I SA/Bd 950/09

WyrokWSA w Bydgoszczy2010-01-26

Skład orzekający: sędzia NSA Zdzisław Pietrasik, sędzia WSA Teresa Liwacz, sędzia WSA Leszek Kleczkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabycie wierzytelności w celu ich odsprzedaży lub windykacji we własnym zakresie stanowi usługę pośrednictwa finansowego korzystającą ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, czy też podlega opodatkowaniu według stawki podstawowej jako usługa windykacji lub faktoringu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kwalifikacja prawnopodatkowa sprzedaży wierzytelności zależy od kolejnych czynności podejmowanych przez nabywcę. Nabycie wierzytelności w celu dalszej odsprzedaży lub jako element szerszej usługi finansowej może być traktowane jako usługa pośrednictwa finansowego zwolniona z VAT. Natomiast nabycie wierzytelności w celu ich windykacji we własnym imieniu podlega opodatkowaniu stawką 22%. Interpretacja organu, która bezwarunkowo przypisywała opodatkowanie całej czynności nabycia wierzytelności, została uznana za błędną wykładnię art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Stan faktyczny
Strona skarżąca (W. Sp. z o.o.) zwróciła się o interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą opodatkowania VAT nabywania i sprzedaży wierzytelności oraz ich odzyskiwania. Spółka zamierzała nabywać wierzytelności, a następnie je odsprzedawać lub odzyskiwać od dłużników. Zdaniem spółki, takie czynności powinny być traktowane jako usługi pośrednictwa finansowego korzystające ze zwolnienia od VAT. Organ podatkowy uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że czynności te podlegają opodatkowaniu VAT.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów i zasądził od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr) Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w L.O. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. 1. uchyla zaskarżoną interpretację, 2. określa, że zaskarżona interpretacja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457,00 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Bd 950/09 UZASADNIENIE W dniu [...] czerwca 2009r. wpłynął do organu wniosek strony o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania czynności nabycia i sprzedaży wierzytelności oraz ich odzyskiwania od dłużników. Wnioskodawca podał, iż zamierza prowadzić działalność gospodarczą, polegającą na tym, iż jako cesjonariusz będzie nabywać wierzytelności, płacąc zbywcom niższą cenę od wartości wierzytelności, a następnie będzie na własny rachunek i we własnym imieniu odzyskiwać te wierzytelności od dłużników, albo je dalej sprzedawać. Z treści umowy cesji wierzytelności nie będą wynikały żadne dodatkowe zobowiązania z tytułu dokonanej cesji, a wnioskodawca będzie nabywać jedynie tzw. wierzytelności "własne", w tym przede wszystkim wierzytelności przysługujące bankom. Zarówno cesjonariusz, jak i cedent są podatnikami podatku od towarów i usług. Zdaniem Wnioskodawcy usługi pośrednictwa finansowego korzystają ze zwolnienia od podatku, na zasadzie art. 43 ust. 1 pkt 1 w związku z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy (PKWiU sekcja J ex 65-67), z wyłączeniem usług wymienionych w pkt od 1-9 tej pozycji. Zakup wierzytelności w celu odsprzedaży lub wyegzekwowania należy zakwalifikować jako usługę pośrednictwa finansowego na rzecz sprzedawcy. Nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie pierwotnego wierzyciela od ciężaru jej egzekwowania, jednak nie świadczy żadnej z usług wymienionych w punktach od 1-9 póz. 3 załącznika nr 4 do ustawy (sekcja J ex 65-67), w tym m.in. usługi factoringu czy też ściągania długów. W ocenie wnioskodawcy ww. zwolnienie dotyczy usługi polegającej na obrocie wierzytelnościami, a obrót ten stosownie do zasad klasyfikacyjnych PKWiU traktowany jest jako kupno - sprzedaż. Zatem usługą pośrednictwa finansowego, podlegającą zwolnieniu ze strony wnioskodawcy są: nabycie "wierzytelności własnej" w drodze cesji wierzytelności po cenie niższej od nominalnej oraz sprzedaż wierzytelności uprzednio nabytej podmiotowi, który jest przedsiębiorcą i podatnikiem podatku od towarów i usług lub osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej i niebędącą podatnikiem tego podatku. Ponadto zdaniem wnioskodawcy, w przypadku ściągania długu "dla siebie", nawet gdy dług ten wynika z nabytej uprzednio wierzytelności, to wnioskodawca jest odbiorcą (konsumentem) usługi, a nie wykonawcą (świadczącym usługę), co wyklucza traktowanie go jako podatnika - usługodawcę, zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 i 2 ustawy. Transakcja zawarta pomiędzy cedentem a cesjonariuszem dotyczy