I SA/Łd 400/09
WyrokWSA w Łodzi2009-10-20
Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Ewa Cisowska-Sakrajda, Joanna Tarno
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przychód ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, przeznaczony na ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomimo braku tożsamości podmiotowej i przedmiotowej między zbywanym a nabywanym prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) ustawy, ma zastosowanie również w sytuacji, gdy przychód ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego został przeznaczony na ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Sąd zinterpretował zwrot "w zamian" jako zasadę surogacji, która obejmuje zastąpienie jednego dobra przez inne, a niekoniecznie ścisły związek przyczynowy między zbyciem a nabyciem z tożsamością podmiotów i przedmiotu transakcji.Stan faktyczny
Skarżąca sprzedała spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, a uzyskany przychód zamierzała przeznaczyć na cele mieszkaniowe, w tym na ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do innego lokalu. Organy podatkowe odmówiły zwolnienia z podatku dochodowego, uznając, że nie zaszła "zamiana" w rozumieniu ścisłego związku przyczynowego i tożsamości podmiotów/przedmiotów. Skarżąca zarzuciła błędną interpretację przepisów i brak udzielenia jej niezbędnych informacji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P., określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz B. G. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Bogdan Lubiński Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.- P. z dnia [...] nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz B. G. kwotę 215 (dwieście piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...] r. Nr [...] określającą B. G. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r., w wysokość 5.375 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu 29 września 2006 r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] podatniczka dokonała w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz męża, sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...] położonego w Ł. przy ul. A. wraz z wkładem budowlanym za łączną kwotę 107.500 zł. Przychód strony z przedmiotowej transakcji wyniósł połowę tej kwoty, tj. 53.750 zł. Organy podatkowe ustaliły nadto, że podatniczka zbyła przedmiotowe prawo do lokalu przed upływem pięciu lat od daty jej nabycia, zatem co do zasady sprzedaż nieruchomości stanowiła źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust.1 pkt 8 lit. b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), zwanej dalej pdf.
Dalej organ wskazał, iż w dniu 2 października 2006 r. podatniczka powiadomiła o dokonanej transakcji właściwy urząd skarbowy, deklarując wydatkowanie w ciągu dwóch lat od dnia sprzedaży, przychodu uzyskanego z tego tytułu na własne cele mieszkaniowe, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) pdf, zaś w dniu 6 października 2008 r. przedstawiła organowi podatkowemu dokumenty, mające potwierdzić wydatkowanie przychodów na cele określone w oświadczeniu, umowę o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nr 100 znajdującego się w Ł. przy ul. B. zawartą w dniu 23 lipca 2008 r. ze Spółdzielnią Mieszkaniową "A"; dowód z dnia 29 lipca 2008 r. wpłaty wkładu mieszkaniowego na wyżej wymieniony lokal mieszkalny na kwotę 187.893,99 zł; wniosek z dnia 5 sierpnia 2008 r. skierowany do Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "A" o przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w prawo własności oraz pismo Spółdzielni Mieszkaniowej "A" z dnia 25 sierpnia 2008 r. zawierające informację, iż termin realizacji wniosku o przeniesienie własności lokalu spółdzielczego nie zostanie dochowany.
Dalej Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym 10% podatku dochodowym od osób fizycznych, które zakończył wskazaną powyżej decyzją z dnia [...] r., określającą wysokość zobowiązania podatkowego, a organ podatkowy pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia 11 grudnia 2008r. uznał, że wniesienie wkładu mieszkaniowego i uzyskanie lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nie spełnia przesłanek z art. 21 ust.1 pkt. 32 lit. b) pdf, stanowiącego podstawę zwolnienia przychodu ze sprzedaży nieruchomości. W ocenie organu podatkowego, sprzedaż spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nie nastąpiła w celu uzyskania w zamian lokatorskiego prawa do lokalu, gdyż zgodnie z przedstawionymi dokumentami podatniczka była stroną dwóch odrębnych umów cywilnoprawnych, a tym samym brak jest zarówno tożsamości podmiotu nabywającego i zbywającego, jak i przedmiotu umowy sprzedaży i umowy ustanowienia lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Zdaniem organu podatkowego, związek takowy powinien istnieć, aby uznać umowę sprzedaży za dokonaną w zamian za uzyskanie prawa lokatorskiego. Organ podatkowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że zwolnienie dotyczy jedynie przypadków, w których podatnik uzyskuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu posiadane przez osobę, na rzecz której nastąpiło zbycie własnościowego prawa do lokalu.
Rozpoznając odwołanie od decyzji z dnia [...]r., Dyrektor Izby Skarbowej powołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, w szczególności art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) pdf, zgodnie z którym, przychód ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych podlega zwolnieniu od podatku - w całości - jeżeli sprzedaż nastąpiła w celu uzyskania, w zamian tych nieruchomości lub praw, spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu albo budynku mieszkalnego lub jego części, zajmowanego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu lub budynku.
W ocenie organu odwoławczego, zawarty w przywołanym przepisie zwrot "w zamian" oznacza, iż pomiędzy dokonywanym zbyciem nieruchomości lub praw majątkowych, a uzyskaniem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego musi zachodzić ścisły związek przyczynowy polegający na tym, że poprzez zbycie nieruchomości lub innych praw majątkowych podatnik uzyskuje w zamian tej nieruchomości lub prawa majątkowego, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Koniecznym warunkiem uprawniającym do skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest zatem dokonanie sprzedaży określonych nieruchomości bądź praw majątkowych w celu uzyskania w zamian m.in. spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, istotny jest cel działania podatnika, bowiem zwolnienie określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) pdf ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy sprzedaż określonych praw majątkowych nastąpiła w celu uzyskania w zamian m.in. spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, taki przypadek nie wystąpił, ponieważ w oświadczeniu w sprawie odpłatnego zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego z dnia 2 października 2006 r., podatniczka stwierdziła, że kwota uzyskana ze sprzedaży przeznaczona zostanie na "nabycie w kraju nie później niż w okresie 2 lat od dnia sprzedaży budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego". Nadto, w umowie sprzedaży lokalu mieszkalnego nie został wskazany cel transakcji, a więc że przedmiotowa sprzedaż nastąpiła w celu uzyskania w zamian spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. podatniczka wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podała, że w dniu 7 sierpnia 2006 r. nabyła wraz mężem własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, które następnie sprzedała w dniu 29 września 2006 r. Chcąc skorzystać ze zwolnienia podatkowego zgłosiła się w ciągu 14 dni do właściwego urzędu skarbowego, informując że zamierza przeznaczyć pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania na cele mieszkaniowe. Skarżąca wyjaśniła, że złożyła oświadczenie na gotowym druku, który wypełniła i podpisała, pracownicy urzędu nie wyjaśnili jej jednakże, iż oświadczenie to dotyczy ściśle określonej podstawy zwolnienia, tj. art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) pdf. Skarżąca była przekonana, że złożone oświadczenie umożliwi jej skorzystanie ze zwolnienia podatkowego niezależnie od podstawy zwolnienia.
Zdaniem strony skarżącej, przedstawiona przez organy podatkowe interpretacja art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b) pdf jest niezgodna z art. 9 i art. 11 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, ponieważ w rezultacie takiej wykładni osoby, na rzecz których ustanowiono spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego są pozbawione możliwości skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Skarżąca zarzuciła organom podatkowym, że źle zinterpretowały stan faktyczny, a nadto nie uwzględniły jej wyjaśnień i przedłożonych dowodów w postaci umów o ustanowienie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Oparły się przede wszystkim na oświadczeniu złożonym w urzędzie skarbowym w dniu 2 października 2006 r.
W ocenie podatniczki, treść oświadczenia nie może być decydująca podobnie jak brak zapisu w akcie notarialnym odnośnie celu sprzedaży mieszkania, bowiem tego rodzaju wymogów nie przewidują żadne przepisy podatkowe.
Skarżąca zarzuciła, że organy podatkowe nie udzieliły jej niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem prowadzonego postępowania. Stwierdziła, że gdyby była należycie poinformowana nie złożyłaby oświadczenia o zamiarze wydatkowania uzyskanych przychodów na cel określony w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) pdf, złożyłaby także szczegółowe wyjaśnienia oraz wszystkie dowody potwierdzające, iż sprzedaż mieszkania nastąpiła w celu uzyskania w zamian spółdzielczego prawa do lokalu.
Dodatkowo podatniczka podniosła, że w 2007 r. po wejściu w życie zmiany przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych, które przyznawały lokatorom prawo wykupu mieszkań spółdzielczych na własność była przekonana, że wykupi mieszkanie lokatorskie na własność i tym samym spełni również warunek określony w art. 21 ust. 1 pkt. 32 lit. a) pdf.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez B. G. decyzję określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, w sprawie doszło, bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 14, poz. 176 ze zm.), zwanej dalej pdf, tj. art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. b), poprzez wadliwą ich wykładnię, a w konsekwencji i wadliwe zastosowanie.
Stosownie do tego przepisu, wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pakt 8 lit. a - c), z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a w całości - jeżeli sprzedaż nastąpiła w celu uzyskania, w zamian za te nieruchomości lub prawa, spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu albo budynku mieszkalnego lub jego części.
Na gruncie tego przepisu spór między stronami sprowadza się do tego, czy uzyskany przez podatniczkę przychód ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego podlegał zwolnieniu, o którym stanowi powołany wyżej przepis, jeśli przed upływem dwu lat został on przeznaczony na ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, a podatniczka w złożonym oświadczeniu stwierdziła, że przychód ten zamierza przeznaczyć w sposób wskazany w lit a) pkt 32 ust. 1 art. 21 pdf. Organy podatkowe w tym niespornym stanie faktycznym, odmówiły skarżącej prawa do wskazanego zwolnienia, gdyż, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ich zdaniem, użyty w tym przepisie zwrot "w zamian" oznacza, iż pomiędzy dokonywanym zbyciem nieruchomości lub praw majątkowych, a uzyskaniem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego musi zachodzić ścisły związek przyczynowy polegający na tym, że poprzez zbycie nieruchomości lub innych praw majątkowych podatnik uzyskuje w zamian tej nieruchomości lub prawa majątkowego, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Z uzasadnienia decyzji też wynika, iż organ uznał, iż na gruncie wskazanego przepisu chodzi o swoistego rodzaju zamianę własności lub określonych praw, a w przedmiotowej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, taki przypadek nie wystąpił, ponieważ w oświadczeniu w sprawie odpłatnego zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego z dnia 2 października 2006 r., podatniczka stwierdziła, że kwota uzyskana ze sprzedaży przeznaczona zostanie na "nabycie w kraju nie później niż w okresie 2 lat od dnia sprzedaży budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego". Nadto, w umowie sprzedaży lokalu mieszkalnego nie został, jak wywodził Dyrektor Izby Skarbowej, wskazany cel transakcji, a więc że przedmiotowa sprzedaż nastąpiła w celu uzyskania w zamian spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Organ pierwszej instancji wręcz w uzasadnieniu swojej decyzji uznał, że na gruncie tego przepisu aby podatnik mógł skorzystać z tego zwolnienia musi zaistnieć tożsamość podmiotowa i przedmiotowa zbywcy i nabywcy. Z takim poglądem organów podatkowych nie sposób się jednakże zgodzić. Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, iż w języku potocznym rzeczownik "zamiana" i czasownik "zamienić" są pojęciami wieloznacznymi. Oprócz przyjętego przez organy podatkowe w niniejszej sprawie znaczenia oznaczają one również odpowiednio "przekształcenie się czegoś, przeobrażenie, przejście z jednej postaci, formy w inną" oraz "przekształcić, przeobrazić, zmienić" (por. Słownik języka polskiego, Tom III, PWN, Warszawa 1984, str. 927 - 928). W tym znaczeniu zatem zamiana oznacza także surogację jednego dobra, towaru, czy prawa w inne. W takim przypadku nie musi dochodzić, tak jak to wyraźnie stwierdzono w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, do tożsamości podmiotów i przedmiotów wymiany. Zamiana rozumiana jako surogacja obejmuje także wypadek, kiedy surogacja polega na zastąpieniu danego składnika majątku uzyskanymi z jego zbycia środkami pieniężnymi, za które następnie nabywany jest inny przedmiot czy prawo. Dokonując wykładni powołanego przepisu nie sposób też nie dostrzec, że legislator podatkowy doskonale rozróżnia umowę zamiany od surogacji określonych praw. Odwołując się do reguł wykładni systemowej należy zauważyć, że w analizowanym przepisie art. 21 ust.1 pkt.32) pdf przewidziano zwolnienia związane tylko i wyłącznie ze sprzedażą nieruchomości i praw majątkowych. Kwestie związane z zamianą nieruchomości i określonych praw uregulowane zostały w art. 21 ust.1 pkt. 32a) pdf. Analizowany przepis nie obejmował zatem swym zakresem normowania wyłącznie umowy zamiany w znaczeniu Kodeksu cywilnego, lecz także dotyczył przeniesienia innych praw aniżeli własność rzeczy. Nie było zatem przeszkód, aby ustawodawca w tym przepisie uregulował także sui generis zamianę własności, czy ograniczonych praw rzeczowych, do których należy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, na prawa o charakterze obligacyjnym jak spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Poza tym na to, iż zwrot "w zamian" jest wyrazem zasady surogacji wskazują także inne zapisy art. 21 ust.1 pdf, a mianowicie w przepisie art. 21 pdf ustawodawca aż 5 razy posługuje się tym sformułowaniem, tj. w pkt. 30, 38, 49a, 92 i 109, a w całej ustawie jeszcze dalszych 5 razy, tj. art. 9 ust.6, art.17 ust.1 pkt. 9, art. 22 ust.1e, art. 22 ust. 1f i art. 52c ust. 2 pdf. W każdym z tych przypadków nie opisuje sytuacji związanych z "dawaniem czegoś za coś" pomiędzy dwoma tożsamymi podmiotami. Wręcz przeciwnie ustawodawca posługuje się za każdym razem sformułowaniem "w zamian" dla określenia surogacji pewnych praw, ekwiwalentów, nakładów niematerialnych, utraconego mienia. Trudno zatem przyjąć kierując się regułami wykładni systemowej wewnętrznej, aby prawodawca tylko i wyłącznie w art. 21 ust.1 pkt. 32 lit.b) pdf chciał temu określeniu przypisać inne znaczenie dla określenia zamiany pomiędzy dwoma tożsamymi podmiotami stosunków cywilnoprawnych. Poza tym trafnie wskazywała strona skarżąca, iż taka interpretacja pozostaje w sprzeczności z art. 9 ustawy z dnia 15 maja 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych, tj. Dz. U. z 2003r., Nr. 119, poz. 1116. Posiadacz bowiem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nie może nim swobodnie dysponować, a wyłącznie w tym zakresie umocowana jest spółdzielnia mieszkaniowa. Bez udziału spółdzielni mieszkaniowej niemożliwa jest zatem jakkolwiek rozumiana "zamiana" jakiegokolwiek prawa do lokalu (w tym także o charakterze zbywalnym jak spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego) na spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Nie można też wykluczyć sytuacji, w której to dochodzi w zasadzie do trójstronnego porozumienia pomiędzy uprawionym z obligacyjnego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielnią mieszkaniową i uprawionym z ograniczonego prawa rzeczowego pod postacią spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w rezultacie którego mieszkanie własnościowe przypada posiadaczowi mieszkania lokatorskiego i na odwrót, jednakże ustawodawca ograniczenia takiego nie przewidział w art. 21 ust.1 pkt. 32 lit.b) pdf. W analizowanym przepisie, zdaniem Sądu, zawarto odwołanie do celu uzyskania uprawnienia do innego ściśle w nim określonego lokalu mieszkalnego. Reguły wykładni funkcjonalnej pozwalają zatem na przyjęcie, że regulacja zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust.1 pkt. 32) lit.b) pdf miała na celu realizację zasady surogacji, której istota polega na tym, że chronione od podatku są wszystkie te nabywane składniki, które służą zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika w miejsce zbywanej nieruchomości lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, jak to się stało w przypadku skarżącej. Jeżeli zatem podatniczka przed sprzedażą posiadała spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny, a następnie wraz z synem zamieszkała faktycznie w uzyskanym na mocy umowy ze spółdzielnią mieszkaniową mieszkaniu lokatorskim i to z zamiarem stałego tam pobytu (element subiektywny) to znaczy to, że właśnie tam ustanowiła ona ośrodek swej działalności życiowej. W tym zatem znaczeniu doszło do zamiany substancji lokalowej służącej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych skarżącej i jej syna.
Reasumując należy zauważyć, że użyty w art. 21 ust.1 pkt. 32) lit.b) pdf zwrot "w zamian" nie dotyczy ani zamiany w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ani swego rodzaju zamiany prawa obligacyjnego na prawo własności lub ograniczone prawo rzeczowe pomiędzy dwoma tymi samymi podmiotami, lecz jest wyrazem zasady surogacji środków otrzymanych ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art.10 ust.1 pkt.8 lit. a)-c) pdf na spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu. Prezentowane powyżej stanowisko wyrażane jest też powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 marca 2008r., I SA/Łd 1364/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2007r., I SA/Po 1233/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, czy wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 lutego 2007r., I SA/Łd 766/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Dodatkowo podnieść należy, iż dokonana przez Ministra Finansów interpretacja indywidualna z dnia 8 grudnia 2008r., na której opierały się organy podatkowe, podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, jakkolwiek wiążąca te organy, nie wiąże sądu administracyjnego, a przepisy Ordynacji podatkowej przewidują sytuacje, w których możliwa jest zmiana lub uchylenie przez same organy dokonanej uprzednio interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt.1) lit.a) p.p.s.a. orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a., o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku zaś na podstawie art.152 p.p.s.a.
t.n.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło