II GZ 133/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Kazimierz Brzeziński po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia adwokata P.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 301/09 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 301/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., oddalił wniosek adwokata P.G. - pełnomocnika skarżącego Z.W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd I instancji stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 650/08 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Z.W. sporządzonej przez adwokata P.G., ustanowionego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, zawierającej wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, uchylił wyrok WSA w W. z 3 marca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 919/07 oddalający skargę Z.W. na decyzję ZUS z [...] grudnia 2006 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Orzekając w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, referendarz sądowy postanowieniem z 26 marca 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 301/09 oddalił jego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z uwagi na to, że (zarówno wniosek zawarty w skardze kasacyjnej, jak i w protokole z rozprawy przed NSA) nie zawiera oświadczenia, o którym mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie. Referendarz orzekł, że brak tego oświadczenia skutkuje utratą prawa do wynagrodzenia. Na skutek sprzeciwu od powyższego postanowienia WSA w W. zaskarżonym postanowieniem oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Sąd podkreślił, że zawarty w art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zwrot "o przyznaniu" daje podstawę do wydania postanowienia co do przyznania lub odmowy przyznania wynagrodzenia. Powołując się na ugruntowany w orzecznictwie NSA pogląd, zgodnie z którym nieprzedstawienie oświadczenia, o jakim mowa § 20 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia Sąd stwierdził, że wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów postępowania za obie instancje z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej nie zawiera nieodzownego elementu, to jest oświadczenia, o którym mowa w § 20 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, że koszty działania pełnomocnika nie zostały zapłacone w całości lub w części, co skutkowało wydaniem orzeczenia odmownie rozstrzygającego żądanie ich przyznania. Pełnomocnik skarżącego - adwokat P.G. zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem wnosząc o jego uchylenie oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za obie instancje. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów § 20 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że z zasady logicznego rozumowania oraz analizy przepisów prawa wynika, iż jego wniosek w swej treści wyczerpuje przesłanki określone § 20 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Zawarte w treści tego wniosku oświadczenie w sposób jednoznaczny wskazuje, że koszty nie zostały przez stronę zapłacone, a to zobowiązuje Sąd do ich zasądzenia. Wnoszący zażalenie zarzucił też, że Sąd przywołał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pogląd wyrażony w wyroku NSA z 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05 wydanym w sprawie, w której brak było wniosku o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, podczas, gdy w sprawie niniejszej wniosek taki został złożony. Ponadto podniósł, że Sąd przywołał niepublikowane orzeczenia NSA, co według wnoszącego zażalenie uniemożliwiło zapoznanie się z ich treścią. Autor zażalenia podniósł też, że zaskarżone postanowienie (jak również poprzednie postanowienie referendarza sądowego) narusza treść art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., bowiem prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że referendarz sądowy nie może oddalić wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, a jedynie wynagrodzenie przyznać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Adwokatowi ustanowionemu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy się wynagrodzenie od Skarbu Państwa, które jest wypłacane na jego wniosek. Stosownie do treści art. 250 p.p.s.a., wyznaczony adwokat (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (...). Zasady te zostały uregulowane w przepisach rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Stosownie do treści § 20 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść § 20 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie nie pozostawia wątpliwości, że oświadczenie, o którym mowa w cytowanym powyżej przepisie jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wynika to z użytego w treści tego przepisu wyrażenia "powinien zawierać" (por. postanowienie NSA z 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 625/05). Z treści omawianego przepisu wynika ponadto, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia o wskazanej treści, gdyż pozwala to określić zakres, w jakim wynagrodzenie musi zostać pokryte przez Skarb Państwa (tak też NSA w postanowieniu z 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 615/08). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że WSA w W. w zaskarżonym postanowieniu trafnie uznał, iż wniosek adwokata P.G. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie jest wystarczający - kompletny w kontekście zacytowanego przepisu, bowiem wnioskodawca nie zawarł w nim oświadczenia, z którego wynikałoby, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub części. Zaskarżone postanowienie jest więc prawidłowe, bowiem treść przedmiotowego wniosku zawiera żądanie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, lecz brak w nim oświadczenia, o którym mowa w § 20 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Wnoszący zażalenie błędnie twierdzi, że istnienie oświadczenia można wyinterpretować z treści żądania. Stanowisko to należny uznać za nieuzasadnione. Nie znajduje ono bowiem oparcia w treści § 20, z którego wynika, że wnosząc o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wnioskodawca powinien złożyć oświadczenie, iż opłaty te nie zostały opłacone w całości lub w części. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu powołania się przez Sąd I instancji na poglądy wyrażone w niepublikowanych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że jest on nieuzasadniony, ponieważ jak wskazał Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu wyrok NSA z 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05 dostępny jest w bazie Lex pod numerem 242945. Z kolei postanowienia NSA z 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 390/08 oraz z 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 615/08 są dostępne na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego www.nsa.gov.pl – zakładka Orzecznictwo, Baza orzeczeń - orzeczenia.nsa.gov.pl. Należy wskazać, że we wszystkich powołanych przez Sąd I instancji orzeczeniach NSA wyraził pogląd prezentowany również przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części, jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Pogląd taki wyraził również NSA w niepublikowanym postanowieniu z 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 625/05. Wbrew twierdzeniom autora zażalenia, powołany przez Sąd I instancji wyrok NSA z 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05 nie został wydany w innym stanie faktycznym, lecz dotyczy również sytuacji, w której pełnomocnik skarżącego złożył w skardze kasacyjnej wniosek o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu, nie złożył jednak oświadczenia, o którym mowa w § 20 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Za chybiony należy uznać podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., iż referendarz sądowy nie może oddalić wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, a jedynie wynagrodzenie przyznać. Należy bowiem wskazać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a. przez WSA w W. w wyniku wniesionego sprzeciwu od postanowienia referendarza sadowego. Z przepisu tego wynika, iż wniesienie prawidłowo sporządzonego sprzeciwu wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza sądowego, przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony, traci moc, zaś sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Również w literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym sprzeciw jest rodzajem środka prawnego, powodującym przejęcie kompetencji do rozpoznania incydentalnej kwestii przez sąd, nie zaś badanie prawidłowości kwestionowanego postanowienia lub zarządzenia wydanego przez referendarza. Sprawa jest zatem rozpoznawana ponownie od początku przez Sąd (por. M. Niezgódka-Medek w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2006, wydanie II, s. 578). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.