II FZ 303/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA : Stefan Babiarz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Ol 14/10 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A.Z. na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia 25 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego postanawia: oddalić zażalenie 1. Postanowieniem z dnia 6 maja 2010 r., I SA/Ol 14/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w oddalił wniosek A. Z. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi podatnika na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 25 września 2009r. nr [...] w przedmiocie zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że w dniu 1 kwietnia 2010 r. doradca podatkowy, działająca w imieniu A. Z. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 lutego 2010 r.. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Pierwszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 kwietnia 2010 r. strona została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Zarządzenie to zostało doręczone doradcy podatkowemu w dniu 7 kwietnia 2010 r. W dniu 20 kwietnia 2010r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, załączając odpis dowodu wpłaty na rachunek bankowy WSA z dnia 19 kwietnia 2010 r., dokonany w Urzędzie Pocztowym nr [...] w O. W uzasadnieniu wskazano, że otrzymane w dniu 7 kwietnia 2010 r. Zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu pełnomocnik przekazał podatnikowi w dniu 9 kwietnia 2010r. celem dokonania wpłaty. W dniu 10 kwietnia 2010r. w wyniku katastrofy lotniczej zginął przyjaciel podatnika. Wstrząs spowodowany tym wydarzeniem doprowadził podatnika do choroby - rwy kulszowej uniemożliwiającej swobodne poruszanie się. Nie skorzystał on jednak ze zwolnienia lekarskiego, gdyż nie było ono mu potrzebne - jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą. Na okoliczność potwierdzenia choroby załączono zaświadczenie lekarskie z dnia 12 kwietnia 2010r. wydane przez Specjalistę Medycyny Rodzinnej – Neurologa z Przychodni Lekarskiej "E." Poradni Neurologicznej w S., o treści następującej : "w związku z chorobą podstawową w dniach 12-17.04.2010r. niezdolność do zgłoszenia się na posiedzenie sądu". 3. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 86 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej: p.p.s.a. oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a. uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem sądu, skoro choroba skarżącego nie uniemożliwiła mu udanie się do przychodni lekarskiej w S. (zamieszkuje wszak w miejscowości W. [...] pod N.) to również nie stanowiła przeszkody do dokonania wpłaty kwoty wpisu sądowego na rachunek sądu w najbliższej placówce pocztowej, tak jak to skarżący uczynił w dniu 19 kwietnia 2010 r. Ponadto nie zaistniała jakakolwiek okoliczność uniemożliwiająca kontakty między pełnomocnikiem a skarżącym oraz ewentualne dokonanie czynności przez tegoż pełnomocnika. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podtrzymał swoją dotychczasową argumentację w sprawie podnosząc dodatkowo, że nie mógł on zlecić uiszczenia wpisu pełnomocnikowi, ponieważ nie posiadał on numeru konta bankowego jaki był potrzebny by go uiścić, ani sygnatury akt. Co do okoliczności udania się do lekarza, skarżący wskazał, że do Szczytna został dowieziony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie niezasługuje na uwzględnienie. 5. Po pierwsze należy wskazać, że jak wynika z treści art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z tych przepisów wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (brak winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., II SA/Kr 1977/00, niepubl.). W piśmiennictwie pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu poszczególni autorzy określają uprawdopodobnienie jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Mając zatem powyższe na uwadze należy zauważyć, że zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem lekarskim w okresie od 12 do 17 kwietnia 2010 r. podatnik był chory oraz niezdolny do zgłoszenia się na posiedzenie sądu. Dopiero w dniu 19 kwietnia 2010 r. opłacił on należny wpis od skargi kasacyjnej i 20 kwietnia 2010 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu. Słusznie w tej sytuacji przyjął sąd pierwszej instancji, że został zachowany termin 7 dniowy do złożenia wniosku od chwili ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednakże na tle tak ustalonego stanu faktycznego sprawy za bezzasadny należy uznać pogląd, że skoro skarżący mógł uiścić wpis w dniu 19 kwietnia 2010 r. to mógł to uczynić także w okresie kiedy był chory. Takie wyciąganie wniosków przez sąd pierwszej instancji z istniejącego w sprawie stanu faktycznego należy uznać za wadliwe. Należy jednak podnieść, że w orzecznictwie przyjęto pogląd, iż przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej może być jedynie choroba nagła, która powoduje niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia skarżącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99), jednakże tylko w sytuacji, gdy osoba ta nie mogła wyręczyć się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 21 sierpnia 2009 r., II FZ 238/09, Lex nr 552694). Zauważyć zatem należy, że skarżący miał w niniejszym postępowaniu ustanowionego pełnomocnika – doradcę podatkowego, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, co słusznie podkreślił sąd pierwszej instancji. Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Skarżącego natomiast obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zleciła pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę. Takie twierdzenie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Sz 1571/95, wyrok NSA z 19 grudnia 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 1144/97 i wyrok NSA z dnia 25 lipca 1995 r. sygn. akt SA/Sz 1345/95, postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 110/04, niepubl.). Sąd nie może także badać zakresu relacji pomiędzy pełnomocnikiem i jego mocodawcą w zakresie tego, który z nich miał uiścić należny wpis od skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, w tym od doradcy podatkowego będącego pełnomocnikiem skarżącego, należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy. Dokonując także analizy działań skarżącego sąd kieruje się okolicznościami sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i bierze pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 r., I FZ 220/08, LEX nr 478982). Wskazać zatem należy, że w niniejszej sprawie skarżący nie zachował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. W chwili bowiem wystąpienia choroby skarżący winien był poinformować swojego pełnomocnika o zaistniałej sytuacji i nie możliwości uiszczenia wpisu sądowego. Obowiązkiem zaś pełnomocnika było dopilnowanie by należny wpis został w terminie uiszczony. Ze stanu sprawy nie wynika by skarżący był hospitalizowany – a zatem wrócił on po wizycie u lekarza do domu, w którym znajdowało się przesłane przez pełnomocnika wezwanie do uiszczenia wpisu. Będąc zatem w domu mógł on się z pełnomocnikiem skontaktować i przekazać mu informację, że z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie uiścić wpisu. Konkludując zatem należy wskazać, że obowiązkiem pełnomocnika profesjonalnego – a takim jest doradca podatkowy - w razie choroby mocodawcy jest dołożenie należytej staranności w dbałości o jego interesy i dopilnowanie by nie zostały uchybione terminy procesowe, które w razie przekroczenia wywołują negatywne dla strony skutki. Mając zatem powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.