II OSK 855/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ sędzia del. NSA Teresa Rutkowska Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1595/09 w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że kontrolując miejsce i sposób przechowywania broni w miejscu zamieszkania Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy ustalił, że skarżący posiada tylko jeden egzemplarz broni (pistolet marki Berenta, nr [...]) oraz, że nie posiada zarejestrowanej w dniu [...] maja 1990 r. broni palnej gazowej nr [...]. Ponadto organ ustalił, że Sąd Rejonowy w Tucholi wyrokiem z dnia 16 stycznia 2002 r., sygn. akt. [...] uznał skarżącego winnym tego, że pomówił prokuratora w ten sposób, że twierdził, iż ten żądał od niego korzyści majątkowej w kwocie 10.000 zł za uchylenie tymczasowego aresztowania wobec jego zięcia, tj. za czyn z art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie). Organ ustalił też, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt [...] skarżący został uznany winnym tego, że spowodował kolizję drogową kierując ciągnikiem, tj. winnego wykroczenia z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń oraz wykroczenia z art. 94 § 2 kw w zw. z art. 9 § 1 kw – brak posiadania stosownych dokumentów do prowadzenia pojazdu. Decyzją z dnia [ kwietnia 2009 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną bojową. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Komendant Główny Policji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Jako podstawę prawna organ odwoławczy wskazał art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525) uznając, że skarżący należy do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, tj. do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ocenie organu, okoliczności faktyczne sprawy pozwalały na przyjęcie, że w stosunku do strony zachodzi uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Do przesłanek nakazujących cofnąć pozwolenie na broń, należy zaliczyć m.in. przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W motywach uzasadnienia stwierdzono też, że organy Policji ustalając tę okoliczność wzięły pod uwagę stopień szkodliwości tego przestępstwa, zagrożenie dla życia i zdrowia nie tylko sprawcy, ale także innych uczestników ruchu drogowego, umyślność czynu - sprawca świadomie godził się na popełnienie przestępstwa, a także ewentualne jego skutki, np. śmierć lub kalectwo ludzi lub uszkodzenie mienia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił też, że nie był zobowiązany przepisami ustawy do udowodnienia, że faktycznie posiadacz pozwolenia na broń posłuży się lub użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wystarczające jest samo domniemanie takiego zachowania, którego podstawą może być fakt skazania lub podejrzenia (oskarżenia) o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych, a zatem wykluczającego możliwość posiadania broni nawet w przypadku, gdy inne zebrane w sprawie dowody korzystnie o takiej osobie świadczą. Organ stwierdził również, że skarżący stworzył zagrożenie dla ogólnie pojętego bezpieczeństwa w komunikacji, bowiem w wyniku zaistniałego zdarzenia powstała szkoda na mieniu. Skargę na powyższą decyzje wniósł skarżący. Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że zachowanie skarżącego naruszającego porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. W ocenie Sądu I instancji, Komendant Główny Policji wykazał związek między popełnionymi przez skarżącego czynami a obawą, że posiadacz pozwolenia na broń użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Bezspornym w sprawie jest, że skarżący został dwukrotnie skazany prawomocnym wyrokiem. W pełni podzielić należało ocenę organu, iż skarżący swoim zachowaniem stworzył realne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Tego rodzaju zachowanie (kolizje drogowe) często wywołują tragiczne skutki (w postaci śmierci i kalectwa ludzi) oraz szkody majątkowe. W przedmiotowej sprawie doszło do uszkodzenia mienia innych uczestników ruchu drogowego. Skazanie skarżącego za przestępstwo pomówienia prokuratora również świadczy o cechach charakteru skarżącego, jego stosunku do obowiązującego prawa. Dodatkowo brak kontroli nad posiadaną przez skarżącego bronią gazową (jej zagubienie), brak ustaleń co się z nią stało po śmierci rusznikarza, świadczą zdaniem Sądu I instancji, o braku odpowiedzialności. Sąd I instancji podkreślił, że broń nie może stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, a zagrożenie takie niewątpliwie występuje w przypadku posługiwania się nią przez osobę, która nie ma nad nią kontroli. Taki stosunek do powierzonej osobom trzecim broni, stanowi swoiste przyzwolenie aby dysponowały nią osoby do tego nieupoważnione. Prowadzenie przez skarżącego ciągnika z doczepionym do niego nieprzystosowanym urządzeniem (broną) bez dokumentów uprawniających do jego prowadzenia i dopuszczenia do ruchu, również świadczy o stosunku skarżącego do obowiązującego prawa. Zdaniem Sądu I instancji, przytoczone okoliczności rodzą uzasadnioną obawę, że skarżący może skorzystać z posiadanej broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Skarżący popełnił czyn wymierzony wprawdzie przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, ale przedmiotem ochrony tej normy prawnej jest także życie i zdrowie innych uczestników ruchu drogowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według załączonego spisu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jak również podstawę kasacyjną stanowią przepisy art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Analiza treści powyższych przepisów ustawy o broni i amunicji, była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie sygn. akt II