I SA/Go 508/09
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-12-03
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Barbara Rennert, Alina Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak wskazania daty wystawienia faktury VAT RR na dokumencie potwierdzającym zapłatę rolnikowi ryczałtowemu, przy jednoczesnym wskazaniu numeru tej faktury, stanowi przeszkodę do zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku, zgodnie z art. 116 ust. 6 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ podatkowy dokonał błędnej wykładni art. 116 ust. 6 ustawy o VAT, ograniczając się jedynie do wykładni językowej. Wskazał, że brak wskazania daty faktury na dokumencie zapłaty, przy jednoczesnym istnieniu numeru faktury i możliwości powiązania płatności z konkretną transakcją, stanowi nadmierny formalizm i nie powinien pozbawiać nabywcy prawa do odliczenia podatku naliczonego. Wykładnia ta jest zgodna z prawem wspólnotowym, zasadą neutralności VAT, zasadą proporcjonalności oraz orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła korektę deklaracji VAT-7 za kwiecień 2005 r., wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym. Organ podatkowy zakwestionował prawo do odliczenia części zryczałtowanego zwrotu podatku wynikającego z faktur VAT RR, powołując się na brak daty wystawienia faktury na dokumentach zapłaty dla rolników ryczałtowych. Po utrzymaniu decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej, spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego oraz prawa wspólnotowego. WSA uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi "B" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2005r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
"B" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (zw. dalej: skarżąca, spółka, strona) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (z. dalej: Dyrektor IS, organ II instancji) z dnia [...] września 2008r. nr [...], wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2005 roku.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:
Składając korektę deklaracji VAT–7 dla podatku od towarów i usług za kwiecień 2005r., skarżąca wskazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 344.316zł., w tym: kwotę do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika 248.332zł. oraz kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy 95 984zł
Postanowieniem z [...] lipca 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (zw. dalej – Naczelnik US) wszczął postępowanie podatkowe wobec spółki w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2005r. przedmiotem kontroli była zasadność zwrotu podatku VAT oraz kwoty do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Postępowanie kontrolne ujawniło nieprawidłowości w rozliczeniu podatku VAT.
W konsekwencji organ postanowieniem z [...] października 2005r. wszczął postępowanie kontrolne, które zakończył wydaniem [...] lutego 2007r. decyzji określającej skarżącej nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 175.093zł., kwotę do zwrotu na wskazany na rachunek bankowy w wysokości 52.731zł. a kwotę do przeniesienia na następny okres w wysokości 122.362zł.
Decyzja ta została uchylona rozstrzygnięciem Dyrektora IS z [...] lipca 2007r., który sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.
Naczelnik US w kolejnej decyzji - z [...] marca 2008r. nr [...] określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 163.989zł, w tym: kwotę zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w wysokości 163.989zł; kwotę do przeniesienia na następny miesiąc rozliczeniowy w wysokości 0,00zł. Ponadto na podstawie art.109 ust.5 i ust.6 ustawy o VAT organ ustalił kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego od zawyżenia bezpośredniego zwrotu różnicy podatku w wysokości 30.208zł.
Z motywów uzasadnienia wynika, że organ w ramach podatku należnego ustalił następujące nieprawidłowości:
I. w zakresie dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium RP, opodatkowane stawką 22%.
W rejestrze sprzedaży za wrzesień 2005r. strona rozliczyła wymienione w decyzji faktury korekty wystawione dla "R Sp. z o .o. i Spółka" spółka komandytowa
na sprzedaż opakowań zwrotnych. Towar wraz z pojemnikami wydano w kwietniu 2005r. i w tym miesiącu rozliczono dostawę towarów, natomiast nie dokonano rozliczenia sprzedaży pojemników. Łącznie wartość faktur netto wyniosło 850,00zł, VAT:187,00zł. Z dokumentów źródłowych w fakturach pierwotnych zafakturowano tą samą ilość pojemników na (+) jak i na (-), co w efekcie doprowadziło do "wyzerowania" pozycji na fakturze dotyczących sprzedaży pojemników.
Organ przy ocenie tego aspektu sprawy wziął pod uwagę oświadczenie głównej księgowej z [...] kwietnia 2007r., umowę o współpracę handlową z [...] grudnia 2004r. pomiędzy zamawiającymi: MC, "R Sp. z o .o. i Spółka" spółka komandytowa, P Sp. z o.o., a stroną (dostawcą ), jak też brzmienie odpowiednich przepisów - §22 ust.1, 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług ( Dz. U. z 2004r. nr 97 poz.971 - zw. dalej: rozporządzenie z 27 kwietnia 2004r.) i art.19 ust. 1, 4 ustawy o VAT.
Ustalił, że w przypadku dwóch, wskazanych w decyzji faktur z [...] kwietnia 2005r. wystąpiły nieprawidłowości. Sprzedaż pojemników w opisanych fakturach miała miejsce [...] kwietnia 2005r., natomiast faktury zostały wystawione [...] kwietnia 2005r. (czyli przed upływem terminu 7 dni od daty sprzedaży). Podkreślił, że obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży opakowań zwrotnych, wykazanych w dwóch fakturach korygujących powstał w miesiącu kwietniu 2005r.
W związku z powyższym, w miesiącu kwietniu 2005r. Spółka zaniżyła podstawę opodatkowania o 850,00zł oraz podatek należny o 187,00zł (według stawki 22%).
II. W zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycie towarów (po stronie podatku należnego)
Strona wykazała w rejestrze dotyczącym wewnątrzwspólnotowych nabyć oraz
w deklaracji dla podatku VAT fakturę wystawioną przez K GmbH & Co. KG.: - nr [...] z [...] lutego 2005r dotyczącą nabycia preparatu do naszczykiwania wędzonek na kwotę 4.200 Euro - wartość netto 17 150,00zł, VAT l 200,50zł. Do faktury tej wystawiła [...] kwietnia 2005r. fakturę wewnętrzną nr [...]. na kwotę netto: 17.150zł, VAT: 1.200,50zł. Do przeliczenia wartości euro na złotówki zastosowała kurs walut z 1 kwietnia 2005r.
Organ odwołując się do treści art.20 ust.5, 6 ustawy o VAT, stwierdził, że z uwagi
na fakt, iż kontrahent strony wystawił wspomnianą fakturę dokumentującą wewnątrzwspólnotowe nabycie [...] lutego 2005r. obowiązek podatkowy z tego tytułu powstał również w miesiącu lutym 2005r. Ponadto zauważył, iż faktura ta powinna być przeliczona wg kursu średniego waluty obcej ogłoszonej przez Narodowy Bank Polski na dzień wystawienia faktury przez podatnika od wartości dodanej, tj. na dzień
10 lutego 2005r., a nie jak to uczyniła strona na dzień 1 kwietnia 2005r.
Powyższe spowodowało zawyżenie podstawy opodatkowania o 17.150,00zł i podatku należnego o 1200,50zł.
IV. co do pozostałych nieprawidłowości w zakresie podatku należnego
Organ stwierdził, że:
1) w pozycjach nr 173 oraz nr 174 rejestru sprzedaży za kwiecień 2005r. spółka zaewidencjonowała opisane w decyzji faktury dokumentujące zwrot pojemników.
Odwołując się do brzmienia §19 ust.1,2 rozporządzenie z 27 kwietnia 2004r., stwierdził, że zwrot przedmiotowych pojemników powinien być udokumentowany fakturą korygującą do faktury, w której wykazano sprzedaż tych pojemników.
Powyższe nieprawidłowe rozliczenie pojemników spowodowało zaniżenie podstawy opodatkowania w miesiącu kwietniu 2005r. o kwotę 1000zł oraz podatku VAT wg stawki 22% kwotę 220zł.
Ponadto wskazał, że w decyzji z [...] lutego 2008r. Naczelnik US dokonując rozliczenia miesiąca marca 2005r. we wskazanych pozycjach rejestru sprzedaży za marzec 2005r. stwierdził, że wymienione faktury zostały wystawione po 7 dniach od wydania towaru, co potwierdzają załączone "wz" o wskazanych w decyzji numerach. Spółka nie ujęła w deklaracji VAT-7 za marzec 2005r. przedmiotowych faktur. Zostały one przyjęte do rozliczenia w miesiącu kwietniu 2005r.
Poza tym zaznaczył, że w w/w decyzji wskazano, iż w pozycjach od nr 2784 do nr 2788 rejestru sprzedaży za marzec 2005r. spółka zaewidencjonowała pięć wymienionych
w rozstrzygnięciu faktur dokumentujących sprzedaż towarów [...] marca 2005r. Faktury te zostały wystawione po 7 dniach od wydania towaru, co odpowiednie "wz"
Jednakże spółka nie ujęła w deklaracji VAT-7 za marzec 2005r. przedmiotowych faktur, zostały one przyjęte do rozliczenia w kwietniu 2005r.
Organ uznał, że strona powinna wystawić faktury dokumentujące sprzedaż towarów
w dniu [...] marca 2005r. do [...] marca 2005r., natomiast faktury dokumentujące sprzedaż towarów w dniu [...] marca 2005r. do dnia [...] marca 2005r.
Skoro więc, obowiązek podatkowy dla sprzedaży udokumentowanej w/w fakturami powstał w miesiącu marcu 2005r., tj. 7 dnia od daty wydania towaru, to w konsekwencji doszło do zawyżenia podstawy opodatkowania w kwietniu 2005r. o łączną wartość
z wskazanych faktur netto: 5.065,54zł VAT 225,09zł w tym: sprzedaż opodatkowana VAT wg stawki 3%: kwota netto 3.237,77zł, VAT 97,14zł, wg stawki 7% : kwota netto 1.827,77zł, VAT 127,95zł.
Ostatecznie organ stwierdził, że za badany miesiąc wystąpiło zawyżenie podstawy opodatkowania o kwotę 20.365,43zł., zawyżenie podatku należnego o kwotę 1.018,59 zł. [w tym: zawyżenie sprzedaży opodatkowanej wg stawki 3%: kwota netto: 3.237,77zł, VAT: 97,14zł,; wg stawki 7%: kwota netto: 1827,66zł, VAT: 127,95zł.; zaniżenie sprzedaży opodatkowanej wg stawki 22%: kwota netto: 1.850zł, VAT: 407zł.; zawyżenie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów: kwota netto: 17150zł. VAT : 1.200,50zł.]
W zakresie podatku naliczonego organ ustalił następujące nieprawidłowości:
I. w odniesieniu do faktur związanych z zakupami u rolników ryczałtowych;
1. Wskazał, że decyzją Naczelnika US z [...] listopada 2005r. nr [...] w zakresie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za luty 2005r. zakwestionowano prawo do odliczenia 5% zryczałtowanego zwrotu podatku wynikającego z wymienionych w decyzji faktur VAT RR (2 pozycje) z powodu dokonania zapłaty należności wynikających z nich w kwietniu 2005r. Na dokumentach potwierdzających zapłatę dla rolnika ryczałtowego brak jest daty wystawienia faktur,
a ponadto w dwóch przypadkach zapłaty dokonano po terminie wynikającym z umowy kontraktacyjnej.
W związku z powyższym pomimo uregulowania należności wynikającej z tych faktur, organ nie przyjął zryczałtowanego zwrotu podatku wynikającego z w/w faktur do zmniejszenia podatku naliczonego za kwiecień 2005r., gdyż brak daty wystawienia faktury na przelewie dokumentującym zapłatę rolnikowi ryczałtowemu zgodnie z art.116 ust.6 pkt3 ustawy o VAT wyklucza możliwość dokonania zmniejszenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku w przypadku gdy na przelewie bankowym brak jest numeru i daty wystawienia faktury VAT RR.
2. Podkreślił, że decyzją Naczelnika US z [...] lutego 2008r. nr [...] w zakresie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec 2005r. zakwestionowano prawo do odliczenia 5% zryczałtowanego zwrotu podatku wynikającego z wymienionych w decyzji faktur VAT RR (27 pozycji) z powodu dokonania zapłaty należności wynikających z tych faktur w miesiącu kwietniu 2005r. Zostały one zapłacone w kwietniu 2005r., a na dokumentach potwierdzających zapłatę (wyciągach bankowych) brak jest daty wystawienia faktury. Ponadto w trzech przypadkach zaplata nastąpiła po terminie określonym w umowie. W związku
z powyższym, Naczelnik US pomimo uregulowania należności wynikającej z tych faktur w kwietniu 2005r nie przyjął zryczałtowanego zwrotu podatku wynikającego z tych faktur do zwiększenia podatku naliczonego za kwiecień 2005r., gdyż brak daty wystawienia faktury na przelewie dokumentującym zapłatę rolnikowi ryczałtowemu zgodnie z art.116 ust.6 pkt 3 ustawy o VAT, powoduje, iż nie zostały spełnione przesłanki do skutecznego zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku.
3. Wskazał, że w deklaracji VAT-7 za kwiecień 2005r. strona odliczyła 5% zryczałtowany zwrot podatku wynikający z wymienionych w decyzji faktur VAT RR (10 pozycji), które zostały zapłacone w miesiącu kwietniu 2005r. Jednocześnie ustalił, że na bankowych dokumentach stwierdzających zapłatę na rachunek bankowy rolnika nie podano daty wystawienia faktury. Ponadto w dwóch przypadkach zapłata nastąpiła po terminie wynikającym z umowy kontrakcyjnej.
Podkreślił, nadto, że zapłata za wszystkie faktury VAT RR wymienione w pkt 2 i 3 decyzji nie stanowią przedpłat z tytułu dostawy produktów rolnych, bowiem na dokumencie zapłaty strona podała nr faktury ostatecznej, której dotyczy zapłata.
Organ powołując art.116 ust.6 ustawy o VAT wyjaśnił, że zryczałtowany zwrot podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego, o której mowa
w art.86 ust.2, w rozliczeniu za miesiąc, w którym dokonano zapłaty, pod warunkiem że:
1) nabycie produktów rolnych jest związane z dostawą opodatkowaną; 2) zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, nastąpiła na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego nie później niż 14 dnia, licząc od dnia zakupu, z wyjątkiem przypadku, gdy rolnik zawarł urnowe z podmiotem nabywającym produkty rolne określającą dłuższy termin płatności; 3) w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty, o której mowa w pkt2, zostaną podane numer i data wystawienia faktury potwierdzającej nabycie produktów rolnych.
Wszystkie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Brak któregokolwiek elementu na dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty pozbawia nabywcę produktów rolnych prawa do zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku. Zatem,
w przypadku gdy z dokumentu potwierdzającego dokonanie zapłaty nie wynika data wystawienia faktury, a jedynie numer faktury, należało uznać, iż nabywca produktów rolnych nie spełnił wszystkich niezbędnych warunków do skutecznego zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku. Nabywca nie spełnił również tych warunków w przypadku braku zapłaty lub dokonania jej po terminie 14 dni od dnia zakupu lub po terminie określonym w umowie.
Organ wyjaśnił również, że za dokument potwierdzający dokonanie zapłaty, o którym mowa w art.116 ustawy o VAT bez wątpienia należy uznać polecenie przelewu, bankowy dowód wpłaty oraz dowód księgowy w postaci wyciągu bankowego. Analiza wydruku historii z konta za okres od 1 do 30 kwietnia 2005r. pod względem znaków opisujących "szczegóły operacji" wykazała, że każde polecenie przelewu posiada mniej niż 150 znaków. To według organu oznacza, że strona mimo, iż miała taką możliwość, nie wpisała daty wystawienia faktury na poleceniu przelewu. W związku z tym nie dopełniła warunku określonego w art.116 ustawy o VAT. W konsekwencji, nie miała prawa do zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku, wynikający z wymienionych w decyzji faktur VAT RR.
Organ ustalił również, że strona zwiększyła podatek naliczony o 5% zryczałtowany zwrot podatku wynikający z faktury VAT RR nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r., P.K., kwota netto:76.076zł, VAT: 3.803,80zł. Zapłaty za wskazaną fakturę dokonano [...] kwietnia 2005r. w wysokości 40.000zł oraz w dniu [...] kwietnia 2005r. w kwocie 39.879,80zł, termin zapłaty wg umowy to 33 dni, zapłata nastąpiła
w 2 dniu (wyciągi bankowe Banku [...] z [...] kwietnia 2005r. oraz [...] kwietnia 2005r. ). Zauważył, że z powyższych dokumentów wynika, że zapłata z [...] kwietnia 2005r. była zaliczką na poczet dostawy dokonanej w dniu [...] kwietnia 2005r. Na wspomnianej fakturze VAT RR nie podano danych identyfikacyjnych dokumentu, który potwierdzał dokonanie [...] kwietnia 2005r. przez Spółkę wpłaty na rachunek bankowy P.K. zaliczki w wysokości 40 000zł.
Powołując się na brzmienie art.116 ust.9 ustawy o VAT i orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 22 maja 2007r., sygn. akt 36/06 oraz mając na uwadze, że na przedmiotowej fakturze VAT RR nr [...] z [...] kwietnia 2005r., wystawionej po dokonaniu wpłaty w dniu [...] kwietnia 2005r. zaliczki w wysokości 40.000zł, Strona nie zamieściła informacji o dokumencie identyfikującym dokonanie tej wpłaty, a ponadto na bankowym dokumencie stwierdzającym zapłatę w dniu [...] kwietnia 2007r. na rachunek bankowy K.P. nie podano daty wystawienia wspomnianej faktury, stwierdził, że strona nie miała prawa do zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany 5% zwrot podatku wynikający z w/w faktury.
Wskazał, że nieprawidłowe rozliczenie przedmiotowych faktur VAT RR spowodowało zawyżenie podatku naliczonego o kwoty zryczałtowanego zwrotu podatku w wysokości 38.850,10zł.
4. Ustalił też, że w deklaracji VAT-7 za kwiecień 2005r. strona rozliczyła wymienione
w decyzji korekty faktur VAT RR z [...] kwietnia 2005r. (3 pozycje). Z uwagi na fakt, iż Naczelnik US dokonując decyzją z [...] lutego 2008r., nr [...] rozliczenia miesiąca marca 2005r. zakwestionował prawo do odliczenia 5% zryczałtowanego zwrotu podatku wynikającego z wymienionych tam faktur VAT RR nr [...], organ podatkowy nie przyjął do rozliczenia miesiąca kwietnia 2005r. faktur VAT RR korekt o stosownych numerach z [...] kwietnia 2005r.
Wobec powyższego nastąpiło zaniżenie podatku naliczonego o kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku w wysokości 7.633,42zł.
III. w zakresie rozliczenia faktur korekt wystawionych w marcu 2005r.
W rejestrze zakupu - korekt strona rozliczyła wymienione w decyzji faktury korekty wystawione w marcu 2005r. przez Zakład "S" Sp. z o. o. W dniu [...] lipca 2005r. strona złożyła pisemne oświadczenie (załącznik nr 18 do protokołu z kontroli podatkowej), z którego wynika, iż w/w faktury korekty nie zostały zaewidencjonowane w urządzeniach księgowych dotyczących miesiąca marca 2005r. W dniu ich wystawienia zostały odebrane od dostawcy ale nie przekazane, w terminie do księgowości spółki.
Organ odwołując się do treści §20 ust.4 pkt 2 rozporządzenie z 27 kwietnia 2004r. mając też na uwadze fakt, że spółka przedmiotowe faktury VAT korekty otrzymała od wystawcy w marcu 2005r. była zobowiązana do zmniejszenia kwoty podatku naliczonego w miesiącu marcu 2005r.
Powyższe spowodowało zaniżenie wartości netto zakupionych towarów i usług o kwotę 4.469,00zł oraz podatku naliczonego o kwotę 312,87zł.
IV. w zakresie rozliczenia faktur wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (po stronie podatku naliczonego):
organ stwierdził, że strona wykazała w rejestrze dotyczącym wewnątrzwspólnotowych nabyć oraz w deklaracji dla podatku VAT (po stronie podatku naliczonego) faktury wystawionej przez K GmbH & Co. KG.: F-ra nr [...] z [...] lutego 2005r dotycząca nabycia preparatu do naszczykiwania wędzonek na kwotę 4.200 Euro - wartość netto 17 150,00zł, VAT l 200,50zł.
Strona do wskazanej powyżej faktury wystawiła [...] kwietnia 2005r. fakturę wewnętrzna nr [...]. na kwotę netto: 17.150zł, VAT: 1.200,50zł. Do przeliczenia wartości euro na złotówki zastosowała kurs walut z 1 kwietnia 2005r.
Powołując się na art.86 ust.2 pkt4, ust.10 pkt 2 ustawy o VAT stwierdził, że z uwagi
na fakt, że obowiązek podatkowy, z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia udokumentowanego fakturą nr [...] z [...] lutego 2005r., w podatku należnym powstał w lutym 2005r., to strona miała prawo do rozliczenia wskazanej faktury po stronie podatku naliczonego również w miesiącu lutym 2005r. W związku z powyższym zawyżono podatek naliczony o 1,200,50zł.
Ostatecznie organ ustalił, że łącznie opisane nieprawidłowości spowodowały zawyżenie wartości netto zakupionych towarów i usług o kwotę 637.014,58zł oraz podatku naliczonego o kwotę 32.104,31zł. Zaznaczył też, że w niniejszej decyzji przyjęto kwotę nadwyżki z poprzedniej deklaracji w wysokości 28.785zł, tj. kwotę określoną w decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2008r., w zakresie podatku od towarów i usług za marzec 2005r.
Decyzja Naczelnika US została utrzymana rozstrzygnięciem Dyrektora IS z [...] września 2008r. nr [...]
Na decyzję organu odwoławczego złożona została skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji organu podatkowego wskazała, że zaskarżona decyzja została wydana:
- z naruszeniem art.281-art.291 ordynacji podatkowej, dotyczącej kontroli podatkowej w zakresie prawidłowości samoobliczenia podatkowego uregulowanego, oraz art.120 do 200 ordynacji podatkowej dotyczącego postępowania podatkowego, jak też art.140 §1 ordynacji podatkowej
- z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. ustawy VAT w szczególności art.87, art.99, art.116 poprzez "określenie fikcji podatkowej za miesiąc kwiecień 2005r. w wysokości "0,00" złotych oraz ustalenie w kwocie 9.326zł dodatkowego zobowiązania podatkowego,
- z naruszeniem Dyrektywy 2006/112/WR Rady Europy z dnia 28.11.2006 roku
w szczególności art.167, art.394, art.395 poprzez naruszenie zasady neutralności VAT, oraz zarzut nieznajomości treści art.22 i art.25 VI Dyrektywy.
- z naruszeniem art.14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4.11.1950 roku oraz art.12, art.34, art.39, art.43 TWE stosując wobec spółki dyskryminację podatkową,
Skarżąca złożyła wniosek o zwrócenie się do TK z pytaniem prawnym: czy art.116 ust.6 ustawy o VAT z dnia 11.03.2004 roku jest zgodny Konstytucją RP.
Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, iż zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazał, że warunki określone w art.86 ust.2 i w art.116 ust.6 ustawy o VAT muszą być spełnione dla wykorzystania prawa do zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku. Dlatego też w przypadku, gdy z dokumentu potwierdzającego dokonanie zapłaty nie wynika data wystawienia faktury VAT RR, a jedynie numer tej faktury należy uznać, iż nabywca nie spełnił wszystkich niezbędnych warunków do skutecznego zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku.
Zdaniem organu podatkowego nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art.87 i art.99 ustawy o VAT. Wobec bowiem stwierdzonych nieprawidłowości Naczelnik US zgodnie z art.99 ust.12 w decyzji dokonał określenia prawidłowej wysokości zwrotu różnicy podatku oraz prawidłowej różnicy podatku o której mowa w art.87 ust.1 ustawy o VAT.
Nadto zdaniem organu art.116 ust.6 ustawy o VAT nie narusza zasady neutralności podatku od towarów i usług, gdyż nie pozbawia podatnika prawa do odliczenia a jedynie określa warunki na jakich może on to prawo zrealizować.
W ocenie organu za bezpodstawny należy również uznać zarzut stawiany
w zakresie naruszenia art.140 §1 ordynacji podatkowej. W zawiadomieniu wydanym stosownie do brzmienia powołanej normy Naczelnik US podał przyczynę opóźnienia biegu postępowania w sprawie jak i wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy. Natomiast fakt doręczenia przedmiotowego zawiadomienia w dniu 28 grudnia 2007r. nie wpływa na naruszenie treści art.140 §1 ordynacji przepisu.
Według Dyrektora IS brak jest też podstaw do przyjęcia, iż naruszono art.394
i art.395 Dyrektywy VAT bowiem nie miały one zastosowania w sprawie. Natomiast zarzut naruszenia art.167 jest niezasadny bowiem określa on moment powstania obowiązku podatkowego, natomiast art.116 ust.6 ustawy o VAT określa jedynie warunki w jakich może podatnik prawo zrealizować.
Również w kwestii naruszenia art.109 ust.5 ust.6 ustawy o VAT organ uznał bezpodstawność argumentacji strony skarżącej. W tej mierze Dyrektor IS podkreślił, że w powołanym przez spółkę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 kwietnia 1998r. sygnatura akt K17/97 orzeczono, iż wprowadzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego ograniczenie zakresowe regulacji art.109 ust.5 i ust.6 ustawy o VAT nie ma zastosowania w stosunku do podatników tej ustawy nie będących osobami fizycznymi. U nich nie występuje bowiem kumulacja obowiązku podatkowego w zakresie podatku ciążącego na podmiocie prowadzącym działalność podlegającą opodatkowaniu oraz odpowiedzialności karnej skarbowej ciążącej na osobach fizycznych zobowiązanych do rzetelnego i terminowego składania deklaracji i rozliczania podatku. Trybunał stwierdził, że w tym zakresie poddany kontroli konstytucyjności przepis jest zgodny z art.2 Konstytucji RP. Dyrektor IS wskazał też, że 30 listopada 2004r. Trybunał Konstytucyjny
w sprawie SK31/04 rozpoznał skargę konstytucyjną osoby prawnej w sprawie zgodności z Konstytucją RP przepisów sanacyjnych poprzedniej ustawy o podatku VAT i stwierdził ich konstytucyjność.
Strona nie wskazała na czym polega dyskryminacja, w zakresie naruszenia art.14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Dyrektor IS wskazał, że powołane przez skarżącą przepisy art.12,art.34, art.39 i art.43 TWE nie odnoszą się do danego stanu faktycznego.
Nadto, organ podatkowy uznał iż brak jest podstaw do uznania, iż naruszono przepisy art.281 do art.291 ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Ponadto zgodnie z art.134 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga może być uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też ewentualnie kwalifikowanych przyczyn określonych w art.145 §1 pkt 2 i 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jak wynika z treści skargi zarzuty skarżącej koncentrują się głównie na błędnym zdaniem organu podatkowego zwiększeniu przez skarżącą podatku naliczonego
o zryczałtowany zwrot podatku na podstawie wystawianych faktur VAT RR, w sytuacji gdy na bankowych dokumentach zapłaty na rzecz rolnika ryczałtowego skarżąca nie wskazała daty wystawienia faktury, wskazując jedynie numer faktury. W pozostałym zakresie Sąd podziela ustalenia organu.
Zgodnie z art.116 ust.6 ustawy o VAT zryczałtowany zwrot podatku zwiększa
u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego, o której mowa w art.86 ust.2, w rozliczeniu za miesiąc, w którym dokonano zapłaty, pod warunkiem że :
1. nabycie produktów rolnych jest związane z dostawą opodatkowaną,
2. zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, nastąpiła na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego nie później niż 14 dnia, licząc od dnia zakupu, z wyjątkiem przypadku, gdy rolnik zawarł umowę
z podmiotem nabywającym produkty rolne określającą dłuższy termin płatności,
3. w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty, o której mowa w pkt2, zostaną podane numer i data wystawienia faktury potwierdzającej nabycie produktów rolnych.
Zdaniem organu podatkowego warunki wymienione w art.116 ust.6 ustawy o VAT winny być spełnione łącznie, aby nabywca produktów rolnych mógł zwiększyć kwotę podatku naliczonego.
W ocenie Sądu organ dokonał błędnej wykładni przepisu art.116 ust.6 ustawy
o VAT, poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej powołanego przepisu. Interpretacji powołanego przepisu nie można ograniczyć wyłącznie do wykładni językowej, gdyż należy również uwzględnić wykładnię celowościową, znaczenie której wzrosło w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Poza sporem jest, że z konstytucyjnego systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego wynika, iż są nimi również przepis prawa wspólnotowego. Jest
to konsekwencją ratyfikowania Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004r. Ponadto jak stanowi przepis art.91 ust.3 ustawy zasadniczej prawo wspólnotowe jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo
w przypadku kolizji z ustawami. Adresatami tego przepisu i wynikającej z niego reguły kolizyjnej , mającej zastosowanie w przypadku poziomej kolizji norm, są wszystkie podmioty mające kompetencję stosowania prawa, a w tym również organy administracji (art. 7 ustawy zasadniczej). Zobowiązane są one do jej uwzględnienia w procesie stosowania prawa. Jego celem jest ustalenie wobec adresata rozstrzygnięcia, konsekwencji prawnych faktów na podstawie adekwatnych przepisów obowiązującego prawa. W związku z powyższym, organy administracji publicznej są zobowiązane
z urzędu rozważyć tzw. kwestie "wspólnotowe", w tym ocenić, czy przepis prawa wspólnotowego jest przepisem bezpośrednio skutecznym, czy przepis prawa krajowego jest z nim zgodny i w konsekwencji stwierdzenia kolizji między nimi – zgodnie z zasadą bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego i jego pierwszeństwa przed prawem krajowym – rozstrzygnąć ją zgodnie z regułą kolizyjną. Wyrazić się to powinno,
w odmowie zastosowania przepisu krajowego i wskazania, jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy, konkretnego i adekwatnego, bezpośrednio skutecznego przepisu prawa wspólnotowego. Podkreślić przy tym należy, iż jakiekolwiek niejasności, wątpliwości, co do treści przepisu prawa stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym , nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony. Konsekwencją obowiązywania powyższej reguły jest prawny nakaz dokonywania wykładni przepisów prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym. Jej stosowanie zmierza bowiem do efektu uzupełniającego w stosunku do bezpośredniej skuteczności norm prawa wspólnotowego. Adresatem tego obowiązku są podmioty stosujące prawo. Nakaz jego realizacji zaś potwierdzony wielokrotnie
w orzecznictwie ETS ( np. 14/84 S.v. Colon i E.Kamann; C-106/89 Marleasing S.A.; 80/86 Kolpinghuis Nijmegen B.V.), wynika to wprost z art. 10 Traktatu, który
jako ratyfikowana umowa międzynarodowa, w rozumieniu przepisu art.87 ust.1 Konstytucji RP stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego. Prowadzi to do wniosku o obowiązku dokonywania tzw. wykładni proumownej, co znajduje swoje odzwierciedlenie także w przepisie art.9 Konstytucji RP. Znaczenie i doniosłość metody wykładni prowspólnotowej, podkreślał również w swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny (np. wyrok z dnia 11 maja 2005r. w sprawie K 18/04).
Celem przepisu art.116 ustawy o podatku od towarów i usług jest zwolnienie sprzedawców produktów rolnych z obowiązków administracyjnych związanych
z rozliczaniem podatku z jednoczesnym przeniesieniem tych obowiązków na nabywcę produktów rolnych.
Przyjęte rozwiązanie zapewnienia realizację uprawnienia nabywcy produktów od rolnika ryczałtowego, do odzyskania naliczonego rolnikowi podatku. Jednakże celem tej instytucji nie jest stworzenie barier, które uniemożliwią odzyskania naliczonego podatku, a jedynie weryfikacja płatności zryczałtowanego zwrotu podatku.
Regulacja art.116 ust.6 pkt 3 ustawy o VAT realizuje postulat określony w art.26 ust.7 VI Dyrektywy VAT, stanowiący że "państwa członkowskie wprowadzą wszelkie niezbędne przepisy w celu prawidłowej weryfikacji płatności zryczałtowanego zwrotu podatku rolnikom ryczałtowym".
Celem tej regulacji było powiązanie zapłaty dokonanej przez podatnika VAT na rachunek rolnika ryczałtowego z konkretną transakcją zakupu produktów rolnych.
Bankowy dowód zapłaty (polecenie przelewu) bowiem, o którym mowa w przepisie art.116 ust.6 pkt2 ustawy o podatku od towarów i usług wskazuje na jej tytuł, identyfikując w szczegółowy sposób dokonywaną płatność, w szczególności poprzez wskazanie właśnie numeru faktury. Tym samym też, w niezbędnym i wystarczającym zakresie gwarantuje realizację celu, o którym stanowi przepis art.26 ust.7 VI Dyrektywy, tj. prawidłową weryfikację przez organy podatkowe płatności zryczałtowanego zwrotu podatku.
Nadto w ocenie Sądu, brak wskazania daty faktury na dokumencie zapłaty uznać należy za brak nieistotny z punktu widzenia realizacji uprawnienia, o którym mowa
w przepisie art.116 ust.6 ustawy o podatku od towarów i usług. Dokument zapłaty powielać ma część danych dokumentu źródłowego, którym jest faktura. Wada faktury polegająca na braku wskazania daty jej wystawienia nie pozbawia podatnika prawa do odliczenia, to tym bardziej realizacji tego prawa nie może podważać nie wskazanie
w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty daty wystawienia faktury. Oczywiście odnosi się to do sytuacji w których niewątpliwie istnieje możliwość powiązania faktury
z bankowym dokumentem zapłaty, tzn. że brak daty faktury nie uniemożliwia weryfikacji płatności zryczałtowanego zwrotu podatku.
Powyższe oznacza, że nie w każdym przypadku brak na przelewie bankowym daty wystawienia faktury uniemożliwia skorzystanie przez nabywcę produktów rolnych
uprawnienia zwiększenia podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku.
Z akt sprawy wynika, iż organ podatkowy szczegółowo zestawił wszystkie faktury VAT RR wystawione na rzecz rolników ryczałtowych oraz przyporządkował dowody zapłat do poszczególnych faktur VAT RR. Z tego też względu w niniejszej sprawie należy uznać, że skoro nie budzi wątpliwości organu, których faktur określone płatności dotyczyły, to brak spełnienia wymogu wykazania w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty podania daty wystawienia faktury potwierdzającej nabycie produktów rolnych, należy uznać za nadmierny formalizm.
Wskazana wykładnia przepisu art.116 ust.6 ustawy o VAT jest zgodna z prawem wspólnotowym, w zakresie w którym wynika z niego zasada neutralności podatku od towarów i usług stanowiąca istotę postanowień VI Dyrektywy. W ten sposób zagwarantowana jest zasada neutralności podatku od towarów i usług dla podatników
i realizacja prawa do odliczenia podatku naliczonego. Ponadto jest również zgodna
z jedną z głównych zasad prawa wspólnotowego (nie tylko odnoszącą się do podatku od towarów i usług) z zasadą proporcjonalności (współmierności).
W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazywano, że wszelkie odstępstwa od zasady neutralności tego podatku muszą mieć swoje źródło przede wszystkim w Dyrektywie, a jakiekolwiek ograniczenie prawa do odliczeń ma wpływ na poziom obciążeń podatkowych i musi być stosowane w podobny sposób we wszystkich Państwach Członkowskich, co prowadzi do wniosku, że odstępstwa od zasady ogólnej dopuszczalne są wyłącznie pod warunkiem, iż przewidują je wprost przepisy Dyrektywy.
Przytoczyć w tej mierze należy orzeczenie ETS z 14 lipca 1988r. w połączonych sprawach 123 i 330/87, z którego wynika, iż wymóg uwzględnienia na fakturze danych, jako warunek wykonania prawa do odliczenia, musi być ograniczony do tego, co jest konieczne dla zapewnienia prawidłowego poboru podatku od wartości dodanej, oraz umożliwienia nadzoru ze strony organów skarbowych, a dane te z powodu ich ilości lub technicznego charakteru nie mogą skutkować tym, że wykonanie prawa do odliczenia będzie praktycznie niemożliwe lub nadmiernie utrudnione.
Państwa Członkowskie mogą uzależnić prawo do odliczenia od posiadania faktury, która musi zawierać określone dane, konieczne dla zapewnienia poboru podatku od wartości dodanej i umożliwienia nadzoru ze strony organów skarbowych. Jednak dane te nie mogą, z powodu ich ilości lub technicznego charakteru, sprawiać, by wykonywanie prawa do odliczenia było praktycznie niemożliwe lub nadmiernie utrudnione" / wyrok w sprawie 123 Lea Orion J. Martini, Ł. Karpiesiuk, VAT w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Warszawa 2005). Powyższy pogląd odnieść również należy do innych dokumentów stanowiących podstawę do odliczenia podatku naliczonego jakim jest bankowy dowód zapłaty. Wymieniony dokument jest związany z dokumentem źródłowym jakim jest faktura.
Z kolei zasada proporcjonalności polega na tym, że nie powinno stosować się środków, które naruszają interesy ekonomiczne jednostki w sposób nieproporcjonalny do uzasadnionego celu jaki ma być osiągnięty. Jeśli więc zostanie ustalone, że ciężary nałożone na jednostkę są nieproporcjonalne do zamierzonego celu, to takie środki winny zostać anulowane. Z zasady proporcjonalności wynika, że państwa członkowskie podejmują środki, służące skutecznemu osiągnięciu celów określonych w przepisach krajowych, muszą upewnić się, czy nie stoją one na przeszkodzie realizacji
celów i zasad określonych w prawie wspólnotowym. Takie stanowisko zajął Trybunał
w orzeczeniu z dnia 18 grudnia 1997r. w sprawach połączonych Garage Molenheide BVBA, Peter Schepens, Buremu Rik Decan-Business Research & Development
NV i Anders BVBA v Królestwo Belgii. W orzeczeniu tym podkreślił, że zasada proporcjonalności znajduje zastosowanie do środków krajowych, które są przyjmowane przez państwa członkowskie w wykonaniu ich uprawnień dotyczących podatku VAT. Uzasadnieniem dla tej opinii jest to, że gdyby te środki przekraczały ramy tego co konieczne dla osiągnięcia ich celu osłabiłyby zasady wspólnego systemu podatku VAT, a w szczególności zasady rządzące odliczeniami, które stanowią istotny element tego systemu. W tym kontekście należy stwierdzić, że organy krajowe stosujące prawo wspólnotowe muszą je interpretować w taki sposób, który będzie jak najmniej uciążliwy dla jednostek. Do oceny czy zachowana jest zasada proporcjonalności niezbędne
jest zbadanie: celu danego środka, środki zastosowane do jego realizacji oraz
relacje zachodzące pomiędzy przewidywanymi korzyściami i kosztami. Tym samym, umieszczenie numeru faktury na przelewie bankowym – w okolicznościach niniejszej sprawy – było wystarczającym do realizacji celu jaki został nałożony przez art.26 ust.7 VI Dyrektywy tj. weryfikacji płatności zryczałtowanego zwrotu podatku rolnikom ryczałtowym. Jak już wcześniej wskazano celem tej regulacji było powiązanie zapłaty dokonanej przez podatnika VAT na rachunek rolnika ryczałtowego z konkretną transakcją zakupu produktów rolnych. Skoro dane na przelewie były wystarczające
do tej weryfikacji, wymóg umieszczenia dodatkowych informacji uznać należy za nadmierny formalizm, który w konsekwencji nie może prowadzić do pozbawienia nabywcy produktów rolnych prawa do odliczenia podatku naliczonego w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe rozważania organ dokonał błędnej wykładni przepisu art.116 ust.6 ustawy o VAT, co w konsekwencji spowodowało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego.
Zwrócić również należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia
22 maja 2007 roku wydanym w sprawie SK 36/06 oceniał zgodności art. 33b ust.4 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 26 marca 2002 roku, w zakresie w jakim określa zasady zwiększania u nabywcy produktów rolnych kwoty podatku naliczonego, z art.64 ust.1 i 3 w związku z art.21 ust.1, art.31 ust.3 oraz art.2 Konstytucji RP oraz przepisu art.33b ust.4 pkt3 ustawy
o podatku o towarów i usług oraz podatku akcyzowym, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 26 marca 2002 roku, z art.32 ust.1 w związku z art.2 Konstytucji RP.
Trybunał orzekł, że przepis art.33b ust.4 pkt3 ustawy o podatku od towarów
i usług i podatku akcyzowym w zakresie, w jakim pozbawia podatnika dokonującego przedpłaty rolnikowi ryczałtowemu za nabywane produkty rolne przed wystawieniem faktury VAT RR uprawnień przewidzianych w tym przepisie, jest niegodny z art.64 ust.1 i 3 w związku z art.21 ust.1, art.31 ust.3, art.32 ust.1 Konstytucji RP.
Zaznaczyć wypada, że przepis art.33b ust.4 pkt3 ustawy o podatku od towarów
i usług oraz podatku akcyzowym z 8 stycznia 1993 roku jest analogiczny z przepisem art.116 ust.6 pkt3 obowiązującej ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 roku.
Zauważyć należy że w uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił,
iż "Stwierdzenie niekonstytucyjności normy prawnej zawartej w art.33b ust.4 pkt3 ustawy o VAT nie pozostaje jednak bez znaczenia dla stosowania normy tożsamej zamieszczonej w art.116 ust.6 pkt3 ustawy z 11 marca 2004 roku. Wyrok obala bowiem domniemanie konstytucyjności tej normy i choć nie deroguje obecnie obowiązującego przepisu, w którym jest ona zamieszczona, to jednak wymusza nowy sposób interpretowania jego treści."
Tak więc zgodnie z powyższym przy rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie należy również uwzględnić argumentację i motywy zawarte w uzasadnieniu przywołanego wyroku TK.
Trybunał Konstytucyjny w powyższym wyroku obalił domniemanie zgodności z Konstytucją RP, przepisu art.116 ust.6 pkt3 ustawy o podatku od towarów i usług,
w zakresie w jakim pozbawia on podatnika dokonującego przedpłaty rolnikowi ryczałtowemu za nabywane produkty rolne przed wystawieniem faktury VAT RR uprawnień do odliczenia podatku naliczonego, kwestionując go jako niezgodny z zasadą demokratycznego państwa prawnego, zasadą ochrony własności i zasadą proporcjonalności oraz zasadą równości wobec prawa, zawierający warunek podania
w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty numeru i daty wystawienia faktury.
Jak podkreślono, ustawodawca przekroczył w powyższym wypadku konieczny
i racjonalny pułap wymagań formalnych stawianych podatnikowi, który pragnie skorzystać z obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Ingerencja bowiem w sferę praw i wolności określona w art.31 ust.3 Konstytucji RP winna być rozumiana jako wymóg stosowania takich środków prawnych, które będą skuteczne, a więc rzeczywiście będą służyły realizacji zamierzonych przez prawodawcę celów, jak również niezbędne, w tym sensie, że chronić będą określone wartości
w sposób bądź w stopniu, który nie mógłby być osiągnięty przy zastosowaniu innych środków, jak również korzystanie ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa lub wolności ulegną ograniczeniu.
Ingerencja w sferę statusu jednostki musi więc pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie.
Powyższa ocena prawna dokonana przez Trybunał Konstytucyjny ma bezpośredni wpływ również na ocenę sytuacji prawnej podatnika działającego w warunkach opisanych przepisem art.116 ust.6 ustawy VAT, a więc takiego który nabywając produkty rolne wystawia fakturę VAT i dokonuje zapłaty całej kwoty nie później niż czternastego dnia licząc od dnia zakupu, bowiem wskazane kategorie podatników są to podmioty podobne.
W tej mierze Sąd podziela poglądy wyrażone w wyroku NSA z dnia 7 kwietnia 2009 roku I FSK 281/08 i wyroku WSA w Lublinie z dnia 16 listopadzie 2007 roku
ISA/Lu 532/07.
Jak wskazano w tychże wyrokach, w obydwu wypadkach dokonuje on zapłaty za dostarczone przez rolnika ryczałtowego produkty rolne we wskazanym terminie płatności. Brak jest podstaw, aby różnicować ich sytuację prawną. Sprzeciwiałoby się to bowiem konstytucyjnej zasadzie równości. Podważając bowiem, obowiązek podawania przez podatnika dokonującego przedpłaty w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty numeru i daty wystawienia faktury, z tych samym względów zakwestionować go należy również w stosunku do podatnika, który nabywając produkty rolne wystawia fakturę VAT i dokonuje zapłaty we wskazanym terminie. Brak jest więc jakichkolwiek podstaw, aby sytuację wskazanych podmiotów można było w procesie stosowania prawa różnicować.
Wobec zakwestionowania domniemania konstytucyjności przepisu art.116 ust.6 ustawy VAT, w zakresie odnoszącym się do warunków od spełnienia których, uzależniona jest realizacja uprawnienia podatnika do odliczenia podatku naliczonego, treść jego ulega
w związku z powyższym do jej zawężenia do przesłanek określonych w pkt1 i 2, jako wystarczających, niezbędnych i proporcjonalnych do wykonywania tych uprawnień.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy podatkowe, w ustalonym stanie faktycznym winny uwzględnić wskazaną wykładnię przepisu art.116 ust.6 ustawy VAT.
Dodać należy, iż zarzut naruszenia art.167, art.394, art.395 IV Dyrektywy VAT okazał się bezprzedmiotowy, bowiem przepisy powyższe nie mają zastosowania w sprawie, odnoszą się one do innego przedmiotu.
Bezprzedmiotowe okazały się również zarzuty naruszenia art.12, art.34, art.39, art.43 TWE bowiem nie dotyczą one przedmiotu postępowania.
Nadto wobec zapadłego rozstrzygnięcia bezprzedmiotowym stał się wniosek
o skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego czy art.116 ust.6 jest zgodny
z odpowiednimi przepisami Konstytucji RP.
Jako chybiony należy również uznać zarzut dotyczący naruszenia art.109 ust.5
i ust.6 ustawy o VAT, a przedstawione w odpowiedzi na skargę stanowisko organu sąd uznaje za prawidłowe.
Podobnie rzecz się ma z zarzutem naruszenia art.140 §1 ordynacji podatkowej.
Nie ma podstaw również do uznania aby postępowanie organów podatkowych wyczerpywało przesłanki określone w art.14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka
i podstawowych Wolności bowiem skarżąca musi wypełnić warunki określone w art.116 ust.6 ustawy o VAT tak samo jak każdy inny podmiot, a więc brak jest podstaw do osądu, iż którykolwiek z podmiotów jest preferencyjne traktowany w porównaniu ze skarżącą.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie przepisu art.145 §1 pkt1 lit.a, art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania nie orzeczono wobec braku wniosku w tym zakresie.
|Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |
|Alina Rzepecka |Dariusz Skupień |Barbara Rennert |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło