I OSK 1107/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. WSA Leszek Kamiński (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Op 262/09 w sprawie ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Op 262/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, uwzględniając skargę D. P., uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zw. dalej SKO, w Opolu, w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rejestracji pojazdu. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...], Starosta S., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki [...], o numerze rejestracyjnym [...], na rzecz J. P. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z informacją D. P. o przerejestrowaniu ww. pojazdu przez J. P. na podstawie przerobionej faktury, postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. Starosta S. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego ciągnika samochodowego. Organ wystąpił jednocześnie z zawiadomieniem do Prokuratury Rejonowej w S. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Ostatecznie organ wywiódł, iż wobec wydania przez Prokuraturę Rejonową postanowienia o umorzeniu śledztwa w sprawie przerobienia dokumentu, utrzymanego postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 2007 r., sygn. akt [...], postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Powyższa decyzja została doręczona J. P., D. P. oraz [...] S.A. w K. – Oddział w J. Decyzję tą doręczono D. P. osobiście w dniu [...] marca 2009 r., co bezspornie wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zawartego w aktach administracyjnych sprawy. Odwołanie od tej decyzji wniósł adwokat T. G., pełnomocnik D. P. Odwołanie nadano w Urzędzie Pocztowym listem poleconym w dniu [...] kwietnia 2009 r. W odwołaniu wskazano na okoliczności sprawy, z których wynika, że organ winien przeprowadzić postępowanie w przedmiocie rejestracji tego pojazdu, a w konsekwencji uchylić decyzję o jego rejestracji dokonanej w przeszłości na podstawie sfałszowanych dokumentów. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...], SKO w Opolu, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko organ, powołując się na treść art. 129 § 1 i 2, art. 57 § 1 i § 5 pkt 2 oraz art. 134 k.p.a., stwierdził, iż ostatnim dniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty S., doręczonej D. P. w dniu [...] marca 2009 r., był dzień [...] kwietnia 2009 r. (środa). Skoro odwołanie nadane zostało w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] kwietnia 2009 r., to należało uznać, iż zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Jednocześnie organ podał, iż odwołujący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone pełnomocnikowi D. P. i J. P. Powyższe postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu D. P., wnosząc o jego uchylenie w całości. Strona skarżąca zarzuciła organowi brak jednoznacznego ustalenia daty doręczenie decyzji, a w konsekwencji dowolne przyjęcie, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Ponadto wskazano na treści pisma SKO w Opolu z dnia [...] maja 2009 r., skierowanego do Starosty S., z którego wynika, iż w aktach sprawy znajduje się zwrotne poświadczenie odbioru decyzji o umorzeniu postępowania rejestracyjnego, na którym widnieje data [...] marca 2008 r. Jednocześnie zarzucono, że SKO w Opolu samo stwierdziło na powyższym poświadczeniu odbioru brak podpisu. A zatem nie można skutecznie uznać, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu oraz ustalić w jakiej dacie nastąpiło to doręczenie. Dalej wskazano na oczywistą bezzasadność decyzji o umorzeniu postępowania rejestracyjnego, bowiem wbrew twierdzeniom Starosty S. J. P. został skazany za przestępstwo fałszowania spornych dokumentów, co powinno skutkować zmianą zapisów w dowodzie rejestracyjnym. W odpowiedzi na skargę SKO w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wnioski zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż jego pismo z dnia [...] maja 2009 r., na które powołuje się skarżący, dotyczyło zwrotnego poświadczenia odbioru przez D. P. decyzji Nr [...], tj. tylko jednej z sześciu decyzji, jakie w dniu [...] marca 2009 r. wydał Starosta S. i od których odwołanie złożył pełnomocnik D. P. Natomiast zaskarżone w obecnie rozpatrywanej sprawie postanowienie stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty S. z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...]. Ponadto organ podniósł, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji znajduje się data [...] marca 2009 r. oraz czytelny podpis D. P., co jednoznacznie wskazuje, że nadanie odwołania w Urzędzie Pocztowym w Opolu w dniu [...] kwietnia 2009 r. przez pełnomocnika strony nastąpiło z uchybieniem terminu. W trakcie rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i argumentację w niej zawartą, akcentując brak podstaw do uznania, iż doszło do uchybienia terminu oraz zwracając uwagę na fakt wydania przez Starostę niesłusznej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż wątpliwości, co do osoby i daty, o której wspomniano w skardze mogą dotyczyć innej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Op 262/09, uchylając zaskarżone postanowienie, wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż w niej podniesione. W ocenie Sądu, SKO w Opolu nie przeprowadziło postępowania z udziałem wszystkich osób legitymujących się interesem prawnym, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało doręczone tylko pełnomocnikowi D. P. oraz J. P. Przy doręczeniu SKO w Opolu pominęło natomiast [...] SA. w K. - Oddział w J., czyli podmiot, który był także stroną postępowania przed organem I instancji w rozumieniu art. 28 k.p.a. z uwagi na fakt zawarcia umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, mocą której Bank stał się współwłaścicielem ciągnika samochodowego w 49/100 udziału. Sąd uznał, że brak doręczenia [...] S.A. w K. zaskarżonego postanowienia, oznacza, iż organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem zasady kodeksowej "czynnego udziału strony w postępowaniu", określonej w art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. A tego typu naruszenie prawa procesowego stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W ocenie Sądu w takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., który obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) w każdym wypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do kategorycznie sformułowanej dyspozycji wskazanego przepisu, sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić badany akt w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA z 2005 r., nr 4, poz. 66; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 496/05, Lex nr 196700; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 1997 r., sygn. akt III SA 1795/95, Lex nr 29916; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 979/98, Lex nr 39458; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 832/08, Lex nr 519053). Ujawnienie zaś powyższych uchybień uzasadnia odstąpienie przez Sąd od dalszego badania wydanych w sprawie aktów pod kątem ich zgodności z prawem. Czyniąc wytyczne Sąd wskazał, że SKO w Opolu ponownie przeprowadzi postępowanie odwoławcze tyle, że z udziałem wszystkich stron postępowania. Tej konkluzji nie może zmienić okoliczność wynikająca bezspornie z akt administracyjnych sprawy, że decyzję Starosty S. z dnia [...] marca 2009 r. odebrał osobiście D. P. w dniu [...] marca 2009 r., co oczywiście zasadnie podkreśla organ w odpowiedzi na skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., złożyło SKO w Opolu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Opolu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że postanowienie objęte wyrokiem wydane zostało z naruszeniem art. 10 § 1 związku z art. 109 k.p.a. polegającym na zaniechaniu przez SKO w Opolu obowiązku doręczenia postanowienia z dnia [...] maja 2009 r. [...] S.A. w K., który brał udział w postępowaniu przed organem I instancji, co naruszyło jego prawa procesowe, pozbawiając czynnego udziału w obronie własnego interesu w toku postępowania przed organem II instancji, a następnie prawa obrony swych praw przed sądem administracyjnym i co w konsekwencji stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W ocenie kasatora fakt, że [...] był stroną postępowania pierwszoinstancyjnego nie obliguje do doręczenia postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania przez inną stronę. Wniesione bowiem z uchybieniem terminu przewidzianego przepisami k.p.a. odwołanie nie wszczyna postępowania odwoławczego w sprawie objętej rozstrzygnięciem organu I instancji (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060). Ponadto kasator uważa, że Sąd I instancji dokonał wadliwego odniesienia dyspozycji art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do istniejącego w sprawie stanu faktycznego i prawnego, gdyż postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie podlega weryfikacji na drodze administracyjnej. Jest to bowiem postanowienie ostateczne, na które nie służy zażalenie, a zatem nie jest dopuszczalne stosowanie do niego trybu nadzwyczajnego, przewidzianego art. 145 § 1 k.p.a., co wynika z treści art. 126 k.p.a. stanowiącego, że do postanowień, od których przysługuje zażalenie, stosuje się art. 145-152 oraz art. 156-159 (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 505/08, teza 1, LEX nr 554884). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw. Za nieuzasadnione należało uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów art. 10 § 1 i 109 k.p.a. Nie można bowiem zgodzić się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu tej skargi, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania powinno być doręczone jedynie podmiotowi, który wniósł takie odwołanie. Należy wręcz przeciwnie stwierdzić, że postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. powinno zostać doręczone wszystkim stronom postępowania, a nie tylko tej, która wniosła taki środek zaskarżenia. Przenosząc powyższe na okoliczności sprawy niniejszej należy uznać, że zaskarżone postanowienie SKO w Opolu z dnia [...] maja 2009 r. powinno było zostać również doręczone [...] S.A., który brał udział jako strona w postępowaniu przed organem I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu trafnie więc stwierdził naruszenie w sprawie niniejszej art. 10 § 1 w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. Wbrew temu na co wskazał Sąd I instancji uchybienie powyższe nie może jednak stanowić podstawy do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 126 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji, a także Sąd I instancji, wznowić postępowanie można jedynie w przypadku postanowienia, od którego przysługuje zażalenie Tymczasem w myśl art. 134 k.p.a. postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne, nie przysługuje zatem od niego zażalenie. W takiej sytuacji, skoro w sprawie niniejszej nie byłoby możliwe wznowienie postępowania z tej przyczyny, że strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu to niedopuszczalne było zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym w skardze kasacyjnej wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 505/08 (LEX nr 554884). W rozpoznawanej sprawie, jak powiedziano wcześniej, zostały naruszone przepisy art. 10 § 1 i art. 109 k.p.a. Wbrew stanowisku składającego skargę kasacyjną strona postępowania administracyjnego, którą bez wątpienia był [...] S.A., nie wzięła udziału w postępowaniu odwoławczym, które zakończone zostało postanowieniem z art. 134 k.p.a. W ten sposób naruszono w odniesieniu do niej zasadę dwuinstancyjności postępowania, pozbawiając ją możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 p.p.s.a. oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z cytowanego przepisu wynika, że błędne uzasadnienie prawidłowego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji nie powoduje uwzględnienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji uznać należy, że wyrok Sądu I instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.