II OSK 65/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-01-14

Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, że organ odwoławczy był zwolniony z obowiązku stosowania się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w poprzednim wyroku sądu administracyjnego z uwagi na zmianę stanu faktycznego, gdy inwestycja została zakończona przed wydaniem tego wyroku?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, iż organ odwoławczy był zwolniony z obowiązku stosowania się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w poprzednim wyroku z uwagi na zmianę stanu faktycznego. Zmiana stanu faktycznego, która może wyłączyć związanie oceną prawną, musi nastąpić po wydaniu wyroku uchylającego decyzję, a nie przed nim. W sytuacji, gdy inwestycja została zakończona przed wydaniem wyroku WSA, a pozwolenie na użytkowanie zostało wydane jeszcze wcześniej, stan faktyczny nie uległ zmianie po wydaniu wyroku, co oznaczało, że organ odwoławczy był związany poprzednią oceną prawną i wytycznymi sądu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody Lubelskiego o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę oraz przebudowę. Wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody, wskazując na naruszenie przepisów technicznych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewodę, inwestycja została zakończona, a pozwolenie na użytkowanie wydane. Wojewoda umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. WSA oddalił skargę spółki na decyzję o umorzeniu, uznając, że zmiana stanu faktycznego (zakończenie budowy) zwolniła organ z obowiązku stosowania się do wytycznych z poprzedniego wyroku. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wiążącej oceny prawnej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zasądził od Wojewody Lubelskiego na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Despot -Mładanowicz Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.) Protokolant Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Spółka z o. o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 290/09 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o. o. w W. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę oraz przebudowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz [...] Spółka z o.o. w W. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 290/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę oraz przebudowę. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Prezydent Miasta Lublina decyzją z dnia [...] marca 2004 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Miejskiemu Przedsiębiorstwu Zieleni w Lublinie Sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie pozwolenia na rozbudowę i przebudowę istniejącej kamienicy na cele usługowe wraz z wykonaniem instalacji wewnętrznych na działce nr [...] przy ul. [...] w Lublinie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2007 r., po rozpoznaniu skargi [...] Spółka z o.o., uchylił powyższą decyzję Wojewody Lubelskiego. Sąd wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów określających warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1544/07 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne wniesione przez Miejskie Przedsiębiorstwo Zieleni oraz [...] Spółka z o.o., nie znajdując podstaw do ich uwzględnienia. Wojewoda Lubelski decyzją z dnia [...] marca 2009 r., po ponownym rozpoznaniu odwołania, uchylił decyzję Prezydenta Miasta Lublina z dnia [...] marca 2007 r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, iż inwestycja objęta pozwoleniem na budowę została zakończona, w dniu 30 grudnia 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił MPZ zezwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. Organ powołując się na treść art. 28 Prawa budowlanego, stwierdził, że z uwagi na fakt wykonania w całości prac, pozwolenie na budowę nie może zostać wydane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniosła [...] Spółka z o.o., domagając uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 7,8,9 w zw. z art. 77 § 1 i 80 kpa w zw. z art.153 p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust.1 pkt 9 oraz art. 28 Prawa budowlanego w zw. z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz przesłanek jakim kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, oraz zignorowanie wiążącej oceny prawnej dokonanej przez WSA w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 243/07, także naruszenie art. 105 § 1 w zw. z art. 136 i 138 oraz art. 29 Prawa budowlanego poprzez uznawanie, że organ odwoławczy zwolniony jest z obowiązku kontroli instancyjnej pozwolenia na budowę, oraz art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 153 p.p.s.a. i art. 80 kpa poprzez brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz wewnętrzna sprzeczność pomiędzy częścią dyspozycyjną decyzji a jej uzasadnieniem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku, gdyż kontrola legalności nie wykazała by zaskarżona decyzja nie odpowiadała wymogom prawa. Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie ostateczna decyzja Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2004r. o pozwoleniu na budowę w następstwie wniesienia skargi została w uchylona przez tut. Sąd. Oznaczało to, że sprawa wraca ma etap postępowania odwoławczego. Sąd podkreślił, że strona skarżąca co do zasady słusznie podniosła, że Wojewoda Lubelski ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany był do zbadania przesłanek materialnoprawnych uregulowanych przepisami ustawy - Prawo budowlanego oraz wydanymi na jej aktów wykonawczych a także do uwzględnienia zarówno wytycznych, jak i oceny prawnej zawartych w wyroku tut. Sądu, uchylającym decyzję organu drugiej instancji. Zdaniem Sądu z obowiązku tego `organ odwoławczy był zwolniony z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania z art. 15 kpa, która obligowała organ do uwzględnienia zmiany stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie odnoszącego się do stanu realizacji inwestycji. Według art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jeżeli roboty budowlane zostały rozpoczęte lub zostały zrealizowane w całości organy architektoniczno-budowlane nie mogą orzekać w sprawie udzielenia zgody na przystąpienie do robót budowlanych. Sąd Wojewódzki w powołaniu się na konkretne wyroki sądów administracyjnych, podkreślił, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego prezentowana jest konsekwentnie zasada, w myśl której, gdy roboty budowlane zostały wykonane w całości lub w znacznym zakresie, wydanie pozwolenia na budowę jest bezprzedmiotowe i postępowanie w tym zakresie winno być umorzone z mocy art. 105 § 1 kpa. Sąd podkreślił, iż przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 kpa bez względu na to, czy wystąpi w pierwszej, czy w drugiej instancji, obliguje zawsze organ do podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania, bowiem w takim przypadku nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty- pozytywnie, bądź negatywnie. W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody Lubelskiego jest prawidłowe i nie narusza prawa, gdyż rozpoznając ponownie sprawę organ ten zobligowany był uwzględnić fakt, iż przedmiotowa inwestycja została zrealizowana w całości. Prowadzenie postępowania i wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę bądź o odmowie jego udzielenia w sytuacji zrealizowania inwestycji rażąco naruszałoby art. 28 Prawa budowlanego. Orzeczone umorzenie dotyczy wyłącznie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, nie orzeka natomiast o bezprzedmiotowości postępowania w stosunku do obiektu i badania jego legalności. Sprawa wykonanych robót budowlanych podlega w tym momencie kognicji organów nadzoru budowlanego, do których należy przeprowadzenie postępowania mającego doprowadzić do zgodności z prawem wykonanych robót. Sąd stwierdził, iż z tych wszystkich względów nie podziela zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja Wojewody Lubelskiego narusza zalecenia zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 243/07, gdyż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. wiąże sąd oraz organ tylko wówczas, gdy w sprawie nie uległ zmianie stan faktyczny. Powołane orzeczenie tutejszego Sądu dotyczyło oceny zgodności z prawem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji, jednakże zanim zostało wydane uległ stan faktyczny, gdyż inwestor zrealizował w całości inwestycję. Wykonalność decyzji w związku z wniesieniem skargi nie uległa wstrzymaniu i budowa mogła być nadal prowadzona. Z uwagi na zakończenie inwestycji, prowadzenie ponownego postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę i dokonanie oceny zgodności z prawem projektu budowlanego stało się bezprzedmiotowe. Tym samym, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, straciły swą aktualność zalecenia WSA w Lublinie zawarte w wyroku z dnia 4 czerwca 2007 r. dotyczące oceny zgodności z prawem przedstawionego przez inwestora projektu budowlanego. Sąd uznał, iż w tym stanie rzeczy pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak też prawa materialnego nie są uzasadnione. Organ odwoławczy prawidłowo uwzględniając stan faktyczny z daty ponownego rozpoznania odwołania, tj. fakt zrealizowania robót objętych wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W., zaskarżając wyrok w całości. Skargę oparto na zarzucie naruszenia: 1. przepisów postępowania, mające zasadniczy wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku, tj. naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie, że : a) straciły swoją aktualność zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawarte w wyroku z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 243/07, które dotyczyły oceny zgodności z prawem przedstawionego przez inwestora projektu budowlanego, albowiem uległ zmianie stan faktyczny sprawy, tj. inwestor zakończył budowę i uzyskał pozwolenie na użytkowanie, podczas gdy zakończenie budowy miało miejsce zanim został wydany powyższy wyrok WSA, a zatem od daty wydania tego wyroku do daty orzekania przez Wojewodę Lubelskiego nie nastąpiła żadna zmiana sytuacji faktycznej, która uzasadniałaby odstąpienie od zaleceń co do oceny prawnej wyrażonych przez WSA. b) Wprawdzie organ był zobowiązany do ponownego zbadania przesłanek materialno-prawnych oraz by zobowiązany do uwzględnienia zarówno wytycznych, jak i oceny prawnej zawartych w wyroku tut. Sądu to jednak z powyższego obowiązku organ odwoławczy został zwolniony właśnie z uwagi na (...) zasadę dwuinstancyjności postępowania, która obligowała ten organ do uwzględnienia przede wszystkim stanu faktycznego sprawy, w sytuacji gdy pomiędzy datą wydania "poprzedniego" wyroku WSA a datą wydania decyzji Wojewody Lubelskiego nie nastąpiła żadna zmiana stanu faktycznego; 2. przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 kpa oraz art. 28 ustawy – Prawo budowlane poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody Lubelskiego i uznanie, że Wojewoda Lubelski słusznie uznał za bezprzedmiotowe prowadzenie dalszego postępowania, albowiem bezprzedmiotowe jest wydanie pozwolenia na budowę gdy roboty zostały zakończone podczas, gdy przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji jest nie tyle wydanie pozwolenia na budowę, lecz kontrola zgodności z prawem wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę i w miarę konieczności przeprowadzenie od początku całego postępowania administracyjnego, ale w celu kontroli legalności decyzji organu pierwszej instancji, która to kontrola może zakończyć się albo utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji, albo jej uchyleniem i umorzeniem postępowania, przy czym to drugie rozstrzygnięcie jest możliwe, tylko jeśli organ stwierdzi niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie ściśle przez siebie ustalonym, zaś w realiach tej sprawy z uzasadnienia decyzji Wojewody wynika, że organ nie przeprowadzi żadnego postępowania i nie ustalił zakresu niezgodności z prawem decyzji o pozwoleniu na budowę; 3. przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 § 1, art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3, art. 128, art. 136 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody Lubelskiego w sytuacji gdy: a) Wojewoda Lubelski uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, wbrew ustawowemu obowiązkowi wynikającemu z normy prawnej inkorporowanej w art. 128 kpa, art. 136 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, ograniczając się jedynie do formalnego zarzucenia organowi pierwszej instancji, że nie wyjaśnił zagadnień, do których wyjaśnienia organ drugiej instancji został zobligowany zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Lublinie wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Lu 243/07; b) decyzja ta nie spełnia wymagań formalnych w zakresie treści uzasadnienia rozstrzygnięcia władczego, albowiem z jej uzasadnienia nie wynika, dlaczego organ uznał potrzebę uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Lublina czy z powodu nienależytego rozważenia okoliczności sprawy i konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego czy też z powodu tego, że po przeprowadzeniu postępowania uznał, iż ściana w budynku od strony granicy zawiera otwory okienne i jaką funkcje pełni posadowiona w ścianie przegroda szklana. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Lublinie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych. W motywach skargi autor kasacji podniósł, iż przede wszystkim kwestionuje podstawową tezę zaskarżonego wyroku, że doszło do zmiany stanu faktycznego i dlatego ocena prawna i wytyczne straciły aktualność a Wojewoda został zwolniony z obowiązku postępowania zgodnie z nimi. Pozwolenie na użytkowanie obiektu zostało wydane w dniu [...] grudnia 2004r., zaś wyrok WSA, w którym została zawarta ocena prawna i wytyczne dla dalszego postępowania przez Wojewodę został wydany w dniu [...] czerwca 2007 r., a więc po dacie oddania budynku do użytkowania. Decyzja o pozwoleniu na budowę była znana WSA. Zatem jeżeli Sąd w zaskarżonym wyroku mówi, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego, uzasadniająca zwolnienie organu drugiej instancji z obowiązku przestrzegania oceny prawnej oraz wytycznych to znaczy, że przyjmuje, iż zmiana ta nastąpiła pomiędzy wydaniem wyroku a decyzją Wojewody Lubelskiego. To stanowisko Sądu jest błędne z powodu wadliwego rozumienia art. 153 p.ps.a., z treści którego wynika oczywisty wniosek, że związanie oceną prawną i wskazania co do dalszego postępowania ustaje, jeśli doszło do zmiany stanu faktycznego czy prawnego, ale takiej zmiany, która następuje po wydaniu wyroku. Tylko wówczas ocena prawna i wskazania stają się bezprzedmiotowe. Uchybienia procesowe Sądu dotyczą również akceptacji stanowiska Wojewody, że jest on zwolniony z merytorycznego rozpoznania sprawy i może więc uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie z powodu bezprzedmiotowości. Tymczasem z art. 128, art. 136 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa wynika obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy w toku postępowania odwoławczego, obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz obowiązkiem wydania orzeczenia reformatoryjnego, jako podstawowego rozstrzygnięcia. Uchylenie decyzji organu I instancji jest wyjątkiem od tej zasady, zachodzi wyłącznie wtedy ,gdy istnieje potrzeba przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części. W sprawie nie zachodzi taka sytuacja z tego powodu, że kwestia ściany z otworami jest niewielkim elementem obiektu objętego pozwoleniem na budowę, choć stała się główna osią sporu. W sytuacji, w której budowa obiektu jest zakończona kwestia zgodności z prawem udzielonego pozwolenia na budowę winna być przez organ potraktowana szczególnie wnikliwie, aby nie wyrządzić szkody ani jednej, ani drugiej stronie. Skutkiem uchylenia pozwolenia na budowę jest przecież niekorzystne dla inwestora postępowanie przed PINB, prowadzone w trybie art. 50 - 51 Prawa budowlanego. WSA winien w zaskarżonym wyroku zauważyć, że Wojewoda Lubelski nie przeprowadził w ogóle postępowania, co do którego wytyczne otrzymał od WSA i uchylić tę decyzję przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik uczestnika postępowania – Miejskiego Przedsiębiorstwa Zieleni Sp. z o.o. w Lublinie wniósł o jej oddalenie, gdyż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie są trafne. Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Przede wszystkim należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. Trafnie podniósł autor kasacji, iż Sąd pierwszej instancji uchybił art. 153 p.p.s.a. nie stosując się do oceny prawnej i wskazań prawnych wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 243/07, które zostały zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1544/07. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W myśl art. 170 tej ustawy prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, że ani żaden organ administracji publicznej ani inny wojewódzki sąd administracyjny nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie. Bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej żadna z tych okoliczności nie zaistniała w tej sprawie, zatem Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok miał obowiązek dostosowania się do oceny prawnej i wskazań wyrażonych we wcześniejszym wyroku WSA w Lublinie z dnia 4 czerwca 2007 r., jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 8 grudnia 2008 r., oddalającym skargi kasacyjne, stwierdził, że wytyczne udzielone przez Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku, w powiązaniu ze stanowiskiem zajętym w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny będą wystarczające do dokonania przez organy administracji właściwych działań. Trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej, że Sąd błędnie przyjął, że Wojewoda Lubelski był zwolniony od zastosowania się do oceny prawnej i wytycznych zawartych we wcześniejszym wyroku, gdyż w sprawie zaistniała istotna zmiana stanu faktycznego. Brak obowiązku zastosowania się do oceny i wytycznych wyrażanych w prawomocnym wyroku możne nastąpić wtedy, gdy istotna zmiana stanu faktycznego następuje po wyroku uchylającym zaskarżoną decyzję a przed wydaniem decyzji w ponownym postępowaniu. W tym konkretnym przypadku taka sytuacja nie miała miejsca z tego względu, że poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2007 r. uchylał tylko decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymującą decyzję organu pierwszej instancji z dnia 5 marca 2004r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę, a więc po wydaniu tego wyroku inwestor nadal dysponował pozwoleniem na budowę. A nadto dysponował pozwoleniem na jego użytkowanie wydanym w dniu 30 grudnia 2004 r., czyli przed datą wydania tego wyroku. Po dniu 4 czerwca 2007 r. stan faktyczny nie uległ więc żadnej zmianie. Sąd administracyjny, który orzeka ponownie w sprawie może oddalić skargę na decyzję, tylko jeżeli organ administracyjny zastosuje się do oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu poprzedni zapadłego wyroku w tej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że Sąd Wojewódzki w przedmiotowej sprawie błędnie uznał, że Wojewoda Lubelski rozpoznając ponownie odwołanie [...] Spółka z o.o. nie naruszył art. 153 p.p.s.a., w konsekwencji wadliwie też przyjął, że organ odwoławczy z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania z art. 15 kpa zobligowany był do uwzględnienia zaistniałej zmiany stanu faktycznego w sprawie i z uwagi na wynikającą z tej zmiany przesłankę bezprzedmiotowości postępowania do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania. Jak trafnie wskazano w skardze kasacyjnej Wojewoda Lubelski rozpoznając ponownie odwołanie powinien wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, skoro zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 4 czerwca 2007 r. WSA w Lublinie, zobowiązany był do rozstrzygnięcia tylko kwestii, czy ściana budynku od strony granicy z działką nr 52/2 zawiera otwory okienne w rozumieniu § 12 ust. 6 rozporządzenia, a jeżeli nie, to ustalić, jaką funkcję pełni posadowiona w ścianie przegroda szklana z punktu widzenia regulacji prawnobudowlanych. Sąd wskazał, iż od rozstrzygnięcia tej kwestii zależy zgodność z prawem udzielonego pozwolenia na rozbudowę i przebudowę przedmiotowego budynku. Jak już wspomniano Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym powyżej wyroku wytyczne te podzielił. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mająca usprawiedliwione podstawy i stosownie do art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło