I OSK 1546/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 732/09 odrzucającego skargę J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) grudnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odwołania od wykonywania zadań postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 732/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) grudnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odwołania od wykonywania zadań. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia (...) maja 2008 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia (...) lutego 2008 r. nr (...) w przedmiocie odwołania st. chor. sztab. J. D. od wykonywania zadań w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Tymczasowych Siłach ONZ w Libanie (UNIFIL) i skierowania do macierzystej jednostki wojskowej na stanowisko służbowe ostatnio zajmowane. Następnie, w dniu 20 czerwca 2008 r. J. D. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją z dnia (...) maja 2008 r. We wniosku wskazał, że bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia (...) sierpnia 2008 r. nr (...), utrzymaną w mocy decyzją z dnia (...)grudnia 2008 r. nr (...), odmówił uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) maja 2008 r. nr (...). J. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyżej wskazaną decyzję z dnia 22 grudnia 2008 r. W uzasadnieniu skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niesłusznym uznaniu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia (...) maja 2008 r. Ponadto skarżący zakwestionował stanowisko Ministra Obrony Narodowej, który postanowieniem z dnia(...) marca 2009 r. nr (...) odmówił uzupełnienia decyzji co do pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Podkreślił, iż w jego ocenie, niniejsze postępowanie dotyczy kwestii prawidłowego zastosowania przepisu art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zaś merytorycznej strony decyzji o odwołaniu od pełnienia służby poza granicami kraju. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż zgodnie z ograniczeniem zawartym w art. 5 pkt 2 P.p.s.a., sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. W opinii Sądu pierwszej instancji rzeczą oczywistą jest, że stosunek służbowy żołnierzy zawodowych ma charakter administracyjny. Jednakże nie oznacza to, że sprawy o charakterze wewnętrznym, posiadające cechy dyspozycyjności w relacjach służbowych, mają podlegać kontroli sądowej. W rozpoznawanej zaś sprawie - w ocenie Sądu pierwszej instancji- sprawy żołnierzy zawodowych odwołanych do kraju od wykonywania zadań, posiadają przymiot spraw wynikających z podległości służbowej między przełożonym i podwładnym, co powoduje, że są one wyłączone spod kognicji sądów administracyjnych. Wyłączenie to przesądza o niedopuszczalności skargi wnoszonej na wszystkie decyzje wydawane w zakresie określonym tym przepisem, w tym również decyzji podjętych w postępowaniach nadzwyczajnych przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej zwana jako kpa), jeżeli decyzja będąca przedmiotem takiego postępowania należy do kategorii wskazanej w art. 5 pkt 2 P.p.s.a.. Skoro więc w niniejszej sprawie skarga J. D.-D. dotyczyła odmowy uchylenia decyzji o odwołaniu od wykonywania zadań poza granicami państwa, zaś zagadnienie to zostało wyłączone spod kognicji sądów administracyjnych na mocy art. 5 pkt 2 P.p.s.a., to skarga jako niedopuszczalna podlegała zdaniem Sądu pierwszej instancji odrzuceniu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył J. D. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 5 pkt. 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 kpa, poprzez ich błędne zastosowanie wyrażające się uznaniem, iż postępowanie sądowe zainicjowane skargą na decyzję wydaną w postępowaniu wznowieniowym jest sprawą z zakresu podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż jego skarga została złożona na decyzję Ministra Obrony Narodowej wydaną w postępowaniu wznowieniowym, którego przedmiotem nie były kwestie materialnoprawne, lecz zagadnienie niezawinionego braku udziału strony w postępowaniu. Odrzucona skarga dotyczyła zatem naruszenia prawa w toku postępowania, w którym rozstrzygano problem formalno-procesowy, co sytuuje sprawę poza obrębem wyznaczonym przez art. 5 pkt. 2 P.p.s.a.. W ocenie skarżącego o konieczności przyjęcia, iż sprawa wynika z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi nie może decydować wyłącznie kryterium podmiotowe opierające się na stwierdzeniu, iż organ i stronę łączy określona relacja, w tym przypadku relacja podległości służbowej. Skarżący podniósł, że o ile można zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż powyższy walor przysługuje sprawom dotyczącym odwołania żołnierzy zawodowych do kraju z pełnienia służby poza granicami kraju, to należy zakwestionować, iż powyższa kwalifikacja odnosi się również do postępowania wznowieniowego, w którym rozstrzygana jest kwestia formalno-procesowa. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji, w sposób nieuprawniony, dokonał zatem utożsamienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz odrębnego postępowania, w którym rozstrzygano o zaistnieniu przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 5 P.p.s.a. określa katalog spraw, w których wyłączona jest z mocy ustawy możliwość dokonywania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej. Z treści tego przepisu wynika, że sądy administracyjne nie są właściwe między innymi w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt. 2), zaś z ustalonej w orzecznictwie sądów administracyjnych praktyki wynika, że sprawy dotyczące odwołania żołnierzy zawodowych do kraju z pełnienia służby poza granicami państwa, a z takim właśnie przedmiotem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, posiadają przymiot spraw wynikających z podległości służbowej, co powoduje wyłączenie ich spod kognicji sądów administracyjnych (por. np. postanowienie NSA z dnia 15 września 2009 r., I OSK 1129/09). Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze. zm.) skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach: 1) wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego oraz przeniesienia do rezerwy kadrowej lub do dyspozycji; 2) mianowania na stopień wojskowy; 3) przeniesienia do innego korpusu osobowego lub do innej grupy osobowej; 4) delegowania do wykonywania zadań służbowych poza jednostką wojskową. Przepis ten jednoznacznie wyłącza kognicje sądów administracyjnych w sprawach enumeratywnie w nim wymienionych, w tym przeniesienia żołnierzy zawodowych do kraju z pełnienia służby poza granicami państwa. Wykładnia językowa powyższej normy nakazuje przyjąć, że pod pojęciem "spraw", o których w niej mowa, należy rozumieć sprawy w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. To z kolei prowadzi do wniosku, że spod sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne zostały wyłączone wszystkie decyzje, jakie stosownie do regulacji zawartych w k.p.a. - mogą zapaść w przytoczonych sprawach. Zaskarżeniu nie podlegają zatem decyzje nie tylko podejmowane w trybie zwyczajnym, ale także wydawane w nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, jeżeli ich przedmiot mieści się w katalogu omawianych spraw (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2008 r., I OSK 718/08). Nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w skardze kasacyjnej, że przez sam fakt, iż przedmiotem kontroli nie jest decyzja wydana w postępowaniu zwykłym, lecz rozstrzygnięcie zapadłe wskutek wszczęcia postępowania wznowieniowego, sprawa sytuowana jest poza katalogiem wskazanym w art. 5 P.p.s.a. Jak zauważył to Sąd I instancji postępowanie prowadzone w trybie art. 145 kpa ma na celu w istocie ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej w przypadku zaistnienia odpowiednich ku temu przesłanek. Nie można więc przyjąć za prawidłowe stanowiska pełnomocnika skarżącego, zgodnie z którym w postępowaniu wznowieniowym bada się jedynie prawidłowość przeprowadzonych czynności, odrywając je niejako od rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu zwykłym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, iż skoro ustawa wyłącza kognicję sądów administracyjnych, a tym samym możliwość wniesienia skargi, w sprawach, których przedmiotem jest odwołanie żołnierza zawodowego do kraju z pełnienia służby poza granicami państwa, które to sprawy posiadają przymiot wynikających z podległości służbowej, to tym samym wyłączona została możliwość zaskarżania decyzji wydanych w nadzwyczajnych trybach wzruszania decyzji przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego (w tym wznowienia postępowania) jeżeli decyzja będąca przedmiotem takiego postępowania za swój przedmiot ma właśnie odwołanie żołnierza ze służby poza granicami kraju. Zgodzić się przy tym trzeba ze stwierdzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że stanowisko odmienne prowadziło by do sytuacji w której art. 5 P.p.s.a. mógłby być dowolnie pomijany, zaś sąd administracyjny zmuszony zostałby do kontroli decyzji w zakresie których ustawodawca wyraźnie wyłączył jego kognicję. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a.