II OSK 1770/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-01-19
Skład orzekający: Wojciech Chróścielewski, Leszek Leszczyński, Jerzy Stankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sędzia, który wcześniej wydał opinię prawną dla organu administracji publicznej w sprawie, która następnie trafiła do sądu, podlega wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 pkt 5 PPSA, a jeśli tak, czy jego udział w składzie orzekającym stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pojęcie "sprawy" w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 5 PPSA należy interpretować szeroko, obejmując nie tylko postępowanie sądowe, ale także wcześniejsze czynności, takie jak wydanie opinii prawnej dla jednej ze stron. Udział sędziego, który wcześniej świadczył usługi prawne dla strony, stanowi podstawę do jego wyłączenia z mocy ustawy. Nieważność postępowania, wynikająca z udziału wyłączonego sędziego, stanowi bezwzględną podstawę do wznowienia postępowania, niezależnie od wpływu tej wady na treść orzeczenia. Jednakże, jeśli mimo stwierdzenia nieważności, ponowne rozpoznanie sprawy prowadzi do wniosku, że pierwotna skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, sąd może oddalić skargę o wznowienie postępowania, zachowując w obrocie prawnym orzeczenie oddalające pierwotną skargę.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, argumentując, że w składzie orzekającym w pierwotnej sprawie brał udział sędzia, który wcześniej wydał opinię prawną dla Rady Miejskiej w Lądku Zdroju. Skarżący uważał, że sędzia ten powinien być wyłączony z mocy ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę o wznowienie postępowania, uznając, że choć istniały podstawy do wyłączenia sędziego, to nie miało to wpływu na treść pierwotnego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 618/08 w sprawie ze skargi T. J. na uchwałę Rady Miejskiej w Lądku Zdroju z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt II SA/Wr 2294/03 oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r., II SA/Wr 618/08 oddalił skargę T. J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2005 r., II SA/Wr 2294/03.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Pismem z dnia 6 lipca 2006 r. T. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w jego sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2005 r. II SA/Wr 2294/03. W wyroku tym oddalono skargę tegoż skarżącego na uchwałę Rady Miejskiej w Lądku Zdroju z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutu wniesionego do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Radochów.
Skargę o wznowienie postępowania skarżący oparł o przepisy art. 271 w zw. z art. 18 § 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.). Skarżący zarzucił, że w skład Sądu, orzekającego w sprawie - sygn. akt II SA/Wr 2294/03, wchodził i orzekał jako sprawozdawca Sędzia [...], a który powinien być wyłączony z mocy ustawy, z tej to przyczyny, że w roku 2002 wydał w tej sprawie opinię prawniczą dla Urzędu Miasta i Gminy w Lądku Zdroju. Opinia ta jest zdaniem skarżącego sprzeczna z obowiązująca ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz przepisami k.c. Nadto skarżący stwierdził, że w opinii tej Sędzia powołuje się na art. 143 k.c., który nie ma zastosowania w sprawie, którą rozpoznawał.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Lądku Zdroju wniosła o jej oddalenie. Uzasadniając swój wniosek, organ pokreślił, że Sędzia [...] nigdy nie świadczył usług prawnych na rzecz Rady w zakresie wykonania planów zagospodarowania przestrzennego. Jedynie do Biura Orzecznictwa w Sprawach Samorządowych przy Urzędzie Marszałkowskim Województwa Dolnośląskiego wystąpił dwukrotnie Burmistrz Lądka Zdroju z prośbą o wydanie opinii prawniczych dotyczących rozstrzygnięcia szeregu kwestii prawnych związanych z własnością wód oraz dotyczących interpretacji przepisów ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz przepisów wykonawczych do tejże ustawy. Obydwie opinie prawnicze przygotował [...]. Rada powołując się na wystąpienia Burmistrza w kwestii wydania tychże opinii, wskazała, że pytania prawne zadane w celu wydania opinii prawniczych były sformułowane przez Burmistrz Lądka Zdroju w sposób dalece ogólny i bez odnoszenia się do sytuacji faktycznych.
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2007 r., II SA/Wr 454/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. W wyniku wniesionej od tego wyroku skargi kasacyjnej skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 października 2008 r., II OSK 400/08 uchylił ten wyrok i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę stwierdził, że powołany w skardze o wznowienie postępowania przepis art. 271 pkt.1 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Skarżący powołując się na ten przepis, wskazał naruszenie art. 18 § 1 pkt 5 i 7 p.p.s.a., poprzez rozpatrywanie sprawy oznaczonej sygn. akt II SA/Wr 2294/03 z udziałem Sędziego [...], który wcześniej zdaniem skarżącego wydawał w tej sprawie opinię prawną na zlecenie Rady Miejskiej w Lądku Zdroju, tym samym brał udział w rozstrzyganiu sprawy.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 18 § 1 pkt 5 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą. Również sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt. 7 p.p.s.a.). Mając na uwadze przepis art.18 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że kluczową kwestią jest ustalenie, co należy rozumieć pod sformułowaniem: "w sprawach", a którym to pojęciem ustawodawca posługuje się tak w pkt 5 jak i w pkt 7 art. 18 § 1. W tym względzie Sąd podzielił w pełni interpretację przyjętą w wyroku NSA z dnia 3 października 2008 r., II OSK 400/08, wydanego w niniejszej sprawie, że pojęcie "sprawy" należy rozumieć szeroko, niekoniecznie jako sprawę w rozumieniu przepisów k.p.a. Trudno byłoby bowiem zaakceptować, z punktu widzenia funkcji instytucji wyłączenia sędziego, fakt, że sprawy obywateli nie mogą być ze sobą powiązane i że sposób załatwienia jednej nie determinuje, a przynajmniej nie może determinować załatwienia innej. Tak mogło być w niniejszej sprawie, gdzie opinie sporządzone wcześniej przez sędziego, którego wyłączenia żąda strona, choć abstrakcyjne, to jednak dotyczące skarżącego i jako takie mogły w odczuciu skarżącego mieć wpływ na ustalenia planistyczne, kwestionowane przez niego w formie zarzutu do projektu planu miejscowego. Jeżeli zatem Sąd I instancji w toku poprzedniego postępowania, instancji stanął na stanowisku, że tylko tożsamość sprawy w rozumieniu k.p.a. wyłącza sędziego od orzekania z mocy art. 18 § 1 pkt 5 p.p.s.a. to takiej interpretacji tego przepisu zarówno NSA, jak i obecny skład orzekający nie podzielili. W przypadku wątpliwości trzeba je tłumaczyć na rzecz wyłączenia sędziego od udziału w sprawie, tak aby dla właściwej i pełnej realizacji konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu doprowadzić do przekonania, jeżeli nie samej strony, to przynajmniej obiektywnego zewnętrznego obserwatora, że sędzia gwarantuje bezstronność w prawie. Nie bez znaczenia dla takiej interpretacji art. 18 § 1 pkt 5 p.p.s.a. ma także orzecznictwo europejskie, szczególnie mocno akcentujące znaczenie bezstronności sędziego dla realizacji prawa gwarantowanego art. 6 Europejskiej Konwencji odnośnie praw człowieka i podstawowych wolności (orzeczenie ETPC z 8 lutego 2000 r., sygn. 28488/95).
NSA w wyroku z 5 maja 2009 r., II OSK 683/08, wyraził stanowisko, że bezstronność w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji należy pojmować tak w oparciu o kryterium subiektywne - rozumiane jako osobiste przekonanie sędziego w danej sprawie, jak i w oparciu o kryterium obiektywne, to jest ustalając, czy sędzia spełniał wystarczające gwarancje umożliwiające wyłączenie jakichkolwiek uzasadnionych wątpliwości w tej mierze. Sąd odwołał się w tej sprawie do następujących wyroków: wyrok ETPC z 01.10.1982r., w sprawie nr 8692/79 Piersack przeciwko Belgii, wyrok ETPC z 26.10.1984r. w sprawie nr 9186/80, De Cubber przeciwko Belgii, wyrok ETPC z 25.06.1992r. w sprawie nr 13778/88,Thorgeirson przeciwko Islandii.
NSA podkreślił w tym wyroku, że w orzecznictwie ETPC wyraźnie opowiedziano się za domniemaniem "osobistej bezstronności sędziego", przyjęto jednak równocześnie, że domniemanie to może być obalone w sytuacji gdy zajdą określone wątpliwości. Odnosząc się do kryterium obiektywnego, w przypadku zastosowania do ciała kolegialnego, w wyroku z 15 grudnia 2005 r. w sprawie nr 73797/01, Kyprianou przeciwko Cyprowi, ETPC uznał, że: "oznacza ono rozstrzyganie, czy, w oderwaniu od osobistego zachowania któregokolwiek z członków tego organu, istnieją dające się ustalić fakty, które mogą wzbudzić wątpliwość w odniesieniu do bezstronności tego organu. W tej mierze nawet pozory mogą mieć pewne znaczenie. W przypadku podejmowania decyzji, czy w danej sprawie istnieje uprawniony powód do obawy, iż określonemu organowi brakuje bezstronności, stanowisko osób zarzucających brak bezstronności jest ważne, lecz nie rozstrzygające. Rozstrzygające jest to, czy obawa ta może zostać uznana za obiektywnie uzasadnioną.". Zdaniem Sądu, orzeczenia ETPC wskazują na doniosłe znaczenie bezstronności w porządku prawnym i sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, z czym wiąże się potrzeba takiego działania organów, które będzie wzbudzało zaufanie społeczeństwa do instytucji powołanych do sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
Z tych też powodów Sąd I instancji uznał, że były podstawy do wyłączenia wspomnianego sędziego od udziału w sprawie, a w konsekwencji zaistniały podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie, a to jedynie ze względu na subiektywne odczucie skarżącego o braku bezstronności sędziego oraz głównie aby w odczuciu nawet osób postronnych unikać najmniejszych nawet wątpliwości co do tej bezstronności. Stwierdzając istnienie przyczyny restytucyjnej, Sąd doszedł jednak do przekonania, że nie miało to wpływu na treść wyroku z dnia 6 grudnia 2005 r., II SA/Wr 2294/03, albowiem analiza przepisów i ocena skarżonej wówczas uchwały Rady Miejskiej Lądek Zdrój z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w niczym nie naruszają prawa w tym czasie obowiązującego. Obecnie orzekający Sąd podzielił pogląd, iż były podstawy normatywne do ujęcia w planie zagospodarowania przestrzennego wspomnianych ujęć wodnych. Wskazać tu należy, na przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz.U. z 1999 r. nr 15, poz. 139) o zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustalało się w zależności od potrzeb zasady obsługi w zakresie infrastruktury technicznej oraz linie rozgraniczające tereny tej infrastruktury (pkt 5) oraz szczególne warunki zagospodarowania terenów, w tym zakaz zabudowy, wynikające z potrzeb ochrony środowiska przyrodniczego, kulturowego, zasobów wodnych i zdrowia ludzi, prawidłowego gospodarowania zasobami przyrody oraz ochrony gruntów rolnych i leśnych (pkt 8).
Zdaniem Sądu, należy również mieć na uwadze fakt, iż obowiązek uwzględniania zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powstawał wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego zarzut było związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego rada gminy nie miała wówczas, gdy działo się to zgodnie z uprawnieniami rady określonymi w ustawie po wyczerpaniu właściwego trybu postępowania. Do uznania zasadności zarzutu lub skargi nie jest więc wystarczające samo naruszenie uprawnień właścicielskich. Rada Gminy miała prawo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjmować rozwiązania w granicach przysługującego jej uznania, o ile uznania tego nie nadużywa. Musi kierować się interesem ogółu mieszkańców gminy, względnie celowościowymi i racjonalnymi oraz innymi zasadami określonymi w powołanej ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym (wyrok NSA z 7 maja 1999 r., IV SA 1590/98, LEX nr 48215).
Sąd zauważył, iż zamieszczenie w planie zagospodarowania przestrzennego określonych obiektów nie przesądzało o prawie własności tych obiektów (art. 3 ustawy). Kwestia ta rozstrzygana być może tylko na gruncie przepisów prawa cywilnego. Tak więc zamieszczenie w planie ujęć wodnych wskazuje tylko na określony sposób zagospodarowania działki i nie narusza prawa własności do danej nieruchomości i nie może stać się źródłem jakichkolwiek roszczeń ze strony osób trzecich. Kwestia ewentualnego korzystania przez osoby trzecie z takiego ujęcia będzie wymagało, co do zasady, zgody właściciela nieruchomości, na której znajduje się dane ujęcie a ewentualne spory w tym zakresie mogą być rozstrzygane na drodze cywilnoprawnej. Skarżący jako właściciel nieruchomości mógł zawsze korzystać z ujęcia wody i zależało to od jego woli wobec czego organ miał podstawy przyjąć, że z ujęcia korzystają dwa podmioty. Tok postępowania organu był także zgodny z obowiązującymi wówczas przepisami powołanej wyżej ustawy.
Zgodnie z art. 24 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym zarzut mógł wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienia zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyłożonym do publicznego wglądu. O uwzględnieniu bądź odrzuceniu zarzutu rozstrzygała rada gminy, w drodze uchwały, zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z kolei z art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy wójt (burmistrz, prezydent) gminy, po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kolejno: po upływie terminów, o których mowa w art. 23 ust. 2 i art. 24 ust. 2, rozpatruje, w terminie nie dłuższym niż miesiąc, protesty i zarzuty wniesione do projektu planu i przedstawia radzie gminy protesty i zarzuty nieuwzględnione w projekcie planu. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie pismem z dnia 14 kwietnia 2003 r. zawiadomiono skarżącego o wyłożeniu projektu planu, do którego to projektu zarzut zgłosił T. J. Treścią zarzutu był sprzeciw do wskazania w projekcie planu ujęć wodnych znajdujących się na należącej doń działce. Zarzut ten nie został uwzględniony przez Burmistrza Lądka Zdroju i został przedstawiony do rozstrzygnięcia Radzie Miejskiej Lądka Zdroju, która w dniu 11 września 2003 r. podjęła uchwałę nr XII/122/03 o odrzuceniu zarzutu.
W tej sytuacji Sąd w oparciu o przepisy art. 282 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. oddalił skargę.
Od powyższego wyroku T. J. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości w punkcie I, zarzucając naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:
I. art. 270 i art. 271 pkt 1 w zw. z art. 18 § 1 pkt 5 i pkt 7 p.p.s.a. wskutek oddalenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Wr 2294/03 mimo, że istniały ustawowe podstawy do wznowienia gdyż w wydaniu wyroku z dnia 6 grudnia 2005 r. brał udział sędzia wyłączony z mocy prawa, który ponadto był sędzią sprawozdawcą, co miało wpływ na treść wyroku i niewątpliwie spowodowało, że pozostali członkowie składu sądzącego zasugerowali się jego oceną stanu faktycznego i przyjęli niekorzystne dla skarżącego ustalenia, że studnia w jego nieruchomość zaopatruje w wodę więcej niż jedno gospodarstw, co nigdy faktycznie nie miało miejsca zanim w pobliżu nie powstało gospodarstwo agroturystyczne, którego właściciele początkowo nie zdawali sobie sprawy, że zabraknie im wody we własnych ujęciach wodnych, przez co uznali za słuszną zaskarżoną uchwałę Rady Miejskiej Lądka Zdroju.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł uchylenie wyroku w całości i wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Wr 2294/03, względnie o uchylenie wyroku i przekazanie prawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Jak podniósł skarżący nieważności w tej sprawie występuje we wszystkich postępowaniach -zarówno przed organami Miasta i Gminy Lądek Zdrój jak i sądami. Sprowadza się ona do tego, że wszyscy - to jest Burmistrz Lądka Zdroju, Rada Miejska a następnie sądy kierowały się opinią prawniczą, wydaną przez [...] we wrześniu 2002 r. znajdującą się na kartach 64 - 67 niniejszych akt, która w istocie jest podpowiedzią dla małżeństwa F. w jaki sposób powinni oni postępować by mieć prawnie zagwarantowana możliwość korzystania przez ich gospodarstwo agroturystyczne z ujęcia wodnego, na gruntach stanowiących własność skarżącego. To właśnie małżonkowie F. uruchamiali różne postępowania administracyjne, w tym dotyczące zmiany planu zagospodarowania przestrzennego gminy, jak też postępowanie sądowe o zasiedzenie, które podpowiadała im opinia prawnicza [...], a władze Lądka Zdroju, kierując się też tą opinią posłusznie ich wnioski realizowały
Nie można się zatem zgodzić z zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r., że całokształt działań [...] najpierw jako autora opinii z września 2002 r. a potem jako sędziego - sprawozdawcy nie wpłynął na treść wyroku z dnia 6 grudnia 2005 r. oraz że Rada Miasta i Gminy Lądek Zdrój kierowała się interesem ogółu mieszkańców R., jak też względami celowościowymi i racjonalnymi oraz innymi zasadami określonymi w powoływanej ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym Przeciwnie dominujący wpływ [...] ujawniał się od samego ku sporu między T. J. a jego sąsiadami małż. F. Wpływowi temu ulegli wszyscy przedstawiciele Miasta i Gminy a potem sądy, gdyż mieli opinię wybitnego specjalisty w zakresie prawa wodnego
Jednakże wszyscy, w tym [...], nie zauważyli najistotniejszej w tej sprawie okoliczności - że nie realizują swoimi działaniami potrzeb społecznych lecz jedynie zapewniają ochronę bezprawnym działaniom małżonków F. Akceptuje się działania właściciela wyżej położonego gospodarstwa, który bezprawnie pozbawia wody gospodarstwo swojego sąsiada, tworząc w nieprzemyślany sposób gospodarstwo agroturystyczna, którego zużycie wody jest ogromne z racji całorocznego, a potem wieloletniego przebywania w nim setek turystów. Być może gospodarstwa agroturystyczne są dumą gmin ale przede wszystkim powinny one liczyć się z potrzebami stałych mieszkańców, a tym bardziej wtedy gdy wszystko to dzieje się w górach i ponadto dotyka gospodarstw rolnych, które przecież muszą funkcjonować, do czego nieodzowna jest przede wszystkim woda. W przeciwnym wypadku gospodarstwa te w krótkim czasie staną się nieużytkami a skutki ekologiczne nieprzemyślanej zgody na rabunkową gospodarkę wodną będą zatrważające.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosowanie do art. 282 § 2 p.p.s.a. ponowne rozpoznanie sprawy w wyniku wznowienia postępowania sąd może zakończyć orzeczeniem oddalającym skargę o wznowienie postępowania, zmieniającym zaskarżone orzeczenie, uchylającym zaskarżone orzeczenie i odrzucającym skargę bądź uchylającym zaskarżone orzeczenie i umarzającym postępowanie.
Oddalenie skargi o wznowienie postępowania nastąpić powinno wówczas, gdy zgłoszona podstawa wznowienia postępowania jest bezzasadna lub stwierdzona przyczyna restytucyjna nie miała wpływu na treść uprzednio wydanego orzeczenia. Natomiast w każdym innym przypadku skarga o wznowienie postępowania powinna być uwzględniona.
Co do zasady uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania wiązać się musi z ustaleniem czy stwierdzona podstawa wznowienia miała wpływ na treść uprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Zasada ta nie dotyczy jednak podstaw wznowienia postępowania unormowanych w art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Ustaleń takich nie prowadzi się, więc wówczas, gdy skarga o wznowienie postępowania opiera się na zarzucie nieważności postępowania zakończonego uprzednio wydanym w sprawie orzeczeniem. W przypadku nieważności postępowania bada się jedynie to czy w chwili wydania prawomocnego orzeczenia zaistniała przyczyna nieważności.
Stwierdzenie zaistnienia przyczyny nieważności postępowania w dacie wydawania prawomocnego orzeczenia skutkować powinno zawsze uchyleniem tego orzeczenia tylko już z tego powodu, choćby nieważność postępowania pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Kraków 2006, s. 597; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 917; J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 621). Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności winno zawsze być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończanego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania stanowi bowiem z jednej strony kwalifikowaną wadę zarówno dotkniętego nią postępowania jak i kończącego je orzeczenia a z drugiej bezwzględną podstawę wznowienia postępowania.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, mimo tego, że stwierdził, iż skarga o wznowienie postępowania opiera się na usprawiedliwionych podstawach, a więc, że postępowanie sądowe zakończone prawomocnym wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2005 r., II SA/Wr 2294/03 dotknięte jest wadą, błędnie określoną przez Sąd, jako przyczyna restytucyjna, podczas, gdy była to wada nieważności, oddalił skargę o wznowienie postępowania i tym samym pozostawił w obrocie prawnym orzeczenie wydane w postępowaniu dotkniętym wadą nieważności. Zauważyć jednak trzeba, iż Sąd I instancji mimo, że oddalił skargę o wznowienie postępowania to w rzeczywistości jeszcze raz rozpoznał skargę T. J. na uchwałę Rady Miejskiej w Lądku Zdroju z dnia [...] września 2003 r. nr [...] i uznał, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 282 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. Przepis ten jest w pełni przystający do podstaw wznowienia postępowania określanych mianem przyczyn restytucyjnych tego wznowienia (art. 272 – 274 p.p.s.a.). Jeżeli okaże się bowiem, że zaistniała przesłanka wznowienia nie miała wpływu na treść orzeczenia Sąd oddala skargę o wznowienie postępowania. Żaden z tych wariantów rozstrzygnięcia wprost nie przystaje do stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, w której wystąpiła przyczyna nieważności postępowania, a jednocześnie Sąd I instancji w istocie jeszcze raz rozpoznał zarzuty zgłoszone w skardze na uchwałę Rady Miejskiej w Lądku Zdroju z dnia [...] września 2003 r. nr [...]. Ewentualnie można by próbować dokonać takiej wykładni art. 282 § 2 p.p.s.a. przy której uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania i zmiana zaskarżonego orzeczenia będzie polegała na uchyleniu objętego skargą o wznowienie postępowania wyroku i ponownym wydaniu wyroku oddalającego skargę na wskazaną uchwałę, przy czym zmiana wyroku polegałaby w tym przypadku na oddaleniu przez Sąd w innym składzie, skargi na tą uchwałę. Jednak zaskarżony wyrok w swojej istocie właśnie do takiego stanu doprowadził. Mając na uwadze art. 7 p.p.s.a. i statuowaną przez niego zasadę szybkości postępowania trzeba stwierdzić, że zaskarżony wyrok w swej istocie odpowiada prawu, o czym była już wcześniej mowa.
W myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. po ponownym rozpoznaniu sprawy, a więc tej sprawy, w której był wydany kwestionowany w drodze skargi o wznowienie postępowania wyrok, Sąd może oddalić skargę o wznowienie postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w warunkach rozpoznawanej sprawy podjęcie takiego orzeczenia możliwe było także wtedy, gdy mimo wystąpienia przesłanki nieważności postępowania z art. 271 pkt 1 p.p.s.a., ponowne rozpoznanie sprawy ze skargi na wskazaną wyżej uchwałę Rady Miejskiej w Lądku Zdroju doprowadziło Sąd I instancji do konstatacji, iż skarga na tą uchwałę nie zasługiwała na uwzględnienie.
W kontekście powyższych rozważań za niezasadne należy uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 270 i 271 pkt 1 w zw. z art. 18 § pkt 5 i 7 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji uznał przecież, iż w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania z art. 271 pkt 1 w zw. z art. 18 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Natomiast zastosowanie art. 18 § 1 pkt 7 p.p.s.a. było w sprawie bezprzedmiotowe, gdyż podlegający wyłączeniu sędzia nie brał udziału w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji, a jedynie sporządzając opinie prawną świadczył dla Rady usługi prawne
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło