I SA/Kr 299/09

Sygn. akt I SA/Kr 299/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009r., sprawy ze skarg M. J. i P. J., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10 grudnia 2008r. Nr [...],[...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, skargi oddala. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzjami z dnia [...] określił wobec M. J. (znak sprawy [...]) oraz P. J. (znak sprawy [...]) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2003 roku. Każdy z podatników wniósł odwołanie od skierowanej do niego decyzji. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2008 roku, znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. J. na dotyczącą jej decyzję znak sprawy [...] natomiast postanowieniem z tej samej daty, znak [...] stwierdził wniesienie z uchybieniem terminu odwołania przez P. J. od decyzji znak [...]. W podstawie prawnej obu postanowień powołano art. 216 i art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej oznaczona jako o.p.) W identycznych uzasadnieniach Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że zaskarżona decyzja została przez organ pierwszej instancji pouczeniem o terminie wniesienia odwołania. W odwołaniu skarżący wskazali, że decyzje nie zostały im doręczone, nie doręczono także awiza. Organ drugiej instancji podał, że z potwierdzeń odbioru wynika fakt pozostawienia przesyłki w urzędzie pocztowym oraz zawiadomienia o tym fakcie adresatów (pozostawienia w skrzynce pocztowej), nadto awizowanie zostało dokonane dwukrotnie. Wobec niepodjęcia przesyłki, została ona zwrócona organowi pierwszej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał następnie, że zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 o.p. nastąpiło zastępcze doręczenie decyzji ze skutkiem na dzień [...] października, a termin do wniesienia odwołania upływał [...] października 2008 roku, zatem jego wniesienie w dniu [...] listopada nastąpiło z uchybieniem terminu. Organ uznał też, że samo gołosłowne twierdzenie o nieotrzymaniu przesyłki oraz awiza nie może zostać wzięte pod uwagę. Z powyższymi postanowieniami nie zgodzili się M. J. i P. J., wnosząc – każde z nich od odnoszącego się do niego rozstrzygnięcia- w terminie tożsame w treści skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucili naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. poprzez pozbawione podstaw prawnych zamknięcie im drogi do merytorycznego rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym, przepisów rozdziału IV o.p., a w szczególności art. 148- 150 o.p., nadto art. 120- 125, art. 127, art. 139, art. 180, art. 220 o.p. oraz zaznaczyli, że uzasadnienie decyzji zostało sporządzone niezgodnie z wymogami art. 210 o.p. Wskazali także zarzuty co do istoty sprawy, podnosząc, iż naruszony został art. 21 ust. 1 pkt 32 oraz art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Uzasadniając zarzuty skarg, M. J. i P. J. podnieśli, że nie otrzymali ani decyzji organu pierwszej instancji, ani informacji, że pozostawiono ją w urzędzie pocztowym. Ich znaniem potwierdzenie odbioru nie zawiera prawidłowego podpisu osoby doręczającej, a zatem czynności przez niego podjęte nie zostały potwierdzone. W kolejnych pismach procesowych skarżący zarzucili, że organ odwoławczy zaniechał gromadzenia materiału dowodowego w sprawie, nie podejmując żadnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na opisie jednej koperty. Wskazali, że duplikat decyzji otrzymali z własnej inicjatywy w dniu [...] października 2008 roku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 20 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawę ze skargi P. J. (sygn. akt I SA/Kr 300/09) do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą sygn. akt I SA/Kr 299/09, wszczętą wskutek skargi M. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.) uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w razie braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na wstępie rozważań trzeba zaznaczyć, iż zaskarżone rozstrzygnięcie ma charakter czysto formalny, nie odnosząc się w żaden sposób do istoty- przedmiotu postępowania podatkowego, jakim była wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości. Stąd też dla wydania wyroku przez Sąd wystarczające jest dokonanie kontroli tego, czy organ podatkowy drugiej instancji zasadnie stwierdził wniesienie odwołań z uchybieniem terminu, a rozpoznawanie tych zarzutów skarżących, które miały charakter merytoryczny, a zatem dotyczyły istoty sprawy, jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W wypadku przekroczenia tego terminu, w myśl art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy stwierdza, w formie postanowienia, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, zaś postanowienie takie zamyka drogę do merytorycznego zbadania sprawy w postępowaniu odwoławczym. W niniejszej sprawie istotą sporu i kwestią, którą trzeba rozstrzygnąć dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia jest to, czy doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, dokonane w sposób zastępczy (per awizo), miało charakter doręczenia skutecznego. W przypadku adresatów pism- osób fizycznych w postępowaniu podatkowym zasadą jest doręczenie im bezpośrednio w mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 148 § 1 o.p.), natomiast w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 149 o.p.). Jak wynika z art. 150 § 1 o.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Stosownie do art. 150 § 1a adresata zawiadamia się wówczas dwukrotnie o pozostawaniu pisma, a powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. W myśl art. 150 § 2 o.p. zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W orzecznictwie sądowym słusznie przyjmuje się, że dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie tzw. doręczenia zastępczego (art. 150 o.p.) konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2006 roku, sygn. akt I FSK 565/05, Lex Omega nr 187585). Jednocześnie judykatura stoi na stanowisku, iż nie można przyjąć, jakoby jedynym dowodem, mogącym skutecznie potwierdzić dochowanie wymogów z art. 150 o.p. była stosowna adnotacja doręczyciela- dopuszczalna jest ocena wszelkich dowodów i przeprowadzenie na tę okoliczność różnorakich wnioskowań, jak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2005 roku, sygn. akt I GSK 475/05, Lex Omega 189771. W tym samym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył też słusznie, że nie istnieje przepis prawa, nakazujący umieszczanie na przesyłce czy dowodzie doręczenia adnotacji o miejscu umieszczenia awiza, o jakim mowa w art. 150 o.p. W niniejszej sprawie wypada także przywołać pogląd, wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 września 2002 roku, sygn. akt SK 35/01 (OTK-A 2002/5/60). Dotyczył on wprost doręczenia w oparciu o przepisy postępowania cywilnego, jednakże z uwagi na podobieństwo regulacji odpowiednich norm Ordynacji podatkowej, pogląd wyrażony w tym wyroku w całej rozciągłości może zostać przyjęty w niniejszej sprawie. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ogólną regułą jest, że na adresacie pisma spoczywa ciężar udowodnienia, że nie został zawiadomiony o przeznaczonym dla niego piśmie, złożonym w pocztowej placówce oddawczej. Słusznie też zarówno w omawianym rozstrzygnięciu, jak i orzecznictwie sądów cywilnych uznaje się, że dla obalenia skuteczności doręczenia zastępczego nie jest wystarczające samo zaprzeczenie przez adresata, iż nie powziął wiadomości o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1970 roku, sygn. akt I PZ 53/70, OSNCP 6/1971, poz. 100). Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący, kwestionujący zapadłe wobec nich postanowienia o stwierdzeniu wniesienia odwołań z uchybieniem terminu, w istocie ograniczyli się do zaprzeczenia, jakoby otrzymali informację o dokonaniu awizowania przesyłek. Nie przedstawili jednak żadnego dowodu na tę okoliczność, ani nawet nie uprawdopodobnili swoich twierdzeń. W odniesieniu zaś do zarzutów, że na zwrotnych potwierdzeniach odbioru widnienie nie podpis, a "linia", wskazać trzeba, że przepisy postępowania podatkowego nie wymagają szczególnej formy podpisu doręczyciela, w szczególności nie przewidują, aby podpis ten obejmował całe jego nazwisko i był w całości czytelny. Uznać zatem należy, że wystarczającym jest, by doręczyciel posłużył się takim podpisem, jakiego używa na co dzień. Sama forma podpisu uproszczonego nie może stanowić podstawy do uznania, że potwierdzenie odbioru nie zostało podpisane. Sąd zatem nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów art. 150 i 228 § 1 pkt 2 o.p. Również pozostałe zarzuty skarżących, dotyczące czy to istoty sprawy, czy nie przeprowadzenia pełnego postępowania odwoławczego nie mogły odnieść skutku. Z samej natury postanowienia o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu wynika, iż ma ono charakter czysto formalny i zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji, nie mógł on zatem ani prowadzić postępowania wyjaśniającego co do istoty sprawy podatkowej, ani też o niej orzekać. Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.