IV SA/Po 555/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant St.sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia 03 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia, 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia 13 sierpnia 2008 r. Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L., 2. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu na rzecz skarżącego C. J. 2417 (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/I.Kucznerowicz /-/P.Miładowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska Decyzją nr [...] z 13 sierpnia 2008r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w L. na podstawie odmówił C.J. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] z 25 kwietnia 2006r. stwierdził nieważność decyzji zwalniającej skarżącego z pełnienia zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał, że w od dnia zwolnienia ze służby do dnia przywrócenia do służby, skarżącemu przyznano zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Dalej podniesiono, że art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003r., nr 179, poz. 1750 ze zm., dalej: s.w.z.z.) przewiduje odsetki tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu, od dnia w którym uposażenie stało się wymagalne. Organ przyjął, że pojęcie zwłoki wiąże się z winą, a zważywszy na okoliczności sprawy nie sposób przypisać tej winy organowi zobowiązanemu do wypłaty uposażenia. Za niezasadne uznał organ żądanie skarżącego odnośnie odsetek co do zasady, a ponadto w szczególności co do odsetek od świadczenia które pobrane zostało z góry. Odsetki zdaniem organu mogą być naliczane dopiero od chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu stała się wykonalna. W odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości, podnosząc że prawo do określonych świadczeń powstało w terminach określonych w przepisach prawa, a nie z chwilą wykonalności decyzji stwierdzającej nieważność. Odsetki zdaniem skarżącego należą się od nieterminowo wypłaconych składników uposażenia z okresu od dnia 1 sierpnia 2003r. do dnia 31 maja 2006r. Decyzją nr [...] z 3 października 2008r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji podtrzymując w całości argumentację organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucono między innymi naruszenie art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 s.w.z.z. polegające na przyjęciu błędnej daty wymagalności roszczeń i skutkujące odmową wypłacenia tych odsetek. Uzasadniając skargę podano, że prawo do uposażenia ma charakter stały i powstaje z mocy prawa i wobec tego roszczenie o odsetki jest zasadne od chwili nieterminowej wypłaty tego uposażenia. Skarżący wyraził również wątpliwości co do właściwości administracyjnej drogi postępowania w przedmiocie roszczenia o odsetki. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269,), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją, a jest natomiast zobowiązany do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż od 1 lipca 2004 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ustawa w art. 1 pkt 4 s.w.z.z. określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania wszystkich spraw uregulowanych w ustawie. Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w art. 8 ust. 2 s.w.z.z., który to przepis wyklucza spod kontroli Sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1 do 4, należy uznać, że świadczenia odsetkowe o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy należą do drogi administracyjnej. Pogląd ten znalazł wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego, (por. uchwała SN z dnia 29.11. 2007 r., sygn. akt III CZP 106/07, publ.: OSNC 2008/12/134, wyrok SN z 02.07.2008r., sygn. akt II PK 10/08, publ.: LEX nr 442828,wyrok SN z 02.07.2008r. II PK 8/08, publ.: LEX nr 442834) i podziela go również skład orzekający w niniejszej sprawie. Podobna interpretacja zaprezentowana została także w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 3/06 (publ.: Orzecznictwo NSA i WSA z 2006 r., z. 3, poz. 69). Zdaniem organów obu instancji rozstrzygających w przedmiocie żądania odsetek - odsetki od zaległego roszczenia należy uznać za uzasadnione od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna. W ocenie Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę pogląd ten jest chybiony. Jakkolwiek spór o odsetki ma przymiot sprawy cywilnej, to z mocy przepisu szczególnego został przekazany do rozpoznania organom administracji publicznej (art. 8 ust. 1 s.w.z.z.). Stąd też organy rozstrzygające sprawę mają obowiązek rozważenia całokształtu zagadnień w niej występujących nie tylko w kontekście pojęć cywilnoprawnych, ale również przy uwzględnieniu przepisów postępowania administracyjnego. Przepis art. 75 ust. 3 s.w.z.z. stanowi, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Stwierdzając nieważność decyzji organ administracyjny jednoznacznie wskazał na kwalifikowaną wadliwość decyzji obarczającą ją od daty wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, że nieważność decyzji istniała już w dacie orzekania o niej, a nie dopiero od tej daty. Argumentacja organów byłaby prawidłowa, gdyby doszło do uchylenia decyzji, a nie stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej skarżącego ze służby. Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to (o charakterze deklaratoryjnym) ma moc wsteczną - eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. W świetle powyższego stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne. Organy winne więc przyjąć, że skarżący nie został skutecznie zwolniony. Uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują art. 81 ust. 1 s.w.z.z., z kolei ust. 2 określa, że dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. Zestawienie powyższego przepisu z art. 75 ust. 3 s.w.z.z. skutkuje przyjęciem, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce. Zgodzić należy się z wywodami organów, że zwłoka jest szczególnego rodzaju opóźnieniem kwalifikowanym przez winę. Biorąc pod rozwagę decyzję nr 647/Pers. z 25 kwietnia 2006r. stwierdzającą nieważność decyzji wypowiadającej stosunek służbowy, Sąd zwraca uwagę organów na podstawę prawną tego rozstrzygnięcia. Oparto ją na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest na przesłance rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu spowodowało to sytuację w której ustanie stosunku służbowego, a co za tym idzie i podstaw do wypłaty określonych świadczeń pieniężnych, było skutkiem działań organów administracji naruszających w istotny sposób przepisy prawa. Naruszenie to, aby spełnić warunki rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. musiało mieć charakter oczywisty i obiektywny, wynikający z uchybienia oczywistemu brzmieniu przepisów, a nie z ich wadliwej wykładni. Mając na uwadze taką przyczynę przesunięcia w czasie wypłaty określonych świadczeń, można i należy przyjąć, że nie było to jedynie opóźnienie, jakie mogłoby powstać na skutek zwykłych uchybień. Powyższa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wiążą zarówno sąd jak i oraz organy. Reasumując Sąd stwierdza, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie zwróciły także odpowiedniej uwagi przesłankę stwierdzenia nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa oraz na skutki, jakie przepisy k.p.a. wiążą ze stwierdzeniem nieważności. Ubocznie godzi się wskazać, że podobne stanowisko zajęły składy tutejszego Sądu orzekające w sprawach o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym (por. wyroki WSA w Poznaniu, z 16.12.2008r. sygn. akt IV SA/Po 506/08, z 16.12.2008r. sygn. akt IV SA/Po 505/08, z 23.12.2008r. sygn. akt IV SA/Po 283/08, z 13.01.2009r. sygn. akt IV SA/Po 534/08, z 25.02.2009r. sygn. akt IV SA/Po 418/08, wszystkie publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L. zostały wydane z naruszaniem przepisów art. 81 ust. 1 - 3 i art. 75 ust. 3 s.w.z.z. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O kosztach orzeczono jak w punkcie 2 wyroku zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002r., nr 163, poz. 1349 ze zm.) /-/ E. Kręcichwost - Durchowska /-/ P. Miładowski /-/I. Kucznerowicz