I OSK 865/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-11-25
Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Irena Kamińska, Jacek Hyla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, wydana w związku z rozformowaniem jednostki, może zostać uznana za nieważną z powodu rzekomego braku wykazania przez organ wojskowy braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, zwłaszcza gdy żołnierz podjął własne starania o zatrudnienie w innej jednostce wojskowej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdził, że rozformowanie jednostki wojskowej podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji skutkowało brakiem możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko w strukturach podległych temu ministrowi. Właściwość Ministra Obrony Narodowej do wyznaczania żołnierzy na stanowiska w Siłach Zbrojnych oznaczała, że działania żołnierza zmierzające do zatrudnienia w jednostce podległej MON nie były istotne dla oceny legalności decyzji organu MSWiA.Stan faktyczny
A. G. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, argumentując, że organ nie wykazał braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, mimo rozformowania jego jednostki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. G. od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Irena Kamińska del. NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1086/09 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. II SA/Wa 1086/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Z uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika, że Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych – Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydanej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), mocą której wypowiedziany został z dniem [...] września 2001r. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej st. sierżantowi A. G.
W uzasadnieniu decyzji podano, że nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uzasadniających stwierdzenie nieważności powołanej decyzji. [...] Brygada Łączności NJW – MSWiA z dniem [...] czerwca 2001r. uległa rozformowaniu, co spowodowało likwidację stanowiska służbowego zajmowanego przez A. G. Brak było możliwości zaproponowania mu innego stanowiska służbowego stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz jego kwalifikacji. Tym samym zostały spełnione przesłanki wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zawarte w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. G. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2009r. Twierdził, że decyzja Dowódcy [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych – MSWiA, o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, została wydana z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy. Zarzucił, że o ile spełniona została pierwsza z przesłanek wymieniona w tym przepisie uzasadniającej wypowiedzenie mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, bowiem jednostka ta uległa rozformowaniu, o tyle nie wykazano, aby spełniona została druga z wymienionych w tym przepisie przesłanek, a mianowicie organ nie wykazał, aby rzeczywiście brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, w innych jednostkach wojskowych. Powołał się przy tym, że na własną rękę podjął starania i w ich wyniku uzyskał zgodę Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] Bazy Lotniczej w K., na przeniesienie do tej jednostki na stanowisko dowódcy drużyny – [...]. Jedynie wskutek zaniechania podjęcia jakichkolwiek działań przez Dowódcę [...] Brygady Łączności NJW- MSWiA, nie został przeniesiony do Jednostki Wojskowej [...] – Bazy Lotniczej w K. Zarzucił ponadto rażące naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 77 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W literaturze i orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, wskazujący na oczywistość naruszenia prawa jako przesłankę wstępną uznania decyzji za rażąco naruszającą prawo, ale nie ograniczające się do tego. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu który został naruszony oraz skutki, które wywołuje decyzja.
Nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko "rażące naruszenie prawa" może skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do uznania, że decyzja Dowódcy [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych – MSWiA z dnia [...] grudnia 200 r. nr [...], o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, została wydana z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej.
Bezspornym jest w sprawie fakt rozformowania jednostki, w której A. G. pełnił służbę. Poza sporem pozostaje również, że Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, zostały rozwiązane (zlikwidowane). Pomimo więc braku w aktach sprawy dokumentów potwierdzających w istocie fakt poszukiwania dla A. G. innego stanowiska służbowego, za wiarygodne należy uznać wyjaśnienie organu, iż nie miał on możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe.
