I SA/Po 637/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie NSA Sylwia Zapalska NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/M. Skwierzyńska /-/K. Pawlicki /-/S. Zapalska Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku M. S. na podstawie dziesięciu tytułów wykonawczych z dnia 08 marca 2007 r., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2003r. w łącznej kwocie należności głównej w wysokości [...] zł, wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawę wystawienia tych tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 22 stycznia 2007 r. Przystępując do czynności egzekucyjnych, powyższy organ dokonał w dniu 19 marca 2007 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego M. S., prowadzonego przez B. B. S.A. w O., o czym w dniu 27 marca 2007 r. zawiadomiono zobowiązanego. Z uwagi jednak na brak środków na wskazanym rachunku bankowym, zajęcie nie doprowadziło do zaspokojenia wierzyciela. W dniu 15 lutego 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., na podstawie art. 56 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, w skrócie: u.p.e.a.), zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne, w wyniku uchylenia decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 02 listopada 2007 r. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 22 stycznia 2007 r. określającej M. S. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2003 r. - objęte egzekucją - i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Z uwagi na tę okoliczność organ egzekucyjny zawiadomił B. B. S.A. w O. o wstrzymaniu realizacji zajęcia powyższej wierzytelności. Decyzją z dnia 28 listopada 2008 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. określił na nowo M. S. zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za 2003 r. W wyniku wydania tego orzeczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. podjął w dniu 29 grudnia 2008 r. zawieszone postępowanie egzekucyjne oraz - jako wierzyciel w tym postępowaniu - dokonał aktualizacji wskazanych wyżej tytułów wykonawczych, a następnie w dniu 05 stycznia 2009 r. doręczył je zobowiązanemu. Pismem z dnia 12 stycznia 2009 r., zatytułowanym jako "zarzuty", uzupełnionym na wezwanie organu w dniu 03 lutego 2009 r. - wskazującym na wolę wniesienia przez zobowiązanego dwóch środków prawnych: zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz skargi na czynności egzekucyjne, a nadto wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, M. S. wniósł o umorzenie wskazanego postępowania, podnosząc, iż nastąpiło wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku wskutek przedawnienia, które jego zdaniem nastąpiło z dniem 01 stycznia 2009 r. W wyniku zaistnienia tej okoliczności, egzekwowany obowiązek został, w opinii zobowiązanego, określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji stanowiącej podstawę egzekucji. Wnioskodawca stwierdził, iż niedopuszczalne jest dwukrotne wystawienie tytułu wykonawczego z tym samym numerem, z inną postawą prawną oraz inną kwotą należności, a uchylenie podstawy prawnej wystawionych tytułów wykonawczych winno skutkować umorzeniem prowadzonego na ich podstawie postępowania egzekucyjnego, a nie jego zawieszeniem, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Postanowieniem doręczonym zobowiązanemu dnia 13 lutego 2009 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych z dnia 08 marca 2007 r. Organ egzekucyjny stwierdził, iż przedawnienie obowiązku objętego egzekucją nie nastąpiło, z uwagi na przerwanie biegu terminu przedawnienia, w związku z zastosowaniem środków egzekucyjnych. Nadto, obowiązki wskazane w uchylonych tytułach wykonawczych z dnia 08 marca 2007 r. były tożsame z obowiązkami określonymi w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 22 stycznia 2007 r., zaś w aktualizacjach z dnia 29 grudnia 2008 r. wskazano jako podstawę prawną decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 28 listopada 2008 r. Brak jest zatem zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 59 § 1 pkt. 2 i 3 u.p.e.a., warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego. W wyniku rozpoznania zażalenia M. S., Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu postanowieniem uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie tytułu wykonawczego z dnia 08 marca 2007 r. w zakresie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2003 r. w wysokości [...] zł - z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 59 § 1 pkt. 7 u.p.e.a., tj. niedopuszczalność egzekucji, natomiast w pozostałym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji. Organ drugiej instancji wskazał, iż podstawą wystawienia tytułu wykonawczego numer: [...] była decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 22 stycznia 2007 r., która została uchylona, stąd dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego na jej podstawie jest niedopuszczalne. Natomiast w pozostałym zakresie Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009 r. umorzył już uprzednio postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych, z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. Tym samym brak jest podstaw do orzekania przez organ drugiej instancji w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych tytułów wykonawczych. Nadto zaś Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uznał, iż niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne nie może zostać umorzone na tej podstawie, iż zobowiązanie wygasło wskutek przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od marca od grudnia 2003 r., albowiem stosownie do art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) bieg terminu przedawnienia tego zobowiązania został w dniu 19 marca 2007 r. przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia, począwszy od dnia 20 marca 2007 r., zaczął on biec na nowo. Organ wskazał, iż wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług nie ma wpływu na bieg przedawnienia. Tym samym uchylenie takiej decyzji, na podstawie której wystawiono tytuły wykonawcze, nie niweczy skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia wywołanego zastosowanym na podstawie tego tytułu środkiem egzekucyjnym. Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu stało się przedmiotem skargi do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której M. S. zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie: art. 80 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 120, art. 121 § 1 w zw. z art. 21 § 3 i § 5, art. 219, art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej - poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że uchylona w całości decyzja pozostaje w obrocie prawnym, art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej - poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, iż każde zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia. Ponadto skarżący zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej w Poznaniu, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym oraz stanem faktycznym i prawnym, a sprzeczności te mają istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na te uchybienia, M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie. Organ egzekucyjny podkreślił w niej raz jeszcze, iż z przedstawionego przezeń stanu faktycznego sprawy wynika bezspornie, że nastąpiło skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2003 r., przed jego upływem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności z prawem wydanych przez jej organy rozstrzygnięć, o czym stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu uchylające w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko M. S. i orzekające o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 08 marca 2007 r. nr [...] i o umorzeniu postępowania pierwszej instancji w pozostałym zakresie. Z akt egzekucyjnych sprawy wynika, że organ egzekucyjny wszczął przeciwko M. S. postępowanie egzekucyjne na podstawie 10 tytułów wykonawczych z dnia 08 marca 2007 r. dotyczących zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. określonych decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 22 stycznia 2007 r. W toku postępowania egzekucyjnego zastosowano egzekucję z rachunku bankowego zobowiązanego, o którym to środku egzekucyjnym skarżący - wbrew jego stanowisku - został powiadomiony w dniu 27 marca 2007 r. (k.4 akt egzekucyjnych). Zwrócić nadto należy uwagę na to, że skarżący w swoim piśmie z dnia 09 stycznia 2009 r. określonym jako "zarzuty", uzupełnionym następnie pismem z dnia 03 lutego 2009 r., zawarł zarówno zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne jak i wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec przedawnienia dochodzonego zobowiązania podatkowego. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego organ I instancji rozpatrzył i wydał postanowienie z dnia 12 lutego 2009 r., natomiast zarzuty na postępowanie egzekucyjne zostały rozpatrzone odrębnym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009r. Postanowieniem tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] do [...] i [...] jako niedopuszczalne wobec uchylenia przez organ odwoławczy decyzji określającej M. S. podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r., zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Umorzeniem tym nie zostało objęte postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego [...]. W tym stanie sprawy Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując zażalenie na postanowienie z 13 lutego 2009 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego orzekł w zaskarżonym postanowieniu o umorzeniu tego postępowania wszczętego na podstawie ww. tytułu wykonawczego Nr [...] dotyczącego zaległości podatkowej za miesiąc listopad 2003 r. oraz o umorzeniu postępowania w zakresie dotyczącym postępowania egzekucyjnego z pozostałych 9 tytułów wykonawczych. Tym samym umorzone zostało całkowicie postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko skarżącemu w związku z egzekucją zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego co do zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko M. S. W sprawie zaistniała bowiem okoliczność, o której traktuje przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. Zdaniem składu orzekającego organ II instancji niezasadnie jednak przyjął, iż w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie pkt 7 § 1 art. 59 u.p.e.a. Przepis ten (art. 59 § 1 pkt 7) dotyczy m.in. sytuacji, gdy egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie fakt uchylenia decyzji tzw. wymiarowej nie stanowi okoliczności przesądzającej o niedopuszczalności egzekucji. W takim przypadku zastosować należy jako podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego przepis pkt 2 § 1 powołanego art. 59 u.p.e.a., bowiem dochodzony obowiązek nie jest wymagalny i nie istnieje, skoro nie istnieje w obrocie prawnym decyzja określająca tenże obowiązek. Pogląd ten jest prezentowany w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok z 31 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1408/07, z 02 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 452/08, z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 677/08 i z 11 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 533/08). Sformułowanie pkt 2 i 7 § 1 art. 59 u.p.e.a. może budzić pewną trudność co do ich prawidłowej interpretacji, bowiem brak w obrocie prawnym decyzji określającej zobowiązanie podatkowe organ egzekucyjny przy pobieżnej analizie tych przepisów mógł uznać za okoliczność przesądzającą o niedopuszczalności egzekucji. Istotna jest jednak faktyczna prawidłowość w świetle uzasadnienia faktycznego zaskarżonego postanowienia odnoszące się do ww. sytuacji. Z tego względu można uznać, iż powołanie się przez Dyrektora Izby Skarbowej na pkt 7 ww. przepisu nie stanowi istotnej okoliczności uzasadniającej na podstawie art. 145 § 1 lit.c p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia, skoro nie rzutuje ona na wynik sprawy. Podkreślić także należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w interesie skarżącego i, że de facto nie kwestionuje on tego rozstrzygnięcia lecz jego uzasadnienie. M. S. stoi bowiem na stanowisku, prezentowanym także w skardze na decyzję określającą mu podatek od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2003 r., że zobowiązanie podatkowe z tytułu tego podatku uległo przedawnieniu. Jak to Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Po 485/09 w sprawie ww. przedawnienie zobowiązań podatkowych za rok 2003 (do listopada 2003 r. ) mogłoby nastąpić dopiero od 01 stycznia 2009 r., zaś decyzja organu I instancji, po uprzednim uchyleniu decyzji z dnia 25 stycznia 2007 r., wydana została w dniu 28 listopada 2008 r., a więc przed 01 stycznia 2009 r. i utrzymana w mocy Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 marca 2009 r. Tym samym brak podstaw do uznania, że przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego winien być fakt zaistnienia w sprawie podatkowej przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Z kolei zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za grudzień 2003 r. przedawniłoby się dopiero od 01 stycznia 2010 r., wobec czego bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzutu skargi w tym zakresie. Wobec powyższego podnoszony przez skarżącego w skardze zarzut dotyczący przedawnienia, które faktycznie nie wystąpiło w sprawie podatkowej, a który to zarzut mógłby mieć w przypadku jego uwzględnienia w sprawie egzekucyjnej korzystne dla skarżącego skutki podatkowe, uznać należy za nieuzasadniony. Brak także podstaw do podzielenia stanowiska skargi co do naruszenia przez zaskarżone postanowienie przepisu art. 80 § 2 u.p.e.a. oraz przepisów Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na względzie skargę należy uznać za bezzasadną, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 12780 ze zm.- p.p.s.a) orzeczono jak w sentencji. /-/ M.Skwierzyńska /-/ K.Pawlicki /-/ S.Zapalska uk