I FSK 2058/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-03

Skład orzekający: Arkadiusz Cudak, Małgorzata Fita, Marek Kołaczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dowody zebrane w toku kontroli podatkowej, w tym zeznania świadków, mogą być wykorzystane w postępowaniu podatkowym, nawet jeśli nie zostały ponowione w tym postępowaniu, a organ kontrolny nie doręczył prawidłowego upoważnienia do kontroli?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dowody zebrane w toku kontroli podatkowej, w tym zeznania świadków, mogą być wykorzystane w postępowaniu podatkowym, nawet jeśli nie zostały ponowione, a organ kontrolny nie doręczył prawidłowego upoważnienia do kontroli. Sąd stwierdził, że WSA naruszył przepisy procesowe, nie przeprowadzając dowodu uzupełniającego z upoważnienia do kontroli, mimo że wątpliwości co do jego prawidłowości mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, NSA uznał, że zeznania świadka zebrane w innym postępowaniu mogą stanowić dowód w postępowaniu podatkowym, zgodnie z zasadą ogólną postępowania dowodowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za okres od września do grudnia 2004 r. oraz kwiecień-grudzień 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił zobowiązanie podatkowe, kwestionując faktury VAT wystawione przez firmy, które według organu nie dokonywały faktycznej sprzedaży paliwa. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na brak prawidłowego upoważnienia do kontroli oraz na nieprawidłowe wykorzystanie zeznań świadka. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zasądził od D. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 3096 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Małgorzata Fita, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Protokolant Karolina Szulc, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Po 335/09 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 6 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2004 r., oraz kwiecień, maj, czerwiec, wrzesień, listopad i grudzień 2005 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2. zasądza od D. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 3096 zł (słownie: trzy tysiące dziewięćdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 335/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną przez D. B. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 6 lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2004 r., oraz kwiecień, maj, czerwiec, wrzesień, listopad i grudzień 2005 r. Z ustaleń faktycznych przedstawionych w uzasadnieniu wynika, że decyzją z dnia 8 października 2008r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2004 r. oraz kwiecień, maj, czerwiec, wrzesień, listopad i grudzień 2005 r. Organ podatkowy wskazał, iż w dniach 26 - 30 listopada oraz 3 grudnia 2007r. przeprowadził, w oparciu o upoważnienie do kontroli z dnia 26 listopada 2007r. nr [...]2007, kontrolę podatkową u Skarżącego w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia 2004r. do 31 grudnia 2005r. W toku przeprowadzonej kontroli Naczelnik ustalił, iż podatnik, w omawianym okresie, dokumentował zakup oleju napędowego fakturami VAT wystawionymi przez firmy PHU "R. – P." M. C. oraz "W." Sp. z o.o. W ocenie organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego, tj. z protokołów z przesłuchań M. C. z 27 marca i 24 kwietnia 2006r., z wyników kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z 28 czerwca 2006r. nr [...], nr [...] oraz z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z 28 czerwca 2006r. nr [...], nr [...], wynika, iż firmy "R. – P." oraz "W." nie dokonywały faktycznej sprzedaży paliwa a ich działalność polegała na wystawianiu faktur dokumentujących fikcyjną sprzedaż oleju napędowego. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podkreślił, iż firmy "R. –P." oraz "W." dokonywały na jego rzecz dostaw oleju napędowego, co potwierdzają oryginały faktur wraz z dowodami zapłaty za towar. Decyzją z dnia 6 lutego 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał przepisy: art. 86 ust. 1, art. 15, art. 114, art. 119, art. 120 ust. 17 i ust. 19, art. 124 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej: "ustawa o VAT"), § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a, § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970). Organ podatkowy, powołując się na ustalenia Naczelnika Urzędu Skarbowego uznał, że M. C. został wykreślony z rejestru podatników z dniem 1 czerwca 2004r. Tym samym posiadane przez odwołującego dokumenty nie mają przymiotu faktury VAT, wymienione firmy nie były bowiem podatnikami VAT czynnymi w chwili wystawienia spornych faktur. Na powyższą decyzję Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wskazując, iż firmy "R. – P." oraz "W." dokonywały na jego rzecz dostaw oleju napędowego, co potwierdzają oryginały faktur wraz z dowodami zapłaty za towar. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym wyrokiem uwzględnił skargę. Sąd I instancji powołując się na przepis art. 281 a i art. 284 § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005, Nr 8, poz. 60, ze zm., dalej: "O.p.") uznał, że w aktach podatkowych brak jest powołanego w protokole upoważnienia z dnia 26 listopada 2007r. nr [...] udzielonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., jak również potwierdzenia jego doręczenia kontrolowanemu. Wobec braku upoważnienia do przeprowadzenia czynności kontrolnych, a także potwierdzenia doręczenia takiego upoważnienia nie sposób ocenić, czy w ogóle nastąpiło wszczęcie postępowania kontrolnego. W konsekwencji zachodzą wątpliwości, czy Naczelnik Urzędu Skarbowego był uprawniony do skorzystania z dowodów zebranych w toku takiej kontroli. Zdaniem Sądu, skoro ustawodawca w art. 284 a i b § 3 wyłączył z katalogu dowodów dokumenty dotyczące czynności kontrolnych dokonanych po upływie wskazanego w upoważnieniu terminu (względnie po upływie przedłużonego terminu), bądź dokonanych w trakcie kontroli, gdy upoważnienie do jej przeprowadzenia doręczone zostało po upływie 3 dni od dnia jej wszczęcia, to uprawniony jest wniosek, iż tym bardziej wyłączył z takiego katalogu dowody zebrane w trakcie postępowania kontrolnego, które, z uwagi na niedoręczenie upoważnienia, nie zostało w ogóle wszczęte. Według Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej nie zbadał, czy upoważnienie do przeprowadzenia kontroli zostało doręczone podatnikowi albo osobie, o której mowa w art. 281 a O.p. Nie zbadał tym samym, czy w ogóle wszczęte zostało postępowanie kontrolne wobec Skarżącego, czym naruszył przepis art. 284 § 1 O.p., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W dalszej kolejności Sąd I instancji stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł skorzystać z zeznań M. C., który był przesłuchany w charakterze strony w ramach kontroli podatkowej prowadzonej w firmach "R. – P." oraz "W.". Skarżący nie uczestniczył w przesłuchaniu M. C., nie miał więc możliwości zadawania mu pytań, w celu wyjaśnienia swoich wątpliwości. Wprawdzie protokół z przesłuchania jest dokumentem, jednakże środkiem dowodowym są zeznania w postępowaniu kontrolnym a nie dokument. Protokół jest tylko "nośnikiem" tych zeznań. Stosownie do art. 181 O.p., dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe. W piśmiennictwie podatkowym wskazuje się, iż w przypadku czynności sprawdzających oraz kontroli podatkowej ustawodawca wskazał wyłącznie na zgromadzone w ich toku inne dokumenty. Chodzi tylko o dowody mające walor dokumentu urzędowego bądź prywatnego. Nie będą więc stanowiły dowodu w postępowaniu podatkowym, np. zeznania świadka złożone w toku kontroli podatkowej. Taki dowód musi być ponowiony w postępowaniu podatkowym. Ponadto zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, iż w postępowaniu podatkowym zostały podjęte wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, czym naruszono art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. Według Sądu organy podatkowe faktycznie oparły swoje decyzję na wynikach postępowania kontrolnego dotyczącego firm "R. – P." oraz "W.", w szczególności zeznaniach M. C., w przesłuchaniach którego z przyczyn określonych w przepisie art. 129 O.p., nie brał udziału skarżący. Doprowadziło to do naruszenia określonej w art. 123 § 1 O.p. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Końcowo Sąd zwrócił uwagę, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie powołał w rubrum decyzji z dnia 8 października 2008r. przepisu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. W ocenie Sądu, z uwagi na ogromne znaczenie powołanego przepisu, powinien on obligatoryjnie zostać wymieniony wśród przepisów stanowiących podstawę prawną wydania decyzji w przedmiocie określenia innej niż deklarowana wysokości zobowiązania w tym podatku, w związku z zakwestionowaniem uprawnienia podatnika do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w posiadanych fakturach. Brak powołania takiego przepisu w rubrum decyzji stanowi naruszenie przepisu art. 210 § 1 pkt 4 O.p. Powyższy wyrok w całości Strona zaskarżyła skargą kasacyjną. W środku odwoławczym zarzucono naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez uwzględnienie skargi, chociaż rozstrzygnięcie organu podatkowego nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku i w rezultacie nieuwzględnienie przez Sąd przy rozpatrywaniu sprawy zgromadzonego w aktach sprawy materiału, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku i nieoddaleniu skargi, - art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że zachodzą wątpliwości co do wszczęcia postępowania kontrolnego podczas, gdy w aktach sprawy znajdują się dokumenty urzędowe, z których wynika, zarówno sam fakt wystawienia upoważnienie do przeprowadzenia kontroli, jak i data wystawienia wskazanego upoważnienia oraz data jego doręczenia, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wskazane przez Sąd naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, - 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stosownie do których sąd sprawuje kontrolę legalności decyzji oraz rozpoznaje sprawę i wydaje wyrok na podstawie akt sprawy poprzez nieuwzględnienie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy co znalazło swój wyraz w pominięciu dokumentu urzędowego "Pełna informacja o postępowaniu kontrolnym numer 2165" pomimo, że Sąd nie zarzucił mu braku poprawności materialnej i formalnej, "Protokołu czynności kontrolnych przeprowadzonych w Firmie Budowlano-Remontowej D. B.", z których to dokumentów wynika wprost w jakiej dacie zostało wydane upoważnienie do kontroli i w jakiej dacie zostało doręczone kontrolowanemu i w efekcie nierozstrzygnięcie merytoryczne sprawy pomimo istnienia ku temu podstaw prawnych i faktycznych, - art. 106 § 3 i art. 113 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu uzupełniającego w sytuacji, gdy nie spowodowałoby to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. tj. oryginału upoważnienia do kontroli i dowodu jego doręczenia pomimo istnienia w aktach sprawy innych dowodów, z których ten fakt wynikał i przyjęcie, że zachodzą wątpliwości co do wszczęcia postępowania kontrolnego; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a, w zw. z art.141 § 4 w oraz art. 133 § 1 oraz w związku z art. 180 i art. 181 O.p. poprzez uznanie, że dowody zebrane przez organy w innym postępowaniu i włączone do akt sprawy postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie; - art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a., w zw. z art.141 § 4 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że organy podatkowe naruszyły wskazane przepisy w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego podczas, gdy postępowanie organów nie było obciążone wskazanymi wadami, - art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a., w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 O.p. poprzez przyjęcie przez Sąd, że niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w rubrum decyzji, a w uzasadnieniu, który to błąd został naprawiony w decyzji organu odwoławczego, stanowiło uchybienie wprowadzające w błąd podatnika i mające istotny wpływ na wynik sprawy, - art.180 O.p. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że protokoły przesłuchań przeprowadzonych w sprawach dotyczących kontrahentów skarżącego nie mogą stanowić dowodu w sprawie podatnika, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu wskazuje, że dowodem w sprawie może być wszystko co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a więc i dowody zebrane w innych sprawach i włączone do akt sprawy postanowieniem organu. Na tej podstawie pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwarzył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej są w pełni zasadne, dlatego też rozpoznawany środek odwoławczy odnosi zamierzony skutek w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wprawdzie autor skargi kasacyjnej w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 1 p.ps.a. zarzuca naruszenie art. 180 O.p. Niewątpliwie jednak ta norma prawna ma charakter procesowy. Odnosi się bowiem do postępowania dowodowego. Najdalej idącymi są zarzuty odnoszące się do braku w aktach sprawy dokumentu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli wraz z potwierdzeniem jego odbioru przez kontrolowanego lub osobę, o której mowa w art. 281a/ O.p. Zdaniem Sądu I instancji brak tego upoważnienia jest uchybieniem przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dowody przeprowadzone w trakcie tej kontroli nie mogą być bowiem wykorzystane w niniejszym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym nie podziela tego stanowiska. Wprawdzie zgodnie z art. 133 § 1 in principio p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ podatkowy w toku całego postępowania. Nie oznacza to jednak, że w przypadku braku określonego dokumentu Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany jest do uchylenia decyzji ostatecznej celem go załączenia przez organ podatkowy. Trafnie bowiem kasator zwraca uwagę na unormowania zawarte w art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Cytowana norma prawna zatem umożliwia, w pewnym ograniczonym zakresie, uzupełnić materiał aktowy zgromadzony w toku postępowania podatkowego. Dopuszczalne jest bowiem tylko przeprowadzenie dowodu z dokumentu. Wymagane jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie musi to być niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie oraz nie może spowodować nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Niewątpliwie te przesłanki zostały spełnione w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał bowiem, że zachodzą wątpliwości w zakresie prawidłowości w wszczęciu postępowania kontrolnego. Przy czym te wątpliwości były na tyle uzasadnione, że stały się jedną z przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji. Warto zresztą podkreślić, że zastrzeżeń w tym zakresie nie zgłaszał podatnik w toku postępowania kontrolnego, czy też w trakcie postępowania podatkowego, a nawet nie podnosił ich w skardze. Spełniona jest również druga z przesłanek, albowiem przeprowadzenie tego dowodu nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania. Wystarczyłby Sąd I instancji wezwał Dyrektora Izby Skarbowej do złożenia tego upoważnienia na rozprawie lub po jej zamknięciu przed ogłoszeniem wyroku. Przepis art. 113 § 2 p.p.s.a. dopuszcza bowiem możliwość zamknięcia rozprawy również w przypadku, gdy ma być przeprowadzony jeszcze uzupełniający dowód z dokumentów znanych stronom, a przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne. W ten sposób również zrealizowano by postulat zasady szybkości postępowania, wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Przy czym "załatwienie sprawy" w znaczeniu tej normy prawnej należy rozumieć szeroko, nie tylko jako zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez wydanie wyroku lecz całkowite załatwienie sprawy. W związku z powyższym w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że niezbędnym jest wyjaśnienie prawidłowości wszczęcia postępowania kontrolnego zobowiązany był przeprowadzić z urzędu dowód z omawianego upoważnienia. Dopuszczając się zaniechania tych działań Sąd I instancji naruszył przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 113 § 1 i § 2 p.p.s.a. Przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem doprowadziło do uwzględnienia skargi. Ponadto należy się zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. W trakcie wyrokowania bowiem, co znalazło odzwierciedlenie w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, Sąd I nie uwzględnił, znajdujących się w aktach sprawy dokumentów urzędowych, potwierdzających prawidłowość wszczęcia postępowania kontrolnego. W aktach administracyjnych znajdował się wydruk komputerowy pod nazwą "Pełna informacja o postępowaniu kontrolnym numer [...]" oraz "protokół czynności kontrolnych przeprowadzonych w Firmie Budowlano-Remontowej D. B.", z których to dokumentów wynika wprost, w jakiej dacie zostało wydane upoważnienie do kontroli i w jakim dniu zostało doręczone kontrolowanemu. Trafnie wskazano w środku odwoławczym, ze Sąd nie podważył wiarygodności tych dokumentów. W sytuacji, gdy podatnik nie podnosił w skardze, ani na wcześniejszych etapach postępowania zarzutów braku upoważnienia do przeprowadzenia postępowania kontrolnego, to w kontekście treści wcześniej wskazanych dokument nie sposób było zasadnie kwestionować prawidłowość wszczęcia postępowania kontrolnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także stanowiska, wyrażonego przez Sąd I instancji, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł skorzystać z zeznań M. C., który był przesłuchany w charakterze strony w ramach kontroli podatkowej prowadzonej w firmach "R. – P.". W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny odwoływał się do wykładni przepisu art. 181 O.p., który wyklucza możliwość wykorzystania w postępowaniu podatkowym dowodu z zeznań świadka, przeprowadzonego w toku kontroli podatkowej. Trzeba jednak podkreślić, że powyższy przepis nie może być wykładany w oderwaniu od ogólnej zasady zawartej w art. 180 § 1 O.p., z której wynika, że jako dowód w postępowaniu podatkowym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Trafnie bowiem autor skargi kasacyjnej podkreśla, że norma ta zawiera otwarty katalog dowodów w postępowaniu podatkowym. Dlatego też zawartą w art. 181 O.p. regulację należy odczytywać jako egzemplifikację dowodów dopuszczonych w postępowaniu podatkowym, a nie jako wyczerpujące wymienienie takich dowodów. O konieczności takiego rozumienia treści tego przepisu świadczy przede wszystkim rozpoczynające go sformułowanie "Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności...". Użycie przez ustawodawcę takiego zwrotu świadczy o tym, że w tym przepisie przykładowo, a nie w sposób wyczerpujący, wymieniono rodzaje dowodów, które mogą być wykorzystane w postępowaniu podatkowym. Dlatego też stwierdzenie w tej normie prawnej, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być m.in. "inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej" nie oznacza, że w przypadku czynności sprawdzających oraz kontroli podatkowej ustawodawca wskazał wyłącznie na zgromadzone w ich toku inne dokumenty, czyli dowody mające walory dokumentu urzędowego lub prywatnego. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze sposób sformułowania art. 181 w związku z generalną zasadą dowodową przyjętą w art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, za nieprawidłowe uznaje stanowisko, że złożone w toku kontroli podatkowej zeznania świadka nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym i że dowód taki musi być ponowiony. Ponadto należy podkreślić, że przepis art. 181 O.p. wprowadza odstępstwo od reguły bezpośredniego prowadzenia postępowania dowodowego przez organ podatkowy i w istotny sposób ogranicza zasadę bezpośredniości. Dopuszcza aby w postępowaniu podatkowym były wykorzystane dowody i materiały zgromadzone w innych postępowaniach, w tym także w postępowaniu przeprowadzonym przez Dyrektora UKS, i w konsekwencji powoduje, że nie istnieje prawny nakaz, aby w toku postępowania podatkowego koniecznym było powtórzenie przesłuchania świadka, który zeznawał w takim postępowaniu. W konsekwencji korzystanie z tak uzyskanych zeznań samo w sobie nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym ani też nie może naruszać jakichkolwiek innych przepisów Ordynacji podatkowej. Stanowisko powyższe jest konsekwentnie prezentowane w judykaturze. Przykładowo można wskazać na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 24 września 2008 r., I FSK 1128/07; 29 stycznia 2009 r., I FSK 1916/07; 24 lutego 2009 r., I FSK 1975/07; 29 czerwca 2010 r., I FSK 586/09; 21 grudnia 2007 r. II FSK 176/07; 18 maja 2006 r., I FSK 831/05, LEX nr 283665; 28 kwietnia 2010 r., I FSK 121/09; 29 października 2010 r., I FSK 2045/08. Ponadto należy podkreślić, że w toku postępowania podatkowego podatnik nie wnosił o ponowne przesłuchanie M. C.. Warto również zaznaczyć, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji ustalenia faktyczne, dokonane przez organ podatkowy, nie opierają się wyłącznie na tych zeznaniach. Z tych wszystkich względów zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a, w zw. z art.141 § 4 w oraz art. 133 § 1 oraz w związku z art. 180 i art. 181 O.p. jest trafny. W konsekwencji za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a., w zw. z art.141 § 4 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 O.p. Również zasadny jest ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej. Istotnie organ podatkowy I instancji omyłkowo wskazał jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia art. 88 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT. Uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy i to z dwóch powodów. Po pierwsze, Naczelnika Urzędu Skarbowego przytoczył prawidłową treść przepisu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Po drugie, powyższy błąd został konwalidowany przez organ odwoławczy, który wskazał prawidłową podstawę prawną. Z tych powodów należy się zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył także art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 O.p. Z powyższych względów trafnie autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe kwestie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.). Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny oceni merytorycznie zarzuty skargi i dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji, uwzględniając powyższą wykładnie prawa. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło