III SA/Kr 1065/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody z dnia 26 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego M. M. ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 maja 2008 r., znak: [...], Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji - Wójt Gminy - decyzją z dnia [...] 2008 r., znak: [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu S. B. z miejsca pobytu stałego w A. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało na żądanie M. W., która wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie S. B. z miejsca pobytu stałego w budynku nr [...] w A. We wniosku tym M. W., będąca właścicielką przedmiotowego budynku, wskazała, że S. B., jej konkubent, na początku 2007 r. wyprowadził się z miejsca stałego pobytu bez wymeldowania. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Wójt Gminy, decyzją z dnia [...] 2007 r., orzekł o wymeldowaniu S. B. z miejsca pobytu stałego uznając, że opuścił je w sposób, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W wyniku rozpoznania odwołania S. B. od wskazanej decyzji Wojewoda decyzją z dnia [...] 2008 r., znak: [...], uchylił jednak tą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Określił w jakim zakresie winien organ I instancji uzupełnić postępowanie wyjaśniające, akcentując przede wszystkim konieczność ustalenia faktu dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca stałego pobytu. Wójt Gminy dokonał uzupełnienia postępowania we wskazanym kierunku. Podniósł, że bezspornym jest fakt niezamieszkiwania przez S. B. w miejscu stałego pobytu co najmniej od sierpnia 2007 r. Wskazał, że skarżący wprawdzie zaprzecza dobrowolnemu i trwałemu opuszczeniu przedmiotowego lokalu a jednocześnie kilkakrotnie oświadczył, że dokona wymeldowania z miejsca stałego pobytu o ile wnioskodawczyni – M. W. - zwróci mu koszty, które jak twierdzi, poniósł przy remoncie mieszkania i budynku jej własności. Ponadto oświadczył, że wyprowadził się z miejsca stałego pobytu z uwagi na nieporozumienia z właścicielką budynku, jej córką i przyjacielem córki, a nawet, jak dodał, z obawy o swoje życie. Nie wyraża dlatego też woli powrotu do tego miejsca. Mimo tych obaw odwiedzał jednakże to miejsce co najmniej raz w miesiącu. Organ I instancji ustalił również, że skarżący nie poczynił żadnych kroków prawnych zmierzających do umożliwienia mu ponownego zamieszkania miejsca stałego pobytu. Wynika to: z pisma Komisariatu Policji z 26 lutego 2008 r. i z protokołu przesłuchania S. B. z 19 marca 2008 r.. Nie przedłożył też, pomimo wezwania, żadnych dokumentów, ani nie wskazał świadków, na okoliczność braku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu. Wobec tego Wójt Gminy uznał, że S. B. opuścił miejsce stałego pobytu w sposób dobrowolny i trwały, co stanowi przesłankę wskazaną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i dlatego też orzekł o wymeldowaniu S. B. z miejsca pobytu stałego. Od tej decyzji odwołanie do Wojewody złożył S. B., podnosząc, że nie opuścił budynku w A. Skarżący podniósł, że gdy próbował dwukrotnie wejść do domu (19 marca 2007 r. i 14 sierpnia 2007 r.) nie został wpuszczony, o czym powiadomił Policję. Podniósł także, że M. W., występując z wnioskiem o wymeldowanie chciała uniknąć zwrotu kosztów jakie wyłożył na utrzymanie domu. Ponadto zarzucił, że organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu ze świadków. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że w jego ocenie, wyjaśnienia stron w przedmiotowej sprawie, są zgodne i jednoznacznie wskazują, że skarżący w 2007 r. sam opuścił miejsce stałego pobytu i zamieszkał w innym lokalu, gdzie - jak wynika w treści wniesionego odwołania - nadal przebywa. A zatem skarżący swoje sprawy życiowe skoncentrował w innym miejscu. Fakt opuszczenia miejsca stałego zameldowania potwierdzili ponadto powołani w sprawie świadkowie, tj. A. S. oraz M. S., najbliżsi sąsiedzi. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na fakt, że skarżący nie podejmował żadnych działań prawnych zmierzających do powrotu do przedmiotowego budynku co świadczy o tym, iż pogodził się z opuszczeniem miejsca dotychczasowego pobytu stałego i opuszczenie to nabrało cech dobrowolności. Organ podniósł także, że skarżący składając wyjaśnienia do protokołu przed organem I instancji podał, że w A jest raz w miesiącu. Potwierdził, że miejsce pobytu stałego opuścił i od sierpnia 2007 r. w nim nie nocuje oraz, że nie występował na drogę sądową o utrudnianie zamieszkania. Swoje rzeczy (ubrania) trzyma na strychu, w reklamówkach. Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego uznać należy, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącego było wynikiem świadomej decyzji i nie wynikało z bezprawnych działań innych osób. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył S. B. podnosząc w jej treści, że nie opuścił miejsca stałego pobytu dobrowolnie, a został do tego zmuszony. Obecnie pobiera zasiłek z opieki społecznej w wysokości 444 zł i nie stać go na wynajęcie mieszkania. Podniósł, że sam nigdy nie opuściłby dobrowolnie miejsca zamieszkania, zwłaszcza, że włożył dużo pracy i pieniędzy w jego remont. Zaznaczył, że przez 4 lata opiekował się chorym ojcem M. W. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy obu instancji trafnie bowiem wskazały, że materialnoprawną podstawą pozwalającą na wymeldowanie z miejsca stałego pobytu jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Fakt nie zamieszkiwania skarżącego w miejscu stałego pobytu nie budzi wątpliwości. Opuszczenie lokalu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno być jednakże rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa, publik. w 1677/06 Legalis, rezygnacja z prawa przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, nie tylko poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie się, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Akceptując w pełni ten pogląd stwierdzić należy, że opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nie przebywanie w lokalu, ale i zamiar opuszczenia tego miejsca z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Dla dokonania prawidłowej oceny zamiaru opuszczenia ważne jest, czy okoliczności sprawy potwierdzają wolę osoby. Do nich należą: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w innym miejscu, obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w lokalu miejsca stałego pobytu. W niniejszym przypadku rzeczą organów orzekających było zatem ustalenie, czy skarżący miał możliwość zamieszkania w miejscu stałego pobytu (w A), w jakich okolicznościach nastąpiło jego opuszczenie przez skarżącego, czy rzeczywiście w innym miejscu skoncentrował on swoje centrum życiowe zrywając więzy z dotychczasowym swoim miejscem pobytu. W ocenie Sądu organ I instancji rozpatrzył i zebrał cały materiał dowodowy, zgodnie z postanowieniami artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a. Dokonane ustalenia nie budzą wątpliwości, a ocena dowodów nie nosi cech dowolności, co nie narusza art. 80 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie potwierdził się zarzut braku dobrowolności i trwałości opuszczenia przez niego miejsca stałego pobytu. Skarżący wzywany przez organ I instancji do wskazania świadków na tę okoliczność nie podał żadnego źródła osobowego. Nieuzasadnione jest więc twierdzenie skarżącego, że organ odmówił przeprowadzenia dowodu ze świadków. Z całokształtu materiału dowodowego, w tym z przesłuchania w charakterze świadków sąsiadów spornego lokalu – A. S. i M. S. - jak i wyjaśnień skarżącego i wnioskodawczyni wynika, że opuścił on miejsce stałego pobytu w sierpniu 2007 r. i nie poczynił żadnych kroków prawnych zmierzających do umożliwienia mu ponownego zamieszkania w miejscu stałego pobytu. Potwierdza to też pismo Policji z dnia 26 lutego 2008 r. Z jego treści, ani z innych dowodów nie wynika natomiast, aby utrudniano mu w jakikolwiek sposób dostęp do spornego lokalu i by w tym przedmiocie toczyło się postępowanie karne. Żadnych w tej mierze okoliczności nie podaje nawet sam skarżący poza niczym nie popartym twierdzeniem, że do opuszczenia spornego lokalu został zmuszony. Nie wskazuje, ani sposobu oddziaływania, czy to fizycznego, czy to psychicznego na jego osobę, ani kontekstu sytuacyjnego tego rodzaju ewentualnych działań. Zdaniem Sądu organy zajęły w tym zakresie prawidłowe stanowisko. W twierdzeniach skarżącego, że usunął się ze spornego lokalu, by nie doprowadzać do nieporozumień z wnioskodawczynią, jej córką i przyjacielem córki, nie można dopatrywać się jakiegokolwiek negatywnego oddziaływania na jego wolę, lecz tylko tego, że zaakceptował on taki stan rzeczy i w konsekwencji przeniósł swoje centrum życiowego w inne miejsce. Nie podjął bowiem skarżący w stosownym czasie żadnych kroków prawnych przeciwstawiających się takiemu stanowi rzeczy i umożliwiających mu powrót do spornego lokalu. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie podjęcie przez osobę podlegającą wymeldowaniu tego rodzaju kroków uznaje się za dobrowolne opuszczenie lokalu (por. m.in. wyroki NSA z 5 czerwca 2008 r.; sygn. akt II OSK 627/07, LEX nr 496243, z 11 kwietnia 2008 r.; sygn. akt II OSK 389/07, LEX nr 505280). Fakt, że w mieszkaniu znajdują się rzeczy skarżącego, może jedynie oznaczać że przechowywanie rzeczy w mieszkaniu ma na celu stworzenie pozoru przesłanki wyłączającej wymeldowanie, jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w tezie wyroku z 27 lutego 2008 r. (sygn. akt II SA/Go 809/07; LEX nr 459997). "Nie ma też znaczenia (...)", jak dalej stwierdza sąd, "(...) podnoszona okoliczność, iż częściowo ponosił (...)" skarżący "(...) koszty utrzymania domu, ponieważ przesłanki, które podlegają badaniu w postępowaniu o wymeldowanie zostały zawarte w zacytowanym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności." Racje mają zatem organy orzekające akcentując, że odmowa wymeldowania w takich okolicznościach byłaby utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności, skoro ma ona za zadanie jedynie rejestrację danych o miejscu pobytu. Akceptując wyżej przytoczone poglądy judykatury, Sąd stwierdził, że materiał dowodowy tej sprawy potwierdza zasadność i prawidłowość podjętej decyzji pierwszoinstancyjnej jak i rozstrzygnięcia organu odwoławczego, który powtórnie rozstrzygając przedmiotową sprawę w jej całokształcie doszedł do takiego samego – poprawnego - stanowiska jak organ I instancji. Także i temu organowi nie można więc postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro organy obu instancji w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym prawidłowo też odczytały i zastosowały normę prawną wyrażoną w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to nie można postawić im zarzutu naruszenia prawa materialnego stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Okolicznością, która w pełni oddaje rzeczywiste relacje pomiędzy skarżącym a wnioskodawczynią jest, ta znajdująca się w wyjaśnieniach samego skarżącego. To ona, ja się wydaje, miała stanowić, zdaniem skarżącego, pewną nierozerwalną nić z miejscem stałego. Jest to kwestia związana z aspektem finansowym. Sam skarżący przyznał, że wymeldowałby się niezwłocznie gdyby wnioskodawczyni zapłaciła mu za poczynione nakłady w budynek jej własności. To jednak w ocenie Sądu w żadnej mierze nie może świadczyć, że zamiar opuszczenia dobrowolnego i trwałego w niniejszym przypadku się nie urzeczywistnił. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.