II SA/Łd 815/09

Dnia 3 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na podstawie art. 58 § 1 i § 2, art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił J. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na podstawie akt sprawy ustalono, iż J. S. w piśmie z dnia 14 maja 2008 r. wniosła o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. przyznał płatności na 2008 rok w formie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. Przedmiotową decyzję strona odebrała w dniu [...] r. W dniu [...] r. J. S. złożyła odwołanie, w którym zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Wskazując, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem decyzji wyjaśniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji I instancji. W uzasadnieniu Dyrektor Agencji przywołując teść art. 58 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego podkreślił, że wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu muszą zostać spełnione łącznie co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Wskazał, iż owszem odwołująca dopełniła czynności, której uchybiła, jednocześnie jednak nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślił, iż samo złożenie wniosku nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia terminu, konieczne jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu. Zauważył także, iż strona nie podała przyczyny uchybienia terminu, ani nie określiła terminu ustania przeszkody i nie jest możliwe ustalenie, czy zachowany został 7-dniowy termin na złożenie podania o przywrócenie terminu liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. S. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Uzasadniając oświadczyła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W okresie, w którym należało złożyć odwołanie była bowiem chora i nie mogła go sporządzić. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do argumentacji skargi podniósł, iż wnosząc o przywrócenie terminu strona nie wskazała na przeszkodę jaką była choroba pomimo, że to na stronie ciąży obowiązek jej podania. Tym samym, nie dochowała należytej staranności w dbaniu o swoje interesy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jest zatem uprawniony do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, iż organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie, obligowało do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając zasadność podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż strona nie spełniła łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 58 k.p.a. Jednakże dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia pod kątem prawidłowości zastosowania przez organ tego przepisu, stwierdzić należy, że Dyrektor ARiMR nie poddał wszechstronnej analizie i ocenie złożonego przez stronę wniosku. Stosownie do przywoływanego art. 58 k.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: - strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; - uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy; - wniosek o przywrócenie złoży w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; - jednocześnie z wnioskiem dopełni czynności, której uchybiła tj. czynności, dla której zakreślony był termin. Niewątpliwie spełniona została pierwsza z przesłanek, gdyż bezsprzecznie wniosek o przywrócenie terminu pochodzi od strony. Jednocześnie, jak prawidłowo podnosi organ, skarżąca dopełniła czynności, której uchybiła. W piśmie z dnia 23 lipca 2009 r. skarżąca sformułowała odwołanie i zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Taki sposób sformułowania pisma jest dopuszczalny, ponieważ żaden przepis ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie zakazuje złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania bezpośrednio w treści dowołania, w jednym piśmie (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 470/07, publ. System Informacji Prawnej LEX, Lex Nr 339707). Kolejną przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest złożenie przedmiotowego wniosku w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. W niniejszej sprawie organ nie ustalił, czy strona zachowała nieprzywracalny 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, wskazał jedynie, iż skarżąca nie określiła terminu ustania przeszkody, w konsekwencji nie jest możliwe ustalenie, czy zachowany został powyższy termin. W tym zakresie organ administracji obowiązany był wezwać stronę do złożenia odpowiednich wyjaśnień, gdyż niewątpliwie dopiero po ich analizie uprawnione będzie twierdzenie o zachowaniu tego terminu lub nie. Do czasu, gdy organ nie zbierze materiału w oparciu, o który jednoznacznie oceni zachowanie tego terminu nieuprawnione jest twierdzenie, iż nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących przywrócenie terminu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 182/08, niepubl., dostępny Lex nr 509589). Ostatnią z przesłanek, która musi obligatoryjnie zaistnieć jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Konieczne jest zatem wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli strony i uniemożliwiło dopełnienie czynności procesowej. Zgodzić należy się z organem administracji, iż uprawdopodobnienie braku winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Natomiast obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest bowiem jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej. Niemniej jednak nie sposób podzielić stanowiska organu, iż działanie skarżącej nie charakteryzowało się należytą staranności w dbaniu o swoje interesy, ponieważ we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca nie przywołała żadnych okoliczności uprawdopodobniających brak jej winy w uchybieniu terminu. Brak takiego uzasadnienia wniosku nie zwalniał organu od dążenia do wyjaśnienia z urzędu podstaw uchybienia. Owszem przepis art. 58, ani art. 59 k.p.a. nie przewiduje niedopuszczalności wniosku z uwagi na brak jego uzasadnienia, ale wymóg taki wynika z ogólnych wymogów określonych dla pism procesowych składanych w toku postępowania (art. 63 § 2 k.p.a.). Wystarczy zatem aby wniosek zawierał żądanie przywrócenia terminu, a w taki właśnie sposób sformułowany był wniosek skarżącej. W konsekwencji organ obowiązany był, czego nie uczynił w niniejszej sprawie, zwrócić się do strony o złożenie dodatkowych wyjaśnień co do okoliczności i powodów uchybienia terminu. Przewidziana w art. 58 § 1 k.p.a. instytucja uprawdopodobnienia przez stronę, nie zwalnia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem jest, z uwagi na słuszny interes obywateli, dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Konieczne jest podjęcie przez organ wszelkich działań, których efektem będzie ustalenie okoliczności, na skutek których nastąpiło uchybienie terminu, a następnie potwierdzenie wiarygodności podnoszonych przez stronę okoliczności. Obowiązek taki wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto w myśl art. 9 k.p.a. organy zobligowane są czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1270/07, niepubl., dostępny Lex nr 420113; wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 627/08, niepubl., dostępny w Lex nr 478281). Wychodząc z powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza zarówno przepis art. 58 k.p.a., jak i art. 7, art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w pierwszej kolejności organ powinien, mając na uwadze powyższe, wezwać stronę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, a następnie przejść do oceny wiarygodności wskazywanych przez stronę okoliczności. Pamiętając, iż również na tym etapie postępowania, wobec niepełnych wyjaśnień strony, istnieje prawny obowiązek wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, chociażby poprzez wezwanie strony do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji medycznej. Dopiero wówczas będzie możliwe przeprowadzenie rzetelnej oceny jego zasadności. A w sytuacji nie wywiązania się przez stronę z nałożonego obowiązku, uzasadnione będzie pozostawienie wniosku bez rozpoznania, na podstawie art. 64 § 2 kpa, nie zaś odmowa przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ar