I SA/Ol 837/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Protokolant Tomasz Jary po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 18 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Spółki A na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]" sygn. akt "[...]" uchylającym decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 1999r. z żądaniem wymierzenia grzywny w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. 1) wymierza Dyrektorowi Izby Skarbowej grzywnę w kwocie 1000 zł (jeden tysiąc złotych) za bezczynność po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]" sygn. akt "[...]" uchylającym decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 1999r., 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006r., sygn. akt I SA/Ol 387/05, po rozpoznaniu skargi Spółki A, uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia "[...]" w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 1999r. Po oddaleniu skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2006r., sygn. akt I FSK 380/06, akta sprawy zostały zwrócone Dyrektorowi Izby Skarbowej w dniu 28 lutego 2007r. W dniu 19 listopada 2009r. Spółka A wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność organu po wyroku z dnia 18 stycznia 2006r., sygn. akt I SA/Ol 387/05 i o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Izby Skarbowej w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwana dalej "p.p.s.a.". W skardze podniesiono, że akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone Dyrektorowi Izby Skarbowej w dniu 28 lutego 2007r. Od chwili otrzymania akt organ jedynie sporządził wystąpienia adresowane do Prokuratury Okręgowej w C. dotyczące toczącego się postępowania karnego. Od lutego 2008r. w sprawie nic się nie dzieje, organ wydał 10 postanowień o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy – kolejnym postanowieniem z dnia "[...]" organ przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 29 stycznia 2010r. W ciągu dwóch lat organ był trzykrotnie bezskutecznie wzywany do załatwienia sprawy (pismami z dnia: 12.10.2007r., 17.03.2008r., 6.07.2009r.). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że jest związany wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006r., sygn. akt I SA/Ol 387/05. W wyroku tym Sąd uznał, iż pomocny przy rozstrzyganiu sprawy podatkowej może okazać się materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu karnym, natomiast naruszeniem zasady kompletności zebranego materiału dowodowego było zakończenie postępowania podatkowego przed rozstrzygnięciem prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w C. sprawy karnej. W tej sytuacji organ występował najpierw do Prokuratury Okręgowej w C., a następnie do Sądu Rejonowego w C. – ostatnia odpowiedź z Sądu wpłynęła 20 listopada 2009r. Poza tym, w związku z żądaniem strony skarżącej, do akt sprawy zostały włączone protokoły przesłuchania H.T. oraz zostały dołączone kserokopie przesłuchań kierowców, którzy byli odprawiani w Urzędzie Celnym w B. i na granicy w B. W prowadzonej sprawie w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, konieczne jest zatem oczekiwanie na rezultat toczącego się postępowania karnego. Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 140 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwana dalej " o.p.", o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie wynikającym z art. 139 § 3 o.p., pełnomocnicy strony skarżącej byli informowani. Organ uprawniony był do wyznaczania kolejnych terminów załatwienia sprawy, gdyż jej charakter jest skomplikowany, a także nadal jest prowadzone postępowanie karne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W przedmiotowej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej pozostaje w bezczynności po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2006r., sygn. akt I SA/Ol 387/05. Na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny, na wniosek strony, wszczyna postępowanie sądowoadministracyne o wymierzenie organowi administracyjnemu grzywny za bezczynność po wyroku sądu uchylającym decyzje. Warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wezwanie na piśmie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, a postępowanie sądowoadministracyjne w tym przedmiocie ma na celu ukaranie organu za niewykonanie wyroków sądowych oraz jego dyscyplinowanie. Wymierzenie grzywny na podstawie przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. ma bowiem za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale także element represyjny, stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z ww. przepisem przesłanką uznania skargi na niewykonanie wyroku jest m.in. bezczynność organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność danego aktu. Przy czym przez bezczynność organu w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć brak rozstrzygnięcia, które właściwy organ winien podjąć w terminach przewidzianych prawem. Terminy te w postępowaniu podatkowym zostały określone w art. 139 o.p. Na podstawie art. 286 § 1 p.p.s.a., po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jak wynika z akt sprawy w dniu 28 lutego 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej otrzymał wraz odpisem prawomocnego wyroku sądu akta administracyjne sprawy. Zatem od tego dnia zaczął biec termin do załatwienia sprawy przez Dyrektora Izby Skarbowej (na podstawie art. 286 § 2 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że zgodnie z art. 139 o.p.: "Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej." (§ 1) "Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie." (§ 2). "Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy." (§ 3). "Do terminów określonych w § 1-3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu." (§ 4). Jeśli organ podatkowy z jakiejkolwiek przyczyny nie może załatwić sprawy w terminach wskazanych w art. 139 o.p. ma tzw. "obowiązek sygnalizacji", wynikający z treści art. 140 o.p., który stanowi, że: "O każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy." (§ 1). "Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu." (§ 2). W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy, powołując się na treść art. 140 o.p., wielokrotnie (jak wskazuje strona skarżąca zostało wydanych 10 postanowień o przedłużeniu terminu) przedłużał termin zakończenia postępowania. Jako przyczynę wskazywał potrzebę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i związaną z tym konieczność oczekiwania na rezultat toczącego się postępowania karnego. W tej sytuacji organ występował najpierw do Prokuratury Okręgowej w C., a następnie do Sądu Rejonowego w C. – ostatnia odpowiedź z Sądu wpłynęła 20 listopada 2009r. W ocenie Sądu okoliczność, na którą powołuje się organ podatkowy jest nieuzasadniona. Przede wszystkim należy wskazać, że w wyroku z dnia 18 stycznia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał w uzasadnieniu na braki w prowadzonym przez organ postępowaniu dowodowym, w tym zwłaszcza na zbyt powierzchowne wykorzystywanie dowodów zgromadzonych w równoległe toczącym się postępowaniu karnym. Sąd podkreślił, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania karnego może być pomocny przy rekonstruowaniu stanu faktycznego niezbędnego, aby rozstrzygnąć sprawę podatkową. Sąd uznał, że naruszeniem zasady kompletności zebranego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) jest również w okolicznościach sprawy zakończenie postępowania podatkowego przed rozstrzygnięciem prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w C. sprawy karnej i pominięcie tym samym innych zebranych w niej dowodów oraz ewentualnych ostatecznych rozstrzygnięć w tej sprawie. Zgodnie z art. 331 § 1 Kodeks postępowania karnego (Dz.U.97.89.555) w ciągu 14 dni od daty zamknięcia śledztwa albo od otrzymania aktu oskarżenia sporządzonego przez Policję w dochodzeniu, prokurator sporządza akt oskarżenia lub zatwierdza akt oskarżenia sporządzony przez Policję w dochodzeniu i wnosi go do sądu albo sam wydaje postanowienie o umorzeniu, o zawieszeniu albo o uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia. Z informacji przekazanych przez Prokuraturę Okręgową w C. wynika, że został wniesiony akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w C. Natomiast Sąd Rejonowy w C. poinformował organ, że zawisła sprawa karna "[...]", w której oskarżeni są Ł. S. i inni i nie została ona zakończona. Sąd administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, iż zebrany przez organy skarbowe materiał dowodowy jest niewystarczający do stwierdzenia, że skarżąca spółka nie była uprawniona do zastosowania stawki podatku 0% z tytułu eksportu towarów, o którym mowa w art.4 ust.4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług. W toku przeprowadzonego postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę Okręgową w C. został zgromadzony obszerny materiał dowodowy, który zgodnie z zaleceniami Sądu może być przydatny podczas rozstrzygania sprawy podatkowej. Nie oznacza to jednak, że organy powinny czekać na rozstrzygnięcie sprawy karnej przez Sąd Rejonowy w C. Ustalenia i wyniki postępowania karnego nie stanowią zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p., gdyż wynik postępowania karnego nie przesądza o braku odpowiedzialności za niezapłacone podatki lub nienależnie otrzymane zwroty. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały zatem okoliczności, o których mowa w art. 139 § 4 o.p., które mogłyby wpłynąć na wydłużenie tego terminu po zakończeniu śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w C. W tej sytuacji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej pozostaje w bezczynności po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2006r. Wobec powyższego, a także uznając, że strona skarżąca wypełniła przesłankę wynikającą z art. 154 § 1 p.p.s.a., poprzez wezwanie organu do załatwienia sprawy, skargę zawierającą żądanie wymierzenia grzywny należało uznać za zasadną. Wymierzając grzywnę w wysokości 1000 złotych Sąd uznał, iż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy będzie to kwota adekwatna oraz zapewni, iż Dyrektor Izby Skarbowej zwróci w przyszłości należytą uwagę na wywiązywanie się z obowiązków nałożonych na niego wyrokami sądowymi. Ustalając wysokość grzywny Sąd oparł się na art. 154 § 6 p.p.s.a. odwołujący się w swojej treści do ogłaszanej corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Przepis wskazuje, że Sąd może wymierzyć grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego wynagrodzenia miesięcznego (w 2008 roku 2 578,26 złotych M.P. 2009.11.138). Orzeczona grzywna będzie odpowiednim środkiem dyscyplinującym organy do rozstrzygania spraw w rozsądnym terminie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.