II SA/Bd 11/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2010-02-25
Skład orzekający: Wiesław Czerwiński, Renata Owczarzak, Wojciech Jarzembski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ inspekcji pracy, wydając nakaz wypłaty należności pracowniczych, ma obowiązek uwzględnić okoliczności dotyczące trudnej sytuacji finansowej pracodawcy oraz możliwość częściowego zaspokojenia roszczeń poprzez potrącenie z towarem?Ratio decidendi
Organ inspekcji pracy, wydając nakaz wypłaty należności pracowniczych na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, nie ma obowiązku uwzględniania trudnej sytuacji finansowej pracodawcy ani możliwości częściowego zaspokojenia roszczeń poprzez potrącenie z towarem, gdyż nakazy te podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Jednakże, organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając w sposób należyty kwestii częściowego obniżenia zobowiązań pieniężnych na skutek kompensaty z towarem, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Okręgowy Inspektor Pracy w B. wydał nakaz zobowiązujący spółkę A. do wypłacenia pracownikom różnych należności pracowniczych. Spółka odwołała się, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, w tym trudnej sytuacji finansowej spółki, oraz niewzięcie pod uwagę braku możliwości natychmiastowego wykonania nakazu. Organ odwoławczy utrzymał nakaz w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, podtrzymując zarzuty dotyczące niewyjaśnienia stanu faktycznego i niewykonalności decyzji, a także wskazując na częściowe obniżenie zobowiązań wskutek kompensaty z towarem.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2010r. sprawy ze skargi spółki A. w T. na decyzję [...] Inspektora Pracy w B. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wypłacenia pracownikom należności pracowniczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
II SA/Bd 11/10
UZASADNIENIE
Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Oddział w [...] w wyniku przeprowadzonej kontroli w zakładzie pracy - Fabryka [...] Sp. z o. o. w T., działając na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy 2 dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589 ze zm.) wydał w dniu [...] r. nakaz nr[...], którym zobowiązał ten podmiot do wypłacenia pracownikom wymienionym w niniejszym nakazie: ekwiwalentów za urlop, odpraw rentowych i emerytalnych, odpraw z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników, nagród jubileuszowych oraz odszkodowań z art. 55 § 11 kodeksu pracy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie orzekający organ podniósł, iż przeprowadzona w Spółce kontrola wykazała, że wymienionym w nakazie pracownikom nie wypłacono należnych im świadczeń ze stosunku pracy, przy czym należne pracownikom świadczenia winny być wypłacone w okresie od lipca 2008 r. do sierpnia 2009 r., a w przypadku niektórych wymienionych osób w m - cu wrześniu br. Wymienieni w nakazie pracownicy jak i naliczone kwoty zostały wykazane przez p. A. K. -Kierownika Działu Spraw Pracowniczych, są więc bezsporne. Wskazano, że inspektor pracy wydając powyższy nakaz nie mógł się kierować trudną sytuacją Spółki, gdyż to oznaczałoby, że toleruje stan niezgodny z prawem, nie mógł więc odstąpić od wydania niniejszego nakazu. Podkreślono też, że należności ze stosunku pracy winny być przez Spółkę traktowane priorytetowo z uwagi na fakt, że często są jedynym źródłem utrzymania pracownika i jego rodziny, stąd decyzjom nakazowym nadano termin natychmiastowego wykonania.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia Fabryka [...] Sp. z o. o. w T. zarzuciła jego wydanie z naruszeniem art. 77 oraz art. 7 K.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez wydanie decyzji bez dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nadzwyczajnych okoliczności dotyczących odwołującej, związanych z powstaniem stanu jej niewypłacalności a mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, naruszenie art. 11 K.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 roku o Państwowej Inspekcji
Pracy poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia braku możliwości natychmiastowego jej wykonania oraz naruszenie art. 159 § 1 K.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. z uwagi na niewstrzymanie z urzędu wykonania decyzji niewykonalnej w dniu jej wydania. Z uwagi na wyszczególnione powyżej uchybienia, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ze szczególnym uwzględnieniem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy określenia możliwego do wykonania dla skarżącej terminu wykonania nakazu. Uzasadniając podniesione zarzuty strona odwołująca wskazała, że jakkolwiek wydanie wskazanej wyżej decyzji, co do jej natychmiastowego wykonania, uzasadnione jest treścią art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, to jednak organy administracyjne przy rozstrzygnięciu sprawy i określeniu terminu jego wykonania nie wzięły pod uwagę istotnych okoliczności odnoszących się do sytuacji finansowej spółki. W szczególności wskazano na podejmowane próby ratowania firmy przed likwidacją (prowadzone postępowanie upadłościowe), które to działania nie pozwoliły jednak zabezpieczyć we wskazanym w nakazie terminie dostatecznych środków finansowych na jego wykonanie, w związku z czym zasadnym było określenie terminu wykonania obowiązku objętego nakazem - możliwego do wykonania dla skarżącej. Strona odwołująca się podniosła również, że na dzień wniesienia niniejszego odwołania wysokość zobowiązań pieniężnych objętych skarżonym nakazem uległa częściowemu obniżeniu na skutek kompensaty tych należności pracowniczych z towarem oferowanym na rzecz pracowników. W związku z czym pomniejszemu z kwoty 5.244,00 zł brutto do kwoty 1,448,62 zł. brutto uległa wysokość zobowiązań określonych w pkt 2 poz. 8 nakazu, umorzeniu w całości przez potrącenie uległa należność pieniężna określona w pkt 4 poz. 26 nakazu, a kwota w wysokości 6.756,00 zł brutto uległa umorzeniu przez potrącenie do kwoty 1.987,15 zł brutto co do pkt 4 poz. 3.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony nakaz. Argumentując swoje stanowisko Okręgowy Inspektor Pracy podniósł, iż stan faktyczny został przez organ l instancji zbadany w stopniu wystarczającym do wydania nakazu, a wysokość niewypłaconych wynagrodzeń została ustalona bezspornie, co potwierdził pracodawca podpisując protokół z kontroli, przy czym zarówno w protokole, jak uzasadnieniu zaskarżonego nakazu inspektor pracy odniósł się do złej sytuacji finansowej spółki. Jej przyczyny, nawet niezawinione przez pracodawcę, nie mają w ocenie organu wpływu na zasadność nakazu płatniczego - przyjęcie przeciwnego poglądu oznaczałoby przerzucenie na pracowników ryzyka ekonomicznego, które - jak wynika z przepisów prawa pracy, m.in. art. 100 kodeksu pracy - obciąża wyłącznie pracodawcę. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, właściwe organy PIP są uprawnione do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Jak zaś stanowi art. 33 ust. 1 pkt. 1 w/w ustawy, w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje (tzn. obowiązany jest wydać) decyzje, o których mowa w art. 11 pkt. 1 - 4 oraz 6 i 7. Organ stwierdził również, że podniesiony przez stronę zarzut wydania decyzji bez uwzględnienia braku możliwości natychmiastowego jej wykonania nie ma nic wspólnego z przywołanym art. 11 kpa., formułującym zasadę przekonywania. Zdaniem organu odwoławczego zły stan finansów spółki nie powoduje niewykonalności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 5 kpa. Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie, "niewykonalność decyzji może być faktyczna lub prawna. W pierwszym przypadku nie ma możliwości technicznych, w drugim - istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji" (prof. dr hab. Janusz Borkowski, komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1998). Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta żadną z tych wad. W orzecznictwie sądowym podnosi się ponadto, że względy ekonomiczne nie stanowią przeszkody powodującej niewykonalność decyzji. W związku z tym, w ocenie organu, brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 159 § 1 kpa i czynność taka stanowiłaby ponadto rażące naruszenie prawa, jako że rygor natychmiastowej wykonalności nakazów płatniczych nie zależy od uznania inspektora pracy, lecz wynika z mocy cytowanego wyżej przepisu art. 11 pkt. 6 ustawy o PIP.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Fabryka [...] Sp. z o. o. w T. zarzuciła wydanie decyzji organu odwoławczego z naruszeniem art. 77 oraz art. 7 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nadzwyczajnych okoliczności dotyczących skarżącego, związanych z powstaniem stanu jego niewypłacalności, a mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zarzucono trwałą jej niewykonalność w dniu jej wydania, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 5 K.p.a.,wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej terminu wykonania nakazu Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Oddział w [...] z dnia [...] r., względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca spółka podniosła, że o ile wydanie zaskarżonej decyzji uzasadnione jest treścią obowiązków pracodawcy określonych w przepisach prawa pracy to organy administracyjne przy rozstrzygnięciu sprawy i określeniu terminu jego wykonania nie wzięły pod uwagę okoliczności, iż wskutek zaistniałych zdarzeń gospodarczych oraz powstania stanu niewypłacalności spółka nie posiada środków finansowych umożliwiających natychmiastowe wykonanie postanowień nakazu. Ponadto konieczność podjęcia przez spółkę czynności restrukturyzacyjnych w zakresie redukcji zatrudnienia doprowadziła do bardzo znacznych dodatkowych obciążeń finansowych związanych z powstaniem roszczeń pracowniczych z tym związanych w tym również tych objętych niniejszym nakazem, co biorąc pod uwagę i tak bardzo trudną sytuację spółki w sposób bardzo poważny utrudnia ich wykonanie. Tym bardziej więc niemożliwym z punktu widzenia możliwości finansowych spółki jest wykonanie w całości skarżonego nakazu pod rygorem jego natychmiastowego wykonania. Wskazano również, że na dzień wniesienia odwołania wysokość zobowiązań pieniężnych objętych skarżonym nakazem uległa częściowemu obniżeniu na skutek kompensaty tych należności pracowniczych z towarem oferowanym na rzecz pracowników w związku z czym pomniejszeniu z kwoty 5.244,00 zł brutto do kwoty 1.448,62 zł brutto uległa wysokość zobowiązań określonych w pkt 2 poz. 8 nakazu, umorzeniu w całości przez potrącenie uległa należność pieniężna określona w pkt 4 poz. 26 nakazu, a kwota w wysokości 6.756,00 zł brutto uległa umorzeniu przez potrącenie do kwoty 1.987,15 zł brutto co do pkt 4 poz. 3. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności skarżąca spółka podniosła, że nie była w stanie zabezpieczyć we wskazanym w nakazie terminie, dostatecznych środków finansowych na jego wykonanie w związku z czym zasadnym było określenie terminu wykonania obowiązku objętego nakazem - jako podstawowego obowiązku pracodawcy wobec pracowników możliwego do wykonania dla skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż postępowanie poprzedzające wydanie decyzji przeprowadzono zgodnie z obowiązującą procedurą, a ustalenia dokonane w czasie kontroli dają przesłanki do wydania takiej decyzji, która znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa materialnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione w jej treści.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, jak też decyzji dotkniętej wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego, a także decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl postanowień art. 24 zd. 2 Konstytucji RP: "Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy". Już sam fakt umieszczenia przepisów o ochronie pracy i nadzorze Państwa nad warunkami jej wykonywania w rozdziale I Konstytucji zatytułowanym "Rzeczpospolita", świadczy o randze, jaką ustrojodawca nadał tej instytucji w RP.
Na wstępie zwrócić należy uwagę, że w art. 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, wymieniono zasadnicze uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia. W punkcie 1 cyt. przepisu inspekcja ta uzyskała prawo nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w przypadku naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Dostrzeżenie więc przez organy inspekcji pracy naruszenia przez pracodawcę przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy obliguje te organy do decyzyjnego nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie.
Dla właściwego zrozumienia zasadności rozstrzygnięcia Sądu, podkreślenia wymaga okoliczność, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie organu inspekcji pracy wydane w oparciu o przepis art. 11 p. 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, uprawniający inspektora do wydania decyzji nakazującej wypłatę należnych pracownikom świadczeń, jeśli pracodawca obowiązkowi temu uchybia, przy czym przepis ten jednoznacznie rozstrzyga, że nakazy wydawane w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Należy również mieć na względzie, że inspektor pracy wydając nakaz wypłaty wynagrodzenia nie rozstrzyga o roszczeniu pracownika. W tym zakresie kompetencja przynależy do sądu powszechnego. Natomiast istota nakazu wypłaty wynagrodzenia sprowadza się jedynie do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek względem pracownika, wówczas gdy obowiązek ten jest wymagalny (por. wyrok NSA z 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1400/05, System Informacji Prawnej LEX nr 275465).
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału i samej skargi, elementem decyzji, na którym ogniskują się zarzuty skarżącej, jest wynikający z samej ustawy rygor natychmiastowej wykonalności. Ustawodawca reguluje jednak tę kwestię w sposób jasny i kategoryczny, a więc nie budzący wątpliwości co do doboru przez organ administracyjny rozstrzygnięcia w takiej sytuacji i terminu jego wykonania. Zgodnie z art. 33 ust 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, jednym z działań, jakie może podjąć Inspektor Pracy po przeprowadzeniu kontroli u pracodawcy, jest wydanie decyzji, o której stanowią przepisy art. 11 pkt 1 - 4 oraz 6 i 7 cyt. ustawy. Decyzje te stanowią instrument represyjny w przypadku stwierdzenia w toku kontroli naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia. Przepis art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, który znalazł zastosowanie w rozpatrywanym stanie faktycznym, wprowadza możliwość wydania decyzji nakazującej pracodawcy wypłatę należnego pracownikowi wynagrodzenia za pracę i innych przysługujących mu świadczeń. Jednocześnie przepis ten w sposób bezwzględny przesądza o nadaniu takiej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że ustawodawca nie pozostawia organom administracyjnym żadnego luzu decyzyjnego w tej mierze. Organy nie mają możliwości różnicowania terminu wykonania nakazu, o którym mowa, nawet gdyby stwierdziły, że zaistniały po temu uzasadnione przesłanki. Ustawodawca nie przewidział bowiem dla decyzji z przepisu art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy innego - niż natychmiastowy - terminu wykonania.
Ratio legis takiego rozwiązania nie budzi zasadniczych wątpliwości. Służy ono bowiem ogólnej ochronie roszczeń wierzyciela wobec dłużnika. Co więcej, regulacja ta znajduje uzasadnienie także w powszechnie przyjętej na gruncie polskiego prawa pracy - zasadzie ochrony pracownika jako jednostki słabszej w ramach stosunku pracy. Pracodawca, prowadzący swoją działalność jako profesjonalista, obciążony jest dodatkowymi obowiązkami jak i dodatkowym ryzykiem w związku ze swoją działalnością. Winien zatem prowadzić ją w sposób, który na każdym etapie funkcjonowania w obrocie gospodarczym będzie pozwalał mu na wywiązanie się z jego zobowiązań, w tym obowiązków wobec pracowników. Nie sposób przyjąć odmiennej interpretacji obowiązujących w tym zakresie przepisów i tym samym przerzucić ryzyko prowadzonej przez pracodawcę działalności na pracowników. To oni ponosiliby bowiem wymierne, materialne konsekwencje opóźnienia w realizacji świadczeń przysługujących im ze strony pracodawcy.
Akta sprawy jednoznacznie potwierdzają również, że nakaz nr [...] z dnia [...] r., wydano w oparciu o nie budzące wątpliwości ustalenia z kontroli, z którymi zgodził się pracodawca. Również w skardze na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy stan faktyczny opisany w nakazie nie jest kwestionowany. Pozostaje więc poza sporem, że w chwili wydawania decyzji przez inspektora pracy i rozpatrzenia odwołania od decyzji, pracodawca pozostawał w zwłoce w wypłacie należności pracowniczych, które miały charakter wymagalny.
W tych okolicznościach organ był uprawniony do wydania nakazu, który uzyskał natychmiastową wykonalność z mocy art. 11 pkt 7 cyt. ustawy. Kwestionowanie zatem co do zasady natychmiastowej wykonalności orzeczenia nie może odnieść zamierzonego skutku.
Odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania obowiązku, celowe jest wskazanie, że zgodnie bowiem z art. 159 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych wart. 156 § 1 tej ustawy. Wśród wad wymienionych wart. 156 § 1 K.p.a. jest podana w pkt 5 trwała niewykonalność decyzji w dniu jej wydania. W doktrynie i orzecznictwie panuje utrwalony pogląd, że nie stanowią przeszkód powodujących niewykonalność decyzji - względy ekonomiczne, finansowe ani trudności techniczne (por. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego C.H. Beck, W-wa 2006 r., str. 752). Podzielając to stanowisko, podnoszone w skardze argumenty, związane z toczącymi się w przeszłości i trwającymi obecnie procesami przed sądami gospodarczymi, w ocenie sądu pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych przed organami Państwowej Inspekcji Pracy.
Podkreślić również należy, że powody problemów finansowych spółki, w żadnym przypadku nie powstały z winy pracowników. To zarząd spółki oceniał czy finanse spółki pozwalają na dalszą działalność na dotychczasowych zasadach lub czy należy podjąć określone kroki w celu restrukturyzacji zobowiązań w ramach postępowania układowego. Zgoda wierzycieli na przyjęcie propozycji układowych zawsze wiąże się z ryzykiem braku akceptacji warunków układu, zatem nie może obciążać pracowników.
Należności pracownicze objęte są szczególną ochroną, co potwierdza analiza przepisów określających m.in. terminy ich wypłaty, a także przepisy karne, choćby art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Logiczną konsekwencją takiego unormowania, utrzymaną przez racjonalnego ustawodawcę jest więc dyspozycja wynikająca z przepisu art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, zgodnie z którą organ nadzoru nie ma prawa do wydania decyzji oczekiwanej przez skarżącego, tj. ustalenia terminu wykonania nakazu inaczej niż wynika z tego przepisu, nakazującego jego natychmiastowe wykonanie. Ustawodawca mając na względzie szczególną ochronę należności pracowniczych postanowił, że decyzje w sprawie ich wypłaty podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Tak więc w omawianym zakresie swoboda organu nadzoru jest całkowicie wyeliminowana, a w okolicznościach rozpoznawanej sprawy także nie było podstaw do wstrzymania wykonania nakazu.
Dodatkowo należy podkreślić, że przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie przewidują odpowiedzialności pracodawcy na zasadzie winy, zatem powoływanie się na okoliczności ekskulpujące nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości wydanej decyzji.
Istotną jednak okolicznością dla właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, która niestety została pominięta przez organ odwoławczy, jest podnoszona przez stronę skarżącą kwestia częściowego obniżenia wysokości zobowiązań pieniężnych objętych skarżonym nakazem na skutek kompensaty tych należności pracowniczych z towarem oferowanym na rzecz pracowników w związku z czym pomniejszemu z kwoty 5.244,00 zł brutto do kwoty 1,448,62 zł brutto uległa wysokość zobowiązań określonych w pkt 2 poz. 8 nakazu, umorzeniu w całości przez potrącenie uległa należność pieniężna określona w pkt 4 poz. 26 nakazu, a kwota w wysokości 6.756,00 zł brutto uległa umorzeniu przez potrącenie do kwoty 1.987,15 zł brutto co do pkt 4 poz. 3.
W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że zgodnie z postanowieniami art. 87 Kodeksu pracy z wynagrodzenia za pracę, bez zgody pracownika, mogą być potrącane tylko enumeratywnie wymienione w tym przepisie rodzaje należności, tj. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych, zaliczki pieniężne i kary pieniężne przewidziane w art. 108 K.p. Inne należności mogą być potrącane z wynagrodzenia tylko za zgodą pracownika wyrażoną na piśmie (art. 91 K.p.). Zgoda pracownika oznacza w tym przypadku zawarcie umowy między pracownikiem a pracodawcą o potrąceniu określonej wierzytelności pracodawcy z wynagrodzenia za pracę. Ustawodawca nie poddał umowy o potrąceniu wierzytelności pracodawcy z wynagrodzenia pracownika szczególnym ograniczeniom prawnym, mają tu zastosowanie zasady ogólne, w tym przepis art. 353¹ kodeksu cywilnego stanowiący, że strony, które zawierają umowę, mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Kodeks cywilny nie reguluje umowy o potrącenie, reguluje wyłącznie potrącenie w drodze jednostronnej czynności prawnej (art. 498 i n. K.c.). Przepis art. 498 § 1 K.c. nie ma odpowiedniego zastosowania przy potrącaniu za zgodą pracownika z wynagrodzenia za pracę wierzytelności pracodawcy, określa bowiem dopuszczalność potrącenia ustawowego, do którego dochodzi w drodze oświadczenia woli złożonego drugiej stronie. Umowa o potrąceniu musi mieć określony przedmiot zobowiązania, czyli wierzytelności podlegające wzajemnemu potrąceniu, a więc wierzytelności istniejące w chwili zawarcia umowy, chociażby termin ich wymagalności jeszcze nie nadszedł i co istotne dla rozpatrywanej sprawy – do ewentualnej kompensacji dochodzi, o ile przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w sprawie zaistniała okoliczność, którą organ powinien wyjaśnić, dokonując ustaleń po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego w sprawie, które to zaniechanie skutkowało wydaniem decyzji nie zawierającej pełnego odniesienia się do istotnej okoliczności podnoszonej przez stronę skarżącą.
Ponadto podkreślenia wymaga, że prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.04.2005r. III SA/Wa 180/05, zam. zb. LEX nr 166546 ). Regulacja zawarta w art. 107 § 1 kpa jest konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej, ustanawiając obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.04.2005 r. III SA/Wa 180/05, zam. zb. LEX nr 166546 ).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, organ odwoławczy prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie naruszył także przepisy postępowania art. 7 oraz art. 77 w zw. z art. 107 § 3 Kpa, ponieważ nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób pozwalający wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy; brak bowiem jednoznacznego, pewnego ustalenia powyższej, podnoszonej przez skarżącą okoliczności faktycznej, uprawnia do wniosku, że organy nie zbadały wystarczająco, czy zaszły przesłanki do wydania nakazu zapłaty poszczególnych kwot z poszczególnych tytułów. Tylko prawidłowe, pewne ustalenie tej okoliczności pozwoli wydać prawidłowe rozstrzygniecie w sprawie.
Nie podzielając zatem zarzutów skargi, orzeczono z przyczyn uwzględnionych z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), jak w sentencji niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło