I OSK 805/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-08-05
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Anna Łukaszewska-Macioch, Teresa Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odwołanie dyrektora szkoły przez wójta gminy, dokonane w formie zarządzenia, stanowi akt administracyjnoprawny podlegający nadzorowi wojewody i kontroli sądu administracyjnego, czy też jest czynnością z zakresu prawa pracy podlegającą właściwości sądów powszechnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odwołanie dyrektora szkoły przez wójta gminy, nawet jeśli dokonane w formie zarządzenia, jest aktem o charakterze administracyjnoprawnym. Zarządzanie to stanowi władcze rozstrzygnięcie w sprawie należącej do zadań publicznych z zakresu administracji oświatowej, a nie czynność z zakresu prawa pracy. W związku z tym podlega ono nadzorowi wojewody oraz kontroli sądów administracyjnych, a nie sądów powszechnych.Stan faktyczny
Gmina B. zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, które stwierdziło nieważność zarządzenia Wójta Gminy B. o odwołaniu dyrektora szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę gminy, uznając zarządzenie wójta za akt administracyjny podlegający nadzorowi. Gmina wniosła skargę kasacyjną, argumentując, że odwołanie dyrektora jest sprawą z zakresu prawa pracy i nie podlega kontroli sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia del. NSA Teresa Rutkowska Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 12/10 w sprawie ze skargi Gminy B. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 12/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Gminy B. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odwołania z funkcji dyrektora szkoły.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż w dniu 28 sierpnia 2009 r. Wójt Gminy B. wydał zarządzenie Nr [...] w sprawie odwołania z dniem 28 sierpnia 2009r. D. T. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w O., wskazując jako podstawę prawną art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256 z 2004 r. ze zm.).
Dnia 15 października 2009 r. Wojewoda Kujawsko –Pomorski na podstawie art. 91 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142 z 2001 r., poz. 1591 ze zm.) wszczął postępowanie nadzorcze i w dniu 3 listopada 2009 r. w oparciu o ww. przepis wydał rozstrzygnięcie nadzorcze nr [...] stwierdzające nieważność ww. zarządzenia.
Wskazał, że choć Wójt Gminy B. nie nazwał wprost wydanego aktu o odwołaniu D. T. ze stanowiska dyrektora zarządzeniem, to w istocie jest ono tego rodzaju aktem i dlatego podlega nadzorowi Wojewody.
W ocenie organu nadzoru doszło do rażącego naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty i dlatego należało stwierdzić nieważność zarządzenia Wójta Gminy B..
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł Wójt Gminy B. wskazując, że rozstrzygnięcie zostało podjęte z przekroczeniem granic kompetencji i tym samym w sposób jaskrawy narusza sformułowaną w art. 7 Konstytucji zasadę demokratycznego podziału władz i narusza ustawowo gwarantowaną samodzielność gminy, jest więc z mocy ustawy nieważne ze względu na rozstrzygnięcie o charakterze administracyjnym przyjęte w sprawie mającej charakter sprawy z zakresu prawa pracy i dlatego winno zostać uchylone.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wywodząc, że nie wykroczył poza swoje kompetencje i nie naruszył Konstytucji.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd I instancji podniósł, iż analiza treści pisma Wójta Gminy B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. – Nr [...] prowadzi Sąd do jednoznacznego wniosku iż mimo, że nie nosi ono miana zarządzenia, to niewątpliwie w istocie swej ma ono wszelkie cechy zarządzenia.
Sąd I instancji podał, że poza sporem jest, iż sprawa odwołania Dyrektora Szkoły Podstawowej w miejscowości O., czyli kierownika gminnej jednostki organizacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, z dotychczas pełnionej funkcji należy do zagadnień z dziedziny i przepisów prawa pracy.
Podkreślił jednak, że legitymacja do nawiązywania i rozwiązywania stosunków pracy przez organ gminy (w rozpatrywanej sprawie Wójta) wynikająca z przepisów prawa, znalazła swoją regulację w ustawie z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). Zgodnie z przepisami tej ustawy odwołanie ze stanowiska dyrektora gminnej jednostki organizacyjnej należy rozumieć jako sprawę publiczną o znaczeniu lokalnym. Wniosek taki można wysnuć na podstawie art. 6 tej ustawy, zgodnie z którym do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, które nie zostały zastrzeżone na rzecz innych podmiotów. O ile więc ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzyganie w tych sprawach należy do gminy.
Ponadto zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, wśród których znajdują się m.in. sprawy edukacji publicznej (art. 7 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy o samorządzie gminnym). Zgodnie z tą ustawą w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne (art. 9), których to kierowników może zwalniać i zatrudniać wójt. Jego kompetencje w tym zakresie wynikające z zadań organu gminy, zawarte zostały w art. 30 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten expressis verbis stanowi, że do zadań wójta należy w szczególności zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zwolnienie przez wójta kierownika i gminnej jednostki organizacyjnej, stanowiło sprawę publiczną o znaczeniu lokalnym, a więc należącą do zakresu działania gminy, w rozumieniu art. 6 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Wyjaśnił, iż ustawa o samorządzie gminnym, w art. 85 stanowi, że nadzór nad działalnością gminny sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Organy nadzoru do których należy wojewoda, mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami. Jest to niewątpliwie bardzo szeroki katalog spraw. Ustawodawca nie precyzuje ustawami z jakiej gałęzi prawa lub jakiej dziedziny prawa jest przy nadzorze ograniczony wojewoda.
W ocenie Sądu I instancji, gdy Wojewoda Kujawsko -Pomorski pozyskał - co wynika z akt - informację w rozpatrywanej sprawie, że zostały naruszone przez Wójta Gminy B. przepisy prawa, z mocy art. 85 i art. 87 ustawy o samorządzie gminnym, miał prawo co więcej miał także i ustawowy obowiązek wdrożyć postępowanie nadzorcze w celu zbadania sprawy. Dodał, że Wojewoda Kujawsko - Pomorski wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w rozpatrywanej sprawie nie naruszył właściwości kompetencyjnej. Mimo, iż zarządzenie Wójta Gminy B. stanowiło oświadczenie woli pracodawcy o odwołaniu pracownika ze stanowiska, było - co istotne- jednocześnie aktem administracyjnym podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej. Stąd należy wywieść obowiązek organu nadzoru do zbadania treści zarządzenia oraz sposobu jego podjęcia pod kątem zgodności z prawem i ostatecznej jego oceny, czy nie doszło do naruszenia prawa materialnego i proceduralnego.
Według art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym "Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały i lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90". Przepis ten z kolei określa także sposób wykonywania nadzoru oraz skutek prawny stwierdzenia nieważności uchwały czy zarządzenia. Organ nadzoru ma obowiązek stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia, które w sposób istotny naruszają prawo.
Zdaniem Sądu zarządzenia dotyczące odwołania pracownika z dotychczas pełnionej funkcji podlegają nadzorowi pod względem legalności, ponieważ z treści art. 90 i art. 91 przywoływanej ustawy o samorządzie gminnym nie można wywieść, że zarządzenia wójta (burmistrza), poza porządkowymi, nie podlegają nadzorowi.
Sąd wojewódzki powołał uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 września 1994 r., W. 10/93, OTK ZU 1994, Nr 2, poz. 46), w której Trybunał stwierdził, że "akty prawne (uchwały) organów gminy odpowiadające prawnej charakterystyce aktów administracji, nawet jeżeli mają na celu wywołanie skutków w sferze prawa cywilnego, mogą być kontrolowane i kwestionowane w trybie nadzoru, w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym." W tej samej uchwale Trybunał Konstytucyjny wyraził na pogląd, że "jeżeli akt woli organu gminy otrzymał formę prawną aktu władczego wydawanego na podstawie przepisów -m.in. kompetencyjnych - prawa administracyjnego, to niezależnie od charakteru kształtowanych nim stosunków prawnych oraz ewentualnych skutków -także w dziedzinach regulowanych prawem cywilnym - podlega procedurze nadzoru zwanego administracyjnym".
Rozstrzygnąwszy kwestię kompetencyjną Wojewody jako organu nadzorczego Sąd I instancji stwierdził, że stosownie do treści przepisów art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Z akt sprawy wynika natomiast, że otrzymawszy informacje o wydaniu przedmiotowego zarządzenia przez Wójta Gminy B. Wojewoda zwrócił się do Wójta o dodatkowe informacje. Następnie Wojewoda Kujawsko -Pomorski pismem z dnia 15 października 2009 r. zawiadomił Wójta Gminy B. o wszczęciu postępowania nadzorczego. Wójt Gminy B. pismem z dnia 19 maja 2009 r. zwrócił się do Kuratora Oświaty o opinię, o której mowa w ww. przepisie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Kujawsko-Pomorski Kurator Oświaty z zachowaniem 5 - dniowego terminu ustawowego wydał negatywną opinię pismem z dnia 27 maja 2009 r. (błędnie wpisany w nagłówku opinii miesiąc czerwiec). Kurator Oświaty uzasadniając swoje negatywne stanowisko wskazała, że w świetle art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty przyczyną odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia, jest szczególnie uzasadniony przypadek, musi to być okoliczność, która uniemożliwia nauczycielowi sprawowanie funkcji z przyczyn od niego niezależnych lub leżących po jego stronie powodując, że placówka zostaje pozbawiona kierownictwa, co uniemożliwia jej funkcjonowanie, a że taka sytuacja w niniejszym przypadku nie zachodzi. Pomimo negatywnej opinii Wójt Gminy B. zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] odwołał Danutę Tyraj ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w O.. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] poinformował odwołaną, że wycofuje to zarządzenie, stwierdzając jedynie, że na obecnym etapie postępowania nie ma ono zastosowania.
W świetle przedstawionych rozważań Sąd wojewódzki podniósł, że powyższa opinia Kuratora Oświaty z dnia 27 maja 2009 r. została już raz wykorzystana w związku z odwołaniem Dyrektora Szkoły w dniu 25 czerwca 2009 r. Raz pozyskana opinia, o której mowa w art. 38 wykorzystana tylko w postępowaniu na użytek którego została pozyskana nie może być wielokrotnie wykorzystywana. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, że jedna i ta sama opinia będzie służyła jako podstawa do odwołania dyrektora szkoły kilkakrotnie w kolejnych postępowaniach, tym bardziej że kolejne zarządzenie o odwołaniu Dyrektora Szkoły będące przedmiotem niniejszej sprawy zostało wydane po upływie znacznego czasu od dnia uzyskania opinii, a Wójt Gminy B. w każdym ze swoich aktów jako szczególnie uzasadniony przypadek odwołania wskazywał na odmienne okoliczności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wójt Gminy B..
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego w postaci art. 7 i 177 w zw. z art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 183 § 2 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - ze zm.) w zw. z art. 1 Kodeksu Pracy, art. 1,2 i 459 k.p.c. skutkującą nieważnością postępowania, a wynikającą z rozpoznania przez sąd administracyjny sprawy należącej do właściwości sądu powszechnego - sądu pracy.
Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Kujawsko- Pomorskiego.
W motywach skargi kasacyjnej Wójt Gminy B. podniósł, iż oświadczenie woli organu prowadzącego o odwołaniu z funkcji dyrektora szkoły nawet, gdyby nazwane było zarządzeniem już przez ten tylko fakt, nie stałoby się rozstrzygnięciem, co do którego zasadnie można by użyć stwierdzenia, że stanowi ono sprawę publiczną o znaczeniu lokalnym. W obowiązującym systemie prawnym nie istnieje takie rozwiązanie, przepis lub wskazówka, które pogląd taki mogłoby uprawnić. O charakterze prawnym decyzji, rozstrzygnięcia lub innego rodzaju czynności prawnej nie przesądza bowiem fakt jej nazwania, lecz treść i zakres jej oddziaływania w sferze konkretnego stosunku ( lub stosunków ) prawnych. O ile czynność taka ma znaczenie i wywołuje skutki w zakresie prawa pracy, to - siłą rzeczy - podlega ocenie i kontroli w przewidzianym przepisami prawa postępowania cywilnego trybie przed właściwym sądem powszechnym - sądem pracy, W tym stanie rzeczy przypisywanie sobie przez sądy administracyjne kompetencji do rozstrzygania tych spraw w sposób rażąco jaskrawy narusza przede wszystkim konstytucyjną zasadę rozdziału kompetencji pomiędzy poszczególne organy Państwa.
Organ stwierdził, że próba wykazywania tego rodzaju charakteru odwołania nauczyciela z funkcji dyrektora w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 pkt. 5 ustawy o samorządzie gminnym również jest chybiona, albowiem pojęcie jednostki organizacyjnej gminy obejmuje swoim zakresem wszelkie podmioty podległe, nadzorowane lub kierowane przez gminę. Dotyczy to zarówno jednostek wyposażonych w przymiot osobowości prawnej, jak i tej osobowości pozbawionych, a wśród tych ostatnich - jednostki i zakłady budżetowe. O ile zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje, iż z powiązanie tej kompetencji wójta gminy z normą art. 9 powołanej ostatnio ustawy przesądza o publicznym charakterze decyzji o powołaniu ( odwołaniu ) kierownika takiej jednostki organizacyjnej, to konsekwentnie należałoby przyjąć, iż do tej samego kategorii czynności prawnych wójta należałoby zaliczyć oświadczenie woli o powołaniu, bądź odwołaniu zarządu spółki prawa handlowego stanowiącej wyłączną własność gminy, kierownika ( dyrektora ), zakładu budżetowego prowadzącego działalność gospodarczą (w zakresie publicznych zadań gminy ). Tego rodzaju pogląd jest jednak całkowicie nieuzasadniony.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, iż kwestia charakteru prawnego rozstrzygnięcia wójta gminy dotyczącego odwołania dyrektora szkoły, w stosunku do której gmina wykonuje funkcje organu prowadzącego była przedmiotem szeregu rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, przede wszystkim zaś Kolegium Kompetencyjnego przy SN, które w postanowieniu z dnia 25 stycznia 1995 r. (III PO 12/94 -OSNAPiUS 1995/9, poz. 114} jednoznacznie przesądziło, iż : Do rozpoznania sprawy z powództwa nauczyciela - o roszczenie z tytułu odwołania z funkcji dyrektora szkoły podstawowej jest sąd rejonowy - sąd pracy. Rozstrzygnięcie kompetencyjne potwierdziło i zarazem utwierdziło jednolitą linię orzeczniczą SN w tej kwestii.
Fakt, iż coś - w tym przypadku oświadczenie woli, którego cywilnoprawny charakter nie budzi żadnych wątpliwości ani w doktrynie, ani orzecznictwie sądowym - określa się zwyczajowo mianem zarządzenia nie zmienia charakteru prawnego tego rodzaju czynności z cywilnoprawnego na administracyjnoprawny.
Z treści wyroku SN z 9 grudnia 2004 r. (I PK 100/2004) wynika, iż: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający skargę /.../ na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody, stwierdzające nieważność odwołania dyrektora szkoły, nie dotyczy stron stosunku pracy i nie prowadzi do nieważności odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego jako czynności modyfikującej treść stosunku pracy.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, powyższe uwagi szczególnego znaczenia nabierają w kontekście ogólnej zasady konstytucyjnej wynikającej wprost z treści art. 177 Konstytucji RP, który ustanawia zasadę domniemania ( prawnego ) właściwości sądów powszechnych w zakresie sprawowania wymiaru sprawiedliwości, zaś właściwość pozostałych musi wyraźnie wynikać z przepisów szczególnych, które ustawowo są do ich właściwości zastrzeżone. O ile zatem przyjąć w ślad za brzmieniem art. 175 Konstytucji, iż sądy administracyjne nie mieszczą się w pojęciu sądownictwa powszechnego, a niewątpliwie pozostają w kręgu tego pojęcia sądy pracy oraz -że wszelkie wyjątki, zgodnie z ogólną zasadą wykładni prawa nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej - nie można kwestionować faktu, iż kompetencja i właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania konkretnej sprawy musi wynikać w sposób niewątpliwy i jednoznaczny z konkretnej delegacji ustawowej.
Co więcej - z treści art. 177 Konstytucji wynika wprost, że to sąd powszechny rozstrzyga problem właściwości i, jeżeli nie odmówi przyjęcia konkretnej sprawy do rozpoznania, właściwość sądu administracyjnego jest w takiej sytuacji wykluczona. Jeżeli zatem w jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie pozostawia się żadnych niedomówień co do charakteru prawnego rozstrzygnięcia organu prowadzącego o odwołaniu nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły podstawowej, to nie ulega kwestii, że tego rodzaju kompetencja w przypadku sadu administracyjnego jest wyłączona. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, iż związane to również jest z faktem naruszenia treści art. 7 Konstytucji przez wojewodę ingerującego w trybie nadzoru w treść tego rodzaju rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy zarówno rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko -Pomorskiego, jak i zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy - jako naruszające obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny -ostać się nie mogą i winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Wójt Gminy B. dodał, że w chwili obecnej przed Sądem Rejonowym - Sądem Pracy we Włocławku, na skutek powództwa odwołanej z funkcji dyrektora szkoły D. T. skierowanego przeciwko Wójtowi Gminy B., Urzędowi Gminy w B. i Szkole Podstawowej w O., gm. B., powiatu R., zawisła sprawa o uznanie za bezskuteczne odwołanie z tej funkcji, przekształcona następnie -na skutek zmiany powództwa - w roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie naruszył żadnego z przepisów, na których skarga kasacyjna została oparta.
Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się na kwestii dopuszczalności stwierdzenia przez organ nadzoru tj. Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego na podstawie art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001r. Nr. 142, poz.1591 ze zm ) nieważności odwołania D. T. ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej w O.. Zdaniem skarżącego odwołanie w/wym przez Wójta Gminy B. z zajmowanego stanowiska stanowiło czynność z zakresu prawa pracy, która nie podlegała kontroli organu nadzoru, ani sądu administracyjnego.
Ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze kasacyjnej nie można się zgodzić. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od wielu lat ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawnych. Personalny charakter aktu odwołania z funkcji kierowniczej nie stanowi zatem o jego prywatnoprawnym charakterze, gdyż obsada stanowiska kierowniczego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną, a zarządzanie szkołą wchodzi w zakres administracji publicznej.
Zarządzenie wójta w sprawie odwołania z funkcji dyrektora szkoły jest aktem o charakterze administracyjnoprawnym. Jako taki podlega więc kontroli wojewody oraz właściwości sądów administracyjnych, a nie powszechnych. W wyroku z dnia 30 czerwca 2004r. w sprawie OSK 439/04 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym zarządzenia obok decyzji administracyjnych są prawną formą w jakiej wójt może podejmować władcze rozstrzygnięcia. Skoro art.38 ustawy o systemie oświaty nie wskazuje formy decyzji administracyjnej dla odwołania dyrektora szkoły, to oznacza to, że następuje ono w formie zarządzenia wójta ( burmistrza, prezydenta miasta ). Powołanie bądź odwołanie dyrektora szkoły jest sprawą z zakresu administracji publicznej z wszystkimi tego konsekwencjami, łącznie ingerencją nadzorczą wojewody. Dlatego zarządzenie burmistrza w sprawie odwołania dyrektora szkoły podlega nadzorowi wojewody. Trzeba wskazać, iż akt powierzenia nauczycielowi stanowiska dyrektora szkoły jak i odwołanie z tego stanowiska mają charakter administracyjnoprawny, nie są natomiast czynnościami prawa pracy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 16 grudnia 1996r. OPS 6/96 (ONSA 1997/2/48), powierzenie stanowiska dyrektora szkoły jak i jego odwołanie należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu zadań publicznych. Zakwalifikowanie tego aktu do kategorii aktów administracyjnoprawnych wskazuje tym samym na tryb i zakres kontroli tego aktu. Akt administracyjny wywołujący dodatkowo pewne skutki w sferze regulowanej prawem pracy ( w stosunku pracy) nie przestaje być aktem administracyjnym. Stąd, jeśli wola organu gminy otrzymała formę prawną aktu władczego opartego na przepisach prawa administracyjnego, to niezależnie od charakteru kształtowanych stosunków prawnych i ich skutków, akt ten podlega nadzorowi administracyjnemu. Nadzór ten służy badaniu zarządzeń wójta, jako aktu administracji, w celu zapewnienia zgodności z prawem w interesie zarówno państwa jak i osób zainteresowanych, podczas gdy kontrola sądowa uruchamiana tylko na wniosek osób zainteresowanych ma na celu jedynie ochronę ich praw. Ponadto zarządzenie wójta w sprawie odwołania z funkcji dyrektora szkoły jest aktem o charakterze administracyjnoprawnym, co powoduje, że podlega on kontroli wojewody oraz właściwości sądów administracyjnych.
Stąd zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.7 i art.177 w zw. z art. 175 Konstytucji RP nie mógł zostać uznany za usprawiedliwiony. Identycznie należało ocenić zarzut naruszenia art.183§ 2 pkt.1 Ppsa w zw. z art.3§ 2 pkt. 4 tej ustawy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło