II OSK 977/10

Sygn. akt II OSK 977 / 10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary (spr.) sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1755/09 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia (...) września 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcie pozwolenia na broń palną myśliwską i sportową oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1755/09, oddalił skargę J. P. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia (...) września 2009 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską i sportową. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Mazowiecki Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem z dnia (...) lipca 2009 r. nr (...) odmówił zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia J. P. pozwolenia na broń palną myśliwska i sportową. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podstawą wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń były informacje o skierowaniu przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia do Sądu o popełnienie czynu z art. 220 § 1 Kodeksu karnego w zbiegu z art. 157 § 1 i 3 w zw. z art. 11 § 2 tej ustawy. Czyn opisany w art. 157 Kodeksu karnego zawarty jest w katalogu przestępstw przeciwko życiu, co z kolei zobowiązuje organy policji do wszczęcia postępowania w kierunku cofnięcia uprawnienia. Odnośnie wniosku J. P. o zawieszenie postępowania jednak organ wskazał, że z uwagi na art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) nie jest możliwe uwzględnienie wniosku strony w sytuacji wszczęcia postępowania z urzędu. Ponadto organ wyjaśnił, że wynik postępowania karnego nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 k.p.a. Organy policji nie rozpatrują sprawy cofnięcia pozwolenia na broń w kontekście winy czy niewinności strony, ale pod względem obawy użycia broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. J. P. zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że postępowanie wszczęte z urzędu nie może zostać zawieszone na wniosek strony w przypadku, gdy jego wynik zależy od rozstrzygnięcia przez niezawisły sąd zagadnienia wstępnego, czyli ustalenia, czy zostały popełnione zarzucane skarżącemu czyny. Postanowieniem z dnia (...) września 2009 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, zgadzając się z jego argumentacją. Wskazał także, że toczące się postępowanie karne nie stanowi zagadnienia wstępnego w stosunku do postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń, ponieważ żaden z przepisów ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) nie uzależnia wydania decyzji administracyjnej od prawomocnego zakończenia sprawy karnej. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, dla rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego wystarczające jest wszczęcie postępowania karnego, w szczególności dotyczącego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. P. zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 7 i 8 tej ustawy poprzez przyjęcie, że nie istnieje zagadnienie wstępne, będące podstawą zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Skarżący podał także, że art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o broni i amunicji pozostaje w kolizji z art. 5 § 1 Kodeksu postępowania karnego oraz z art. 42 ust. 3 Konstytucji, stanowiącymi, że każdego uważa się za niewinnego dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, podkreślając że w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu, że skarżący nie mógł skutecznie wystąpić z wnioskiem o zawieszenie postępowania, ponieważ uprawnienie to, zgodnie z art. 98 § 1 k.p.a., przysługuje stronie tylko w przypadku postępowania wszczętego na jej wniosek i gdy nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie ponieważ tylko w takim wypadku organ ma możliwość spełnienia żądania strony. Odnośnie z kolei uregulowania przepisu art. 97 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że organ zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku zaistnienia przesłanek w nim określonych. Oznacza to, iż w trakcie prowadzonego postępowania organ zobowiązany jest badać, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania. Bezsprzecznym jest, zdaniem Sądu, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 97 § 1 pkt 1 - 3 k.p.a. Odnośnie natomiast art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd wskazał, że fakt prowadzonego przeciw skarżącemu postępowania karnego nie może być traktowany w kategoriach zagadnienia wstępnego. Ustawa o broni i amunicji nie uzależnia bowiem wydania decyzji administracyjnej od ostatecznego zakończenia postępowania karnego przeciw osobie, wobec której prowadzone jest postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia pozwolenia. W oparciu o treść art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji Sąd wysnuł tezę, że sam fakt prowadzenia postępowania o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. Odnośnie natomiast zarzutu nieprzestrzegania przez organ art. 7 i 8 k.p.a. Sąd wskazał, że organy zobowiązane są przestrzegać wszystkich zasad postępowania - nie mogą swoim działaniem pomijać słusznego interesu obywatela ani działać niezgodnie z przepisami prawa. Tymczasem zawieszenie postępowania na wniosek skarżącego w niniejszej sprawie nosiłoby znamiona bezprawnego działania, ponieważ w sprawie nie zaistniały okoliczności z art. 97 i 98 k.p.a. Ponadto organy policji ustalają jedynie kwestie dotyczące administracyjnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, nie rozstrzygając kwestii winy czy niewinności skarżącego. Niemożna zatem uznać, że art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji pozostaje w kolizji z art. 5 § 1 Kodeksu postępowania karnego i art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skargą kasacyjną J. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – polegające na tym, że mimo iż zaistniały przesłanki wskazane w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i organ nie zawiesił postępowania, Sąd oddalił skargę. 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. – polegające na tym, że mimo iż odmawiając zawieszenia postępowania organ naruszył dyspozycję art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz zasady postępowania administracyjnego ujęte w przepisach art. 6-8 k.p.a. Sąd nie uchylił kontrolowanego postanowienia. W uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że najważniejszym elementem w konstrukcji zagadnienia wstępnego to istnienie zależności między uprzednim rozstrzygnięciem tego zagadnienia a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. W niniejszej sprawie takim zagadnieniem byłoby uznanie skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego winnym popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, o które go oskarżono. Zdaniem skarżącego tylko wtedy można by stwierdzić, że zaistniała przesłanka z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Sama okoliczność wszczęcia postępowania o popełnienie jednego z trzech przestępstw wskazanych w ww. art. 15 ust. 1 pkt 6 nie stanowi o istnieniu obawy, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, zatem wyciąganie konsekwencji administracyjnoprawnych jest przedwczesne. Zasadnym jest więc zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. uznania winnym popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, a dopiero potem wydanie decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń. Zdaniem skarżącego konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi stanowić podstawową wskazówkę interpretacyjną art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji co oznacza, że wykładnia gramatyczna tej normy prawnej nie może być stosowana. Za odstąpieniem od tej wykładni przemawia również zasada proporcjonalności wynikająca z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Nie każde zarzucane osobie w postępowaniu karnym naruszenie wartości wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wywołuje realne niebezpieczeństwo dla dóbr określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Stąd od organów wymaga się przekonującego wykazania w postępowaniu dowodowym, że cechy osobiste podejrzanego na tle konkretnego przypadku w taki sposób łączą się z możliwościami, jakie daje władztwo nad bronią, że dalsze dysponowanie nią przez stronę w prosty sposób może powiększyć rozmiar strat w dobrach chronionych przez powyższe regulacje. W skardze kasacyjnej podniesiono również, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organ podstawowych zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 6, 7 i 8 k.p.a. – stwierdzając, że organy administracji zobowiązane są przestrzegać wszystkich zasad postępowania administracyjnego Sąd jednocześnie zaakceptował okoliczność naruszenia przepisu prawa tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto skarżący wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji rozumiany zgodnie z interpretacją Sądu I instancji musiałby zostać uznany za naruszający art. 2 oraz 42 ust. 3 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według przepisanych norm. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Przedmiotem kontroli Sądu I instancji było postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską i sportową. Zakres rozpoznawanej sprawy nie dotyczy więc postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń lecz odmowy zawieszenia tego postępowania, co wyznacza granice oceny dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, toczące się postępowanie karne nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. względem postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną osobie podejrzanej o popełnienie przestępstwa skierowanego przeciwko życiu. Stosownie bowiem do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano jest osobą co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazaną prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Podkreślić należy, że zgodnie z przepisami ustawy o broni i amunicji, do kompetencji organów Policji należy ocena, czy w konkretnym przypadku w świetle poczynionych ustaleń faktycznych w stosunku do określonej osoby istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Kwestia ewentualnego skazania prawomocnym wyrokiem sądu za określone przestępstwo stanowi element stanu faktycznego i wobec tego nie jest to zagadnienie prawne. Zagadnieniem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia jest jedynie, wynikająca z normy zawartej w powołanych wyżej przepisach ustawy o broni i amunicji, przesłanka cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni, a więc istnienie uzasadnionej obawy co do możliwości użycia tej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1696/07, wyrok NSA z dnia 18 lutego 2011, sygn. akt II OSK 320/10, wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2010, sygn. akt II OSK 538/09). Rozstrzygnięcie tego zagadnienia należy natomiast, jak wyżej wskazano, do kompetencji organów Policji, prowadzących postępowanie w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. Za niezasadny uznać zatem należało, zarówno zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jak i art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną oddalił.