jedynie przelewu wierzytelności z cedenta na cesjonariusza, a wnioskodawca nabywając we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność za własne środki finansowe wchodzi w miejsce dotychczasowego wierzyciela. W umowie cesji, cesjonariusz nie zobowiązuje się do działań polegających na ściąganiu długu na rzecz innego podmiotu, zatem podjęcie działań zmierzających do ściągnięcia długu nie będzie wynikało z transakcji zawartej wcześniej z cedentem, istniejący dług będzie ściągany "dla siebie", a nie dla innego podmiotu. W ocenie wnioskodawcy w przypadku nabycia wierzytelności "własnej" w drodze cesji wierzytelności po cenie niższej od nominalnej, po stronie wnioskodawcy nie istnieje obowiązek udokumentowania tej transakcji za pomocą faktury VAT, bowiem taki obowiązek mógłby istnieć jedynie po stronie cedenta, a nie cesjonariusza. Natomiast dla cedenta sprzedaż wierzytelności własnej nie jest świadczeniem usługi, dlatego też nie powstaje u niego obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług, a tym samym obowiązek udokumentowania sprzedaży wierzytelności własnej za pomocą faktury VAT. Taką sprzedaż należy udokumentować notą obciążeniową wystawioną przez cedenta. Jeżeli taka nota nie zostanie wystawiona, to wnioskodawca w rozliczeniach księgowych może posłużyć się jedynie podpisaną przez strony umową cesji. Jeżeli wnioskodawca ściąga we własnym imieniu i na własną rzecz nabytą od cedenta wierzytelność, nie jest traktowany jako podatnik zgodnie z przepisem "art. 15 a" ustawy, tym samym nie ma obowiązku wystawienia faktury VAT lub jakiegokolwiek dokumentu księgowego. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], działając w imieniu Ministra Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia [...] września 2009r. nr [...] uznał, iż w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe. W motywach rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, iż zakup wierzytelności w celu ich odzyskania we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży, mieści się w zakresie usług pośrednictwa finansowego - sklasyfikowanych według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w sekcji J (65-67). W tak pojmowanej usłudze mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji), polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). Oznacza to, że w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności. W pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się m.in. skup wierzytelności w celu ich ściągnięcia od dłużnika (windykacji) we własnym zakresie. Zdaniem organu czynność nabycia wierzytelności, jako usługa polegająca na "wyręczeniu" danego wierzyciela z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bez możliwości korzystania ze zwolnienia przedmiotowego przewidzianego na mocy art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Czynności te należy udokumentować zgodnie z ww. przepisami fakturą VAT (a w przypadku klienta, będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej - wystawioną wyłącznie na jego żądanie). Ponadto organ stwierdził, że czynność polegająca na sprzedaży przez wnioskodawcę wierzytelności nabytej uprzednio w drodze cesji, nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, albowiem nie mieści się w dyspozycji art. 2 pkt 6 ustawy o VAT. W takiej sytuacji podmiotem świadczącym usługę, która podlega opodatkowaniu tym podatkiem jest nabywca wierzytelności. W przypadku bowiem zbycia przez wnioskodawcę wierzytelności, usługę świadczy kolejny nabywca, a jej beneficjentem jest wnioskodawca. Sprzedaż (cesja) wierzytelności nie jest świadczeniem usług przez ich zbywcę, a zatem nie powstaje u niego z tego tytułu obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług. W ocenie organu również czynności polegające na ściągnięciu we własnym imieniu i na własną rzecz nabytej wierzytelności, nie będą należnością za świadczenie usługi na rzecz dłużnika, wobec czego nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Sama płatność przez dłużnika świadczenia pieniężnego na rzecz wierzyciela, wynikająca z nabytej wierzytelności jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Pismem z dnia [...] września 2009r. Spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa wnosząc o zmianę interpretacji indywidualnej z dnia [...] września 2009r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia [...] października 2009r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], działając w imieniu Ministra Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany powyższej interpretacji. W skardze skierowanej do Sądu wnioskodawca wniósł o uchylenie interpretacji z dnia [...] lutego 2009r. podnosząc, iż zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży, mieści się w zakresie usług pośrednictwa finansowego - sklasyfikowanych według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w sekcji J ex (65-67) i korzysta ze zwolnienia na mocy art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT oraz załącznika nr 4 do ustawy. Zdaniem strony skarżącej organ podatkowy niezasadnie uznał typową umowę przelewu wierzytelności jako usługę ściągania długu, bowiem transakcja zawierana pomiędzy cedentem a cesjonariuszem dotyczy jedynie przelewu wierzytelności z cedenta na cesjonariusza, a mocą przedmiotowej umowy cesjonariusz ma nabywać we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność za własne środki finansowe, wchodząc w miejsce dotychczasowego wierzyciela. Z tą chwilą wykonana zostaje transakcja pomiędzy cedentem a cesjonariuszem i dalsze losy wierzytelności są poza tą transakcją. Na poparcie powyższego stanowiska Spółka przywołała liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. Spółka wskazała również, że w doktrynie reprezentowany jest pogląd, iż usługa ściągania długów, obejmuje te sytuacje, w których usługodawca wykonuje na rzecz posiadacza wierzytelności usługi związane z jej ściągnięciem, gdy dojdzie do zbycia wierzytelności, ale z możliwością jej zwrotu w razie nieskutecznej egzekucji, a ostateczne wynagrodzenie zależy od tego, czy dług zostanie wyegzekwowany. Nie ma natomiast powodu, aby uznać zbycie wierzytelności za usługę podlegającą opodatkowaniu według stawki podstawowej, w sytuacji, jak w rozpatrywanym przypadku, w której wierzytelność jest zbywana, a nabywca nabywa ją na własny rachunek i na własne ryzyko (vide: Michalik T. VAT-Komentarz rok 2008, Wydawnictwo CK Beck, Warszawa 2008, str. 523-524). W ocenie Spółki opisanego we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej zdarzenia przyszłego nie można również uznać za usługę faktoringu, bowiem podstawowym celem faktoringu jest poprawianie płynności finansowej poprzez uzyskanie płatności przed terminem wymagalności należności od kontrahenta, a więc zapewnienie finansowania osobie korzystającej z takiej usługi, zaś windykacja należności stanowi jedynie element uboczny celem opisanych we wniosku czynności, nie było poprawienie płynności finansowej cedenta, ale de facto była to pojedyncza sprzedaż wierzytelności, niemająca charakteru ciągłego, dlatego też nie można uznać, że czynności te są faktoringiem, którego świadczenie powoduje wyłączenie ze zwolnienia, o którym mowa w przepisie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, w związku z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy. Ponadto Spółka wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 135(l)(d) Dyrektywy Rady UE 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatkowego od wartości dodanej, państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje, tj. transakcje łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych z wyłączeniem windykacji należności. Powołano także orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-305/01 pomiędzy Finanzamt GroB-Gerau a MKG-Kraftfalirzeuge-Factoring GmbH (Niemcy), w którym to Trybunał zrównał dla celów opodatkowania VAT transakcje faktoringu właściwego i niewłaściwego oraz stanowisko Międzynarodowego Instytutu Unifikacji Prawa Prywatnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2010r. Spółka podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną. Z materiałów sprawy wynika, że strona skarżąca występując o udzielenie pisemnej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego celem rozwiania wątpliwości czy świadczone przez nią w przyszłości usługi nabycia wierzytelności (cesji) z ewentualną możliwością ich późniejszej windykacji na jej rzecz lub ewentualnej odsprzedaży będą podlegały co do zasady opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a jeżeli tak to na jakich zasadach. Przy tak sprecyzowanym przez stronę skarżącą zagadnieniu istota zaistniałego między stronami sporu zdaniem Sądu sprowadzać się będzie do dokonania interpretacji art. 43 ust. 1 pkt 1 w zw. z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U Nr 54, poz. 535 z późn. zm) co w praktyce będzie mogło prowadzić do stwierdzenia czy opisany przez skarżącą we wniosku obrót wierzytelnościami będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według stawki 22% (stanowisko organu) czy tez jako usługa pośrednictwa finansowego będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Dokonując wykładni wskazanych wyżej przepisów ustawy o podatku od towarów i usług ( w skrócie p.t.u) w celu ustalenia czy usługi obrotu wierzytelnościami można uznać za usługi pośrednictwa finansowego, które korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług czy też usługi tego rodzaju należy zaliczyć do usług związanych ze ściąganiem długów bądź faktoringiem, które podlegają opodatkowaniu według stawki podstawowej, wbrew stanowisku organu należy uwzględnić również tak orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich jak i orzecznictwo krajowych sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że usługami faktoringowymi są jedynie te usługi obrotu wierzytelnościami, które wyróżniają się stałymi, ciągłymi powiązaniami prawnymi pomiędzy faktorantem (zbywcą wierzytelności) a faktorem, co wynika z umów o charakterze długoterminowym pomiędzy tymi podmiotami, które najczęściej nakładają na faktora dodatkowe obowiązki w stosunku do faktoranta, oprócz nabycia wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży. Usługa obrotu wierzytelnościami, w zależności od celu działania nabywcy może być klasyfikowana do grupowania "Usługi pośrednictwa finansowego pozostałe, gdzie indziej nie klasyfikowane" (PKWiU 65.23.10), które korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Z kolei faktoring klasyfikuje się do grupowania PKWiU 65.22.10 "Usługi udzielania pożyczek świadczone poza systemem bankowym" tj. usługi opodatkowane stawką 22%. Sprzedaż własnych wierzytelności nie jest usługą w ujęciu PKWiU, ponieważ sprzedający swoją wierzytelność powstałą w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej, nie świadczy usługi pośrednictwa finansowego w rozumieniu grupowań PKWiU 65-67. Natomiast jest usługą nabycie wierzytelności w celu ich wykorzystania do operacji prawno-gospodarczych, co oznacza że to nabywca (kupujący) wierzytelności jest świadczącym usługę na rzecz zbywającego (sprzedawcy), który poprzez zbycie wierzytelności nie świadczy usługi. Z orzecznictwa TSWE wynika, ze świadczenie obejmujące z ekonomicznego punktu widzenia jedną usługę nie powinno być sztucznie dzielone aby nie zakłócić funkcjonowania systemu VAT (por. wyrok TSWE z dnia 25 lutego 1999 r. sprawa C - 349/96 Card Protection Plan Ltd (CPP)/Commissioners of Customs & Excise (orzeczenie wstępne) pkt 29; LEX nr 83891). Ponadto jeżeli transakcja składa się z zespołu świadczeń i czynności, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności, w jakich dokonywana jest rozpatrywana transakcja celem określenia, po pierwsze, czy są to dwa lub więcej niż dwa świadczenia odrębne, czy też jest to jedno świadczenie, a po drugie, czy w tym ostatnim przypadku to jedno świadczenie powinno zostać zakwalifikowane jako świadczenie usług (por. wyrok TSWE z dnia 2 maja 1996 r. sprawa C-231/94 Faaborg-Gelting Linien, Rec. str. I-2395, pkt 12-14, oraz ww. wyrok w sprawie CPP, pkt 28 i 29, wyrok TSWE z dnia 27 października 2005 r. sprawa C-41/04, Levob Verzekeringen oraz OV Bank (orzeczenie wstępne) pkt 19 i 21, opubl. PP 2005/12/57). Stąd też będziemy mieli mamy do czynienia z jednym świadczeniem, gdy kilka elementów powinno zostać uznanych za konstytutywne dla świadczenia głównego. Należy zauważyć, że z punktu widzenia oceny transakcji obrotu wierzytelności istotny jest cel transakcji oraz określenie stron transakcji. Niewątpliwie celem transakcji jest uwolnienie sprzedawcy przez nabywcę od posiadanej wierzytelności. Niebagatelnym jest aspekt finansowy tejże usługi tzn. nabywca niejako finansuje sprzedawcę, gdyż odkupuje od niego dług. Stronami usługi obrotu wierzytelnościami jest strona skarżąca będąca podmiotem, który w sposób profesjonalny - nie incydentalny - dokonuje obrotu wierzytelnościami (usługodawca - nabywca wierzytelności) oraz wierzyciel (sprzedawca wierzytelności). Podmiot, który nabywa od innego podmiotu wierzytelność - z jego punktu widzenia zawsze będzie nabywał wierzytelność obcą. Dla charakteru usługi obrotu wierzytelnościami bez znaczenia jest to czy nabycie takiej wierzytelności następuje od podmiotu, który prowadzi działalność w zakresie usług pośrednictwa finansowego czy podmiot indywidualnego, ważny jest zamiar podmiotu nabywającego - nabycie celem zbycia (windykacji). Mając na uwadze unormowanie kodeksu cywilnego w zakresie przelewu (cesji) wierzytelności (art. 509 i nast. k.c.) można przyjąć, że czynność obrotu wierzytelnościami zwykle składa się co najmniej z dwóch czynności: 1/ nabycia wierzytelności na własny rachunek (nabycie pierwotne) w trybie cesji wierzytelności, na podstawie art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego; 2/ zbycia wierzytelności na rzecz nabywcy wtórnego (zbycie wtórne w trybie cesji wierzytelności) czy windykacji wierzytelności we własnym imieniu (nie można wykluczyć innych działań np. umorzenie). Można by było wskazać także na takie czynności jak: podjęcie działań przygotowawczych we własnym imieniu zmierzających do zbycia wierzytelności osobie trzeciej (np. złożenie ofert) lub jej windykacji od dłużnika (np. ustalenie sytuacji majątkowej dłużnika). Powyższe świadczy o tym, że transakcje obrotu wierzytelnościami należy rozpatrywać w kontekście podatku od towarów i usług jako usługę o charakterze złożonym - tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 16 maja 2007r., sygn. akt I SA/Wr 213/07, CBOSA. Cesji wierzytelności nie można zatem zawsze kwalifikować jako czynności opodatkowanej stawką 22% bądź zawsze jako zwolnioną od opodatkowania. Wyodrębniając jeden z elementów prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, tj. kupna wierzytelności (nadając tej czynności samodzielny status, oderwany od kolejnego z elementów działalności - windykacji bądź dalszej sprzedaży wierzytelności), podważa się w istocie sens przeprowadzanych operacji gospodarczych. Tym samym nie można rozpatrywać przedmiotowej kwestii w oderwaniu od istoty i złożoności obrotu wierzytelnościami. Należy zatem stwierdzić, że już w momencie zakupu wierzytelności mamy do czynienia z usługą finansową. Zakup długu jest bowiem nie tylko elementem lecz koniecznym warunkiem wykonania usługi na rzecz sprzedawcy. Sposób wykorzystania nabytej wierzytelności może decydować o tym czy usługa taka będzie zwolniona z VAT jako pośrednictwo finansowe (nabycie należności w celu dalszej odsprzedaży) albo opodatkowana 22 % stawką VAT (zakup wierzytelności w celu windykacji). Powyższy pogląd stanowi kontynuację dotychczasowej linii orzecznictwa sądów administracyjnych (por. między innymi wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007r. sygn. III SA/WA 2208/06, wyrok z dnia 16 maja 2007r. WSA we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 213/07, wyrok z dnia 17 grudnia 2008r. NSA sygn. II FSK 1318/07, wyrok z dnia 27 października 2009r. WSA w Gliwicach sygn. III SA/Gl 866/09). Powyższe pozwala na stwierdzenie, że jeżeli podmiot gospodarczy dokonuje zakupu wierzytelności w celu jej odsprzedaży lub wyegzekwowania lub dalszej sprzedaży, świadczy na rzecz sprzedawcy wierzytelności własnej usługę pośrednictwa finansowego, której podstawowym celem jest uwolnienie sprzedawcy wierzytelności od ciężaru jej egzekwowania. Usługi nabywania wierzytelności innych podmiotów, niemające charakteru usług faktoringu, lecz realizowane w celu ściągania (windykacji) długów (niezależnie od stopnia przejętego ryzyka wypłacalności dłużnika) - podlegają opodatkowaniu VAT, według stawki 22%. Tylko wówczas, gdy celem podatnika nabywającego cudzą wierzytelność nie jest ściągnięcie (windykacja) długu od dłużnika, a np. przejęcie podmiotu sprzedającego wierzytelność lub dalsza odsprzedaż wierzytelności, usługę taką należy traktować jako usługę obrotu wierzytelnościami, kwalifikowaną w ramach grupowania "Usługi pośrednictwa finansowego pozostałe, gdzie indziej nieklasyfikowane (PKWiU 65.23.10)" - a wiec zwolnioną od podatku. Kwalifikacja prawnopodatkowa sprzedaży wierzytelności uzależniona jest od kolejnych czynności podejmowanych przez nabywcę (tj. dalszej odsprzedaży lub windykacji we własnym imieniu). Określenie charakteru świadczonych usług wiąże się przede wszystkim z ustaleniem celu działania usługodawcy nabywającego wierzytelność innego podmiotu, a to wymaga odniesienia się do zapisów umów łączących strony umowy cesji wierzytelności, analizy ich treści oraz oceny czynności faktycznych wynikających z tych umów. W takim przypadku usługa związana z zakupem wierzytelności, nie mająca charakteru usługi factoringu, winna podlegać indywidualnej ocenie. Powyższe koresponduje ze stwierdzeniem, że prawem i obowiązkiem organów podatkowych jest dokonywanie oceny stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju pod kątem skutków, jakie wywierają one w zakresie obowiązków podatkowych. W szczególności organy podatkowe mają obowiązek badania, czy dyspozycyjny charakter umów cywilnoprawnych nie jest wykorzystywany przez strony do uchylenia się od obowiązku podatkowego albo zaniżenia zobowiązania podatkowego. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że będąca przedmiotem badania i oceny w sprawie indywidualna interpretacja w której stwierdza się bezwarunkowo, że każdy obrót wierzytelnościami (nabycie) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według stawki podstawowej została wydana z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię. Z tych względów Sąd na mocy art. 146 § 1, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nnr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło