II OZ 583/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 1288/08 umarzające postępowanie sądowe i oddalające wniosek R. S. o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...] października 2008 r., Nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 1288/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie sądowe i oddalił wniosek R. S. o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...] października 2008 r., Nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Taka sytuacja zaistnieje m.in. wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 tej ustawy i uchylenia jej, wygaśnięcia decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji (wyr. NSA W-wa, 2005.10.25, sygn. II OSK 85/05). Wskazano dalej, że w przedmiotowej sprawie doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji - karty powołania Seria [...] Nr [...] z dnia [...] października 2008 r., ponieważ Wojskowy Komendant Uzupełnień K.P. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. uchylił powyższą decyzję - kartę powołania, a decyzja uchylająca jest decyzja ostateczną. Wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższej decyzji nie nastąpiło w trybie tzw. autokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Zastosowano natomiast tryb przewidziany w art. 154 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd I instancji uznał, że postępowanie sądowe wywołane wniesieniem skargi na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień K.P. z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] o odmowie udzielenia skarżącemu odroczenia odbycia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki, stało się bezprzedmiotowe. Podano, że usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. Biorąc jednak pod uwagę indywidualny charakter obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej określony wobec skarżącego decyzją - kartą powołania Seria [...] Nr [...] z dnia [...] października 2008 r., należy uznać, iż ostateczne wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji wskazuje, że postępowanie sądowe zmierzające do kontroli decyzji w przedmiocie odmowy odroczenia odbycia zasadniczej służby wojskowej - stało się w chwili obecnej bezprzedmiotowe. Stwierdzono wobec powyższego, że na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a należało umorzyć postępowanie sądowe zainicjowane wniesieniem skargi na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. oraz oddalić wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania do których ewentualnie należałoby zaliczyć wynagrodzenie ustanowionego w sprawie adwokata zgodnie z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a. WSA wskazał, że zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., co jego zdaniem nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że R. S. w sprawie poniósł koszty zastępstwa adwokackiego przed organami administracji w I i II instancji a także przed WSA w Krakowie. Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt 2 przez zasądzenie na jego rzecz kwoty 450 zł lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jest to taka sama zasada, jaka obowiązuje w cywilnym postępowaniu nieprocesowym (art. 520 § 2 k.p.c.). Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Odnosi się ona zarówno do postępowania przed sądem pierwszej instancji, jak i postępowania przed sądem drugiej instancji. Od powyższej zasady istnieją dwa wyjątki, które stanowią podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami. Jednym z nich jest rozwiązanie zawarte w art. 203 i 204 p.p.s.a., zgodnie z którym rozliczenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego następuje między stronami postępowania sądowoadministracyjnego sensu stricte - skarżącym i organem administracji publicznej - (art. 32), a podmiotem, który wniósł skargę kasacyjną. Stosownie do zawartego w nich unormowania koszty postępowania kasacyjnego podlegają zwrotowi "w obydwie strony" w zależności od wyniku sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co jest związane z finansową odpowiedzialnością za wynik postępowania (zasada rezultatu). W obu tych przepisach "wynik postępowania" został określony poprzez odniesienie do konkretnego rozstrzygnięcia zawartego w wyroku sądu pierwszej instancji (jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę; jeżeli oddalono skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę; jeżeli oddalono skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji uwzględniającego skargę). Z powyższego wynika, że unormowanie zawarte w art. 203 i 204 p.p.s.a. nie odnosi się do postanowień oddalających lub uwzględniających skargę kasacyjną na postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (np. o odrzuceniu skargi czy umorzeniu postępowania). Drugi wyjątek stanowi regulacja art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że sąd może orzec o zwrocie kosztów postępowania tylko na rzecz skarżącego i tylko w przypadku, gdy skarga okaże się zasadna. Przy tym, pod pojęciem uwzględnienia skargi należy rozumieć uwzględnienie skargi w każdej formie i to niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie to odpowiada żądaniu zawartemu w skardze. Mówiąc innymi słowy, skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania, zarówno wtedy, gdy jego skarga okazała się bezzasadna, jak i w przypadku, gdy orzeczenie sądu nie wypowiada się w kwestii zasadności skargi, bo była ona niedopuszczalna albo postępowanie sądowe okazało się bezprzedmiotowe. Wyjątek ten dotyczy także sytuacji, gdy postępowanie ulega umorzeniu z powodu uwzględnienia skargi przez organ (art. 201 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie żadna z powyższych sytuacji nie miała miejsca. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2009 r. Sąd I instancji umorzył postępowanie sądowe z tego powodu, że decyzja - karta powołania Seria [...] Nr [...] z dnia [...] października 2008 r. została uchylona na skutek przeprowadzenia przez organ nadzwyczajnego postępowania kontrolnego. Prawidłowo zatem ocenił Sąd I instancji, że w sprawie nie zaistniały przesłanki umożliwiające przyznanie kosztów skarżącemu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.