II SA/Sz 885/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku J.P. w zakresie przyznania na rzecz jej małoletniej córki – A.P. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej, którą zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia [...] o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Organ zaznaczył, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], sygn. akt III RC 1320/08, wynikało, że sąd ten zasądził od pozwanego – P.P. kwotę [...] złotych na rzecz powódki – J.P. z tytułu przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. W związku z powołaną okolicznością powyższy wyrok nie mógł stanowić podstawy przyznania świadczenia alimentacyjnego A.P. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] J.P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 11 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez całkowity brak jego zastosowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, że nie ulega wątpliwości, że w skład rodziny poza skarżącą wchodzi również jej córka – [...]. Poza sporem jest zatem, że wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] dotyczył alimentów na rzecz córki. Podkreśliła, że w sytuacji, gdy organ posiadał wątpliwości, co do składu rodziny skarżącej, winien był wystąpić do Sądu Rejonowego [...] o wskazanie osób, których dotyczyło powołane orzeczenie. W ocenie skarżącej dotyczyło ono wyłącznie dwóch osób, w skutek czego zastosowanie znajdować powinien art. 11 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W związku z treścią przywołanego przepisu kwota [...] złotych przyznanych alimentów w ½ dotyczyła alimentów na rzecz córki – A.P., co uzasadniało przyznanie na jej rzecz wnioskowanego od organu świadczenia. W odpowiedzi na Skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kontrola wydanych w sprawie decyzji, dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, doprowadziła do uznania, że decyzje organów I i II instancji wydane zostały w sposób niezgodny z prawem. W myśl art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7, z późn. zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uprawnionej - oznacza to osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W przedmiotowej sprawie podstawowe zagadnienie wymagające ustalenia stanowi kwestia, czy na podstawie wyroku Sądu Rejonowego [...], z dnia [...], sygn. akt III RC 1320/08, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, można uznać małoletnią A.P. za uprawnioną do alimentów od rodzica, stosownie do treści art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W powołanym orzeczeniu Sąd Rejonowy [...] w sprawie z powództwa J.P. przeciwko P.P. o przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, zasądził od pozwanego na rzecz powódki J.P. kwotę [...] złotych z tytułu przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, płatną miesięcznie z góry do 15-tego dnia każdego miesiąca, poczynając od dnia [...] wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat. W myśl art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 6, poz. 59, z późn. zm.), oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem, świadczenia z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jakkolwiek nie nazwane tak wprost w ustawie, posiadają charakter alimentacyjny, a ich celem jest dostarczenie osobie uprawnionej środków do zaspokojenia bieżących potrzeb (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2000 r., III CKN 1015/00, opubl. Lex nr 51845 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 sierpnia 2005r., I SA/Wr 102/04 i Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2007 r., IV SA/Po 340/06, wyroki dostępne w internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei w doktrynie podkreśla się, że przedmiot unormowania zawartego art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest nie tylko pokrewny z przedmiotem uregulowań art. 128 - 140 tego Kodeksu, dotyczących obowiązku alimentacyjnego, ale nadto posiada on szerszą treść od zwykłego obowiązku alimentacyjnego. Wskazuje się w przypadku powyższych obowiązków na analogiczny charakter prawny, jak też podobne znaczenie moralne oraz zbliżoną funkcję społeczną. Podnosi się również, że pomimo istnienia pewnych różnic obowiązek ustanowiony w art. 27 Kodeksu nie zatraca swojego charakteru alimentacyjnego, a roszczenia oparte na jego podstawie, stanowiąc roszczenia o charakterze alimentacyjnym, korzystają ze wszystkich przywilejów, jakie przepisy regulują w stosunku do roszczeń z art. 128 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. (por. J. Ignatowicz, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, J.Winiarz, Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, pod. red. Janusza Pietrzykowskiego Wyd. Prawnicze, Warszawa 1990, s. 131-132). W kontekście powołanych unormowań oraz zaprezentowanych stanowisk sądów i doktryny, zdaniem Sądu, przyjąć należy, że A.P., w związku z treścią wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...], uzyskała uprawnienia do alimentów od ojca – P.P.. W konsekwencji spełniała ona również, w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przesłanki do uznania ją za osobę uprawnioną, w myśl przepisu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wątpliwości, w ocenie Sądu, nie budzi bowiem okoliczność, że choć w sentencji wyroku z [...] wymieniona została jedynie powódka – J.P., to osobami uprawnionymi do korzystania z zasądzonego przez Sąd Rejonowy [...] świadczenia alimentacyjnego były wszystkie osoby wchodzące poza pozwanym w skład rodziny, tj. oprócz skarżącej także jej córka – A.P.. W zakresie ustalenia wysokości alimentów, do których uprawniona została A.P., wobec braku stosownych wskazań w wyroku z dnia [...], zastosowanie znajdować powinien, jak zasadnie podniosła skarżąca, art. 11 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z treścią niniejszego przepisu, przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich wysokości, w razie ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych, za kwotę alimentów przysługujących jednej osobie uważa się część łącznej kwoty proporcjonalną do liczby osób, dla których ustalono alimenty. W przedmiotowej sprawie w przypadku A.P. powinna być to zatem kwota [...] złotych. Reasumując powyższe, stwierdzić należy, że organy obu instancji orzekły z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego przy ponownym jej rozstrzyganiu rzeczą organów orzekających powinno być uwzględnienie powyższych zapatrywań prawnych sądu, co do wykładni przepisów art. 2 pkt 11 i art. 11 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 27 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt II) oparte zostało o przepis art. 152 ww. ustawy.