Wszystkie bowiem stanowiska służbowe żołnierzy zawodowych w byłych Nadwiślańskich Jednostkach Wojskowych MSWiA, zostały przekształcone w stanowiska przeznaczone dla członków korpusu służby cywilnej. Nie mógł też organ wyznaczyć skarżącego na stanowisko w resorcie Obrony Narodowej, gdyż w takiej sprawie właściwy jest wyłącznie organ wojskowy, w stosunku do żołnierza wchodzącego w skład Sił Zbrojnych. Nietrafny jest także zarzut skarżącego, że ówczesny Dowódca [...] Brygady Łączności NJW – MSWiA zaniechał przeniesienia go do Jednostki Wojskowej [...] – [...] Bazy Lotniczej w K. gdzie było wolne stanowisko służbowe dowódcy drużyny – [...], gdyż powołanie skarżącego do służby kontraktowej w jednostce wojskowej podległej Ministrowi Obrony Narodowej, należało do kompetencji tego Ministra, a nie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Sąd uznał także za bezzasadny zarzut naruszenia – powołanych w skardze przepisów procedury administracyjnej, bowiem organ wydając zaskarżone decyzje, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia spraw, miał na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego, oraz zapewnił mu czynny udział w każdym stadium postępowania.
Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną i zarzucił mu:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 w związku z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j.: Dz.U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., polegające na uznaniu, iż nie przeprowadzenie właściwego postępowania wyjaśniającego przez Dowódcę [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, manifestujące się poprzez brak zgromadzonych w aktach wojskowych skarżącego dokumentów świadczących o poszukiwaniu dla niego takiego stanowiska, jak również nieprzeprowadzenie ze skarżącym rozmowy kadrowej oraz niezapoznanie go z dokumentami i innymi materiałami, dotyczącymi jego zwolnienia, nie stanowi rażącego naruszenia wyżej powołanych przepisów prawa, a tym samym nie istnieje przesłanka stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.106 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i nierozważenie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego w sprawie w zakresie uznania, iż brak dokumentacji zebranej w aktach wojskowych skarżącego, brak przeprowadzenia z nim rozmowy kadrowej oraz nie zapoznanie go z dokumentami i innymi materiałami, dotyczącymi jego zwolnienia, jak również istnienie wolnego etatu dowódcy drużyny - [...] w Jednostce Wojskowej [...] - [...] Bazie Lotnictwa w K. nie stanowią dowodu niepodjęcia przez Dowódcę [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji czynności zmierzających do wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe w innych jednostkach wojskowych,
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi A. G. z dnia [...] czerwca 2009 r., tj. zarzutów rażącego naruszenia przez Dowódcę [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich d Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, a także art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przy wydaniu decyzji nr 13/2000/Kadr.
W konsekwencji skarżący na podstawie art.176 w zw. z art.185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż zgodnie z przywołanym art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. Tym samym skuteczne dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego uzależnione jest od koniunkcyjnego zaistnienia dwóch przesłanek: rozformowania jednostki wojskowej lub zmniejszenia jej stanu etatowego oraz braku możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe.
Zdaniem skarżącego organ administracyjny nie wykazał spełnienia drugiej z przywołanych przesłanek, a tym samym dokonał rażącego naruszenia przepisów prawa, co przesądziło o nieważności wydanej przez niego decyzji, czego stwierdzenia skarżący domagał się przed Ministrem Obrony Narodowej, jak i organem nadrzędnym nad Dowódcą.
Zdaniem skarżącego Sąd w sposób niewystarczający rozpatrzył podnoszone przez niego w treści skargi z dnia 19 czerwca 2009r. zarzuty rażącego naruszenia przez Dowódcę Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przy wydaniu decyzji nr [...] przepisów prawa w postaci art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, a także art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podczas, gdy wedle art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku winno zawierać między innymi zwięzłe przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, stanowiące odpowiedź na zgłaszane zarzuty. Pomimo tego Sąd w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku zaledwie jednym zdaniem odniósł się do podnoszonych w zakresie wspomnianych zarzutów treści Skarżącego twierdząc, że są one bezzasadne, a swoją uwagę skupił jedynie na wykładni przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Tymczasem, zdaniem Skarżącego, brak jakichkolwiek dowodów dokumentowych w jego aktach, a także okoliczność istnienia w Jednostce Wojskowej [...] - [...] Bazy Lotniczej w K. wolnego etatu dowódcy drużyny - [...], o czym w szczegółach będzie mowa poniżej, skutkuje również koniecznością dogłębnej oceny wypełnienia przez organ wojskowy dyspozycji wymienionych przepisów k.p.a., które w niniejszej sprawie bez wątpienia znajdują zastosowanie.
Skarżący nie zgadza się z poglądem Sądu I instancji, wedle którego okoliczność braku kompetencji Dowódcy [...] Brygady Łączności NJW do powołania Skarżącego do pełnienia służby w Jednostce Wojskowej [...] - [...] Bazy Lotniczej w K. zwalniała Dowódcę z obowiązku poszukiwania zatrudnienia dla Skarżącego w tejże jednostce, tym bardziej, iż etat ten został ustalony dzięki zapobiegliwości samego Skarżącego, czym de facto po części wyręczył Dowódcę. Zgodnie bowiem z aktualnie ustaloną linią orzeczniczą, w szczególności wyrokiem NSA z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt: I OSK 780/05, do obowiązków organu należało poszukiwanie zatrudnienia dla skarżącego we wszystkich jednostkach wojskowych, a nie jedynie w bezpośrednio mu podlegających. Oczywistym jest bowiem, iż warunek skutecznego wypowiedzenia żołnierzowi stosunku służbowego w postaci braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, odnosił się również do innych jednostek organizacyjnych poza tą, w której żołnierz ten pełnił służbę, gdyż ta, wedle drugiej przesłanki, zawartej w treści przepisu art. 78 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podlegała przecież rozformowaniu i jako taka nie rokowała możliwości dalszego trwałego zatrudnienia żołnierza. Tymczasem ratio legis przepisu sprowadzało się do ochrony ciągłości i stałości jego zatrudnienia, uczynienia z wypowiedzenia mu stosunku służbowego absolutnego wyjątku, ostateczności. Żołnierz w zamyśle ustawodawcy miał tracić zatrudnienie, a zatem podstawowe środki utrzymania dla siebie i rodziny, załamywać swoją karierę zawodową jedynie w przypadku, gdy nie istniała jakakolwiek możliwość dalszego zatrudniania go w strukturach wojskowych. Dlatego w tym zakresie organ wojskowy, wydający decyzję o wypowiedzeniu żołnierzowi służby, winien poprzedzić ją wybitnie daleko idącą ostrożnością poprzedzoną rzeczywistym badaniem wszelkich możliwości utrzymania żołnierza na jakimkolwiek stanowisku wojskowym. W przedmiotowej sprawie organ nie wykazał, aby starania takie zostały podjęte.
Sąd uznał także za wiarygodne twierdzenia organu wojskowego, iż nie miał on możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko, podczas gdy do zadań Sądu nie należało ustalenie po kilku latach czy możliwości takie podówczas były, lecz wyłącznie stwierdzenie, czy organ ten podjął wówczas starania w poszukiwaniu takiej możliwości. Organ niejako następczo tłumaczy, iż możliwość taka w czasie zwalniania skarżącego ze służby obiektywnie nie występowała, jednakże istotnym dla stwierdzenia nieważności jego decyzji pozostaje okoliczność, czy przy wydawaniu decyzji poczynił starania, aby to ponad wszelką wątpliwość ustalić. Zdaniem skarżącego brak w jego aktach wojskowych jakichkolwiek dokumentów lub innych materiałów podważa tezę, iż starania takie były podejmowane przez organ. Dodatkowo, fakt ustalenia przez samego skarżącego istnienia wolnego etatu w innej jednostce wojskowej tezę tą w całości załamuje, a ponadto zaprzecza twierdzeniu, iż obiektywnie rzecz biorąc możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko nie istniały. Wedle wiedzy skarżącego, wspomniany wolny etat mógł mu zostać przydzielony, a jedynym tego warunkiem było właśnie wykazanie aktywności ze strony Dowódcy [...] Brygady. Zaniechanie takiej aktywności doprowadziło do zwolnienia skarżącego ze służby. Obiektywnie rzecz ujmując, zdaniem skarżącego, Dowódca miał możliwość zapewnienia mu nowego stanowiska pracy, mimo, iż stanowisko to ówcześnie podlegało Ministrowi Obrony Narodowej a nie Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Brak aktywności Dowódcy przekreślił jednak szansę jego objęcia.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy dowodzi, iż przepisy art. 6,7, 9, 10 i 77§1 k.p.a. zostały rażąco naruszone przez organ wojskowy, wydający decyzję zwalniającą A. G. ze służby wojskowej. Nie gromadząc dokumentacji w aktach żołnierza (choćby notatek służbowych świadczących o wykonywanych telefonach lub kierowanych zapytaniach o etat do innych jednostek organizacyjnych) oraz ignorując poczynione przez skarżącego samodzielne kroki w celu pozyskania nowego stanowiska służbowego, organ ten dowiódł: działania bez oparcia w przepisach prawa, które obowiązki takie bez wątpienia na organ nakładały, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, brak należytego i wyczerpującego informowania żołnierza o okolicznościach faktycznych i prawnych w jego sprawie, możliwościach jakiegokolwiek zatrudnienia w strukturach wojskowych, przez co zagwarantowania mu czynnego udziału w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje,
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, które jednakże w niniejszej sprawie nie występują.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na to, że w zbliżonych do występującego w niniejszej sprawie stanach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już kilkakrotnie. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy prawne wyrażone już wcześniej między innymi w wyrokach NSA z dnia 15 grudnia 2009r. sygn. akt I OSK 660/09 oraz w wyroku z dnia 25 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 765/09 (Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl)
W sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jak i naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ten drugi zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zaskarżony przepis prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji, art. 106 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i nieuwzględnienie zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić należy, iż jest on chybiony. Art. 106 § 4 p.p.s.a. stanowi, że fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powoływania się na nie przez skarżących, zaś przepis art. 233 § 1 k.p.c. stanowi, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji, może jedynie przeprowadzić dowód z dokumentu. Obowiązek wyjaśnienia sprawy, zebrania materiału dowodowego i dokumentacji ustalonego stanu faktycznego, a także ocena prawna tego stanu należy do organów administracyjnych rozpoznających sprawę. Sąd administracyjny może przeprowadzić takie postępowanie dowodowe w bardzo ograniczonym zakresie i tylko w uzasadnionych warunkach określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a., a jego celem jest wyjaśnienie wątpliwości związanych z prawidłowością zaskarżonej decyzji. Przepis ten wyznacza ścisłe granice dopuszczalności wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z przepisu tego wynika, że w tym postępowaniu może być dopuszczony jedynie dowód z dokumentu, przy czym ma być to dowód uzupełniający, a jego przeprowadzenie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Z kolei zauważyć należy, że przepis art. 106 § 5 p.p.s.a., stanowi, że do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeku postępowania cywilnego. Odesłanie to odnosi się jednak wyłącznie do tak określonego uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu. Tym samym nie może być ono uznane jako możliwość stosowania reguły wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W skardze kasacyjnej, stawiając zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c., nie określono jakich to faktów powszechnie znanych nie wziął on pod uwagę orzekając w tej sprawie. Brak uzasadnienia zarzutu powoduje, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest zwolniony od oceny jego merytorycznej zasadności.
Jako nieuzasadniony ocenić należy także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenie tego przepisu skarżący upatrywał w nierozpoznaniu wszystkich podnoszonych przez niego zarzutów dotyczących rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej tj. art. 6, art. 7, art., 8, art., 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W związku z tym zarzutem wskazać należy, iż zgodnie z art. 184 p.p.s.a błędne uzasadnienie może stanowić przesłankę do wzruszenia zaskarżonego wyroku tylko wówczas, gdy rzutuje na treść rozstrzygnięcia. Jeśli mimo błędnego uzasadnienia wyrok odpowiada prawu to nie ma podstaw do jego zakwestionowania. Wszelkie naruszenia przepisów postępowania tylko wyjątkowo mogą stanowić skuteczne podstawy kasacyjne, jeżeli uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w tej sprawie skarżący nie wykazał, w jaki sposób lakoniczność stanowiska Sądu pierwszej instancji w wyjaśnieniu podstaw rozstrzygnięcia miała wpływać na treść wyroku. Brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, oraz pominięcie zarzutów które na rozstrzygnięcie nie rzutują, nie stanowi uchybienia, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tego względu Sąd ten nie musi, aczkolwiek jest to pożądane z uwagi na potrzebę wszechstronnego informowania strony o jej sytuacji procesowej, odnosić się do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Natomiast z art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji, zawarł wszystkie wymienione elementy uzasadnienia. W związku z tym zarzut naruszenia tego przepisu nie mógł być w tej sprawie uwzględniony.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 w zw. z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, a także art. 6, art. 7, art., 8, art., 9, art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., stwierdzić należy, iż jest on także niezasadny.
Zdaniem skarżącego, wypowiedzenie mu stosunku służbowego w oparciu o przepisy art. 78 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy w sytuacji nie wykazania przez organ wojskowy braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, a także nie przeprowadzenie z nim rozmowy kadrowej, nie zapoznanie go z dokumentami i innymi materiałami dotyczącymi jego zwolnienia stanowiło podstawę do uznania, że decyzja wypowiadająca mu stosunek służbowy została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności.
Należy mieć na względzie, że zaskarżona do sądu I instancji decyzja administracyjna została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji. W tego rodzaju postępowaniu organ administracji rozważa występowanie jednej z przesłanek określonych w art. 156§ 1 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżący zarzucał, jakoby zaskarżona decyzja rażąco naruszała prawo (art.156§1 pkt 2 k.p.a.).
Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie 3 przesłanki:
1) oczywistość naruszenia prawa,
2) charakter przepisu, który został naruszony oraz
3) racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja
Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Powaga naruszenia prawa w tym przypadku uzasadnia odstąpienie od chronionej przepisami procedury administracyjnej zasady stabilności ostatecznej decyzji administracyjnej. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który ma być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania prawa. Oznacza to, że sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie jest możliwa do zastosowania, gdy decyzja wymaga złożonego procesu wykładni przepisu prawa i której wyniki w judykaturze bywają sporne (zob. glosa B. Adamiak do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2006 r. I FSK 439/05, OSP 2007/9/100).
Ta ostatnia sytuacja bezspornie ma miejsce przy interpretacji powołanego art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2001 II SA 1377/01 (LEX nr 51016) przyjął bowiem, że określony w powołanym przepisie warunek, jakim jest brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, odnosi się wyłącznie do jednostki wojskowej, w której pełnił on służbę, natomiast w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r. I OSK 780/05 stwierdził, że obowiązek poszukiwania innego stanowiska służbowego dotyczy wszystkich jednostek podległych Ministrowi Obrony Narodowej.
Jednakże fakt ten w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia. Skarżący pełnił bowiem zawodową służbę wojskową w jednostce wojskowej wchodzącej w skład Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, która na podstawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2000 r. nr [...] w sprawie rozformowania [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji uległa rozformowaniu (likwidacji). Likwidacja jednostek wojskowych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji spowodowała, że nie miał on możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Trafne było stanowisko sądu I instancji, który wskazał na specyfikę związaną z faktem podległości [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Podzielić należy pogląd tego sądu co do tego, że badanie możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe należało do obowiązków właściwego organu wojskowego jedynie w zakresie dotyczącym struktury podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. W żadnej mierze Minister ten nie był właściwy do wyznaczenia żołnierzowi stanowiska służbowego w jednostkach podległych MON. Powołując się na pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 24 stycznia 2006r., sygn. akt: I OSK 780/05 skarżący pominął to, że stan faktyczny w sprawie rozstrzygniętej tamtym wyrokiem dotyczył jednostek wojskowych należących do struktur Ministra Obrony Narodowej. W wyroku tym stwierdzono, że zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy, żołnierz zawodowy pełni służbę w jednostce organizacyjnej resortu obrony narodowej po wyznaczeniu na odpowiednie stanowisko służbowe. W myśl art. 35 ust. 1 ustawy, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od kwalifikacji i opinii służbowej. Stosownie do art. 35 ust. 5 ustawy, żołnierza zawodowego wyznacza na stanowisko służbowe Minister Obrony Narodowej lub określony przez niego organ wojskowy, jeżeli przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej, a zatem przysługująca Ministrowi Obrony Narodowej władza, a co za tym idzie możliwość wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych resortu obrony narodowej, obejmuje wszystkie stanowiska mu podporządkowane przeznaczone dla żołnierzy zawodowych, a nie tylko stanowiska w danej jednostce organizacyjnej.
Zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy uprawnienia Ministra Obrony Narodowej przewidziane w ustawie przysługiwały Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w stosunku do żołnierzy zawodowych pełniących służbę w podporządkowanych mu jednostkach wojskowych oraz do kandydatów na żołnierzy zawodowych kształconych w nadzorowanych przez niego szkołach. Zatem wykonując swe obowiązki Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji lub podległy mu dowódca mogli wyznaczyć odpowiednie stanowisko służbowe dla żołnierza służącego w strukturach jemu podległych ale nie mogli bynajmniej wkroczyć w odpowiednie kompetencje Ministra Obrony Narodowej.
W sprawie wystąpiła zatem, wbrew stanowisku skarżącego druga z przesłanek o których mowa w art. 78 ust 2 pkt 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czyli brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. Jeśli podjęte zostały z inicjatywy skarżącego, działania zmierzające do zatrudnienia go w innej jednostce wojskowej należącej do struktur nie podlegającej Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, w której pozostawało wolne stanowisko, to nie była to – wobec powyższej interpretacji przepisów ustawy – okoliczność istotna dla oceny, czy właściwy organ wydając decyzję o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego nie naruszył przepisów omawianej ustawy.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że wykładnia art. 78 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy dokonana przez Ministra Obrony Narodowej, zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku była dopuszczalna, co wyłącza zarzut rażącego naruszenia tego przepisu w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Jako niezrozumiałe ocenić należy także zarzuty skarżącego dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 79 ust 4 oraz art. 108 ust. 1 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przede wszystkim jednak zauważyć należy, że nie zostały one przez autora skargi kasacyjnej uzasadnione.
Stosownie do treści art. 79 ust. 4 powołanej ustawy, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach określonych w art. 78 ust 2 następuje w ostatnim dniu dwunastomiesięcznego okresu wypowiedzenia. Z akt sprawy wynika, iż zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej zostało dokonane z zachowaniem warunku określonego w tym przepisie.
Odnosząc się do wskazanego przez autora skargi zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. jako norm prawa materialnego, zauważyć należy, iż są one przepisami prawa procesowego, które były stosowane przez organy administracji.
Przepis ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowiący podstawę wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie nakładał na organ kadrowy konieczności przeprowadzenia rozmowy z żołnierzem zawodowym w przypadku rozformowania jednostki wojskowej. Skarżący nie kwestionował w postępowaniu zwykłym w drodze odwołania zasadności wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
A zatem decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, nie może być uznana za wydaną z naruszeniem zasady praworządności, o której mowa w art. 6 K.p.a., zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (7 K.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 K.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.).
Mając zatem na względzie powyższe okoliczności skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło