I SA/Ol 495/09
WyrokWSA w Olsztynie2009-09-17
Skład orzekający: Ryszard Maliszewski, Wojciech Czajkowski, Tadeusz Piskozub
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzyskane przez Gminę Miasto odszkodowanie za grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa pod budowę drogi krajowej, na podstawie decyzji administracyjnej, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przekazanie przez Gminę Miasto nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie, na mocy decyzji administracyjnej, stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Gmina, jako jednostka samorządu terytorialnego, nie może korzystać z wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, ponieważ w tym przypadku nie realizowała zadania publicznego, dla którego została powołana, a czynność ta wypełnia przesłanki art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.Stan faktyczny
Gmina Miasto zwróciła się do Ministra Finansów o interpretację indywidualną w sprawie opodatkowania podatkiem VAT odszkodowania otrzymanego za grunty przejęte pod budowę drogi krajowej na podstawie decyzji administracyjnej. Gmina argumentowała, że działała w charakterze podmiotu wykonującego zadania publiczne i nie dokonała czynności cywilnoprawnej. Organ podatkowy uznał stanowisko Gminy za nieprawidłowe, stwierdzając, że czynność ta stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu. Gmina wniosła skargę do WSA, powtarzając swoje argumenty i powołując się na orzecznictwo.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Miasto na interpretację indywidualną Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 17 września 2009r. sprawy ze skargi Gminy Miasta na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego oddala skargę
I SA/Ol 495/09
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2009 r. Gmina Miasto "[...]" zwróciła się do Ministra Finansów, reprezentowanego przez Dyrektora Izby Skarbowej o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. We wniosku Spółka przedstawiła następujący stan faktyczny.
Gmina na podstawie decyzji Wojewody z dnia "[...]", otrzymała odszkodowanie za grunty przejęte pod budowę zachodniej obwodnicy w ciągu drogi krajowej. Odszkodowanie Skarżąca otrzymała od Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja podlegała wykonaniu. Zgodnie bowiem z art. 27 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym, nieruchomości przeznaczone na pasy drogowe stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego, stają się własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji stała się ostateczna. Za nieruchomości, jednostkom samorządu terytorialnego, przysługuje odszkodowanie, ustalone według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wojewoda w drodze decyzji, stwierdza nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa oraz ustala odszkodowanie.
Grunty przejęte pod budowę obwodnicy z momentem przejęcia były częściowo zabudowane, tj. budynkiem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym, służącym potrzebom mieszkańców tego budynku tzw. komórki, składziki opału oraz drogami o nawierzchni: z płyt betonowych ażurowych, asfaltowej oraz z kostki "polbruk". Do dnia przyjęcia z mocy prawa własności przez Skarb Państwa, budynek mieszkalny był zasiedlony. Ww. budynki i budowle stanowiły towar używany w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż w momencie nabycia nieruchomości, Gminie nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony. Przedmiotowe nieruchomości zostały wybudowane w 1900 r. Gmina ponosiła niezbędne nakłady remontowe dotyczące budynku mieszkalnego w zakresie: remontu dachu oraz lokali (m. in. po pożarze, po zalaniu; przestawienie pieca kaflowego), ale - na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług - nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z tytułu poniesionych ww. wydatków na remont lokali mieszkalnych. W związku z powyższym zadano pytanie: czy uzyskane, na podstawie wydanej decyzji administracyjnej, odszkodowanie za grunt podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Zdaniem Gminy, ustawa o podatku od towarów i usług nie obejmuje czynności polegających na realizacji uprawnień publicznoprawnych przez podmioty powołane do zadań publicznych, w związku z czym od uzyskanego odszkodowania nie należy płacić podatku od towarów i usług. Wyłączenie czynności publicznoprawnych wynika z art. 15 ust. 6 ustawy, a Gmina uzyskując odszkodowanie działa w charakterze podmiotu wykonującego zadania publiczne. Wzajemne przejęcie majątku pomiędzy organami administracji rządowej i samorządowej dokonywane jest w celu realizacji zadań publicznych. W związku z powyższym nie powinno być traktowane jako obrót gospodarczy, który podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Wskazała jednocześnie, iż w niniejszym przypadku nie została zawarta umowa cywilnoprawna lecz wydano decyzję administracyjną, na podstawie której ustalono odszkodowanie. Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego, przekazując nieruchomość pod budowę autostrady, działała w charakterze podmiotu wykonującego zadania publiczne. Podkreśliła, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. W szczególności zadania te obejmują sprawy ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody, gospodarki wodnej, gminnych dróg, ulic, mostów, placów, wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, lokalnego transportu zbiorowego, ochrony zdrowia, czy też zieleni gminnej i zadrzewień.
Stwierdziła, że cechą podatku od towarów i usług jest ekwiwalentność, a Skarb Państwa nie wykonuje żadnych czynności na rzecz Gminy, a jedynie realizuje kompetencje z zakresu władzy publicznej poza obrotem gospodarczym. Przesunięcie majątkowe między organami administracji rządowej i organami administracji samorządowej dokonywane w celu realizacji zadań publicznych, jak i przeniesienie prawa własności nie powinno uchodzić za obrót gospodarczy podlegający opodatkowaniu tym podatkiem.
Ponadto podniosła, iż na podstawie art. 4 ust 3b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późno zm.), przez zbywanie lub nabywanie nieruchomości, należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Gmina nie dokonywała żadnej z ww. czynności (nie podpisano w tej sprawie żadnych umów przeniesienia prawa własności, protokołów uzgodnień itp.), gdyż Skarb Państwa przejął z mocy prawa grunty niezbędne do realizacji inwestycji celu publicznego. Przejęcie gruntów nastąpiło na podstawie wydanej przez Wojewodę decyzji lokalizacyjnej obwodnicę. W wyniku tego, Skarb Państwa fakt przejęcia prawa własności ujawnił w księgach wieczystych na podstawie decyzji, a Gmina nie miała wpływu na te czynności i nie była ich czynnym uczestnikiem. Decyzja lokalizacyjna określa tylko nieruchomości niezbędne do realizacji inwestycji, natomiast nie wymienia żadnej kwoty z tytułu odszkodowań za przejęte grunty, gdyż jest to odrębne postępowanie administracyjne (wypłata odszkodowania na podstawie decyzji administracyjnej), przekształcające się w późniejszym sporze w postępowanie cywilne. Dlatego też, jeżeli opodatkowaniu miałaby podlegać dostawa, to obowiązek podatkowy powstałby z chwilą wydania towaru.
Zdaniem Skarżącej, nie jest również możliwe uiszczenie ewentualnie należnego podatku, ponieważ brak jest jakiegokolwiek odniesienia do kwot, od których mógłby on być należny. Gmina Miasto powołała się na art. 155§ 1 Działu III ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późno zm.), zgodnie z którym umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej, albo że strony inaczej postanowiły. Zdaniem Gminy, w rozumieniu ww. przepisów, nie nastąpiło zbycie lub nabycie nieruchomości. Sprawy przejęcia przez Skarb Państwa gruntów pod lokalizację inwestycji, tj. budowy dróg i autostrad, są prowadzone dwuetapowo, niezależnie od siebie. Ustawa o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym daje prawo przejęcia prawa własności bez żadnej możliwości interwencji osoby jej pozbawionej, nawet wbrew jej woli, a osoba pozbawiona prawa własności może jedynie żądać słusznego odszkodowania, które gwarantuje jej ustawa zasadnicza.
Według Gminy przepisy Kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami nie definiują powstałej sytuacji jako nabycie lub zbycie nieruchomości. Tym samym nie można przyjąć, że ustawa podatkowa określa charakter czynności.
Dyrektor Izby Skarbowej działając w imieniu Ministra Finansów, w wydanej interpretacji indywidualnej z dnia "[...]" uznał stanowisko Gminy za nieprawidłowe. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia "[...]" stwierdził brak podstaw do zmiany ww. indywidualnej interpretacji.
Wskazał, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), opodatkowaniu podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl zaś art. 2 pkt 6 ustawy, przez towary rozumie się rzeczy ruchome jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty. Natomiast zgodnie z art. 7 ust.1 pkt.1 ustawy, poprzez pojęcie dostawy towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. W myśl zaś dyspozycji art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2 ww. przepisu, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zgodnie natomiast z ust. 6 powołanego artykułu, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Z kolei § 13 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 212, poz. 1336) stwierdza, że zwalnia się od podatku czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Uwzględniając powyższe organ wskazał, że w sytuacji wywłaszczenia nieruchomości na cele budowy dróg, w roli organu władzy publicznej wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej występuje organ dokonujący wywłaszczenia. Organem tym może być wojewoda lub starosta na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), dokonujący wywłaszczenia w imieniu Skarbu Państwa. Czynność wykonywana przez organ dokonujący wywłaszczenia nie stanowi w dostawy towaru, gdyż podmiotem, który realizuje dostawę jest dotychczasowy właściciel nieruchomości. Zbywając nieruchomość Gmina Miasto dokonuje przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej (Wojewody) prawa własności towaru (gruntów) w zamian za odszkodowanie, które przesądza o odpłatnym charakterze dostawy. W związku z powyższym wykonana czynność wypełnia w ocenie organu przesłanki wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług powodując, że przedmiotowa transakcja stanowi dostawę towarów, która zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy podlega opodatkowaniu.
Odnosząc się z kolei do zarzutów w zakresie art. 15 ust.1,2 i 6 powołanej ustawy organ wskazał, iż ustawodawca w odniesieniu do jednostek samorządu terytorialnego, określił konkretny zakres czynności z tytułu wykonania których zostają wyłączone jako podatnicy podatku od towarów i usług, na mocy art. 15 ust. 6 powołanej ustawy lub/i zwolnione, na podstawie § 13 ust. 1 pkt 11 ww. rozporządzenia. Podkreślił, że w przepisie ustawowym mowa jest o "realizowaniu zadań", dla których organy władzy i obsługujące je urzędy zostały powołane. W związku z powyższym wyłączenie podmiotowe ogranicza się tylko do tego typu zadań. Z brzmienia art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 1591 ze zm.), wynika, że do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, które w szczególności obejmują sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego. Z uwagi na fakt, że przedmiotowa inwestycja dotyczy budowy obwodnicy w ciągu drogi krajowej organ stwierdził, że również w świetle ustawy o samorządzie gminnym Gmina nie wykonywała zadania, dla realizacji którego została powołana. Podkreślił przy tym, że postanowienia art. 15 ust. 6 ustawy, były przedmiotem rozważania w interpretacji indywidualnej z dnia "[...]".
W związku z powyższym przekazanie przez Gminę Miasto nieruchomości w zamian za odszkodowanie mieści się w ocenie organu w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu, w odniesieniu do których Gmina jest podatnikiem w rozumieniu art. 15 ust.1 ustawy.
Organ zaznaczył jednocześnie, że w przypadku gdy przeniesienie prawa do rozporządzania własnością zabudowanych nieruchomości gruntowych nastąpiło do dnia 31 grudnia 2008 r., o ile budynki i budowle posadowione na tym gruncie były towarami używanymi w rozumieniu art.43 ust.2 ustawy w brzmieniu obowiązującym do tej daty i nie przysługiwało Gminie prawo do odliczenia podatku naliczonego w momencie ich nabycia, to ich dostawa podlegała zwolnieniu. Natomiast w przypadku, gdy przeniesienie tego prawa nastąpiło po tej dacie, możliwość zwolnienia od podatku tej dostawy uzależniona jest od spełnienia warunków wynikających z art. 43 ust.1 pkt.10 i ust.7 w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r. i art.43 ust.1 pkt 10a obowiązującego od tej daty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Skarżąca zarzuciła interpretacji indywidualnej naruszenie następując przepisów prawa:
art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, przez błędną jego wykładnię
§13 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i w przez błędne zastosowanie tego przepisu,
art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez dowolne przyjęcie, iż zakwalifikowanie gruntów będących własnością Skarżącej, poza jej wolą pod zabudowę drogą krajową i zobowiązanie do wydania, stanowi planowaną sprzedaż pod zabudowę i dlatego podlega opodatkowaniu.
Wskazując na powyższe uchybienia, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca w całości powtórzyła argumentację zawartą we wniosku z dnia 20 stycznia 2009 r. Dodatkowo wskazała na konieczność badania zamiaru z jakim sprzedający działki je nabył, co odnosi się zarówno do osób fizycznych, jak i osób prawnych. Jeśli podatnik nie miał zamiaru odsprzedaży działki w momencie jej nabycia, gdyż nabył ją na potrzeby własne, a nie w celach handlowych, nie jest traktowany jako podatnik podatku od towarów i usług. W ocenie Skarżącej, od takiej transakcji sprzedaży nie musi odprowadzać podatku, bowiem sprzedaż działek zakupionych na potrzeby własne nie podlega opodatkowaniu.
Na potwierdzenie swojego stanowiska Skarżąca powołała wyrok Wojewódzkiego Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 562/08. Wskazała, że działała w chwili nabycia przedmiotowych gruntów bez własnej inicjatywy, bo w wyniku działania właściwego organu reprezentującego Skarb Państwa, doszło do wywłaszczenia. W rezultacie nie można Jej przypisać zamiaru celowego w obrocie tymi działkami.
Wskazała, że do opodatkowania podatkiem od towarów i usług działek sprzedawanych pod budowę drogi doszłoby jedynie wtedy, gdyby ktoś skupował działki leżące w planowanym pasie drogowym z zamiarem ich dalszej odsprzedaży. Działki te zostały przejęte przez Skarżącą podczas komunalizacji mienia w roku 1990, wobec czego można wnioskować, że w przypadku Gminy nie było zamiaru przejęcia przedmiotowych działek w celu ich dalszej odsprzedaży. Za powyższym świadczy również fakt, że decyzje o lokalizacji drogi krajowej zostały wydane w dniach "[...]" oraz "[...]" a przedmiotowe działki zostały nabyte przez Skarżącą w roku 1990, a więc przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej. Podkreśliła, iż w momencie nabycia przedmiotowych gruntów Skarżącej nie przysługiwało odliczenie podatku naliczonego, gdyż ustawa o podatku od towarów i usług zaczęła obowiązywać od 1993 r.
Skarżąca nie zgodziła się również z dokonaną przez organ podatkowy interpretacją art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, w wyniku czego uznano, iż przedmiotowa transakcja stanowi dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy. Zdaniem Skarżącej nie dokonano zbycia przedmiotowej nieruchomości, lecz zostały one przejęte przez Skarb Państwa z mocy prawa. Powołując się na treść § 13 ust. 11 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1336) Skarżąca stwierdziła, że opisana w nim sytuacja miała miejsce, gdyż została wydana decyzja administracyjna i nie zawarto umowy cywilnoprawnej.
Reasumując Skarżąca stwierdziła, że wydając grunt pod budowę obwodnicy realizowała zadanie publiczne, nałożone odrębnymi przepisami. W związku z tym, nie zgodziła się ze stanowiskiem organu podatkowego, że utrata prawa własności gruntów przeznaczonych pod budowę obwodnicy ( co należy do zadań własnych gminy wymienionych w art. 7 ust.1 pkt 18 tej ustawy) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w indywidualnej interpretacji dotyczącej podatku od towarów i usług.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kompetencje sądu administracyjnego obejmują zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej ppsa). W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że interpretacja indywidualna wydana przez Ministra Finansów Skarżącej w przedmiocie podatku od towarów i usług, będąca przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa materialnego, tj. art.2 pkt 6, art. 5 ust.1 pkt 1, art.7 ust.1 pkt 1, art.15 ust.1ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług, a także art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, § 13 ust. 1 pkt 11 powoływanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Zaskarżona interpretacja nie narusza również przepisów prawa procesowego, w zakresie, w jakim naruszenie to, mogło by mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie pozostaje następująca kwestia: Czy uzyskane przez Gminę Miasto odszkodowanie uzyskane na podstawie decyzji administracyjnej Wojewody, za grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa pod drogi, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Dokonując oceny powyższej kwestii, Sąd stwierdza, że organ wydający w przedmiotowej sprawie interpretację słusznie wywiódł, że w sytuacji wywłaszczenia nieruchomości na cele budowy dróg, w roli organu władzy publicznej wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej występuje organ dokonujący wywłaszczenia. Organem tym może być wojewoda lub starosta na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), dokonujący wywłaszczenia w imieniu Skarbu Państwa. Czynność wykonywana przez organ dokonujący wywłaszczenia nie stanowi w dostawy towaru, gdyż podmiotem, który realizuje dostawę jest dotychczasowy właściciel nieruchomości.
Zgodnie z art.27 ustawy z dnia 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym, zbywając nieruchomość z nakazu organu władzy publicznej – Wojewody "[...]", Gmina Miasto "[...]" dokonało przeniesienia prawa własności towaru – gruntów, na rzecz Skarbu Państwa, w zamian za odszkodowanie, które przesądziło o odpłatnym charakterze dostawy.
W związku z powyższym wykonana czynność wypełniła w ocenie organu przesłanki wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług powodując, że przedmiotowa transakcja stanowiła dostawę towarów, która zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy podlegała opodatkowaniu.
Zgodnie z art. 15 tejże ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
W ocenie Sądu, dokonana wykładnia przywołanych wyżej przepisów, jednoznacznie potwierdza, że Gmina Miasto dokonało odpłatnej dostawy gruntów na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na drogi, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, dlatego Gmina jako podatnik podatku od towarów i usług, w rozumieniu art.15 ust.1 cyt. ustawy, będzie miała obowiązek zapłaty od tej czynności podatku VAT według stawki 22%, na podstawie art.41 ust.1 ustawy VAT, jako odpłatnej dostawy, na podstawie art.5 ust.1 pkt 1 cyt. ustawy VAT.
W konsekwencji Sąd nie podziela stanowiska zaprezentowanego w skardze, że w opisanym stanie faktycznym zaskarżona interpretacja narusza art. 5 ust.1 i art.7 ust.1 ustawy VAT, poprzez błędną interpretację i dowolne przyjęcie, że zakwalifikowanie gruntów będących własnością Gminy Miasto, poza jej wolą pod zabudowę drogą krajową i zobowiązanie do wydania, stanowi planowaną sprzedaż i podlega podatkowi.
Sąd jednoznacznie stwierdza, że błędna jest argumentacja Skarżącej, że wydając grunty pod budowę obwodnicy realizowała zadania publiczne, albowiem ustawodawca w odniesieniu do jednostek samorządu terytorialnego, do których bez wątpienia zalicza się Skarżącą, określił konkretny zakres czynności (zadań), z tytułu wykonania których zostają wyłączone jako podatnicy podatku od towarów i usług, na mocy art. 15 ust. 6 powołanej ustawy lub zwolnione, na podstawie § 13 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
Wskazać należy, że w przepisie ustawowym mowa jest o "realizowaniu zadań", dla których organy władzy i obsługujące je urzędy zostały powołane. W związku z powyższym wyłączenie podmiotowe ogranicza się tylko do tego typu zadań. Z regulacji art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 14, poz. 1591 ze zm.) wynika, że do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, które w szczególności obejmują sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego. Z uwagi na fakt, że przedmiotowa inwestycja dotyczy budowy obwodnicy w ciągu drogi krajowej, również w świetle powołanych wyżej regulacji (ustawy o samorządzie gminnym) nie można uznać, iż Skarżąca realizowała zadanie, dla realizacji którego została powołana. W związku z powyższym Skarżąca, jako jednostka samorządu terytorialnego, nie może korzystać z wyłączenia przewidzianego w art. 15 ust. 6 ustawy VAT, ponieważ wydając grunty pod budowę obwodnicy nie realizowała zadania publicznego, bowiem przekazanie gruntów w zamian za odszkodowanie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu, w odniesieniu do których Skarżąca (niekorzystająca z wyłączenia z art. 15 ust. 6 ustawy) jest podatnikiem, o którym mowa w ust. 1 art.15 ustawy VAT.
Sąd podzielając pogląd organu podatkowego, że czynność wykonywana przez Skarżącą podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, dokonał oceny stanowiska organu podatkowego, który rozpatrywał również sytuację, czy czynność ta może korzystać ze zwolnienia na podstawie § 13 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów.
W rozpatrywanej sytuacji organ podatkowy doszedł do zasadnego wniosku, iż prawo to nie przysługuje Skarżącej, ponieważ Skarżąca gmina nie wykonywała w tym przypadku zadań związanych z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami.
W ocenie Sądu, błędne są wywody skargi, wskazujące na konieczność badania zamiaru z jakim sprzedający nabył działki, bowiem okoliczność ta byłaby istotna w przypadku, kiedy organ władzy publicznej dokonałby wywłaszczenia osoby fizycznej, natomiast w przypadku innych podmiotów, niż osoby fizyczne, nie występuje ww. majątek, wobec czego badanie zamiaru występującego w chwili nabycia, jest zbędne.
Sąd odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 562/08, stwierdził, że stanowisko wyrażone w tym wyroku jest rozstrzygnięciem w konkretnej sprawie i tylko do niej się zawęża, co wynika z treści art.,153 ppsa, zatem wyrok ten nie może mieć wpływu na ukierunkowanie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Reasumując stwierdzić należy, iż przeniesienie z mocy prawa własności nieruchomości przeznaczonych pod obwodnicę w zamian za odszkodowanie stanowi odpłatną dostawę towarów i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art.151 ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło