II SA/Kr 19/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel- Ziaja (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Wojewody z dnia 9 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania; skargę oddala. Decyzją z dnia [...].03.2007 r. nr [...], znak [...] Prezydent Miasta K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił firmie A. Sp. z o.o. pozwolenia na budowę inwestycji pod nazwą: Budowa budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej z garażami indywidualnymi w podziemiu, z wewnętrznymi instalacjami (gazu, wodnokanalizacyjną, kanalizacją opadową, wentylacją mechaniczną, instalacją c.o., elektryczna) i budynków mieszkalnych wielorodzinnych z podziemnymi garażami, kotłowniami wbudowanymi z wewnętrznymi instalacjami (gazu, wodnokanalizacyjną, kanalizacją opadową, wentylacją mechaniczną, instalacją c.o., elektryczną) z obsługą komunikacyjną, wraz z wjazdem oraz miejscami postojowymi i przyłączem gazu na działkach nr: 2, 3, 4, 5, 6, 7,8, 9, 10, 11, 12 , 13 , 14 , 15 , 16 , 1 obr. [...] – K. , przy ul. [...] w K. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 4.04.2007 r. Postanowieniem z dnia [...]05.2007 r. na wniosek A.Z. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. Prezydent Miasta K. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej powyższą decyzją. Decyzją z dnia [...].08.2007 r. Prezydent Miasta K. odmówił uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...].03.2007 r. Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...].10.2007 r. znak [...]. W dniu [...] .02.2008 r. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wydana została decyzja umarzająca postępowanie wznowione, bowiem stwierdzono, iż podmiot składający podanie o wznowienie postępowania nie jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Wojewoda decyzją z dnia [...] 05.2008 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Orzekając po raz trzeci w niniejszej sprawie Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...].07.2008 r. znak [...] umorzył postępowanie na podstawie art. 104 i art. 105 w zw. z art. 147 k.p.a. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez A.Z. Wojewoda decyzją z dnia [...].10.2008 r. znak [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 80 i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji przytoczono argumenty podniesione przez A.Z. we wniosku o wznowienie postępowania, a odpowiadające art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. Wnioskodawca powołał się na zatajenie faktu istnienia służebności gruntowej obciążającej nieruchomości, na których ma być prowadzona inwestycja (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), pominięcie go w postępowaniu o pozwolenie na budowę, mimo, że występował jako strona w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy (art. 145 § 1 pkt 4) oraz na fakt istnienia służebności gruntowej, który został zatajony w oświadczeniu o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 145 § 1 pkt 5). W wyniku przeprowadzenia wznowionego postępowania organ I instancji jednoznacznie ustalił, analizując przyczynę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., iż podanie A.Z. o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony postępowania zakończonego decyzją z [...] 03.2007 r. nr [...] . Krąg stron postępowania o pozwolenie na budowę określa art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Nieruchomość sąsiadująca z terenem inwestycji - działka nr 17 obręb [...] K. , której współwłaścicielem jest A.Z. nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu. Projektowane na działkach nr 15 , 3 , 7 , 11 i 2 6 , 10 , obiekty nie oddziaływają na obszar działki nr 17 i nie wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu tej działki. Część nadziemna obiektów zgodnie z projektem zagospodarowania terenu znajduje się w odległości 20,19 m od granicy działki nr 17 , wysokość budynków nie przekracza 11,0 m do poziomu kalenicy. Natomiast część podziemna zmniejsza ww. odległość o 8,73 m, czyli odległość części podziemnej (zagłębiony wjazd do garaży) od granicy tej działki wynosi 11,46 m. A.Z. swoje prawo do występowaniu w charakterze strony postępowania o pozwolenie na budowę wywodzi z faktu, że działki, na których ma być prowadzona inwestycja tj. działki nr 15 oraz działki nr 18 , 19 , 20 (po podziale odpowiadające dz. nr 3 , 7 , 11 , 2 , 6 , 10 ) są obciążone służebnością gruntową przejazdu i przechodu pasem 5 metrowej szerokości na rzecz właścicieli działki 17 , do których on się zalicza. Argument ten nie może jednak zostać uwzględniony, ponieważ art. 28 prawa budowlanego nie wymienienia osób korzystających z nieruchomości na podstawie służebności. Niezależnie od powyższego Wojewoda stwierdził, iż projekt budowlany nie uniemożliwia korzystania z ww. 5 metrowego pasa służebności gdyż mieści się on w 11,46 metrowym pasie niezabudowanego terenu działek od granicy działki nr 17 . Podnoszona w pismach A.Z. argumentacja, iż w trakcie realizacji inwestycji, roboty budowlane (prace ziemne, wykopy) prowadzone były po szlaku służebnym nie stanowi o istnieniu przesłanki o jakiej mowa w art. 145 § 1 k.p.a. Uzgodnienia (dotyczące trasy przebiegu służebności, sposobu i czasu jej wykonywania) pomiędzy właścicielem nieruchomości a osobą, na rzecz której ustanowiona została służebność nie mogą być przedmiotem postępowania administracyjnego, gdyż rozstrzygnięcia takie mogą następować jedynie na drodze cywilnoprawnej. Brak jest podstawy dla uznania, że A.Z. przysługuje przymiot strony postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Ponieważ A.Z. nie posiada przymiotu strony, postępowanie wznowione na jego wniosek należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Decyzja Prezydenta Miasta K. jest więc prawidłowa. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.Z. zarzucając jej naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji, podczas gdy zdaniem skarżącego należało uchylić decyzję I instancji w całości. Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ nie zastosował go, mimo, że zachodziły ku temu przesłanki. Organy administracji pominęły bowiem wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z akt cywilnych spraw o ochronę służebności oraz o zniesienie służebności. Ponadto nieprawidłowo uznano, że skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę oraz w postępowaniu wznowieniowym. W skardze zarzucono również "brak podjęcia przez organy czynności na podstawie k.p.a., prawa budowlanego i przepisów o nadzorze budowlanym, gdyż inwestor prowadzi inwestycję naruszając interes prawny skarżącego, a nadto narusza wydane warunki zabudowy na co skarżący wprost wskazywał w pismach, w ramach tego i innych postępowań". Zwrócono również uwagę, że o postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania nie była zawiadomiona M.Z. - współwłaścicielka nieruchomości 17 (nieruchomości władnącej dla działek inwestora). Zdaniem skarżącego nieprawidłowe jest ustalenie o braku oddziaływania inwestycji na działkę nr 17 . Udzielając pozwolenia na budowę naruszono prawa i interes prawny współwłaścicieli działki nr 17 w zakresie formalnie istniejącej i ustanowionej służebności przejazdu i przechodu po działce inwestora. Fakt istnienia tej służebności inwestor świadomie zataił przed organem wydającym pozwolenie na budowę twierdząc w złożonym oświadczeniu, że inwestor ma prawo dysponowania całą nieruchomością na cele budowlane. Obecnie przed sądem cywilnym toczy się proces o ustalenie wygaśnięcia służebności z powództwa inwestora przeciwko skarżącemu i jego żonie. Prace budowlane prowadzone przez inwestora spowodowały brak możliwości wykonywania służebności (w tym zakresie trwa proces o ochronę służebności), a zatem inwestycja wprost oddziałuje na prawa właścicieli nieruchomości 17 , a tym samym na tę nieruchomość. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez brak analizy zastosowania wszystkich przepisów mogących mieć zastosowanie dla rozpoznania sprawy, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, dokonanie wykładni prawa na niekorzyść skarżącego oraz przekroczenie zakresu dopuszczalnej interpretacji przepisów. Naruszono również zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) poprzez próbę przerzucenia ciężaru dowodu na skarżącego dla wykazania posiadania charakteru strony postępowania. W ocenie skarżącego doszło również do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji (art. 8 k.p.a.) oraz do naruszenia art. 10 k.p.a., gdyż organ informował wyłącznie o możliwości przeglądu akt bez zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności bez przesłuchania skarżącego w charakterze strony. Uznając postępowanie za bezprzedmiotowe naruszono art. 105 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a., co skutkowało niepełną kontrolą decyzji organu l instancji przez organ odwoławczy. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji wojewody w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu l instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podanie o wznowienie postępowania pochodziło od osoby niebędącej stroną tego postępowania, a zatem było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skarżącego nie mogą odnieść skutku. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie oraz właściwie zastosowały przepisy prawa budowlanego i kodeksu postępowania administracyjnego. We wniosku o wznowienie A.Z. powołał się na przesłanki wznowienia wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. Obligowało to organ administracji publicznej do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Zgodnie bowiem z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Ustalenie wystąpienia podstaw wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowionego. Podkreśla to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20.06.1991 r., IV SA 487/91 (ONSA 1991, Nr 2, poz. 50): "1. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. 2. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia; może natomiast być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a.". Należy więc podkreślić, że samo postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego nie przesądzało jeszcze, że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie odnośnie istnienia tych przesłanek mogło być prowadzone dopiero po wydaniu postanowienia. Postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...].05.2007 r. zostało więc wydane prawidłowo. Zgodnie z art. 147 k.p.a. "wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a następuje tylko na żądanie strony". W myśl tego przepisu podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest wyłącznie podmiot, któremu przysługiwał status strony w zakończonym postępowaniu, względnie podmiot, który będąc stroną został bez własnej winy pozbawiony udziału w tym postępowaniu. Badając, czy zachodzą podstawy do wznowienia postępowania należało w pierwszej kolejności ocenić, czy podanie złożyła osoba uprawniona - strona postępowania prawidłowe jest ustalenie dokonane przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie, że A.Z. nie był stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] .03.2007 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę. W postępowaniu o pozwolenie na budowę krąg stron ustala się nie na podstawie art. 28 k.p.a., który posługuje się pojęciem interesu prawnego, lecz na podstawie art. 28 ust. 2 prawa budowlanego. Przepis ten stanowi: "stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu". Tym samym ogranicza się krąg stron postępowania wprowadzając kryterium "obszaru oddziaływania obiektu" (zdefiniowanego w art. 3 pkt 20 prawa budowlanego). Istotne jest również, że nie każdy podmiot, który posiada jakiekolwiek uprawnienie względem nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu objętego pozwoleniem na budowę jest stroną postępowania, lecz tylko właściciel takiej nieruchomości, jej użytkownik wieczysty lub zarządca. A.Z., jest współwłaścicielem działki nr 17 i z tego tytułu korzysta ze służebności drogowej po działkach nr 15 oraz nr 18 , 19 20 (po podziale odpowiadające dz. nr 3 , 7 , 11, 2 , 6 , 10). Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji działka stanowiąca własność skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu objętego pozwoleniem na budowę, natomiast korzystanie z nieruchomości w ramach ustanowionej służebności nie uprawnia do udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, nawet jeżeli nieruchomość obciążona służebnością znajduje się na obszarze oddziaływania planowanego obiektu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8.02.2007 r. sygn. II OSK 302/06, (LEX nr 339455) artykuł 28 ust. 2 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 lipca 2003 r. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a., wyłącza więc stosowanie tego przepisu. Z tego względu organ administracji publicznej nie mógł badać, czy A.Z. miał interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy pozwolenia na budowę. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowaniu należało ustalić, czy A.Z. jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdującej się na obszarze oddziaływania obiektu, który ma być wybudowany, przy czym przez "obszar oddziaływania" rozumie się teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. W tym zakresie można się również powołać na wyrok NSA z dnia 7.02.2008 r. sygn. II OSK 2010/06 (LEX nr 383755), w którym stwierdzono, że realizacja budowy powoduje określone uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich, ale nie mogą one przesądzać o zaistnieniu warunków, o jakich mowa w art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane. Z kolei w wyroku z dnia 25.09.2007 r. sygn. II OSK 1241/06 (LEX nr 374699) NSA podkreślił, że zamiarem ustawodawcy było oparcie interesu prawnego właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wyłącznie na przepisach materialnego prawa administracyjnego, nie zaś na regulacjach prawa cywilnego dotyczących ochrony własności. Orzeczenia te potwierdzają konieczność zawężającego interpretowania art. 28 ust. 2 prawa budowlanego i wyeliminowania z kręgu stron postępowania o pozwolenie na budowę osób opierających swój interes prawny wyłącznie na uprawnieniach o charakterze cywilnoprawnym. Skoro A.Z. nie był stroną postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, to nie ma również legitymacji do występowania z wnioskiem o wznowienie tego postępowania. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z dnia 5.04.2007 r., sygn. II OSK 598/06 (LEX nr 339465) zarówno w sprawie o pozwolenie na budowę prowadzonej w zwykłym trybie, jak i w trybach nadzwyczajnych krąg podmiotów uznanych za strony powinien być identycznie ustalony na podstawie przepisu art. 28 ust. 2 prawa budowlanego. Stwierdzenie zaś, że wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony powoduje konieczność umorzenia wznowionego postępowania. W tym zakresie należy podzielić stanowisko zaprezentowane przez Prezydenta Miast K. w decyzji z dnia [...]07.2008 r., oparte na szeroko omówionym w uzasadnieniu tej decyzji orzecznictwie sądów administracyjnych oraz stanowisku doktryny i odmówić słuszności argumentacji Wojewody wyrażonej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].05.2008 r., zgodnie z którym nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania wznowionego, a organ administracji powinien wydać decyzję o uchyleniu lub odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiłoby merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, do którego organ prowadzący postępowanie nie był uprawniony wobec faktu, że wniosek o wznowienie pochodził od osoby, która nie była legitymowana do jego złożenia. W tej sytuacji słusznie uznano postępowanie za bezprzedmiotowe, co prowadziło do jego umorzenia. Jak wynika z powyższego organy administracji prawidłowo wykluczyły A.Z. z kręgu stron postępowania, a zarzuty skarżącego w tym zakresie są bezzasadne. Odnośnie zarzutu pominięcia istotnych okoliczności w sprawie, a w szczególności nieprzeprowadzenia dowodu z akt spraw cywilnych o ochronę służebności oraz o wygaśnięcie służebności należy stwierdzić, że okoliczności, na które powołuje się skarżący, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wznowienia postępowania. Prawo cywilne zapewnia skarżącemu jako podmiotowi korzystającemu ze służebności ochronę tego ograniczonego prawa rzeczowego. Ochrona ta jest jednak niezależna od ochrony przewidzianej przez przepisy prawa budowlanego. Fakt, że toczą się sprawy cywilne dotyczące służebności nie ma wpływu na postępowanie dotyczące wznowienia postępowania o pozwolenie na budowę. Jak już wcześniej wskazano przepisy prawa administracyjnego (prawa budowlanego) nie przyznają A.Z. przymiotu strony postępowania, a zatem w trybie administracyjnym nie korzysta on z ochrony służebności. Odnośnie zarzutu dotyczącego prowadzenia robót budowlanych niezgodnie z decyzją ustalającą warunki zabudowy należy stwierdzić, że po rozpoczęciu robót budowlanych ocena prawidłowości ich prowadzenia należy do organów nadzoru budowlanego, a nie organów administracji architektoniczno - budowlanej. Kontrola sposobu wykonywania robót budowlanych jest prowadzona w odrębnym trybie regulowanym przepisami prawa budowlanego, a nie k.p.a. Zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia inwestycji nie mogą być brane pod uwagę w sprawie o wznowienie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Sposób realizacji wydanego pozwolenia na budowę nie ma bowiem wpływu na istnienie przesłanek wznowienia postępowania w tej sprawie. Ocena, czy nieruchomość należąca do skarżącego leży w obszarze oddziaływania obiektu objętego pozwoleniem na budowę nie może być dokonywana z punktu widzenia sposobu prowadzenia robót budowlanych, w szczególności zaś naruszania praw osób trzecich przy realizacji inwestycji. Ocena ta dokonywana jest przed wydaniem pozwolenia (a więc zawsze przed rozpoczęciem robót budowlanych), a kryterium stanowią w tym przypadku przepisy prawa administracyjnego. Zarzut niezawiadomienia o wznowieniu postępowania M.Z. - żony skarżącego i współwłaścicielki nieruchomości nr 17 nie może zostać uwzględniony. M.Z. legitymuje się takimi samymi uprawnieniami co skarżący, a zatem wszelkie rozważania na temat posiadania przez A.Z. przymiotu strony odnoszą się również do jego żony. Oznacza to, że nie była ona stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, ani też stroną postępowania o wznowienie. Tym samym zawiadamianie jej o tym postępowaniu nie było potrzebne. Wbrew zarzutom skarżącego nie doszło również do naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Organy prowadzące to postępowanie miały obowiązek ustalić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. W niniejszej sprawie jedyną okolicznością, która wymagała wyjaśnienia było rozstrzygnięcie, czy A.Z. przysługiwał przymiot strony postępowania o pozwolenie na budowę. Organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły, że jest ona współwłaścicielem działki nr 17 i z tego tytułu korzysta ze służebności drogowej po działkach nr 15 oraz nr 18 , 19 , 20 (po podziale odpowiadające dz. nr 3 , 7 , 11, 2 , 6 , 10). Ocena tego faktu z punktu widzenia art. 28 ust. 2 prawa budowlanego była prawidłowa. Nie doszło też do naruszenia art. 10 k.p.a. W szczególności z przepisu tego nie wynika obowiązek przesłuchania wszystkich stron postępowania. Skarżący brał czynny udział w postępowaniu, wielokrotnie składał pisma procesowe, a organy orzekające w niniejszej sprawie odpowiadały na podnoszone przez niego zarzuty. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami).