I SA/Wa 546/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2009 r. sprawy ze skargi K. K., A. M. i L. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K.K., A.M. i L.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Starosty W. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], umarzającej postępowanie wszczęte na wniosek K.K., A.M. i LK. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], oznaczonej jako dawna działka nr [...] o pow. [...] ha. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury wskazał, że wnioskiem z dnia 20 marca 1992 r. K.K. – następca prawny M.M. wystąpiła do Urzędu Miasta i Gminy Z. o zwrot nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...], oznaczonej jako dawna działka nr [...] o pow. [...] ha. Następnie pismami z dnia 14 kwietnia 2005 r., 9 maja 2005 r. i 17 maja 2005 r. wystąpili o zwrot przedmiotowej nieruchomości do Starostwa Powiatowego w W. spadkobiercy wnioskodawczyni. Starosta W. decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. umorzył wszczęte postępowanie jako bezprzedmiotowe, a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. Skarga na decyzję Wojewody [...] została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem dnia 18 maja 2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 707/06). Pismem z dnia 10 listopada 2006 r. K.K., A.M. i L.K. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r., zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Wojewody [...]. Wobec powyższego K.K., A.M. i L.K. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Infrastruktury rozpoznając sprawę uznał, że decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nie narusza prawa. Minister Infrastruktury wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymywała w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] lipca 2005 r. wydaną na podstawie art. 105 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Minister Infrastruktury zaznaczył, że w niniejszej sprawie postępowanie prowadzone przed starostą zostało umorzone, bowiem nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie art. 34 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r., Nr 13, poz. 87), tj. w drodze przedawnienia (zasiedzenia), które jest instytucją prawa cywilnego. Organ podkreślił, że kwestie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, tj. takich które przeszły na własność Skarbu Państwa w drodze indywidualnych decyzji administracyjnych regulują przepisy art. 136 – 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Stosownie do art. 216 powołanej ustawy przepisy rozdziału 6 Działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie enumeratywnie wymienionych w tym przepisie ustaw. W katalogu tym nie zamieszczono dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Z uwagi na brak przepisu prawa materialnego, upoważniającego organ administracji do orzekania co do istoty sprawy, postępowanie administracyjne prowadzone przez Starostę W., dotyczące zwrotu przedmiotowej nieruchomości, było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Prawidłowo zatem organ nadzoru odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Starosty W. z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Infrastruktury podkreślił jednocześnie, że dla oceny zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia podnoszony zarzut wydania decyzji w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny, tj. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 1963 r. (sygn. akt [...]), które w postanowieniu tego Sądu z dnia [...] listopada 2005 r. zostało uznane za nieistniejące Nawet bowiem, gdyby przedmiotowa nieruchomość nie przeszła na Skarb Państwa w trybie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, to nie można uznać, że została wywłaszczona lub nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie jednej z ustaw wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomości. W odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie została wydana decyzja wywłaszczeniowa, ani też żadna inna decyzja administracyjna skutkująca odjęciem prawa własności. Nie została też zawarta umowa sprzedaży tej nieruchomości w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ zaznaczył, że postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości jest postępowaniem odrębnym, w którym nie dokonuje się oceny przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a jedynie bada ustawowe przesłanki zwrotu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K.K., A.M. i L.K.. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, art. 105 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, a także błędne ustalenie stanu faktycznego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 1963 r., które postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. zostało uznane za nieistniejące. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów oraz wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] lipca 2005 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury odpowiada prawu, a zarzuty skargi są chybione Należy na wstępie zauważyć, ze w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na skutek wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r., zakończonym ostatecznie decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r., ustalono, że nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie art. 34 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r., Nr 13, poz. 87). W zaskarżonej decyzji wyjaśniono między innymi, że zwrot nieruchomości wywłaszczonych, tj. takich które przeszły na własność Skarbu Państwa w drodze indywidualnych decyzji administracyjnych regulują przepisy art. 136 – 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast stosownie do art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 Działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wymienionych w tym przepisie ustaw. W art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymieniono dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. W konsekwencji organ administracji nie był uprawniony do orzekania co do istoty sprawy, a postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu przedmiotowej nieruchomości, było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Minister Infrastruktury ponadto zaznaczył, że dla oceny wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2006 r. nie miało znaczenia czy przedmiotowa nieruchomość przeszła na Skarb Państwa w trybie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Nawet bowiem gdyby przedmiotowa nieruchomość nie przeszła na Skarb Państwa w trybie tego dekretu, to nie można uznać, że została wywłaszczona lub nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie jednej z ustaw wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie została wydana decyzja wywłaszczeniowa, ani też żadna inna decyzja administracyjna skutkująca odjęciem prawa własności. Nie została też zawarta umowa sprzedaży tej nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Skarżący natomiast zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, art. 105 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, a także błędne ustalenie stanu faktycznego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 1963 r., które postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. uznane zostało za nieistniejące. . Wobec powyższego Sąd wskazuje, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się – w istocie - do ustalenia czy sprawa objęta treścią wniosku skarżących spełnia kryteria określone w art. 1 pkt 1 k.p.a. Jeżeli bowiem żądanie skarżących nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu przez organ administracji publicznej, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, co stanowi podstawę jego umorzenia. Odnosząc przedstawione kryterium do niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że nieruchomość należąca do M.M. nie została przejęta na podstawie aktu administracyjnego. Jest to okoliczność bezsporna. Wobec tego rozpoznanie wniosku następców prawnych M.M. o zwrot przejętej nieruchomości nie mogło nastąpić ramach postępowania administracyjnego. W takim postępowaniu możliwe byłoby rozpoznanie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jedynie w wypadku, gdyby nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktu administracyjnego, i to opartego na przepisach ustaw wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Warunki te nie zostały spełnione w odniesieniu do nieruchomości opisanej w skardze. Oznacza to, że decyzja Starosty W. z dnia [...] lipca 2005 r. znajduje oparcie w art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi podstawę prawną umorzenia postępowania także wtedy, kiedy postępowanie administracyjne było od początku bezprzedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2006 r., II GSK 142/06, niepubl.). W konkluzji przyjąć należy, że Minister Infrastruktury nie uchybił prawu odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymującej w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] lipca 2005 r., a w szczególności nie naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Minister Infrastruktury w decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. szczegółowo uzasadnił podstawy rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu nadzorczym. Sąd ponadto wyjaśnia, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie art. 34 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 1963 r. Orzeczenie to stanowiło podstawę ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej prowadzonej pod nazwą "[...]". Sprawa o zwrot nieruchomości przejętej na podstawie wymienionego dekretu pozostaje w wyłącznej kognicji sądów powszechnych. Również jedynie w ramach postępowania przed sądem powszechnym może być usunięta ewentualna niezgodność między stanem prawnym przedmiotowej nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, a także nastąpić przesądzenie czy sprawa prowadzona w Sądzie Rejonowym w W. (sygn. akt [...]), została prawomocnie zakończona postanowieniem z dnia [...] grudnia 1963 r. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2006 r., I OSK 497/06, ONSA i WSA z 2007 r., Nr 2, poz. 43; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2004 r., V CK 498/03, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1979 r., III CRN 60/79, niepubl.). Z uwagi na powyższe, po dokonaniu oceny zaskarżonej decyzji w zakresie wskazanym w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i w sposób wynikający z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.