I SA/Bk 550/09
WyrokWSA w Białymstoku2010-01-25
Skład orzekający: Urszula Barbara Rymarska, Jacek Pruszyński, Wojciech Stachurski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustanowienie nieodpłatnej służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia przesyłowe, stanowi dla tego przedsiębiorcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Ustanowienie nieodpłatnej służebności przesyłu stanowi dla przedsiębiorcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Sąd uznał, że brak ekwiwalentności świadczeń w sytuacji, gdy przedsiębiorca uzyskuje prawo do korzystania z nieruchomości bez ponoszenia kosztów wynagrodzenia, skutkuje powstaniem przychodu z nieodpłatnego świadczenia, którego wartość stanowi brak konieczności uiszczania opłat na rzecz właściciela nieruchomości.Stan faktyczny
Spółka P. [...] Sp. z o.o. złożyła wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Spółka zajmuje się dystrybucją energii elektrycznej i zawiera umowy służebności przesyłu na gruntach nienależących do niej, często bez wynagrodzenia. Spółka pytała, czy ustanowienie takiej nieodpłatnej służebności stanowi dla niej przychód podlegający opodatkowaniu. Minister Finansów uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe, wskazując na obowiązek opodatkowania wartości nieodpłatnego świadczenia. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o CIT.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi P. [...] Sp. z o.o. w B. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę
W dniu 22 czerwca 2009 r. P. Sp. z o.o. (dalej również jako "Spółka") złożyła do Ministra Finansów - reprezentowanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie wystąpienia przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia.
Spółka wskazała, że jest przedsiębiorstwem zajmującym się, na podstawie udzielonej koncesji, dystrybucją energii elektrycznej, odpowiedzialnym za stabilne
i o odpowiedniej jakości dostawy energii elektrycznej do odbiorców finalnych. W celu zapewnienia ciągłej i niezakłóconej dostawy energii elektrycznej swoim odbiorcom oraz umożliwienia przyłączenia nowych odbiorców Spółka dysponuje urządzeniami służącymi do doprowadzania energii elektrycznej. Prowadzi także budowę nowych urządzeń, które w większości przypadków nie są i nie mogą być zlokalizowane
na gruntach stanowiących własność Spółki. Na podstawie przepisów art. 3051-3054 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm. (dalej
w skrócie: "k.c.") Spółka zawiera umowy ustanawiające na nieruchomościach
nie należących do Spółki, tzw. służebność przesyłu. Umowy te zawierane są
w formie aktów notarialnych. Urządzenia znajdujące się na obcych nieruchomościach, lub które Spółka zamierza wybudować na obcych nieruchomościach, faktycznie służą doprowadzaniu energii elektrycznej właścicielom tych nieruchomości jak i mogą służyć do doprowadzania energii innym odbiorcom.
W związku z powyższym stanem faktycznym Spółka zadała następujące pytanie.
Czy zawarcie umowy służebności przesyłu bez wynagrodzenia (nieodpłatna służebność), w celu wybudowania przez Spółkę na obcym gruncie urządzeń służących do doprowadzenia energii elektrycznej (stacji transformatorowych, słupów napowietrznych linii energetycznych, linii energetycznych napowietrznych
i kablowych) lub w celu zapewnienia sobie ewentualnej konieczności dojścia
do już istniejących lub planowanych do wybudowania urządzeń, wiąże się dla Spółki
z wystąpieniem nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?
Zdaniem Spółki ustanowienie na podstawie art. 3051-3054 k.c. służebności przesyłu bez wynagrodzenia, nie stanowi dla niej nieodpłatnego świadczenia podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Spółka stwierdziła, że zgodnie z treścią art. 3051 k.c., nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., prawem polegającym
na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym i przechodzi
na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń. Umowa ustanowienia służebności nie powoduje zatem powstania relacji o charakterze zobowiązaniowym.
W szczególności, żadna ze stron umowy nie będzie wykonywała na rzecz drugiej strony jakichkolwiek świadczeń, których skutkiem będzie powstanie przysporzenia majątkowego dla jednej z nich, kosztem majątku drugiej z nich. Przedsiębiorca,
na rzecz którego jest ustanawiana służebność, w żaden sposób nie korzysta
z nieruchomości innego podmiotu w prowadzonej działalności w taki sposób,
że w następstwie tego korzystania uzyskiwane są korzyści majątkowe - tj. pojawiają się dodatkowe przysporzenia lub nie są ponoszone wydatki. Ponieważ zaś Kodeks cywilny nie czyni odpłatności jedną z essentialia negotii umowy służebności przesyłu, to ustanowienia służebności bez wynagrodzenia nie można uznać za odstąpienie przez właściciela nieruchomości od żądania wynagrodzenia (nie oznacza
to zwolnienia uprawnionego ze służebności z zapłaty wynagrodzenia).
W ocenie Spółki ustanowienie nieodpłatnej służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy, aby wywierało skutki na gruncie podatku dochodowego, musiałoby mieć charakter świadczenia wykonanego na rzecz tego przedsiębiorcy (działania, zaniechania lub innej czynności powodującej wymierny wpływ na działalność tego podmiotu), a po drugie, aby było to świadczenie nieodpłatne będące dochodem
do opodatkowania, przedsiębiorca musiałby uzyskać w następstwie jej ustanowienia korzyść majątkową, i musiałby ją uzyskać wyłącznie on. Tymczasem ustanowienie służebności stwarza jedynie warunki umożliwiające normalne i niezakłócone wykonywanie działalności opodatkowanej, polegającej na dostarczaniu energii.
W indywidualnej interpretacji z [...] lipca 2009 r. nr [...] działający w imieniu Ministra Finansów - Dyrektor Izby Skarbowej w B., uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe.
Organ wskazał, że zgodnie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z 15 lutego 1992 r.
o podatku dochodowym od osób prawnych, Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.d.o.p."), przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14,
są w szczególności: wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych, spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.
Zdaniem organu interpretacyjnego, niezależnie od formy nieodpłatnej realizacji praw lub innych tego rodzaju świadczeń do wyceny przychodu podatkowego stosuje się wartości rynkowe. Na podstawie bowiem art. 12 ust. 5 u.p.d.o.p. wartość otrzymanych nieodpłatnie praw określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem m.in. czasu i miejsca ich uzyskania. Stosownie natomiast do art. 12 ust. 6 pkt 4 wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się m.in. na podstawie cen rynkowych stosowanych przy udostępnianiu praw tego samego rodzaju i gatunku,
z uwzględnieniem w szczególności czasu i miejsca udostępnienia.
Organ podniósł, że istotą służebności przesyłu jest możliwość korzystania przez przedsiębiorcę z nieruchomości stanowiącej prywatną własność
w określonym zakresie, tj. wybudowania i korzystania z urządzeń określonych
w art. 49 k.c. w sposób zgodny z przeznaczeniem tych urządzeń (art. 3051 - 3054 k.c.). Ustanowienie tej służebności może być zarówno odpłatne, jak i nieodpłatne - zależne jest to tylko od woli kontrahentów. Pod względem prawnym i gospodarczym zasadnicza cecha służebności przesyłu tkwi w powszechnej możliwości ustanowienia odpowiedniego wynagrodzenia.
W ocenie organu, za nieodpłatne świadczenia należy uznać wszystkie
te zdarzenia prawne oraz gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne,
tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy. Podstawową cechą nieodpłatnego świadczenia jest taka sytuacja, że otrzymujący przysporzenie, w tym przypadku Spółka,
nie będzie zobowiązana do jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego, np. obniżki ceny z tytułu świadczonej usługi. W ujęciu prawnym i gospodarczym zasadnicza cecha służebności przesyłu tkwi w regule ustalenia odpowiedniego wynagrodzenia. Jeżeli zatem zostanie zawarta umowa służebności przesyłu bez wynagrodzenia,
po stronie Spółki wystąpi przysporzenie majątkowe mające konkretny wymiar finansowy, polegający na tym, że Spółka nie będzie zobowiązana płacić
za korzystanie z cudzej nieruchomości.
Z powyższą interpretacją nie zgodziła się Spółka i po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, złożyła skargę do tut. Sądu. Powyższej interpretacji zarzuciła naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 5, art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. oraz art. 14h w zw. z art. 121 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. (dalej w skrócie: "O.p.")
i wniosła o jej uchylenie.
W skardze podniesiono, że służebność przesyłu jest instytucją cywilnoprawną zaliczaną do katalogu ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość. Zawarcie umowy o ustanowienie (obciążenie nieruchomości) służebności gruntowej nie powoduje między stronami tej umowy relacji o charakterze zobowiązaniowym. Powoduje natomiast powstanie praw o charakterze rzeczowym, które nie stanowią nieodpłatnych świadczeń objętych przepisami art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p.
Zdaniem Spółki, żadna ze stron umowy o ustanowienie służebności
nie wykonuje na rzecz drugiej strony jakichkolwiek świadczeń, których skutkiem
jest przysporzenie majątkowe dla jednego podmiotu kosztem majątku drugiego podmiotu. W szczególności Spółka, z tytułu ustanowienia służebności przesyłu,
nie korzysta z nieruchomości innego podmiotu w taki sposób, w którego następstwie uzyskuje korzyści majątkowe - tj. uzyskuje przysporzenia nie ponosząc wydatków. Przeciwnie, Spółka nie mając możliwości innego dostępu do własnych urządzeń zmuszona jest korzystać z nieruchomości obcego podmiotu obciążonej ograniczonym prawem rzeczowym w celu dostępu do tych urządzeń, usuwania awarii, konserwacji, remontu. Ponadto, w świetle przepisów Kodeksu cywilnego odpłatność nie jest warunkiem koniecznym (essentialia negoti) umowy służebności przesyłu. Ustanowienie takiej służebności bez wynagrodzenia nie można uznać
za odstąpienie przez właściciela nieruchomości od żądania wynagrodzenia.
Spółka stwierdziła, iż wbrew brzmieniu Kodeksu cywilnego, organ podatkowy błędnie czyni z wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu de facto zasadniczą cechę tego ograniczonego prawa rzeczowego, ponieważ w Kodeksie cywilnym regulacje dotyczące ustalenia wynagrodzenia pojawiają się jedynie
w sytuacji, gdy strony, tj. przedsiębiorstwo przesyłowe i właściciel nieruchomości,
nie są skłonne zawrzeć umowy "dobrowolnie".
Spółka podniosła, że w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne
i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne (tj. niezwiązane
z kosztami lub inną formą ekwiwalentu) przysporzenie w majątku określonego podmiotu mające konkretny wymiar. W ocenie Skarżącej trzeba przede wszystkim rozważyć, czy przedsiębiorstwo przesyłowe osiąga korzyść kosztem właściciela nieruchomości w następstwie zawarcia umowy. Jeżeli tak, to dopiero należy rozważyć, czy ponosi za to odpłatność. Mając to na uwadze, osiąganą
przez przedsiębiorstwo korzyścią nie może być brak odpłatności sam w sobie,
bo stanowi tylko jeden z elementów wypracowanej definicji nieodpłatnego świadczenia, a nie jego podstawową cechę. Możliwość wejścia na grunt innego podmiotu, w celu wybudowania, konserwowania i utrzymywania urządzeń przesyłowych, nie generuje wymiernych przysporzeń majątkowych
dla przedsiębiorstwa przesyłowego.
W konsekwencji Skarżąca nie zgodziła się z poglądem Ministra Finansów,
że jeśli zostanie zawarta umowa służebności przesyłu bez wynagrodzenia, po stronie Spółki wystąpi przysporzenie majątkowe mające konkretny wymiar finansowy, polegające na tym, że Spółka nie będzie zobowiązana płacić za korzystanie z cudzej nieruchomości.
Spółka argumentuje również, że korzyści z ustanowienia służebności przesyłu nie osiąga wyłącznie przedsiębiorstwo przesyłowe, ale faktycznie wszyscy odbiorcy energii, w tym także sam właściciel nieruchomości obciążonej (można więc mówić
w pewnym sensie o ekwiwalentności świadczenia). Energia może być bowiem dostarczana odbiorcom w sposób niezakłócony, w czym zasadnicze znaczenie ma także konieczność usuwania zaistniałych awarii spowodowanych zjawiskami trudnymi do przewidzenia. Ponadto budowa urządzeń przesyłowych stanowi realizację celu publicznego, jakim jest obowiązek dostarczania energii elektrycznej,
a zgodnie z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, właściciel
lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość
w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej.
W tej sytuacji nie ma mowy o żadnym wynagrodzeniu (co najwyżej
o odszkodowaniu), natomiast obowiązek udostępnienia nieruchomości może podlegać egzekucji administracyjnej.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 12 ust. 5 oraz art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.f., Spółka podniosła, że w literaturze podkreśla się, że jedną z najbardziej istotnych ułomności instytucji służebności przesyłu jest brak regulacji prawnych
w zakresie kryteriów oraz zasad ustalania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Brak zasad ustalania wynagrodzeń za obciążenie gruntów powoduje, że przedsiębiorstwa przesyłowe nie mają w dalszym ciągu możliwości określenia, jakie będą koszty uzyskania gruntów w przypadku nowych, planowanych dopiero inwestycji. W tej sytuacji zdaniem Spółki określenie wartości praw z tytułu nieodpłatnie ustanowionej służebności przesyłu w zgodzie z cyt. przepisem 12 ust. 5 wskazanej ustawy jest nierealne.
Naruszenia art. 14h w zw. z art. 121 § 1 O.p. Spółka upatruje w trybie wydawania interpretacji indywidualnej, w którym organ interpretujący czuje się związany (chociaż nie powinien) interpretacjami ogólnymi prawa podatkowego, natomiast nie uwzględnia korzystnych dla Spółki interpretacji innych organów podatkowych funkcjonujących w strukturach tej samej administracji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę, działający w imieniu Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Spór w tej sprawie dotyczy interpretacji art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p.
w zakresie zakwalifikowania pod hipotezę wynikającej z tego przepisu normy prawnej czynności ustanowienia służebności przesyłu bez wynagrodzenia na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., jako nieodpłatnego świadczenia, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji wynika, że Spółka, jako przedsiębiorstwo prowadzące działalność gospodarczą z wykorzystaniem urządzeń przesyłowych, zawiera nieodpłatne umowy ustanawiające na nieruchomościach nienależących do Spółki, tzw. służebność przesyłu.
Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym. Jego istotą
jest obciążenie nieruchomości nie należącej do przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa
w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać
w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (art. 3051 k.c.). Z regulacji dotyczących ustanawiania służebności przesyłu wynika, że może ona zostać ustanowiona za wynagrodzeniem lub nieodpłatnie. Zgodnie bowiem z art. 3052 § 1 i 2 k.c., jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna
dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Podobne uprawnienie posiada właściciel nieruchomości, który może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu, jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu,
a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1.
Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania skarżonej interpretacji, ustawodawca za przychód uznaje wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych, spółki użyteczności publicznej
z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków
od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków
w nieodpłatny zarząd lub używanie.
Trzeba wskazać, że w orzecznictwie już w miarę jednolicie postrzegane
jest pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w cytowanym przepisie ustawy podatkowej. Uznaje się, że obejmuje ono nie tylko świadczenie w znaczeniu cywilnym, gdyż w jego zakres wchodzą wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu,
lub też te wszystkie zdarzenia prawne i gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar majątkowy czy finansowy. Podnosi się przy tym, że przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów,
z jakich dochód ten został osiągnięty. Z tego też względu, pojęcie "świadczenie"
na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych należy rozumieć odmiennie od cywilistycznego rozumienia tego pojęcia. Skoro bowiem nie jest ważne źródło przychodów, lecz sam fakt osiągnięcia dochodu, to tym bardziej nie jest ważne, czy osiągnięty dochód był następstwem działania (zaniechania) innej osoby. Na gruncie u.p.d.o.p. nie jest istotne kto świadczył, ani czy w ogóle działanie innego podmiotu było źródłem przysporzenia majątkowego (zob. uchwały NSA
z 18 listopada 2002 r., FPS 9/02, ONSA 2003, nr 2, poz. 47 i z 16 października 2006 r., II FPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 153; wyrok NSA z 20 listopada 2009 r.
II FSK 932/08).
Taki kierunek interpretacji art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. znajduje także swoich zwolenników w literaturze przedmiotu. Podnosi się tam, że wykładnia językowa tej regulacji wskazuje, iż podatkowo istotne nie jest cywilistyczne "nieodpłatne świadczenie", lecz podatkowa "wartość nieodpłatnego świadczenia". Pojęcie cywilistycznego "nieodpłatnego świadczenia" jest nieadekwatne dla wykładni podatkowej. Działanie, polegające na przekazywaniu nieodpłatnego świadczenia,
nie jest bowiem przedmiotem opodatkowania, lecz działaniem, które prowadzi
do zaistnienia przedmiotu opodatkowania (zob. bliżej H. Dzwonkowski, Opodatkowanie wartości nieodpłatnych świadczeń, ZNSA za 2008 r. nr 3, s. 41).
W omawianym przypadku podatkowo istotne jest zatem nieekwiwalentne uzyskanie przysporzenia tytułem nieodpłatnego świadczenia.
Z wniosku o wydanie pisemnej interpretacji wynika, że Spółka realizuje wariant zawierania nieodpłatnych umów o ustanowienie służebności przesyłu. Uzyskuje zatem prawo i nie ponosi w związku z tym żadnych kosztów, albowiem
nie jest zobowiązana do uiszczania wynagrodzenia za korzystanie z obciążonej nieruchomości. Również właściciel obciążonej nieruchomości nie uzyskuje z tego tytułu korzyści, którą mogłaby być np. bonifikata w opłatach za dostarczanie
i wykorzystanie energii elektrycznej. Z tego wynika, że brak jest ekwiwalentności świadczeń. Spółka uzyskuje więc nieodpłatne świadczenie, o którym mowa
w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p., którego wymierną wartość stanowi brak konieczności uiszczania wynagrodzenia na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej przedmiotową służebnością. Zauważenia ponadto wymaga, że w skład przedsiębiorstwa, jako zorganizowanego zespołu składników niematerialnych
i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, wchodzą m.in. prawa rzeczowe do nieruchomości (zob. art. 551 pkt 2 k.c.). Uzyskanie prawa ze służebności osobistej powiększa aktywa przedsiębiorstwa i z punktu widzenia skutków podatkowych, jeżeli nie wiąże się z obowiązkiem ponoszenia świadczenia ekwiwalentnego, stanowi przychód z nieodpłatnego świadczenia.
Bez znaczenia są wywody Spółki dotyczące korzyści, jakie mają ewentualnie osiągać odbiorcy energii elektrycznej, w tym właściciel nieruchomości obciążonej prawem przesyłu, poprzez dostarczanie energii w sposób niezakłócony, co mają zapewnić służebności przesyłu. Podatkowo istotny, jak już wyżej podkreślono,
jest fakt uzyskania nieekwiwalentnego przysporzenia do majątku przedsiębiorstwa skutkiem wystąpienia nieodpłatnego świadczenia. O braku przychodu
z nieodpłatnego świadczenia można co najwyżej mówić gdy właściciel nieruchomości obciążonej uzyska ulgi w opłatach za energię elektryczną, jeżeli wiążą się one
z ustanowieniem na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego służebności przesyłu.
Wobec powyższego Sąd uznał, że organ prawidłowo zinterpretował treść
art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p.
Nie zasługują przy tym na uwzględnienie argumenty Spółki dotyczące nierealności określenia wartości praw z tytułu nieodpłatnie ustanowionej służebności przesyłu, przedstawione w kontekście zarzucanego naruszenia art. 12 ust. 5 i art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. Jak bowiem stanowi przepis art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p wartość tak otrzymanych nieodpłatnie świadczeń określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu
i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia. Podnoszone w literaturze przedmiotu problemy w zakresie zasad i kryteriów ustalania wynagrodzeń
za ustanowienie służebności przesyłu, nie mogą wyłączać stosowania obowiązującego przepisu prawa, który w sytuacji wystąpienia nieodpłatnego świadczenia, którego wartość stanowi przychód podatnika, nakazuje sposób ustalenia jego wartości.
Za bezzasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 14h w zw. z art. 121 § 1 O.p. Przeprowadzenie niniejszego postępowania nie wskazuje na naruszenie zasady jego prowadzenia w sposób, który nie budziłby zaufania do organów podatkowych. Skarżąca Spółka podniosła, że organ interpretujący prawo nie może czuć się związany interpretacjami ogólnymi. Zarzut ten został postawiony
w kontekście sformułowania zawartego w interpretacji, które wg skarżącej sugeruje, że organ czuje się związany takimi interpretacjami. Jak jednak wynika z analizy uzasadnienia interpretacji stanowisko to jest zbyt daleko idące. Interpretacja wydana w niniejszej sprawie nie została oparta na żadnym stanowisku wyrażonym
w interpretacji ogólnej. Przynajmniej nie wynika to z uzasadnienia wydanego
w sprawie aktu.
W świetle przedstawionych okoliczności Sąd stwierdził, że zaskarżona interpretacja nie narusza obowiązującego prawa. Dlatego też Sąd, na podstawie
art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło