II SA/Rz 553/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie SO (del.) Tomasz Smoleń WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 18 lutego 2010 r. sprawy ze skargi P. P. P. s. z o.o. w Rz. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zapłaty odsetek -skargę oddala- Przedmiotem skargi A Sp. z o. o. w R. (nazywanej dalej w skrócie A sp. z o.o.) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie zapłaty ustawowych odsetek od kwot z tytułu zwrotu wydatków koniecznych związanych z wykonywanym dozorem oraz wynagrodzenia należnego za dozór pojazdów. W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w związku z art. 62 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) . Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, iż A sp. z o. o., 68 wezwaniami z dnia [...].06.2008 r. i wezwaniem z dnia [...].03.2007 r. zwróciła się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] o zwrot wydatków i wynagrodzenia za dozór wymienionych w tych wezwaniach pojazdów wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 30 czerwca 2005 r. do dnia zapłaty. Postanowieniami z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...], działając jako organ likwidacyjny orzekł o przyznaniu dozorcy A spółka z o.o. zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów wymienionych w wezwaniach i jednocześnie odmówił przyznania odsetek ustawowych od tych świadczeń. Na skutek złożonego zażalenia przez A sp. z o. o. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., nr [...] uchylił w całości ww. postanowienia, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] ponownie orzekł o przyznaniu dozorcy A sp. z o.o. zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów wymienionych w wezwaniach w okresie od 1 lipca 2002 r. do 27 czerwca 2005 r. tytułem zwrotu wydatków koniecznych związanych z wykonywanym dozorem oraz wynagrodzenia należnego za dozór pojazdów w łącznej kwocie 765.406,04 zł, natomiast postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. , nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o zapłatę ustawowych odsetek od kwot z tytułu zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów liczonych od dnia 30 czerwca 2005 r. do dnia zapłaty za dozorowanie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe albowiem z treści art. 102 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiącego podstawę zwrotu poniesionych wydatków koniecznych i wynagrodzenia za dozór, nie wynika obowiązek zapłaty odsetek ustawowych. Brak uregulowania kwestii zapłaty odsetek od przedmiotowych świadczeń w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powoduje, że w niniejszej sprawie organ likwidacyjny nie ma podstaw do orzekania w zakresie odsetek ustawowych. Obowiązek ten nie został nałożony również przez przepisy k.p.a., które na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się do spraw nie uregulowanych w tejże ustawie. W zażaleniu na to postanowienie A sp. z o. o. reprezentowana przez radcę prawnego M. G. zarzuciła naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 kodeksu cywilnego. W zażaleniu podkreślono, że przedmiotowa sprawa jest sprawą z pogranicza prawa administracyjnego oraz cywilnego, a regulacja prawa administracyjnego nie wydaje się być dla stosunków między podmiotami reprezentującymi Skarb Państwa i dozorcą wystarczająca, stąd też zastosowanie znajdują również przepisy prawa cywilnego - art. 481 § 1 kodeksu cywilnego. Spółka podniosła, że wystawiała faktury VAT obejmujące należności związane z wykonywanymi usługami dozoru, które do dnia złożenia przedmiotowego zażalenia nie zostały uregulowane. Skoro Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] jest powołany do rozpatrzenia sprawy dotyczącej należności dozorcy, to również jest powołany do rozstrzygnięcia w przedmiocie należności ubocznej związanej z roszczeniem głównym tj. odsetek. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że do przechowania na parkingu pojazdów, które zostały usunięte z drogi w trybie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), a w szczególności do przyznania wynagrodzenia za sprawowany dozór i zwrotu innych kosztów z tym związanych, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zakresie umorzenia postępowania o zapłatę ustawowych odsetek organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż w świetle art. 102 § 2 i § 3 tej ustawy brak jest podstawy prawnej do przyznania dozorcy odsetek za opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia za dozór pojazdów. Skoro zaś brak jest przepisów dotyczących uregulowania kwestii odsetek od nieterminowej wypłaty wynagrodzenia za dozór oraz zwrotu wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru, zatem zasadnie organ I instancji umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w tym zakresie. Odnosząc się do argumentów spółki zawartych w zażaleniu, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie również przepisy prawa cywilnego, organ powołał się na uchwałę SN z dnia 19.06.2007 r., sygn. akt III CZP 47/07, LEX nr 270447, stanowiącą, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest przechowywanie na parkingu usuniętych z drogi pojazdów jest typowym stosunkiem administracyjno-prawnym, powstałym na skutek władczych działań administracji. A sp. z o.o. reprezentowana przez radcę prawnego M. G. złożyła skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jego uchylenie, jak również uchylenie postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W skardze, podobnie jak w zażaleniu zarzucono naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegające na niezastosowaniu tej normy prawnej i przyjęcie, że Skarb Państwa jest szczególnym podmiotem nie podlegającym normom prawa cywilnego oraz naruszenie art. 455 k.c. w związku z art. 481 § 1 k.c. przez niezastosowanie tych przepisów i odmowę przyznania dozorcy należnych mu ustawowych odsetek za nieterminowe regulowanie należności. Skarżąca wskazała, iż przedmiotowa sprawa niewątpliwie dotyczy styku prawa administracyjnego z prawem cywilnym. Dzieje się tak dlatego, że jednym z podmiotów stosunków prawnych jest Skarb Państwa, co jednak w żaden sposób nie zmienia charakteru tych stosunków – jako cywilnych. Stąd też Skarb Państwa zobowiązany jest do zapłaty nie tylko należności głównej, lecz również odsetek z tytułu opóźnienia w płatności należności głównej. Odnosząc się do treści uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19.06.2007 r., na którą powołuje się organ II instancji, spółka wskazała, iż Sąd ten w uzasadnieniu kilkakrotnie wypowiedział się o zastosowaniu przepisów kodeksu cywilnego do powstałego stosunku prawnego polegającego na przechowywaniu pojazdów. Jako kolejny argument spółka wskazała, że od momentu wystawienia faktur za usługi parkowania i holowania pojazdów aż do końca 2008 r. przed Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego toczyła się sprawa związana z zapłatą przez dozorcę podatków: dochodowego i VAT, a skarżąca spółka ponosiła koszty opłaty prolongacyjnej (połowa należnych odsetek za nieterminowe uregulowanie należności). W tej sytuacji Skarb Państwa powinien być zobowiązany do zapłaty identycznych odsetek, skoro na skutek nieprawidłowej pracy swoich organów ponosił koszty wykonywania usług i dochodzenia swoich należności. Skarżąca spółka zwróciła też uwagę, że poprzednio orzekając w zakresie odsetek organ I instancji odmówił ich przyznania, a teraz orzekając na podstawie tych samych przepisów umorzył postępowanie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest przechowywanie usuniętych pojazdów nie ma charakteru cywilnoprawnego, gdyż jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych, polegających na tym, że po usunięciu pojazdu jego właściciel powiadamiany jest w trybie administracyjnym o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w razie nieodebrania pojazdu w ustawowym terminie. Podstawą do odbioru pojazdu jest zezwolenie administracyjne, którego wydanie uzależnione zostało od uiszczenia opłaty za usunięcie pojazdu i parkowanie. Przy czym przy nieodebraniu pojazdu przez uprawnioną osobę i przejściu jego własności na rzecz Skarbu Państwa, między jednostką prowadzącą parking, a nowym właścicielem pojazdu – Skarbem Państwa nie dochodzi do zawarcia jakiejkolwiek umowy, a w szczególności umowy przechowania pojazdu. Brak jest również w obowiązujących przepisach prawa normy na podstawie której tworzyłby się między jednostką prowadzącą parking, a Skarbem Państwa cywilnoprawny stosunek przechowania pojazdu. Nie jest nim ani art. 130 a ust. 10, ani żaden inny przepis zawarty w Prawie o ruchu drogowym, bądź wydanych na jego podstawie aktach prawnych. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 251/09 WSA w Rzeszowie odrzucił na posiedzeniu niejawnym skargę A spółka z o. o. w Rzeszowie, z przyczyn formalnych, jednakże postanowienie to, na skutek złożonej skargi kasacyjnej, zostało następnie uchylone postanowieniem NSA z dnia 3 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 857/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia ich nieważności, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie wymienionych wyżej wad i uchybień nie zawiera. W kwestii wpisu od skargi, która była przedmiotem badania i wydanego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2009 r. I OSK 857/09, Sąd stwierdza, że wpis od niniejszej skargi w kwocie 100zł został uiszczony w prawidłowej wysokości. Sąd podzielił tym samym pogląd przyjęty przez skład orzekający w sprawie o sygn. II SA/Rz 118/08 ze skargi A sp. z o.o. w przedmiocie zwrotu wydatków za holowanie i dozór pojazdów, w wyroku z dnia 20 maja 2008 r., że wpis od skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym wynosi 100 zł, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii ustalania i naliczania ustawowych odsetek z tytułu sprawowania dozoru nad pojazdami przechowywanymi, których własność przeszła na Skarb Państwa. Skarżąca spółka upatruje podstawy do naliczania odsetek z tytułu nieterminowego uregulowania należności związanych z dozorem w art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 113, poz. 984, ze zm.). Przepis ten nakłada na organ egzekucyjny obowiązek przyznania, na żądanie dozorcy, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, chyba, że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1. Zdaniem skarżącej spółki zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru obejmuje także ustawowe odsetki, a stanowisko takie znajduje oparcie w przepisach prawa cywilnego, art. 455 k.c. i z art. 481 § 1 k.c., które mają zastosowanie niniejszej sprawie. Kwestia zwrotu wydatków, a także związanych z tym odsetek wynika bowiem ze stosunku cywilnoprawnego, który z woli ustawodawcy normowany jest przez przepisy prawa administracyjnego z uwagi na występowanie w tych stosunkach Skarbu Państwa. Nie można zgodzić się z takim stanowiskiem. Odsetki od nieuiszczonych kwot będących wydatkami oraz wynagrodzeniem, o których mowa w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie są składnikiem żadnego z tych świadczeń. Odsetki są świadczeniem ubocznym względem świadczenia głównego, które stanowi właściwy przedmiot zobowiązania. Wynika ono z korzystania z pieniędzy lub innych rzeczy określonych rodzajowo . W rozpatrywanej sprawie nie może być mowy o naruszeniu przepisów kodeksu cywilnego – art. 455 w zw. z art. 481 § 1, bowiem organ nie mógł ich stosować, jako że nie stanowią one materii prawa administracyjnego, nie są także objęte zakresem art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd w pełni podziela pogląd zaprezentowany w tym względzie przez WSA w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 692/09, który w wyroku z dnia 17 grudnia 2009 r. przyjął, że o ile słuszne jest stanowisko co do stosowania przepisów k.c. do stosunku przechowania (dozoru pojazdu), to brak jest podstaw do uznania, że administracyjny charakter mają wszystkie aspekty tej sytuacji prawnej. Przepisy k.c. wskazują co najwyżej jak należy oceniać sam stosunek dozoru, jednak odsetki nie są tym stosunkiem. Sąd we wspomnianym wyroku podkreślił, że wskazana w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji kompetencja do określenia przez organ egzekucyjny wydatków i wynagrodzenia związanych z wykonywaniem dozoru nie obejmuje prawa do ustalania odsetek. Zgadzając się z tezą, że przewidziane w tym przepisie uprawnienie organu egzekucyjnego do przyznania na żądanie dozorcy przechowującego zajętą w postępowaniu egzekucyjnym rzecz ruchomą nie obejmuje ustalenia odsetek związanych z wynagrodzeniem i wydatkami, które mogą być dozorcy przyznane na tej podstawie, a także mając na względzie, iż ustalenie odsetek w postępowaniu administracyjnym jest możliwe tylko w sytuacji, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi, stwierdzić należy, że ograny orzekające w sprawie prawidłowo uznały, iż postępowanie administracyjne w zakresie ustalenia odsetek jest bezprzedmiotowe i umorzyły je. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. M. Jaśkowska, A Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 577-581, wyrok NSA z dnia 18.04.1995 r., SA/Łd 2424/04, ONSA 1996/2/80). Należy przy tym zaznaczyć, że brak regulacji w przedmiotowym zakresie na gruncie prawa administracyjnego nie jest równoznaczny z bezpodstawnością żądania ustalenia i wypłaty odsetek, jak sugeruje skarżącą spółka, a jedynie oznacza, że organ administracji nie może ich ustalać i zarządzać ich zwrotu w postępowaniu administracyjnym. Biorąc wszystkie te okoliczności pod uwagę i uznając, iż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, Sąd, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.