I FZ 292/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. sp. z o.o. w G. - reprezentowanej przez kuratora K.P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1270/21 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi J. sp. z o.o. w G. - reprezentowanej przez kuratora K. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 lipca 2021 r., nr 2201-IOV-1.4103-55-57.2021/10/09 w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2016 r. oraz styczeń 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. J. sp. z o.o. w G. (dalej: Strona lub Spółka) - reprezentowana przez kuratora K.P. - wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 lipca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2016 r. oraz styczeń 2017 r. 2. Zarządzeniem z dnia 20 października 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1270/21, Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wezwał Stronę - reprezentowaną przez jej kuratora - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 11.217 zł. Jako podstawę wezwania wskazano art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: P.p.s.a.) w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021, poz. 535). Jednocześnie w uzasadnieniu zarządzenia wyjaśniono, że kurator ustanowiony Spółce, na podstawie art. 42 § 1 K.c. w związku z art. 138 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa, nie korzysta ze zwolnienia ustawowego od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - omyłkowo podano "pkt 5" - wyj. NSA; odpowiednio art. 96 ust. 1 pkt 5 u.k.s.c.). 3. W zażaleniu na powyższe zarządzenie Spółka wniosła o jego uchylenie i zwolnienie kuratora od kosztów sądowych w całości na podstawie art. 239 § 1 pkt 3 P.p.s.a. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie okazało się nieusprawiedliwione i dlatego podlegało oddaleniu. 4.2. W zażaleniu Strona nie kwestionowała sposobu wyliczenia żądanej od niej opłaty sądowej (wpisu) oraz jej wysokości. Natomiast, odwołując się do charakteru kurateli uregulowanej art. 42 K.c., podnosiła, iż ustanowiony dla niej kurator nie miał obowiązku uiszczania wpisu, a to ze względu na przewidziane w art. 239 § 1 pkt 3 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych. 4.3. Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności należało zauważyć, że w art. 199 P.p.s.a. wprowadzono zasadę, iż koszty postępowania obciążają stronę, w zakresie, w jakim są związane z jej udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Koszty sądowe obejmują zaś opłaty sądowe i zwrot wydatków. Wyjątki od zasady, że strona ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, muszą zatem w myśl przywołanego art. 199 P.p.s.a. wynikać z przepisów szczególnych. Do takich przepisów należy art. 239 P.p.s.a., określający zakres zwolnienia od kosztów sądowych. W art. 239 § 1 pkt 3 P.p.s.a. uregulowano zwolnienie o charakterze podmiotowym. Z mocy tego przepisu nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych "kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy". Przepis ten przewiduje zatem sytuacje zwolnienia od kosztów sądowych kuratora strony, ale dotyczy to spraw w których ów kurator został wyznaczony przez sąd orzekający (lub przez sąd opiekuńczy - bezspornie przypadek poza tą sprawą) dla danej sprawy. Tymczasem kurator - K. P. nie został wyznaczony przez sąd orzekający w niniejszej sprawie. Zainicjowanie przez Spółkę postępowania przed sądem administracyjnym nastąpiło bowiem w wyniku wniesienia skargi (nadanej w dniu 27 sierpnia 2021 r.) przez jej reprezentanta - kuratora, który został dla niej ustanowiony przez sąd powszechny. Mianowicie, Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w sprawie o sygn. akt [...] postanowieniami z dnia: 1) 26 sierpnia 2020 r. - "na podstawie art. 42 § 1 k.c. ustanowił dla J. spółki z o.o. (KRS ....) na okres jednego roku kuratora w osobie K. P. celem reprezentacji, powołania organów uprawnionych do reprezentacji, a w razie potrzeby likwidacji spółki"; 2) 2 września 2021 r. - na podstawie art. 42 [1] § 1 k.c. przedłużył kuratelę K. P. ustanowioną dla J. sp. z o.o. z siedzibą w G. (KRS ....), tj. od dnia 27 sierpnia 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2022 r. oraz zmienił określenie umocowania ustanowionej w dniu 26 sierpnia 2020 r. kurateli w ten sposób, iż ustanowionego kuratora w osobie K. P. upoważnił do reprezentacji, powołania organów uprawnionych do reprezentacji, a w razie potrzeby likwidacji spółki J. sp. z o.o. z siedzibą w G. - w tym również do wniesienia w imieniu tej spółki skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gliwicach z dnia 30 lipca 2021 r., znak 2201-IOV-1.4103.55-57.2021/10/09 i do reprezentowania spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym." W takich okolicznościach nie można było podzielić uwag wyrażonych w zażaleniu co do przysługującego Stronie - z racji ustanowienia dla niej, na podstawie art. 42 K.c. kuratora - zwolnienia od kosztów sądowych po myśli art. 239 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Podkreślić należało, że treść rzeczonego przepisu P.p.s.a. nawiązuje przede wszystkim do instytucji procesowych określonych w art. 30 P.p.s.a. (kurator - powoływany przez sąd na wniosek strony przeciwnej, jeżeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność niecierpiącą zwłoki - dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania) oraz art. 78-81 P.p.s.a. (kurator do doręczeń). Przepisy te dotyczą ustanowienia kuratora dla konkretnej sprawy toczącej się przez sądem administracyjnym, w której sąd orzekający decyduje o ustanowieniu kuratora (albo o zwróceniu się o jego ustanowienie do sądu opiekuńczego - w przypadku, o którym mowa w art. 31 § 1 P.p.s.a.). Podobny pogląd przedstawiono już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - zob. postanowienia z dnia: 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II GZ 150/20 oraz 10 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 323/20. W związku z takim uregulowaniem zwolnienia podmiotowego od kosztów kuratora strony, nie ma podstaw do przyjmowania, iż odnosi się ono do każdego kuratora strony biorącej udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawidłowe było zatem zarządzenie z dnia 20 października 2021 r. Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wzywało ono bowiem Spółkę - reprezentowaną przez kuratora ustanowionego przez sąd powszechny - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, od której nie została uiszczona należna opłata. 4.4. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.