II OSK 716/10

Dnia 21 kwietnia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2010 r., II SA/Gd 748/09, w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2009 r., [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego uregulowania własności gospodarstwa rolnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 stycznia 2010 r., II SA/Gd 748/09, odrzucił skargę M. H. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2009 r., [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego uregulowania własności gospodarstwa rolnego. Sąd podniósł, że zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2009 r. (doręczonym w dniu 16 grudnia 2009 r.) wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, a ponadto nadesłanie odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem. W dniu 16 grudnia 2009 r. pełnomocnik skarżącej nadesłał pismo, w którym domagał się uwzględnienia udzielonego mu przez skarżącą pełnomocnictwa w dniu 25 sierpnia 2007 r. w toku postępowania administracyjnego, wnosząc jednocześnie o przedłużenie terminu do złożenia pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym zostało złożone w dniu 2 stycznia 2010 r., zaś odpis skargi nie został nadesłany. W ocenie Sądu I. instancji pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braków formalnych skargi, albowiem w ustawowym terminie nie nadesłał pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej przez wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, jak również nie nadesłał odpisu skargi. Pełnomocnictwo z dnia 25 sierpnia 2007 r. zostało złożone do akt administracyjnych w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Natomiast do skargi, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art.37 § 1 zd.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm., powołanej dalej jako P.p.s.a.), nie dołączono pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, ani też odpisu pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że od obowiązku określonego art.37 § 1 P.p.s.a. i potwierdzonego w art. 46 § 3 P.p.s.a., nie zwalnia złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym (do akt administracyjnych), jak w przedmiotowej sprawie. Sąd I. instancji nie zakwestionował możliwości występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym na podstawie pełnomocnictwa z dnia 25 sierpnia 2007 r. znajdującego się w aktach administracyjnych, jednakże pełnomocnictwo takiej treści nie zostało dołączone do skargi, zaś pełnomocnictwo nadesłane na skutek wezwania do usunięcia braków formalnych, zostało złożone po upływie ustawowego terminu. Sąd I. instancji wyjaśnił ponadto, że termin do usunięcia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym i jako taki nie może być przedłużany ani skracany, a skarga, której braków formalnych nie usunięto w wyznaczonym terminie podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Skarżąca w skardze kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości. Zarzuciła mu naruszenie art.86 § 1 P.p.s.a. przez niepotraktowanie pisma pełnomocnika z dnia 31 grudnia 2009 r. w związku z pismem z dnia 16 grudnia 2009 r. jako wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie pełnomocnictwa; art.49 § 3 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie faktu złożenia odpisu skargi w zakreślonym terminie; art.45 Konstytucji RP w wyniku błędnej interpretacji przepisów o pełnomocnictwie, z powołaniem się wbrew art.87 Konstytucji RP, na dotychczasowe orzecznictwo NSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. A. W aktach administracyjnych, przekazanych Sądowi I. instancji wraz ze skargą, znajdowało się pełnomocnictwo z dnia 25 sierpnia 2007 r. W ocenie Sądu I.instancji, pełnomocnik został tą drogą prawidłowo umocowany do reprezentowania strony przed sądami administracyjnymi. Sąd I. instancji podkreślił w zaskarżonym postanowieniu, że "nie kwestionuje możliwości występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym na podstawie pełnomocnictwa powołanego w piśmie z dnia 16 grudnia 2009 r. (pełnomocnictwo z dnia 25 sierpnia 2007 r. znajdujące się w aktach administracyjnych)". Pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą w dniu 25 sierpnia 2007 r. zostało wskazane przez pełnomocnika w piśmie do Sądu z dnia 16 grudnia 2009 r., tj. w terminie wymaganym do uzupełnienia braków formalnych skargi. B. Przyczyną odrzucenia skargi w niniejszej sprawie było samo tylko niedołączenie do skargi tego samego pełnomocnictwa z dnia 25 sierpnia 2007 r., zaś pełnomocnictwo przedłożone w wykonaniu wezwania do usunięcia braków formalnych zostało złożone w Sądzie po upływie ustawowego terminu. Sąd I. instancji powołał się na art.37 § 1 P.p.s.a., zobowiązujący pełnomocnika strony skarżącej do dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa już przy pierwszej czynności procesowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I. instancji rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjne art.37 § 1 P.p.s.a. na niekorzyść strony Skarżącej, co koliduje z domniemaniem prawa do sądu (art.45 ust. 1 Konstytucji RP). Odrzucenie skargi jest najdalej idącym, najbardziej rygorystycznym rozstrzygnięciem procesowym sądu. Dlatego nie można przeoczyć faktu, że skarga jest doręczana organowi administracyjnemu, co jest pierwszą czynnością inicjującą postępowanie sądowoadmnistracyjne. "Akta sprawy" wymienione w art. 37 § 1 P.p.s.a. przekazuje sądowi administracyjnemu nie pełnomocnik strony skarżącej, ale – organ administracyjny. Do tych akt administracyjnych pełnomocnik ma dołączyć pełnomocnictwo, oczywiście o ile takiego pełnomocnictwa nie ma już w tych aktach. W orzecznictwie sądów administracyjnych dostrzega się skuteczność pełnomocnictwa złożonego w toku postępowania administracyjnego. "Znajdujące się w aktach administracyjnych organu I instancji pełnomocnictwo upoważniające ‘do prowadzenia we wszystkich instancjach sprawy’ nie jest pełnomocnictwem w oparciu, o które można uznać, że pełnomocnik był prawidłowo umocowany do działania w imieniu skarżących w postępowaniu sądowym. Złożone w toku postępowania administracyjnego pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy ‘we wszystkich instancjach’ oznacza, że skarżący upoważnili pełnomocnika do występowania w ich imieniu w postępowaniu administracyjnym, nie można bez wątpienia stwierdzić, że ‘instancje’, o których mowa w tym pełnomocnictwie obejmują także postępowanie przed sądami administracyjnymi. Decydujące znaczenie ma treść znajdującego się w aktach sprawy (w tym aktach administracyjnych) pełnomocnictwa" (postanowienie NSA z dnia 21 września 2007 r., II OSK 1084/07, CBOSA). W tej sprawie Sąd nie zakwestionował samej skuteczności umocowania do wniesienia skargi już w toku postępowania administracyjnego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela więc poglądu, że "skoro w przepisie art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest mowa o obowiązku dołączenia pełnomocnictwa (lub jego wierzytelnego odpisu) do akt sprawy, to oznacza to obowiązek dołączenia go do akt sprawy sądowoadministracyjnej (prowadzonej przez sąd administracyjny), choćby nawet było załączone wcześniej do akt sprawy administracyjnej, które po zakończeniu postępowania sądowego są zwracane organowi administracji." (postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2007 r., II FSK 707/06). Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku NSA z dnia 7 lutego 2007 r., I OSK 452/06: "Od obowiązku dołączenia przy pierwszej czynności procesowej do akt sprawy pełnomocnictwa nie zwalnia fakt, że pełnomocnictwo zostało złożone w postępowaniu administracyjnym. W takiej sytuacji obowiązkiem pełnomocnika jest dołączenie do akt sprawy drugiego egzemplarza pełnomocnictwa albo sporządzenie uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych." C. Za zasadny należy również uznać zarzut naruszenia art.49 § 3 P.p.s.a. Sąd I. instancji wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi przez nienadesłanie odpisu skargi. Tymczasem z prezentaty Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na piśmie pełnomocnika z dnia 16 grudnia 2009 r. wynika, że wraz z pismem został złożony odpis skargi w wymaganym terminie. D. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 § 1 w zw. z art.197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.