VII SA/Wa 49/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz S. D. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) po zapoznaniu się z odwołaniem S. D. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2008 r. Nr [...], znak: [...], [...] którą udzielił Z. P. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego z częścią handlową położonego w [...] przy ul. [...] na działce nr [...]; umorzył postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy podniósł, iż stosownie do treści art. 59 ust 7 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. W/w przepis wyklucza zatem uznanie S. D. jako strony postępowania zakończonego objętą odwołaniem decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu. W związku powyższym organ II-instancyjny stwierdził, że odwołanie złożone zostało przez podmiot nie mający w powyższej sprawie przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.. Pojęcie strony, jakim posługuje się powyższy artykuł może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, tzn. z konkretnej normy, która stanowi podstawę do sformułowania interesu prawnego. Organ wskazał, iż należy odróżnić od interesu prawnego "interes faktyczny", czyli stan faktyczny, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji, gdyż w takiej sytuacji obywatelowi nie przysługują atrybuty strony w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z dnia 22 lutego 1998 r., sygn. akt: I SA 1748/83). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. D.. Skarżący wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego i nakazanie [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] merytorycznego rozpatrzenia jego odwołania z dnia [...] października 2008 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2008 nr [...]. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona albowiem kwestionowana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest sprzeczna z art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz. U. nr 89 z 1994 .r poz. 414 ze zm.) Wprawdzie przepis ten wskazuje, iż stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor to jednak nie każde postępowania, które kończy się uzyskaniem takiego pozwolenia wyklucza uczestnictwo w nim w charakterze strony innych podmiotów. Orzecznictwo sądowe stoi tu bowiem na stanowisku, że dyspozycja art. 59 ust. 7 prawa budowlanego ma zastosowanie tylko w takim stanie faktycznym i prawnym w którym inwestor uprzednio uzyskał pozwolenie na budowę (tak NSA w wyroku z dnia 7 listopada 2006 r. wydanego w sprawie sygn. akt II OSK 1281/05 – Lex nr 317393). W niniejszej sprawie inwestor przez wiele lat toczącego się postępowania zarówno przed organami jak i przed sądami próbuje doprowadzić do legalizacji wzniesionego obiektu. W tych wszystkich postępowaniach za stronę uznawany był S. D. (właściciel nieruchomości sąsiedniej). Był on nie tylko adresatem decyzji wydawanych wielokrotnie w obu instancjach, ale i aktywnym podmiotem toczących się postępowań, składającym wnioski dowodowe, odwołania i skargi do sądu. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji nikt nie odmawiał mu przymiotu strony. Nie jest obojętnym dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, iż inwestycja realizowana przez Z. P. została uznana za samowolę budowlaną. W tej kwestii wypowiadał się m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 214/07. Otóż w uzasadnieniu wyroku kończącego to postępowanie wskazał on na konieczność ustalenia przez organy nadzoru budowlanego (przy ponownym rozpoznaniu sprawy) daty zakończenia budowy poszczególnych budynków wchodzących w skład inwestycji, a następnie zastosowania odpowiednich przepisów prawa budowlanego do likwidacji samowoli budowlanej. Na tą okoliczność wskazuje nawet organ I-ej instancji (strona pierwsza uzasadnienia decyzji z dnia [...] września 2008 r.). Ma to istotne znaczenie ponieważ pozwolenie na użytkowanie obiektu służy de facto legalizacji dokonanej uprzednio samowoli budowlanej. W praktyce oznacza to ,że pozwolenie na użytkowanie ma niejako ,,zastąpić’ pozwolenie na budowę (por. m.in. wyrok NSA w Białymstoku z dnia 20 grudnia 2001 r. wydany w sprawie sygn. akt SA/Bk 1193/01 – Lex nr. 202728). Jeśli tak jest to w postępowaniu w takiej sprawie jak będąca przedmiotem osądu właściciel nieruchomości sąsiadującej z tą na której zrealizowano obiekt (który był stroną szeregu postępowań, które tej realizacji dotyczyły i który zwalczał ją przy użyciu dostępnych środków prawnych) nie może być pozbawiony praw strony z powołaniem się na art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie tegoż obiektu. Tenże przepis dotyczy bowiem sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest wydawana po zakończeniu budowy zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Nie dotyczy natomiast sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest skutkiem legalizacji samowoli budowlanej (tak m.in. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 2005 r. wydanego w sprawie VII SA/Wa 911/05 – Lex nr. 190893). Z powyższych względów zaskarżoną decyzję uchylono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Podstawą rozstrzygnięcia w punkcie II wyroku jest art. 152 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 ppsa.