OPS 4/09 (opubl. ONSAiWSA 2010/1/5). Stanowisko wyrażone we wskazanej wyżej uchwale skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. W świetle zaprezentowanych w tej uchwale wywodów należy stwierdzić, że użycie kwantyfikatora "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi, więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się, zatem osobom wymienionym po kwantyfikatorze "w szczególności", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa, ale co do których, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Możliwe jest także cofnięcie pozwolenia na broń także innej osobie oskarżonej lub obwinionej, bądź też skazanej za przestępstwo lub wykroczenie innego rodzaju, niż określone w powyższym przepisie. W takim jednak przypadku sam fakt skazania, bądź też toczące się postępowanie o popełnienie przestępstwa czy wykroczenia nie stanowi samodzielnej przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń. Konieczne jest stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Taką ocenę może uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (np. uprzednia karalność, nadużywanie alkoholu, stosowanie przemocy, popełnienie czynów nagannych), jak również cechy osobowe sprawcy (np. konfliktowość, brak opanowania, porywczość). W takiej sytuacji niezbędnym warunkiem cofnięcia pozwolenia na broń jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy popełnieniem przez skarżącego danego przestępstwa, a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego ( por. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1615/09). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji w niniejszej sprawie dokonały takiej analizy, nie naruszając jednocześnie powołanych na wstępie przepisów ustawy o broni i amunicji. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że Sąd Rejonowy w Tucholi wyrokiem z dnia 16 stycznia 2002 r., sygn. akt. [...] uznał skarżącego winnym tego, że pomówił prokuratora w ten sposób, że twierdził, iż ten żądał od niego korzyści majątkowej w kwocie 10.000 zł za uchylenie tymczasowego aresztowania wobec jego zięcia, tj. za czyn z art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie). Ponadto, wyrokiem Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt [...] skarżący został uznany winnym tego, że spowodował kolizję drogową kierując ciągnikiem, tj. winnym wykroczenia z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń oraz wykroczenia z art. 94 § 2 kw w zw. z art. 9 § 1 kw – brak posiadania stosownych dokumentów do prowadzenia pojazdu. Nie może ulegać wątpliwości, że osoba, która prowadzi pojazd mechaniczny świadoma, że nie posiada stosownych uprawnień, jak również osoba, która pomawia funkcjonariusza publicznego, jest osobą wykazującą lekceważący stosunek do prawa. W takim przypadku nawet jednorazowe, nieodpowiedzialne zachowanie osoby posiadającej pozwolenie na broń rodzić może uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ponadto skarżący posiadał zarejestrowane dwie sztuki broni palnej – gazową i bojową, jednak broń gazową zagubił. Stanowiło to podstawę do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną gazową w równolegle toczącym się postępowaniu zakończonym decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r., Nr [...]. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że pozwolenie na broń jest uprawnieniem reglamentowanym i może zostać wydane jedynie na rzecz osoby, które spełnia konkretne, bardzo rygorystyczne kryteria. Jest więc uprawnieniem, z którym wiążą się określone obowiązki. Jednym z nich jest obowiązek wynikający z art. 25 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym posiadacz broni w przypadku jej utraty jest zobowiązany niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin od chwili stwierdzenia utraty broni, zawiadomić o tym Policję albo Żandarmerii Wojskową. Bez znaczenia jest przy tym w jakich okolicznościach do zagubienia broni gazowej doszło, a brak zgłoszenia tego faktu właściwemu organowi policji, przez tak długi czas (15 lat), jak to miało miejsce w przypadku skarżącego, niewątpliwie świadczy o nieodpowiedzialnym traktowaniu przyznanego stronie uprawnienia. Wobec jednoznacznego stwierdzenia, że do utraty broni gazowej doszło, okoliczność ta miała znaczenie również przy dokonywaniu ogólnej oceny skarżącego jako osoby posiadającej broń palną bojową i potwierdzała, że jest on osobą, która broń traktuje w sposób nieodpowiedzialny, a więc co do której zachodzi uzasadniona obawa użycia posiadanej broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Odnosząc się do podnoszonej w skardze kasacyjnej okoliczności zatarcia skazania w odniesieniu do przestępstwa stwierdzonego wyrokiem z dnia 16 stycznia 2002 r. wyjaśnić należy, że powołanie się na ten wyrok zarówno przez organy administracji jak i Sąd I instancji miało charakter informacyjny w zakresie postawy, cech charakteru i sposobu dotychczasowego postępowania skarżącego. Możliwość takiego skorzystania z wyroku skazującego, który uległ zatarciu, była przedmiotem orzeczeń zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego, w których jednakowo przyjmuje się, że zgodnie z dyspozycją art. 75 § 1 k.p.a., organ administracyjny może w granicach prawa przeprowadzić wszelkie dowody (np. z przesłuchania świadków) co do zdarzeń, które w innym postępowaniu zostały zakwalifikowane jako przestępstwa, mimo że później skazanie zostało zatarte (vide: wyroki NSA z dnia: 12 maja 1999 r., Lex 45099 oraz 22 października 1981 r., ONSA 1981/2/103, wyrok SN z dnia 27 listopada 1984 r., OSNC 1985/8/105). Z tych też przyczyn nieuzasadnionym okazał się zarzut błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlegała oddaleniu. ----------------------- 5 6