III SA/Wa 266/09

WyrokWSA w Warszawie2009-09-18

Skład orzekający: Anna Wesołowska, Sylwester Golec, Marek Kraus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż przez bank wierzytelności nabytej uprzednio od innego podmiotu (tzw. wierzytelności cudzej) stanowi świadczenie usługi podlegającej opodatkowaniu VAT, a jeśli tak, to czy jest ona zwolniona z VAT?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż przez bank wierzytelności nabytej uprzednio od innego podmiotu (tzw. wierzytelności cudzej) stanowi świadczenie usługi w rozumieniu ustawy o VAT, a nie usługę świadczoną przez nabywcę wierzytelności na rzecz sprzedawcy. Istotą transakcji jest cesja wierzytelności, a nie uwolnienie sprzedawcy od ciężaru jej egzekwowania. W związku z tym, organ podatkowy niezasadnie uznał, że nabywca wierzytelności świadczy usługę na rzecz sprzedawcy. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, stwierdzając, że organ powinien rozpatrzyć również kwestię zwolnienia tej usługi z VAT.
Stan faktyczny
Bank złożył wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania sprzedaży wierzytelności nabytych od klientów (cedentów). Bank zamierzał sprzedać część portfela tych wierzytelności podmiotowi trzeciemu. Bank uważał, że sprzedaż ta stanowi usługę pośrednictwa finansowego, która powinna być zwolniona z VAT. Minister Finansów uznał stanowisko banku za nieprawidłowe, twierdząc, że to nabywca wierzytelności świadczy usługę na rzecz sprzedawcy, polegającą na uwolnieniu go od czynności związanych ze ściąganiem długu. Bank zaskarżył tę interpretację do WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów, stwierdził, że interpretacja nie może być wykonana, i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Marek Kraus (sprawozdawca), Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2009 r. sprawy ze skargi Banku [...] w W. S.A. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Banku [...] w W. S.A. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Bank [...] w W. S.A. - zwana w dalszej części ,,Skarżącą’’ albo ,,Stroną" złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania sprzedaży wierzytelności. Strona przedstawiła następujący stan faktyczny: W ramach prowadzonej działalności Skarżąca zawiera z klientami (cedentami) umowy ramowe przelewu wierzytelności z kontraktów handlowych. Przedmiotowe wierzytelności udokumentowane są fakturami, które określają odroczony w czasie termin płatności, ustanawiając ustalony pomiędzy kupującym (dłużnikiem) a sprzedającym (cedentem), tzw. kredyt kupiecki. Z ekonomicznego punktu widzenia, usługi Skarżącej polegają zatem na finansowaniu należności handlowych wynikających z faktur poprzez udostępnienie ustalonych pomiędzy Stroną a cedentem środków pieniężnych przed wymaganym i określonym w treści faktury odroczonym terminem zapłaty. Obecnie Skarżąca jest zainteresowana sprzedażą części portfela nabytych w powyższy sposób wierzytelności do podmiotu trzeciego. W tym celu zamierza zawrzeć umowę o świadczenie usług pośrednictwa finansowego ("Umowa") polegającą na sprzedaży wierzytelności przed terminem ich wymagalności kupującemu oraz przekazywaniu na rzecz kupującego kwot uzyskanych w wyniku zapłaty tych wierzytelności przez dłużnika. W Umowie Skarżąca będzie zatem występowała jako sprzedawca nabytych uprzednio przez siebie wierzytelności wygenerowanych pierwotnie w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez cedenta. Operacyjnie usługa realizowana będzie na podstawie Umowy — stałej, ramowej umowy sprzedaży wierzytelności, w ramach której, poprzez przyjmowanie przez kupującego składanych przez Skarżącą ofert, dokonywane będą poszczególne umowy przelewu. Przed złożeniem pierwszej oferty dotyczącej danej grupy wierzytelności Skarżąca dostarczy kupującemu informacje dotyczące w szczególności podmiotu będącego cedentem, założeń transakcji, w ramach, których Skarżąca stała się właścicielem wierzytelności oraz dłużników tych wierzytelności. Jeżeli po uzyskaniu wspomnianych informacji kupujący zobowiąże się wobec Skarżącej do nabycia przedstawionych w zobowiązaniu kategorii wierzytelności, Skarżąca jako sprzedający może (nie będąc do tego zobowiązana) składać oferty sprzedaży. Każda oferta złożona kupującemu przez Skarżącą stanowi nieodwołalną ofertę sprzedaży. W takim przypadku kupujący wierzytelność będzie zobowiązany przyjąć ofertę, jeżeli będzie ona odpowiadała uzgodnionym uprzednio kryterium formalnym. Przyjęcie oferty ma nastąpić poprzez wpłacenie do określonego czasu po złożeniu oferty kwoty w walucie, w jakiej wyrażona jest dana wierzytelność, równej cenie nabycia tej wierzytelności pomniejszonej o odpowiednie dyskonto. Umowa przelewu wszystkich praw wynikających z wierzytelności, która została w ten sposób zawarta, jest umową bez prawa regresu wobec sprzedającego, między innymi w przypadku niedokonania płatności przez dłużnika. Uzgodniona pomiędzy stronami cena nabycia wierzytelności będzie równa wartości nominalnej prawa majątkowego wskazanego w ofercie. Z tytułu nabycia przez kupującego każdej z wierzytelności i zapłaty tak opisanej ceny nabycia przed datą wymagalności wierzytelności kupującemu należne będą jednak odsetki skalkulowane w stosunku do każdego ze zbywanych praw na podstawie uzgodnionej między stronami formuły. W rzeczywistości kupujący będzie zatem zobowiązany do zapłaty na rzecz Skarżącej różnicy pomiędzy wspomnianymi wartościami. Z chwilą przyjęcia oferty, w opisany wcześniej sposób, prawa i roszczenia sprzedającego wynikające z nabytych uprzednio przez Skarżącą wierzytelności objętych ofertą zostaną przeniesione na kupującego. O ile inaczej nie postanowi kupujący, dłużnik nie będzie informowany o dokonanym przelewie wierzytelności. Przez okres obowiązywania Umowy Skarżąca będzie przyjmowała płatności dokonywane przez dłużników z tytułu sprzedanych wierzytelności oraz w uzgodnionym terminie dokona przekazania otrzymanych kwot należnych kupującemu w odpowiedniej walucie. Skarżąca nie będzie jednak zobowiązana do podejmowania w imieniu bądź na rzecz kupującego jakichkolwiek czynności o charakterze windykacyjnym dotyczących sprzedanej wierzytelności, a jego powinność będzie ograniczona do przyjęcia wpłaty od dłużnika oraz jej przekazania kupującemu. Przedmiotowe usługi mieszczą się w grupowaniu PKWiU 65.23.10-00.00 (PKWiU obowiązujące dla celów podatku od towarów i usług jak i dla celów statystycznych). Powyższa klasyfikacja jest potwierdzona opinią wydaną przez Urząd Statystyczny w Łodzi z dnia 5 sierpnia 2008r., OK-5672/KU-2760/2008. W związku z powyższym zadano następujące pytania: 1) Czy Skarżąca jako sprzedawca nabytych uprzednio wierzytelności będzie w opisanej sytuacji traktowana jako podmiot świadczący usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.- zwana dalej ,, ustawa VAT’’), czy też jako usługodawca powinna być postrzegana jako nabywca przedmiotowych wierzytelności? 2) Jeżeli to Skarżąca powinna być traktowana jako podmiot świadczący usługę to czy będzie ona korzystać ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, zaś jako obrót z tytułu jej wykonania powinna wykazać wartość nominalną wierzytelności pomniejszoną u kwotę dyskonta należnego kupującemu? Strona skarżąca zwróciła uwagę, że zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów. W konsekwencji w ocenie Skarżącej nie powinno budzić wątpliwości, iż odpłatne zbycie nabytego uprzednio w ramach wykonywanej działalności gospodarczej prawa majątkowego, w postaci udokumentowanej m.in. fakturą VAT wierzytelności handlowej wygenerowanej przez inny podmiot (cedenta) na gruncie wspomnianej regulacji powinno być traktowane jako świadczenie usług. Świadczącym usługę będzie w takim przypadku Skarżąca wykonując jedną z katalogu czynności bankowych, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2002r. Nr 72, poz. 665 z późn. zm.), zaś jej odbiorcą będzie nabywca wierzytelności. Powyższe stanowisko, niezależnie od wyrażanych w doktrynie prawa i orzecznictwie wątpliwości dotyczących kwalifikacji sprzedaży tzw. "wierzytelności własnych" z punktu widzenia VAT, potwierdza fakt, iż za niedotyczącą opisanego przez Skarżącą stanu faktycznego należy uznać argumentację opartą o twierdzenie, że realizacja przysługującego określonemu podmiotowi prawa własności nie może stanowić przejawu wykonywania działalności gospodarczej (opartą m.in. o tezy wyrażone w uzasadnieniu wyroku ETS w sprawie C-77/01 oraz C-155/94). Ponieważ Skarżąca sprzedaje wierzytelności, które w sposób obiektywny stały się samodzielnym przedmiotem obrotu jako oderwana od podmiotu, który je wytworzył prawo majątkowe, zgodnie z poglądami doktryny prawa podatkowego "poza sporem jest, że sprzedaż wierzytelności tzw. "cudzych" tj. nabytych uprzednio od innego podmiotu stanowi usługę zwolnioną od VAT" (J. Martini (red.), "Dyrektywa VAT 2006/112WE", Wrocław 2008). W konsekwencji w ocenie Skarżącej, przy uwzględnieniu postanowień art. 29 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy o VAT jako podstawa opodatkowania w danej transakcji powinna być traktowana kwota należna Skarżącej z tytułu sprzedaży, którą w niniejszym przypadku jest cena wierzytelności (wartość nominalna) pomniejszona o wartość uzgodnionego pomiędzy stronami należnego kupującemu dyskonta. Opisana usługa, jak wskazano powyżej stanowiąca przejaw aktywności Skarżącej w obszarze czynności bankowych zdefiniowanych w obowiązujących przepisach prawa, powinna być kwalifikowana jako mieszcząca się w grupowaniu 65 PKWiU określonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w sprawa Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. Nr 42, poz. 264, z 1999 r. Nr 92, poz. 1045, z 2001 r. Nr 12, poz. 94 oraz z 2003 r. Nr 28, poz. 238 Nr 173, poz. 1682), obowiązującej do celów podatku od towarów i usług zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 2004r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i usług (PKWiU) (Dz. U. Nr 89, poz. 844 z późn. zm.). W konsekwencji jako mieszcząca się w katalogu usług zwolnionych z opodatkowania określonym w poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy o VAT i nie objęta zakresem wyłączeń z tego zwolnienia określonych w ustawie o VAT powinna być traktowana jako zwolniona z podatku od towarów i usług. Powyższe stanowisko wynika z faktu, iż pomimo braku zdefiniowania w przepisach wyłączonych ze zwolnienia z opodatkowania usług ściągania długów bądź faktoringu nie powinno budzić wątpliwości, iż aktywność Skarżącej polegająca na wyzbyciu się nabytego uprzednio prawa majątkowego nie może być traktowana jako zmierzająca do zwolnienia jakiegokolwiek podmiotu z obowiązku wyegzekwowania wierzytelności. Taka zaś treść relacji umownej jest przedstawiana również przez organy podatkowe jako argument przemawiający za uznaniem danej kategorii usług za mieszczące się we wspomnianym zakresie a w konsekwencji wyłączone z zakresu zwolnienia z opodatkowana (m.in. interpretacja indywidualna z dnia 8 lutego 2008r. nr ITPP1/443-648/07/DM wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy). W interpretacji indywidualnej z dnia [...] października 2009 r. Minister Finansów uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. Odniósł się do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, w brzmieniu którego opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Z kolei przez świadczenie usług - w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy - rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 ustawy o VAT - usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, z wyjątkiem usług elektronicznych i usług turystyki, o których mowa wart. 119. Przeniesienie praw do wierzytelności, jako niematerialnych praw majątkowych co do zasady, stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Organ zwrócił jednak uwagę, w przypadku zbycia wierzytelności to nabywca wierzytelności świadczy na rzecz sprzedawcy przedmiotowej wierzytelności usługę, polegającą na uwolnieniu go od wykonywania czynności związanych ze ściągnięciem długu i ryzyka jego nieściągnięcia. W ocenie Ministra Finansów przedstawiony przez Skarżącą opis zdarzenia przyszłego oraz powołane wyżej przepisy dowodzą, że czynność polegająca na sprzedaży przez Skarżącą wierzytelności nabytej uprzednio, nie będzie podlegać u strony skarżącej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Sprzedaż wierzytelności nie spowoduje powstania po stronie strony Skarżącej obowiązku podatkowego, usługa ta jest opodatkowania po stronie nabywcy (świadczącego usługę). Biorąc pod uwagę powyższe rozstrzygnięcie organ stwierdził, że bezprzedmiotowe staje się udzielenie odpowiedzi na drugie pytanie zawarte w przedmiotowym wniosku. W wezwaniu do naruszenia prawa strona skarżąca zarzuciła interpretacji naruszenie przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust.1 ustawy o VAT. W ocenie Skarżącej stanowisko Ministra Finansów jest wewnętrznie sprzeczne i niepoparte odpowiednią analizą merytoryczną. W odpowiedzi na wezwanie do naruszenia prawa z dnia 4 października 2008 r. Minister Finansów nie znalazł podstaw do zmiany interpretacji. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca zarzuciła wydanej interpretacji naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r o VAT uznając, iż w analizowanym przypadku to nabywca wierzytelności świadczy na rzecz sprzedawcy wierzytelności usługę, polegającą na uwolnieniu go od wykonywania czynności związanych ze ściąganiem długu i ryzyka jego nieściągalności. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji. Skarżąca wskazała, że dla prawidłowej oceny przedstawionego stanu faktycznego kluczowe jest odniesienie się do treści stosunku prawnego łączącego strony umowy będącej podstawą świadczenia usług. Dlatego pominięcie przez organ treści i celu projektowanej umowy przy ocenie charakteru usługi będącej jej przedmiotem spowodowało błędna ocenę stanu faktycznego. W ocenie Skarżącej nie powinno budzić wątpliwości, iż odpłatne zbycie nabytego uprzednio w ramach wykonywanej działalności gospodarczej prawa majątkowego, w postaci udokumentowanej m.in. fakturą VAT wierzytelności handlowej wygenerowanej przez inny podmiot, powinno być traktowane jako świadczenie usług przez zbywającego. Skarżąca podkreśliła, że zbywa wierzytelność będącą samodzielnym przedmiotem obrotu w ramach własnej działalności gospodarczej, a celem transakcji nie jest uwolnienie od ciężaru jej egzekwowania, lecz dokonanie przez Skarżącą czynności bankowej (usługi finansowej), z tytułu której jako usługodawca jest podatnikiem VAT. Dlatego też argumentacja organu, iż to nabywca wierzytelności świadczy na rzecz sprzedawcy wierzytelności usługę polegająca na uwolnieniu go od wykonywania czynności związanych ze ściągnięciem długu i ryzyka jego nieściągalności jest pozbawione podstaw faktycznych i sprzeciwia się naturze oraz istocie analizowanej transakcji. Jedynym celem transakcji jest zbycie wierzytelności przez Skarżącą po określonym dyskoncie i jej nabycie przez zainteresowany podmiot trzeci. Z umowy cesji wierzytelności poza nabyciem wierzytelności oraz zapłatą ceny po stronie nabywcy nie wynika żadne inne zobowiązanie. W ocenie Skarżącej podstawą opodatkowania transakcji powinna być kwota należna Skarżącej z tytułu sprzedaży, którą w niniejszym przypadku jest cena wierzytelności (wartość nominalna) pomniejszona o wartość uzgodnionego pomiędzy stronami należnego kupującemu dyskonta. Wykonywana usługa, jako mieszcząca się w katalogu usług zwolnionych z opodatkowania określonym w poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy VAT i nie objęta zakresem wyłączeń z tego zwolnienia określonych w ustawie, powinna być traktowana jako zwolniona z VAT. Powyższe stanowisko potwierdza również wydana przez Urząd Statystyczny w Łodzi klasyfikacja statystyczna z dnia 5 sierpnia 2008 r. uznająca aktywność Skarżącej za wykonywanie usługi mieszczącej się w grupowaniu 65.23.10-00.00 PKWiU. W opinii Skarżącej biorąc pod uwagę, iż przedmiotem transakcji jest wierzytelność cudza zbywana przez Skarżącą na drodze cywilnoprawnej umowy przelewu praw z wierzytelności, a nabywca wierzytelności nie podejmuje żadnych działań na rzecz zbywcy, nie świadcząc w sensie faktycznym ani prawnym żadnej usługi na rzecz zbywcy- to Skarżąca jako usługodawca w sensie prawnym jest podatnikiem z tego tytułu. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – określanej dalej jako "p.p.s.a."),w tym również interpretacji indywidualnych poddanych kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. W myśl art. 146 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. W przedmiotowej sprawie, kwestią sporną jest czy Skarżąca dokonując czynności polegającej na sprzedaży wierzytelności nabytej uprzednio będzie traktowana jako świadcząca usługę w rozumieniu ustawy VAT, a jeżeli tak, to czy usługa taka jest zwolniona z opodatkowania VAT, względnie czy to nabywca wierzytelności świadczy na rzecz Skarżącej usługę, polegającą na uwolnieniu jej od wykonywania czynności związanych ze ściąganiem długu i ryzyka jego nieściągalności. W świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT wierzytelność, jako prawo majątkowe, nie jest towarem. W związku z powyższym powstaje pytanie czy cesja wierzytelności może być potraktowana w kategorii odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu ustawy o VAT. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, przy czym ustawa nie zawiera samodzielnej i pozytywnej definicji pojęcia "usługi" stwierdzając jedynie w art. 8 ust. 1, iż przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...). Z kolei w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o VAT, usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, z wyjątkiem usług elektronicznych. Należy podkreślić, że pod pojęciem obrotu wierzytelnościami rozumie się najczęściej zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży. W tak ujmowanej usłudze obrotu wierzytelnościami mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji) polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że sama sprzedaż "wierzytelności własnej" nie jest świadczeniem usług przez jej zbywcę, a więc po jego stronie nie powstaje z tego tytułu obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług. Nabywanie wierzytelności jest natomiast odpłatnym świadczeniem usług objętym zakresem przedmiotowym ustawy o VAT i to bez rozstrzygania kwestii, czy usługa taka podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT. Innymi słowy fakt, że sprzedaż wierzytelności własnej po stronie sprzedawcy nie jest usługą, nie oznacza jednak, że czynność ta (sprzedaż) nie jest elementem usługi, lecz świadczonej przez inny podmiot - nabywcę wierzytelności. Jeżeli dany podmiot dokonuje zakupu wierzytelności w celu jej odsprzedaży lub wyegzekwowania lub dalszej sprzedaży świadczy na rzecz sprzedawcy wierzytelności własnej usługę pośrednictwa finansowego, której podstawowym celem jest uwolnienie sprzedawcy wierzytelności od ciężaru jej egzekwowania (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2007 r sygn. akt III SA/Wa 3927/06 LEX nr 322353, z dnia 1 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 4194/06 LEX nr 287843, z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1202/07). Natomiast w przedmiotowej sprawie Skarżąca zamierza dokonać odpłatnego zbycia nabytego uprzednio w ramach wykonywanej działalności gospodarczej prawa majątkowego w postaci udokumentowanej wierzytelności handlowej, wygenerowanej przez inny podmiot tzw. "wierzytelności cudzej‘’. W zakresie sprzedaży tzw. ,,wierzytelności cudzych" tj. nabytych wcześniej wierzytelności od innego podmiotu w orzecznictwie sądowym prezentowane są poglądy, iż sprzedaż ta może być kwalifikowana w odniesieniu do sprzedającego (cedenta) jako świadczenie usługi pośrednictwa finansowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt II FSK 1086/06 ). Zdaniem organu czynność polegająca na sprzedaży przez Skarżącą wierzytelności nabytej uprzednio, nie będzie podlegać u Skarżącej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż w sytuacji takiej to nabywca wierzytelności świadczy na rzecz Skarżącej usługę, polegającą na uwolnieniu go od wykonywania czynności związanych ze ściąganiem długu i ryzyka jego nieściągnięcia. Sprzedaż wierzytelności nie spowoduje powstania po stronie Skarżącej obowiązku podatkowego, usługa ta jest opodatkowana po stronie nabywcy. Mając na względzie definicję zawartą w art. 8 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT można stwierdzić, że świadczenie usług zakłada: po pierwsze istnienie dwóch podmiotów, po drugie wynagrodzenie otrzymywane przez wykonawcę usługi jest w zamian za wykonywanie usługi na rzecz jej odbiorcy oraz po trzecie pomiędzy odpłatną czynnością podlegająca opodatkowaniu, a otrzymywanym z tytułu tej czynności wynagrodzeniem musi istnieć bezpośredni związek (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 252/08, z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 783/08). W ocenie Sądu sytuacja opisana we wniosku nie przewidywała takich relacji pomiędzy nabywcą wierzytelności, a zbywcą tej wierzytelności. Z przedstawionego stanu faktycznego nie wynika, że celem transakcji jest uwolnienie Skarżącej od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Należy zgodzić się ze stroną Skarżącą, iż istotą opisanej transakcji jest cesja wierzytelności. Z umowy tej poza nabyciem wierzytelności oraz zapłatą ceny po stronie nabywcy nie wynika żadne inne zobowiązanie, a nabywca dokonując zakupu wierzytelności nie zobowiązuje się do żadnych innych działań na rzecz zbywcy wierzytelności. Natomiast ewentualne podjęcie działań przez nabywcę wierzytelności zmierzających do ściągnięcia długu nie będzie już wynikało z transakcji zawartej ze Skarżącą. Dlatego też uznanie przez organ, iż to nabywca wierzytelności świadczy na rzecz sprzedawcy wierzytelności usługę polegającą na uwolnieniu go od wykonywania czynności związanych ze ściągnięciem długu i ryzyka jego nieściągalności nie znajduje uzasadnienia w przedstawionym stanie faktycznym. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, Skarżąca prawidłowo stwierdziła, iż z tytułu dokonanej transakcji przelewu wierzytelności opisanej we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji, to Skarżąca świadczy usługę dokonując przelewu praw z wierzytelności i jako usługodawca jest z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług. Potwierdzeniem powyższego w przedmiotowej sprawie jest również powołana przez Skarżącą, a wydana przy uwzględnieniu opisanego stanu faktycznego klasyfikacja statystyczna Urzędu Statystycznego w Łodzi z dnia 5 sierpnia 2008 r. uznająca aktywność Skarżącej za wykonane usługi mieszczące się pod pozycją PKWiU 65.23.10-00.00.- usługi pośrednictwa finansowego, pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych. W związku z powyższym organ podatkowy niezasadnie uznał umowę przelewu wierzytelności nabytej uprzednio jako usługę świadczoną na rzecz Skarżącej przez nabywcę wierzytelności , polegająca na uwolnieniu Skarżącej od wykonywania czynności związanych ze ściągnięciem długu i ryzyka jego nieściągania. W tym stanie rzeczy zdaniem Sądu zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem art.5 ust. 1 pkt1 , art. 8 ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 15 ust. 1 ustawy o VAT. Jednocześnie Sąd wskazuje, że odniesienie się do stanowiska Skarżącej dotyczącej zwolnienia z VAT z tytułu wykonywanej usługi i jednocześnie uznania jako obrotu z tytułu wykonywanej usługi wartość nominalną wierzytelności pomniejszoną o kwotę dyskonta należnego kupującemu byłoby przedwczesne ze względu na brak stanowiska organu w tym zakresie. Organ bowiem uznał za bezprzedmiotowe udzielenie odpowiedzi na drugie pytanie zawarte we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, przyjmując iż to nabywca, a nie Skarżąca jest świadczącym usługę. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku, również w zakresie pytania drugiego zawartego we wniosku Skarżącej o udzielenie interpretacji indywidualnej, organ podatkowy jest zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O niewykonalności interpretacji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło