do jednej, aktualnej struktury, a nie jako rezultat porównania stanowisk z dwóch innych struktur. Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 34 ust.1 ustawy o Policji. Komendant nie naruszył zasad zgodności mianowania z wykształceniem, kwalifikacjami zawodowymi, czy stażem służby policjanta. Nie naruszono również art. 101 ust.2 ustawy pragmatycznej. Określenie "warunki podwyższania tego uposażenia" dotyczy zasad podwyższania uposażenia w ramach konkretnego rozporządzenia – jednej regulacji i nie może odnosić się do porównywania zapisów dotyczących uposażenia zawartych w różnych rozporządzeniach. Chybiony jest, zdaniem Sądu, zarzut naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 108 § 1 i 2 K.p.a. Sformułowanie części stanowczej rozkazu oraz czasu wejścia w życie rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r., dopuszczało pominięcie nadania rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił nadto, że stopień skarżącego nie uległ zmianie. Zarzut obniżenia stopnia rozmija się, według Sądu, ze stanem faktycznym sprawy.
W skardze kasacyjnej K. L. zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r., Nr [...] i utrzymanego w/w decyzją w mocy Rozkazu Personalnego Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2008 r.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 38 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz.277 ze zm.) oraz
- naruszenie przepisów art. 7, 8 i 107 § 3 K.p.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skarżący ocenił stwierdzenie Sądu o istocie zmiany, jako stojące w sprzeczności z treścią art. 38 ustawy o Policji. Nie nastąpiło przeniesienie na stanowisko równorzędne. Nawiązując do wyroku NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 100/07, skarżący zdefiniował stanowisko równorzędne jako stanowisko o identycznych parametrach uposażenia zasadniczego, takim samym dodatku służbowym i stopniu etatowym. Co najmniej jeden z w/w warunków nie zachodzi – przeniesienie nastąpiło na stanowisko o niższym stopniu etatowym. O ile bowiem poprzednio skarżący zajmował stanowisko z policyjnym stopniem etatowym młodszego inspektora, to wskutek wydania zaskarżonych decyzji stanowisko to zostało obniżone. Skarżący wskazał, że w myśl § 5 pkt 2 rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r., należy przyznać stawkę uposażenia zasadniczego określoną dla analogicznego stanowiska w Komendzie Głównej Policji. W związku z tym argumentował, że zastosowanie przepisów aktu wykonawczego nie może stać w sprzeczności z zapisami ustawy o Policji. Skoro zatem stanowisko "analogiczne", na które w myśl literalnego brzmienia rozporządzenia miało nastąpić przeniesienie nie jest stanowiskiem równorzędnym w rozumieniu ustawy, z uwagi na niższy stopień etatowy – to nie wolno było dokonać takiego przeniesienia, lecz należało znaleźć stanowisko równorzędne (z uwzględnieniem wszystkich elementów równorzędności zgodnie z w/w wyrokiem NSA), a w każdym razie nie niższe od dotychczas zajmowanego przez stronę. Zaskarżony wyrok obciążony jest takimi samymi wadami proceduralnymi, jak decyzje organów administracyjnych. Sąd odniósł się szczegółowo jedynie do kwestii natychmiastowej wykonalności rozkazu, pomijając zupełnie kwestie uzasadnienia. Na zakończenie skarżący zauważył, że zaskarżony wyrok nie koreluje z innymi wyrokami tego samego Sądu w analogicznych sprawach. Nadto skarżący poparł argumentację zdania odrębnego zgłoszonego w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.
Usprawiedliwiona jest podstawa proceduralna skargi kasacyjnej. Zarzut sformułowany został jako naruszenie przepisów procedury administracyjnej, ale niewątpliwe jest, iż zmierzał do wykazania błędnego zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji uchybień proceduralnych organów administracyjnych. Nakłada to na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek odniesienia się do tych zarzutów (patrz: uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, dotychczas niepublikowana, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 524941). W pierwszym rzędzie odnotować trzeba, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył "świadome pominięcie przez organ art. 38 tej ustawy", czyli ustawy o Policji. Pominięcie to oznacza, że przepisu tego nie stosowały organy administracyjne, a według Sądu sytuacja do jakiej doszło na skutek zmiany przepisów prawa – wydania rozporządzenia Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 124, poz.149) – jest całkowicie odmienna od przesłanek zawartych w treści art. 38, który reguluje przeniesienie policjanta na niższe stanowisko, dlatego przepis art. 38 nie może znaleźć zastosowania w sprawie. Bezsporny jest zatem fakt niezastosowania przez Sąd, w trakcie kontroli zaskarżonych rozkazów personalnych, przepisów zawartych w art. 38 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz.277 ze zm.). W związku z tym Sąd zaakceptował naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., polegające na tym, że organ nie dokonał porównania dotychczasowego stanowiska zajmowanego przez skarżącego, ze stanowiskiem na które został mianowany rozkazem personalnym utrzymanym w mocy zaskarżoną decyzją. Dysponując materiałem w postaci akt osobowych funkcjonariusza, w tym rozkazem o mianowaniu na ostatnio zajmowane stanowisko eksperta Biura Spraw Wewnętrznych oraz dysponując przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz.1732 ze zm.), przepisami zawartymi w Załącznikach do tego rozporządzenia oraz przepisami wyżej powołanego rozporządzenia zmieniającego z dnia 8 lutego 2008 r. wraz z Załącznikami, organ nie dokonał oceny obu stanowisk służbowych w oparciu o kryterium określone w art. 38 ust.1-4 ustawy o Policji. Naruszenie to nie dotykało art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. Okoliczności stanowiące podstawę do porównania stanowisk są w części powszechnie znane, w części zaś były znane organowi z urzędu. Niedokonanie porównania uchybiło przepisowi art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. Omawiane zagadnienie mieści się więc w podstawie skargi kasacyjnej.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczności wpływające na ocenę w zakresie równorzędności stanowisk służbowych lub braku tej równorzędności są okolicznościami istotnymi z punktu widzenia prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2000 r., sygn. akt II SA 220/00, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 56609). Dla jasności dodać można, iż chodzi o identyczne parametry uposażenia zasadniczego, taki sam dodatek do uposażenia zasadniczego i stopień etatowy, a nie tylko wysokość uposażenia (patrz: wyrok NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 100/07, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 427893; wyrok NSA z dnia 30 maja 2000 r., sygn. akt II SA 220/00). Są to okoliczności istotne, gdyż wbrew poglądowi wyartykułowanemu w zaskarżonym wyroku, w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 38 ustawy o Policji. Zmiana treści stosunku służbowego poprzez przeniesienie na inne stanowisko, w ujęciu materialnoprawnym, może polegać na awansowaniu funkcjonariusza, przeniesieniu go na niższe stanowisko lub przeniesieniu go na stanowisko równorzędne. W stosunkach służbowych, w tym także w świetle art. 38 ust.1-4 ustawy o Policji nie występuje postać modyfikacji określona przez organ jako przeniesienie na nowe stanowisko (por. Tadeusz Kuczyński "Właściwość sądu administracyjnego w sprawach stosunków służbowych", Kolonia Limited, Wrocław 2000, s. 110). Nie do zaakceptowania jest także teza, według której Komendant Główny Policji nie był "kreatorem zmiany warunków służby, gdyż zmiana ta dokonała się poza nim – przez zmianę przepisów prawa". Warunki stosunki służbowego policjanta są określane w formach administracyjnoprawnych (por. w/w wyrok NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 100/07), aktem indywidualnym (rozkazem personalnym), który powinien być zgodny z aktami normatywnymi rangi przepisów powszechnie obowiązujących, co nie oznacza, że normy generalne i abstrakcyjne "kreują" warunki służby policjanta. Pamiętając o odmiennościach stosunku pracy regulowanego przepisami prawa pracy oraz stosunku służbowego policjanta, a także o tym, że nie ma tożsamości, a tylko podobieństwo między wypowiedzeniem zmieniającym, a przeniesieniem na niższe stanowisko służbowe, warto odnotować wypowiedzi Sądu Najwyższego wskazujące na potrzebę wypowiedzenia warunków pracy lub płacy, potwierdzające nie tylko konieczność modyfikacji stosunku pracy, po dokonaniu zmian w normach prawnych, poprzez czynność indywidualną, ale także konieczność udziału pracownika w takiej procedurze. W ocenie składu orzekającego nie stracił na przydatności w administracyjnoprawnych procedurach służbowych pogląd, zgodnie z którym wprowadzenie nowego schematu organizacyjnego, powodującego zmianę stanowiska pracownika, wymaga wypowiedzenia mu warunków pracy i płacy, chociażby aktualnie nie uległy one pogorszeniu (patrz: uchwała SN z dnia 25 czerwca 1975 r., sygn. akt I PZP 15/75, OSNC 1976/3/43). Warte odnotowania w tym względzie są także orzeczenia odnoszące się do procedury wprowadzania mniej korzystnych postanowień układu zbiorowego. Orzeczenia te wskazują na konieczność dokonania wypowiedzenia zmieniającego, jakkolwiek zauważyć trzeba, iż regulacja art. 24113 § 2 K.p. w związku z art. 42 K.p. jest wyraźniejsza, niż przepisy przejściowe rozporządzenia zmieniającego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w związku z art. 38 ust.2 pkt 4 ustawy o Policji. Sąd Najwyższy określił relację między normami prawnymi a warunkami stosunku pracy, stwierdzając, że wprowadzenie niekorzystnej dla pracowników zmiany porozumienia zbiorowego będącego źródłem prawa pracy (art. 9 K.p.) wymaga dokonania wypowiedzeń zmieniających (art. 42 w związku z art. 24113 § 2 K.p.) – wyrok SN z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt III PK 95/05, OSNP 2006/19-20/303. Dokonanie wypowiedzenia zmieniającego, a więc dającego pracownikowi możliwość odniesienia się do nowych warunków pracy, jest zaś konieczne także wtedy, gdy układem zbiorowym wprowadzono mniej korzystne dla pracowników warunki nabywania i ustalania wysokości niektórych składników wynagrodzenia, mimo, że ukształtowane nowym układem wynagrodzenie pracownika nie uległo obniżeniu (por. uchwała SN z dnia 15 września 2004 r., sygn. akt III PZP 3/04, OSNP 2005/4/49). Funkcjonujący w orzecznictwie pogląd o tym, że obniżenie pracownikowi kategorii (grupy) osobistego zaszeregowania nie wymaga wypowiedzenia zmieniającego, jeżeli nie powoduje obniżki wynagrodzenia (patrz: uchwała SN z 12 marca 1981 r., sygn. akt V PZP 4/80, OSNCP 1981/10/182), uzupełnić trzeba uwagą, zaakcentowaną w uzasadnieniu tejże uchwały, iż chodzi o obniżenie kategorii zaszeregowania, które nie powoduje zmniejszenia zakresu możliwości awansu płacowego pracownika. W uzasadnieniu uchwały z dnia 12 marca 1981 r. Sąd Najwyższy nie tylko zresztą nawiązał do poglądu wyrażonego w przywołanej wyżej uchwale z dnia 25 czerwca 1975 r., sygn. akt I PZP 15/75, ale wprost się na tę uchwałę powołał. Wspomnieć jeszcze w tym miejscu trzeba, że w doktrynie prawa pracy funkcjonuje pogląd o automatycznej zmianie stosunku pracy, na skutek wejścia w życie, zmiany lub uchylenia ustawy, co odpowiednio odnosi się także do rozporządzenia. Dotyczy to jednak tylko tej części stosunku pracy, która wynika wprost z ustawy. Wypowiedzenie zmieniające nie jest wówczas wymagane. Natomiast część stosunku pracy określona postanowieniami umowy ulega automatycznej zmianie tylko przez przepisy korzystniejsze dla pracownika. Zmiana przepisów odnosząca się do postanowień umowy (a nie tej części stosunku pracy, która wynika wprost z ustawy) na niekorzyść pracownika, wymaga wypowiedzenia zmieniającego (patrz: Kazimierz Jaśkowski, Eliza Maniewska "Kodeks pracy. Komentarz. Ustawy towarzyszące z orzecznictwem. Europejskie prawo pracy z orzecznictwem. Tom I", LEX 2009, teza 10.3 do art. 42).
Wydając sporny rozkaz personalny, Komendant Główny Policji nie stosował norm "automatycznie" regulujących stosunek służbowy policjanta. Opierając się na normach przejściowych rozporządzenia, dokonywał wyboru tych przepisów, które wskazywały, na jakie stanowisko, z określonymi warunkami służby, należy mianować funkcjonariusza zajmującego poprzednio stanowisko eksperta Biura Spraw Wewnętrznych, mającego warunki służby ustalone wcześniej rozkazem personalnym, po wejściu w życie nowych przepisów o uposażeniu policjantów i w sytuacji braku stanowiska eksperta Biura Spraw Wewnętrznych w nowym stanie prawnym. Stosując normy prawne do sprawy indywidualnej, Komendant podlegał systemowi powszechnie obowiązujących przepisów, regulujących warunki służby funkcjonariusza, tak jak każdy organ administracyjny stosujący prawo. To, że stosunek służbowy funkcjonariusza Policji jest relacją odmienną od cywilnoprawnego stosunku pracy i charakteryzuje się administracyjnoprawnym podporządkowaniem funkcjonariusza, nie skutkuje funkcjonowaniem na gruncie tej pragmatyki służbowej jakiejś szczególnej postaci stosowania prawa, określanej przez Sąd pierwszej instancji jako obowiązek "wykonania" przez organ przepisów noweli. Podkreślić trzeba wyraźnie, że posługiwanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny określeniami o "kreowaniu" warunków służby przez przepisy noweli i "wykonaniu" przepisów noweli przez Komendanta, nie było jedynie skrótem myślowym. Sąd wprost stwierdził, że to nowelizacja rozporządzenia pozbawiła policjantów, pełniących dotychczas służbę na stanowiskach w Biurze Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji, prerogatyw (przywilejów) w uposażeniu i możliwości awansu, jakie posiadali w porównaniu z policjantami posiadającymi te same stopnie służbowe, lecz pełniącymi służbę na innych stanowiskach, w innych komórkach organizacyjnych Komendy Głównej Policji. Pomijając wynikające z tego stwierdzenia pośrednie przyznanie przez Sąd pierwszej instancji pogorszenia, na skutek noweli rozporządzenia, warunków służby dotychczasowych ekspertów Biura Spraw Wewnętrznych, odnotować można potwierdzenie stanowiska Sądu, jakoby przepisy noweli wprost na nowo ukształtowały stosunek służbowy wymienionych policjantów, w tym skarżącego, którego sytuacja prawna jest przedmiotem niniejszej sprawy.
Przed rozważeniem materialnych i procesowych podstaw aktu (rozkazu personalnego), który w rzeczywistości kształtował status skarżącego, warto jeszcze wymienić skutki rozporządzenia zmieniającego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. Przede wszystkim akt ten wprowadzał nowe szczegółowe zasady otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Ustalenie tych nowych zasad, w świetle upoważnień ustawowych zawartych w art. 101 ust.2, art. 102 i art. 104 ust.6 ustawy o Policji nie budzi żadnych wątpliwości. Od chwili wejścia w życie rozporządzenia każdy nowy indywidualny akt ustalający warunki służby dla policjanta musi być oparty o przepisy materialne w brzmieniu ustalonym nowelą. Dotyczy to m.in. mianowania policjanta na stanowisko służbowe (art. 28 ust.1 w związku z art. 99 ust.1 ustawy o Policji), na podstawie którego powstaje stosunek służbowy policjanta.
Inna jest sytuacja w odniesieniu do trwającego stosunku służbowego, gdy poprzednio zajmowane stanowisko służbowe i warunki nim związane, ustalone powołaniem na to stanowisko, nie odpowiadają stanowiskom i warunkom ustanowionym w nowej regulacji. Z taką sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w niniejszej sprawie. Poprzednio zajmowanego przez skarżącego stanowiska eksperta Biura Spraw Wewnętrznych nie ma już, po wejściu w życie noweli z dnia 8 lutego 2008 r., w wykazie stanowisk Tabeli zaszeregowania stanowisk służbowych policjantów do poszczególnych grup oraz odpowiadających im policyjnych stopni etatowych, stanowiącej Załącznik Nr 2 do rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Obowiązkiem organu jest dostosowanie dotychczas zajmowanego stanowiska policjanta do nowych unormowań. Dostosowanie to, jak już wyżej zasygnalizowano, powinno nastąpić w drodze administracyjnoprawnej, uwzględniającej całokształt obowiązujących przepisów.
Do tego całokształtu zaliczyć w niniejszej sprawie należy: nowelizowane przepisy materialnoprawne rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia policjantów (...), przepisy przejściowe rozporządzenia nowelizującego z dnia 8 lutego 2008 r. oraz przepisy ustawy o Policji.
O ile na skutek zastosowania norm rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r. doszłoby do mianowania policjanta zajmującego poprzednio stanowisko eksperta Biura Spraw Wewnętrznych na wyższe lub równorzędne stanowisko, według obiektywnych kryteriów wyróżniających stanowiska służbowe funkcjonariuszy Policji, nie zachodziłaby potrzeba stosowania trybów ustawowych chroniących policjanta przed pogorszeniem jego sytuacji prawnej w ramach stosunku służbowego. Jeśli jednak, z porównania stanowisk: poprzedniego i nowego, wynika, że nowe stanowisko będzie niższe, a ta ocena jest stosowaniem hipotezy art. 38 ustawy o Policji, to nie będzie podstaw do pozbawienia funkcjonariusza możliwości ustosunkowania się do nowej sytuacji, w ramach trybu określonego art. 38 ust.4 ustawy o Policji. Przepisy rozporządzenia wydanego z upoważnienia zawartego w art. 101 ust.2, art. 102 i art. 104 ust.6 ustawy o Policji, w tym także przepisy przejściowe zawarte w rozporządzeniu zmieniającym obowiązujące zasady otrzymywania i wysokości uposażenia policjantów, nie wyłączają stosowania norm rangi ustawowej regulujących stosunek służbowy policjanta, wprowadzających przesłanki i tryb modyfikacji trwającego stosunku służbowego policjanta. Takie wyłączenie jest możliwe jedynie poprzez regulacje ustawowe (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 4054/01, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 142335). Stosując do modyfikacji stosunku służbowego przepisy ustawy o Policji należy jeszcze zauważyć, że przepis art. 32 ust.1 ustawy o Policji jest normą o charakterze kompetencyjnym i pozbawioną treści materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1992 r., sygn. akt II SA 161/92, ONSA 1994/1/8; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 580/07, niepublikowanego, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 478856). Ustawowymi normami materialnymi regulującymi modyfikacje stosunku służbowego policjanta, w razie usunięcia zajmowanego przez policjanta stanowiska z Tabeli zaszeregowania stanowisk służbowych, stanowiącej Załącznik do rozporządzenia normującego uposażenie policjantów, są dwie hipotezy art. 38 ust.2 pkt 4 ustawy o Policji: likwidacja zajmowanego stanowiska służbowego lub inne przyczyny uzasadnione potrzebami organizacyjnymi. Wobec braku szczegółowych ustaleń w tym zakresie i podkreślając, że Naczelny Sąd Administracyjny działa w granicach skargi kasacyjnej, skonstatować można tylko, że nie da się obronić poglądu, według którego, nie można skarżącego po noweli pozostawić na stanowisku eksperta Biura Spraw Wewnętrznych, gdyż takiego stanowiska już nie ma, a jednocześnie utrzymywać, że nie zachodzi ani likwidacja stanowiska, ani nie zaszły w Komendzie Głównej Policji zmiany organizacyjne, o których mowa w art. 38 ust.2 pkt 4 ustawy o Policji.
Powyższe uwagi potwierdzają tezę, iż mianowanie policjanta na niższe stanowisko służbowe, po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 24, poz.149), nie może ograniczyć się do stosowania przepisu art. 32 ust.1 ustawy o Policji w związku z przepisami tego rozporządzenia. O ile następuje mianowanie na stanowisko, które nie spełnia wymogów równorzędnego, powinno być ono dokonane w trybie określonym w art. 38 ust.2 pkt 4 ustawy o Policji.
W związku z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. organy administracyjne nie rozważyły, czy dokonały mianowania skarżącego na stanowisko równorzędne, czy niższe. Tego rozważenia wymaga w razie modyfikacji trwającego stosunku służbowego art. 38 ust.2 pkt 4 ustawy o Policji. Przepis ten musi być w takiej sytuacji zastosowany co najmniej w celu ustalenia, czy zachodzi mianowanie na niższe stanowisko służbowe. Brak wymaganych rozważań skutkuje zatem również uchybieniem polegającym na niezastosowaniu tej części hipotezy art. 38 ust.2 pkt 4. O ile zmiana skutkuje przeniesieniem na stanowisko równorzędne, dalsza norma zawarta w art. 38 ust.4 ustawy o Policji nie musi być stosowana. W przypadku przeniesienia na stanowisko niższe, policjant ma prawo wypowiedzenia się co dalszego trwania stosunku służbowego, w sposób określony w art. 38 ust.4 ustawy o Policji. Uchybienie proceduralne organu, zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., mogło mieć zatem istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z przywołaną wyżej materialną instytucją przeniesienia na niższe stanowisko służbowe należy odnieść się do tej części wywodów Sądu pierwszej instancji, które wykluczają możliwość stosowania instytucji przeniesienia do zmiany stanowiska dokonanej władczym rozstrzygnięciem przełożonego, po zmianie, na skutek wejścia w życie noweli z dnia 8 lutego 2008 r., polegającej na zmniejszeniu liczby stanowisk w w/w określonej Tabeli stanowisk. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, iż stosowanie przepisu art. 38 ust.2 pkt 4 ustawy o Policji jest ograniczone do przeniesienia policjanta na niższe stanowisko w ramach "jednej, aktualnej struktury". Tezy takiej nie uprawnia żaden przepis, nie tylko rangi ustawowej, ale także nie stanowi tak, nawet w sposób pośredni, żaden przepis intertemporalny rozporządzenia zmieniającego. Na uboczu stwierdzić można, iż zgodność z ustawą o Policji oraz z art. 2 w związku z art. 92 ust.1 Konstytucji RP, takiego ewentualnego przepisu podustawowego, podlegałaby kontroli sądu administracyjnego (por. Roman Hauser, Janusz Trzciński "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego", LexisNexis 2008, s. 33). Odnosząc się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonego w omawianej kwestii zauważyć trzeba, że Sąd nie wskazał przepisu wyłączającego stosowanie art. 38 w kontrolowanej procedurze administracyjnej. Powołanie się przez Sąd pierwszej instancji na przywołany już w niniejszym uzasadnieniu wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 4054/01, jest o tyle nieprzekonujące, że wyrok ten rozstrzygał inną sytuację prawną, w której przepis ustawy – art. 149 ust.1 ustawy o Policji – regulował powstanie stosunku służbowego policjanta będącego uprzednio funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej, bez nawiązania do uprzednio zajmowanego stanowiska. Nie była to zmiana warunków służby policjanta, ale pierwsze mianowanie na stanowisko służbowe policjanta. Istotę tej zmiany w uzasadnieniu w/w wyroku NSA z dnia 23 stycznia 2003 r. wyraźnie zaakcentowano. W niniejszej sprawie nie chodzi zaś ani o szczególny przepis rangi ustawowej, ani o powstanie stosunku służbowego policjanta, ale o modyfikację trwającego stosunku służbowego policjanta.
Niezależnie od tego zauważyć należy, iż przedwczesna była, dokonana przez organ odwoławczy, bez rozważenia różnic między istotnymi elementami stanowisk zajmowanych przez skarżącego przed nowelą oraz po wejściu jej w życie, ocena, iż w świetle przepisów rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r., skarżący nie został mianowany na stanowisko niższe. Przepisem przejściowym, odnoszącym się wprost do dalszych warunków służby policjantów zajmujących stanowisko eksperta w Biurze Spraw Wewnętrznych, jest § 5 pkt 2 rozporządzenia z dnia 8 lutego 2008 r. Według tego przepisu, policjantowi pełniącemu w dniu wejścia w życie rozporządzenia służbę na stanowisku zawierającym w nazwie określenie "Biura Spraw Wewnętrznych", z wyjątkiem stanowiska Dyrektora Biura Spraw Wewnętrznych – przyznaje się stawkę uposażenia zasadniczego określoną dla analogicznego stanowiska w Komendzie Głównej Policji. W dniu wejścia w życie rozporządzenia, stanowiskami zawierającymi w nazwie określenie "Biura Spraw Wewnętrznych" były, pomijając Dyrektora, stanowiska: Kierownika sekcji Biura Spraw Wewnętrznych i Eksperta Biura Spraw Wewnętrznych. Przepis § 5 pkt 2 po pierwsze stanowił konsekwencję braku w nowym wykazie stanowisk stanowiska eksperta Biura Spraw Wewnętrznych, a po drugie stanowił o przyznaniu policjantom pełniącym dotychczas służbę na stanowiskach ekspertów Biura Spraw Wewnętrznych stawki uposażenia zasadniczego określonej dla analogicznego stanowiska w Komendzie Głównej Policji. Przepis ten nie regulował zatem wprost, na jakie stanowisko, według nowej Tabeli zaszeregowania, powinien być mianowany dotychczasowy ekspert Biura Spraw Wewnętrznych. Przy wyborze stanowiska przysługującego ekspertom Biura Spraw Wewnętrznych, po wejściu w życie rozporządzenia zmieniającego, nie można pomijać przepisu § 4 rozporządzenia zmieniającego. Zgodnie z tym przepisem, policjantom, którzy do dnia wejścia w życie noweli zachowali prawo zaszeregowania należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku, przysługuje grupa zaszeregowania równorzędna do dotychczasowej, określona w Tabeli stanowiącej załącznik nr 4. Zapis ten, łącznie z Tabelą, wskazuje na to, jakie grupy zaszeregowania, w obu stanach prawnych, Minister jako normodawca podustawowy, uznał za równorzędne. Ocenę tę należy odnieść nie tylko do policjantów, którzy zachowali prawo do zaszeregowania. Nie ma żadnych podstaw, aby Tabeli równorzędności nie stosować wobec policjantów, którzy do dnia wejścia w życie nowych przepisów, mieli grupę zaszeregowania wprost wynikającą z zajmowanego stanowiska, a nie tylko do tych, którzy jedynie zachowali prawo do zaszeregowania wynikającego z poprzednio zajmowanego stanowiska, a w rzeczywistości zajmowali stanowiska, dla których obowiązujące były niższe grupy zaszeregowania. Wystarczy w tej kwestii powołać się na wnioskowanie z mniejszego na większe oraz na spostrzeżenie, iż w trakcie porównywania grup zaszeregowania z katalogu poprzednio obowiązującego i ustanowionego nowelą, nie można posługiwać się więcej, niż jedną tabelą równorzędnych grup zaszeregowania. Z załącznika nr 4 wynika, że dla grupy zaszeregowania 12, zachowanej przed dniem 1 stycznia 2008 r., przysługuje od dnia 1 stycznia 2008 r. równorzędna grupa zaszeregowania – 10. Nadto, dalej odczytując i porównując stany prawne determinujące status ekspertów Biura Spraw Wewnętrznych, po wejściu w życie rozporządzenia nowelizującego, nie sposób nie odnotować, że w poprzedniej Tabeli zaszeregowania stanowisk, oprócz stanowiska eksperta Biura Spraw Wewnętrznych KGP mającego grupę zaszeregowania 12 i stopień etatowy młodszego inspektora, było także stanowisko eksperta KGP mającego grupę zaszeregowania 11 i stopień etatowy podinspektora. Było to stanowisko niższe, niż stanowisko eksperta Biura Spraw Wewnętrznych. Przyjęcie, że policjanta zajmującego poprzednio stanowisko eksperta Biura Spraw Wewnętrznych KGP należy mianować na stanowisko eksperta KGP z warunkami wynikającymi z takiego stanowiska (grupa zaszeregowania, stopień etatowy), wymagałoby rozważenia nowego statusu także w odniesieniu do wniosków wynikających z zapisu § 4 noweli oraz załącznika nr 4. W ocenie równorzędności stanowisk nie można pomijać stopnia etatowego odpowiadającego stanowisku służbowemu. Stanowisku eksperta Biura Spraw Wewnętrznych KGP odpowiadał stopień etatowy młodszego inspektora, zaś stanowisku eksperta KGP odpowiadał i odpowiada, po noweli, stopień etatowy podinspektora. Pojęcie stanowiska równorzędnego oznacza zaś stanowisko o identycznych parametrach uposażenia zasadniczego, takim samym dodatku do uposażenia oraz takim samym stopniu etatowym (patrz: w/w wyrok NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 100/07; uzasadnienie w/w uchwały SN z dnia 25 czerwca 1975 r., sygn. akt I PZP 15/75). Podkreślenia wymaga nadto, że mimo przydatności w sprawach zmiany warunków służby dorobku orzeczniczego i teoretycznego, odnoszącego się do wypowiedzenia warunków pracy i płacy na podstawie art. 42 K.p., przeniesienie na niższe stanowisko służbowe jest modyfikacją obejmującą zmianę nie tylko warunków uposażenia i warunków pracy. Hierarchia stanowisk w służbach tzw. mundurowych powoduje, że znaczenie mają, dostrzegane nawet w stosunkach pracowniczych, względy prestiżowe (por. wyrok SN z 7 września 1999 r., sygn. akt I PKN 265/99, OSNP 2001/1/17). Do takich elementów prestiżowych z pewnością zaliczyć można odnoszący się do stanowiska służbowego stopień etatowy.
Wobec powyższego należało, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylić zaskarżony wyrok. Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania wynika z art. 203 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło