II FSK 1918/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-03-08

Skład orzekający: Antoni Hanusz, Bogdan Lubiński, Andrzej Jagiełło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wydatki na nabycie lub wytworzenie rzeczowych składników majątku trwałego oraz na nabycie licencji i praw określonych w ustawie Prawo własności przemysłowej przez spółdzielnię prowadzącą niezarobkową działalność statutową mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia, czy też powinny zostać uznane za środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne i nie amortyzowane?
Ratio decidendi
Wydatki na nabycie składników majątku, które nie są wykorzystywane na potrzeby działalności gospodarczej, nie mogą być uznane za środki trwałe ani wartości niematerialne i prawne podlegające amortyzacji. Jednakże, jeśli spółdzielnia prowadzi niezarobkową działalność statutową przynoszącą przychody, wydatki te mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów bezpośrednio w dacie ich poniesienia, pod warunkiem wykazania związku z uzyskiwanymi przychodami.
Stan faktyczny
Spółdzielnia prowadząca niezarobkową działalność statutową ponosiła wydatki na nabycie rzeczowych składników majątku trwałego oraz licencji i praw. Spółdzielnia wnioskowała o zaliczenie tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia, argumentując, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nabywane składniki nie spełniają definicji środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych. Dyrektor Izby Skarbowej uznał stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że wydatki te nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółdzielni.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości oraz uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów z 29 października 2008 r. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz Spółdzielczej [...] zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędziowie NSA Bogdan Lubiński, del. WSA Andrzej Jagiełło (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziosa, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Spółdzielczej [...] z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 168/09 w sprawie ze skargi Spółdzielczej [...] z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w B. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 29 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów z 29 października 2008 r. nr [...] 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz Spółdzielczej [...] z siedzibą w G. kwotę 820 (słownie: osiemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II FSK 1918/09 U Z A S A D N I E N I E 1.1 Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Spółdzielczej [...] na indywidualną interpretację Ministra Finansów, w imieniu którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w B., z dnia 29 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. 1.2 Jak ustalił Sąd, we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji w indywidualnej sprawie Spółdzielcza [...] przedstawiając stan faktyczny wskazała, że prowadzi niezarobkową działalność polegającą na gromadzeniu środków pieniężnych wyłącznie swoich członków, udzielaniu im pożyczek i kredytów, przeprowadzaniu na ich zlecenie rozliczeń finansowych oraz pośredniczeniu przy zawieraniu umów ubezpieczenia. W celu uzyskania przychodów z działalności statutowej Spółdzielcza K. ponosi koszty m.in. na nabycie lub wytworzenie rzeczowych składników majątku trwałego, a także na nabycie licencji i praw określonych w ustawie Prawo własności przemysłowej. Wnioskodawczyni wskazała również, że rzeczowe składniki majątku trwałego stanowią jej własność i współwłasność, są kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania, o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok oraz, że w sposób pośredni związane są z osiąganymi przychodami. W świetle tak przedstawionego stanu faktycznego wniosła o wskazanie czy wydatki na nabycie lub wytworzenie rzeczowych składników majątku trwałego oraz na nabycie licencji i praw określonych w ustawie Prawo własności przemysłowej mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia, czy też powinny zostać uznane za środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne i nie amortyzowane. 1.3 Zdaniem wnioskodawczyni, z uwagi na treść definicji zawartych w art. 16a i 16b ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 54 poz. 654 ze zm. - zwanej dalej "u.p.d.o.p.") jednym z warunków uznania składników majątku za środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne jest wykorzystywanie ich do działalności gospodarczej, w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Skoro Spółdzielcza K. prowadzi działalności niezarobkową, która nie jest działalnością gospodarczą, to nabywane lub wytwarzane składniki majątku nie wypełniają definicji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. W konsekwencji do wydatków tych, nie będzie miał zastosowania art. 16a i 16b u.p.d.o.p. zaś wydatki te mogą być w całości zaliczane do kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia. 1.4 Działający w imieniu Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej w B. w wydanej w dniu 29 października 2008 r. interpretacji uznał przedstawione przez skarżącą stanowisko za nieprawidłowe, stwierdzając, że poniesione przez nią wydatki na nabycie wymienionych we wniosku składników majątku nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia. Organ wskazując na przepisy ustawy z 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych (Dz.U. z 1996 r. Nr 1 poz. 2 ze zm.) , art. 3 pkt 9 Ordynacji podatkowej (dalej: Ord. pod.) oraz art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 155 poz. 1095 ze zm.) zgodził się z poglądem, że niezarobkowa działalność statutowa K. nie może być uznana za działalność gospodarczą a w konsekwencji składniki majątkowe nabywane przez nią nie mogą podlegać odpisom amortyzacyjnym na podstawie art. 16a ust. 1 i art. 16b ust 1 u.p.d.o.p. Jednocześnie organ uznał, że na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych należy uznać je za środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, a wydatki na nabycie takich składników należy zakwalifikować do kosztów uzyskania przychodów w oparciu o ogólną zasadę wyrażoną w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Skoro, jednak w myśl art. 16 ust. 1 pkt 1 lit b u.p.d.o.p. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów nabycia lub wytworzenia we własnym zakresie innych niż wymienione w lit. a) środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanych części, to poniesione przez Spółdzielczą K. wydatki na nabycie lub wytworzenie wskazanych składników majątku o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia, a skarżąca będzie mogła zakwalifikować je do kosztów uzyskania przychodów dopiero w chwili ich odpłatnego zbycia zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. 1.5 Po rozpoznaniu, złożonego przez skarżącą, wezwania do usunięcia naruszenia prawa organ odmówił zmiany interpretacji indywidualnej, zmieniając równocześnie jej uzasadnienie w części dotyczącej oceny prawnej stanowiska wnioskodawczyni. Podtrzymał stanowisko, że wskazane przez wnioskodawczynię wydatki na nabycie składników majątku nie mogą podlegać bezpośredniemu i jednorazowemu zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w chwili ich poniesienia. Wyjaśniając zaś powody, dla których przeciwne stanowisko zostało uznane za nieprawidłowe, wskazał, że nabywane przez nią składniki majątku, jako wymienione w art. 16a ust. 1 i art. 16b ust. 1 u.p.d.o.p., stanowią odpowiednio środki trwałe lub środki niematerialne i prawne i podlegają odpisom amortyzacyjnym. Zatem wydatki na ich nabycie o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 1 lit b u.p.d.o.p., natomiast, zgodnie z art. 15 ust. 6 , odpisy amortyzacyjne stanowią koszty uzyskania przychodów, o ile dokonywane są zgodnie z przepisami art. 16a-16m. 1.6 W skardze na powyższą interpretację indywidualną Spółdzielcza K. zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 1 lit 1 i b, art. 16a ust. 1 oraz art. 16b ust. 1 pkt 1 lit b u.p.d.o.p. Jak wskazała w uzasadnieniu podstawowym kryterium zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów jest jego poniesienie w celu uzyskania przychodów, ewentualnie w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów i wydatki będące przedmiotem wniosku mają taki charakter. Kwestią sporną w rozpatrywanym przypadku nie jest zatem to, czy przedmiotowe wydatki są kosztem uzyskania przychodów w ogóle, ale to w jaki sposób powinny być ujęte w kosztach, tj.: bezpośrednio, poprzez odpisy amortyzacyjne, czy też w momencie zbycia środków trwałych. Zdaniem skarżącej analiza przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych prowadzi do jednoznacznych wniosków, że wydatki ponoszone rzez nią na nabycie środków trwałych, z uwagi na fakt nie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej powinny zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia. Oba stanowiska organu (zawarte w indywidualnej interpretacji oraz w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa) są, więc błędne. 1.7 Uzasadniając oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielił stanowisko organu zawarte w interpretacji indywidualnej oraz w odpowiedzi na wezwanie do naruszenia prawa, że poniesione przez skarżącą wydatki na nabycie opisanych we wniosku składników majątkowych, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia. Nie zaakceptował natomiast wyrażonej przez organ w uzasadnieniu interpretacji oceny prawnej, zmienionej w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia prawa w zakresie w jakim Minister Finansów uznał wymienione składniki za środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne o których mowa w art. 16a ust 1 i 16b ust. 1 u.p.d.o.p. Przytaczając treść tych przepisów Sąd wskazał, że taką interpretację wyklucza ich literalna wykładnia, zgodnie z którą określone w nich środki trwałe i wartości niematerialne i prawne podlegają amortyzacji jedynie wówczas, gdy są wykorzystywane przez podatnika na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1 u.p.d.o.p. W sytuacji, gdy bezsporne w sprawie jest, że Spółdzielcza K. nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 pkt 9 Ord. pod. i art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, to wskazane składniki majątkowe, jakkolwiek spełniają większość przedmiotowych cech przypisanych środkom trwałym i wartościom niematerialnych i prawnym, nie stanowią tych środków i wartości, bowiem nie są i nie będą w przyszłości wykorzystane na potrzeby związane z działalnością gospodarczą. 1.8 Podobnie jak pojęcia te są nierozerwalnie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, tak o kosztach uzyskania przychodów można mówić, zdaniem Sądu pierwszej instancji, w przypadku podmiotów gospodarczych, których celem prowadzonej działalności jest generowanie przychodów (dochodów). W myśl art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1., a jak wynika z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego Spółdzielcza K. wskazane składniki majątku nabywa w celu realizacji zadań statutowych, a zatem nie w celu osiągnięcia przychodów, o których mowa w przywołanej powyżej ustawie. W tych okolicznościach jest oczywiste, że wydatki poniesione przez na nabycie tychże składników majątku nie mogą obciążać jej kosztów uzyskania przychodów poprzez dokonywane od nich odpisy amortyzacyjne, gdyż tych dokonuje się tylko od nabywanych środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych . Wbrew twierdzeniom skarżącej wydatki te nie mogą również obciążać rachunku kosztowego w dacie ich poniesienia, ponieważ nie spełniają warunków z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. z tych też względów w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., i dlatego na tę regulację nie powołał się już Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. 1.9 Tak więc zdaniem Sądu prawidłowa jest ocena prawna stanowiska wnioskodawcy dokonana w badanej indywidualnej interpretacji, natomiast fakt błędnego uznania przez Ministra Finansów wymienionych składników majątku za środki trwałe i odpowiednio wartości niematerialne i prawne nie mógł stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej, albowiem w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym, nie miał wpływu na ocenę stanowiska wnioskodawcy. Organ ostatecznie prawidłowo uznał, iż wydatki poniesione przez skarżącą na ich nabycie mogą stanowić koszt uzyskania przychodu tylko poprzez odpisy amortyzacyjne po spełnieniu ustawowego wymogu wykorzystywania ich przez Spółdzielczą K. na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. W sytuacji zaś, gdy nie prowadzi ona działalności gospodarczej, a tym samym składników tych nie wykorzystuje i nie będzie wykorzystywać na jej potrzeby, to wydatki na ich nabycie nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodu. 2.1 Powyższy wyrok w całości zaskarżyła Spółdzielczej [...] wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, ewentualnie, w przypadku braku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej zarzuciła: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. - naruszenie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu tego przepisu zaliczyć można wyłącznie koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą ukierunkowaną na uzyskanie dochodu, co doprowadziło do nie uznania za koszty uzyskania przychodów wydatków na nabycie składników majątku służących prowadzeniu działalności statutowej podatnika, w wyniku której uzyskiwane są przychody podatkowe, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do uznania za koszty uzyskania przychodów wszystkich wydatków poniesionych w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, za wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p., niezależnie od tego czy prowadzona przez podatnika działalność statutowa stanowi działalność gospodarczą; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. w sytuacji, gdy zastosowanie powinien mieć art. 146 § 1 p.p.s.a. 2.2 W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła , że działalność gospodarcza nie jest wyłącznym źródłem przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Podstawę opodatkowania tym podatkiem stanowi dochód, rozumiany jako nadwyżka wszystkich przychodów podatnika, bez względu na ich źródło czy rodzaj, nad kosztami ich uzyskania. Podatnik, co do zasady, jest uprawniony do uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów przy określaniu wysokości podstawy opodatkowania. Przyjęta w wyroku nieprawidłowa wykładnia przepisu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. oznaczałaby niedopuszczalność rozpoznawania przez podatników nie prowadzących działalności gospodarczej jakichkolwiek kosztów uzyskania przychodów, nawet w przypadku, gdy koszty te w sposób bezpośredni i bezdyskusyjny wiążą się z uzyskiwanymi przez takich podatników przychodami podatkowymi. Wskazane przez Spółdzielczą K. wydatki wykorzystywane są w prowadzonej przez ten podmiot działalności statutowej, a uzyskiwanie przychodów z tej działalności nie byłoby możliwe bez uprzedniego ich poniesienia. Otrzymywane przez nią odsetki, prowizje i innego rodzaju opłaty stanowią zaś przychód podlegający, zgodnie z art. 12 u.p.d.o.p. przepisom tej ustawy. 3.1 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a., co oznacza związanie granicami skargi kasacyjnej. Przechodząc do oceny zasadności postawionego w skardze kasacyjnej, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a, zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. należy uznać go za uzasadniony. 3.2 Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.d.o.p. ustawa ta reguluje opodatkowanie podatkiem dochodowym osób prawnych i spółek kapitałowych w organizacji. Z kolei stosownie do art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty, za wyjątkiem niektórych przychodów nierezydentów oraz przychodów z dywidend i z udziału w zyskach osób prawnych. Dochodem, zaś jest, z zastrzeżeniem uregulowań szczególnych z art. 10 i art. 11, dotyczących określenia dochodu z udziału w zyskach osób prawnych oraz opodatkowania podmiotów powiązanych, nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym (art. 7 ust. 2 u.p.d.o.p.) Skoro osobami prawnymi są nie tylko spółki kapitałowe, powołane w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ale również np. fundacje, spółdzielnie, stowarzyszenia, których celem nie jest prowadzenie działalności gospodarczej, aczkolwiek czasem taką działalność prowadzą, należy uznać, że ustawa nie wiąże podmiotowości podatkowej z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, ale z jego statusem prawnym. Podmiotowość podatkowa Spółdzielczej K. w podatku dochodowym od osób prawnych nie jest sporna skoro, zgodnie z art. 2 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych jest ona spółdzielnią , a zatem posiada osobowość prawną. Nie jest również sporne, że nie prowadzi ona działalności gospodarczej, a działalność jej ma charakter niezarobkowy, co wynika z ustawowej regulacja jej zadań określonych w art. 3 ust 1 i 3 ustawy. 3.3 W sytuacji gdy podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych są także podmioty nie prowadzące działalności gospodarczej, to opodatkowaniu podlega uzyskany przez nie dochód "bez względu na rodzaj źródeł przychodów". W analizowanym zatem przypadku, gdy działalność skarżącej, polegająca na realizacji statutowych zadań , przynosi określone przychody z opłat, prowizji i odsetek to w razie uzyskania z tej działalności dochodu, stanowi on przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. 3.4 Kategoria dochodu, jako nadwyżki sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, jest podstawowym elementem konstrukcyjnym podatku dochodowego. Możliwość pomniejszenia, dla celów podatkowych, uzyskanego przychodu o koszty jego uzyskania, stanowi istotę podatku dochodowego, jako podatku co do zasady obciążającego przysporzenie majątku, a nie cały uzyskiwany przychód. Od zasady tej istnieją wprawdzie wyjątki polegające nie uznawania szeregu wydatków, wymienionych w art. 16 u.p.d.o.p., za podatkowe koszty uzyskania przychodów, co nie zmienia jednakże istoty opodatkowania. A zatem, jeżeli osoba prawna, jako podatnik podatku dochodowego od osób prawnych uzyskuje przychody z dowolnego źródła przychodów, także ze źródła, którym nie jest działalność gospodarcza, dla prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania tym podatkiem, a w konsekwencji także dla prawidłowego określenia podstawy opodatkowania, musi mieć możliwość rozpoznania kosztów uzyskania przychodów z tego źródła. Pozbawienie jej tej możliwości nie ma żadnego uzasadnienia normatywnego, a ponadto pozostaje w sprzeczności z istotą podatku dochodowego, jako podatku obciążającego dochód rozumiany jako przyrost czystego majątku, a nie cały uzyskany przychód ( por. wyrok NSA z 16.07.2010 r., II FSK 1760/09). 3.5 Przechodząc do rozważań nad sposobem rozliczenia kosztów nabycia wskazanych składników majątku skarżącej należy przywołać w pierwszym rzędzie definicje środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Zgodnie z art. 16a ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.p. środkami trwałymi są stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością, maszyny, urządzenia i środki transportu oraz inne przedmioty o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1 (czyli umowy leasingu); środkami trwałymi są także, niezależnie od przewidywanego okresu używania, przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych, budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie oraz wymienione powyżej składniki majątku nie stanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy leasingu, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami tych składników, jeżeli odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający. Natomiast zgodnie z art. 16b ust. 1 wartościami niematerialnymi i prawnymi są nabyte, nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, autorskie lub pokrewne prawa majątkowe, licencje, prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych i zdobniczych oraz wartość stanowiąca równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how), o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub leasingu; zgodnie z art. 16b ust. 2 pkt 4 u.p.d.o.p. wartościami niematerialnymi i prawnymi są także wymienione wyżej składniki majątku, nie stanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy leasingu z właścicielem lub współwłaścicielami albo uprawnionymi do korzystania z tych wartości, jeżeli odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający. 3.6 Zatem przyjęte przez ustawodawcę zróżnicowanie na składniki majątku wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz na składniki majątku nie wykorzystywane na tak opisane potrzeby jest istotne przy kwalifikowaniu określonych składników majątku do podlegających amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oraz do wykluczenia określonych składników majątku z tego zbioru i w konsekwencji do uznania, że amortyzacji one nie podlegają. Wskazane we wniosku nabywane składniki majątku skarżącej w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej wypełniałyby te definicje stanowiąc odpowiednio środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne. Ponieważ, jednak nie prowadzi ona działalności gospodarczej składniki te nie mogą być zakwalifikowane do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z powodu niespełnienia warunku , jakim jest wykorzystywanie na potrzeby związane z działalnością gospodarczą. 3.7 Zgodnie z art. 15 ust. 1 zdanie pierwsze u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Kosztami uzyskania przychodów są także (ust. 6) odpisy amortyzacyjne, czyli odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, dokonywane zgodnie z przepisami art. 16a-16m u.p.d.o.p. Zarazem do kosztów, które nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, należą także wydatki na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.p.); wydatki te, zaktualizowane i pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, są jednak kosztem uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia środków trwałych lub wartości niematerialnych lub prawnych, bez względu na czas ich poniesienia. Skoro wskazane we wniosku o wydanie interpretacji składniki majątku, nie mogą być uznane ze środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, jako nie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą ( bo takiej działalności skarżąca nie prowadzi) to nie mogą być amortyzowane, ale wydatki na ich nabycie nie są wyłączone z zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.p. Nie odnosi się do nich także zasada zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia (art. 16 ust. 1 pkt 1 in fine u.p.d.o.p.). W tej sytuacji kwalifikacja prawnopodatkowa tych wydatków opierać się musi na ogólnej regule, określonej w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Jeżeli zatem składniki majątku, wskazane we wniosku o wydanie interpretacji, nabywane są w celu realizacji zadań statutowych skarżącej, a źródłem jej przychodów jest wykonywanie zadań statutowych, wydatki na nabycie tych składników majątku powinny być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w sposób bezpośredni. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podzielił w tym względzie pogląd wyrażony w cyt. wyroku z dnia 16 lipca 2010 r. w sprawie II FSK 1760/09. 3.8 Z tych też powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił wniosku, do jakiego w zaskarżonym wyroku doszedł Sąd pierwszej instancji, że składniki majątku nabyte w celu realizacji zadań statutowych nie stanowią kosztu uzyskania przychodów uznając za prawidłowe stanowisko przeciwne. Postawiony, zatem w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., polegającą na przyjęciu, że do kosztów uzyskania przychodów zaliczyć można wyłącznie wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do twierdzenia, że jeżeli źródłem przychodów osoby prawnej jest działalność statutowa, koszty związane z tą działalnością mogą także być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, należy uznać za uzasadniony. Taka wykładnię art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. należy, natomiast uzupełnić o stwierdzenie, że ze względu na niemożność wykorzystania nabytych składników majątku na potrzeby związane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, składniki te nie mogą być uznane za środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne a więc nie mogą być one amortyzowane. Wydatki na ich nabycie mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów bezpośrednio, w dacie ich dokonania pod warunkiem, że są poniesione w celu uzyskania przychodów stanowiąc, w wypadku skarżącej, realizację zadań statutowych. Związek poniesionych wydatków na ten cel z uzyskiwanymi bądź spodziewanymi przychodami, musi być wykazany zwłaszcza w sytuacji, gdy zasadniczym statutowym celem skarżącej nie jest działalność przynosząca dochód (przychód). 3.9 Niezasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a., podczas gdy w sprawie, zdaniem skarżącej, powinien mieć zastosowanie art. 146 § 1 p.p.s.a. Art. 146 § 1p.p.s.a. stanowi bowiem, że sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Jest to, zatem przepis stosowany przez sąd administracyjny pierwszej instancji w przypadku uwzględnienia skargi, a nie jej oddalenia. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę to, jako podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia wskazał właśnie art. 151 p.p.s.a. 3.10 Uznając zatem, że w sprawie nie ma naruszeń postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na jej wynik, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i rozpoznał skargę, uchylając zaskarżoną interpretację indywidualną. Rozstrzygając sprawę ponownie Dyrektor Izby Skarbowej w B. uwzględni ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 200, art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło