I SA/Łd 208/10

Dnia 11 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie: sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 2003 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz A. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Łd 208/10 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...] nr [...] określającej A. R. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 2003 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu i pozostawił je bez rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...] została uznana za doręczoną w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej: O.p., w dniu 19 grudnia 2008 r. Organ drugiej instancji podał, że powyższa decyzja została wysłana za pośrednictwem poczty na adres wskazany przez stronę i wróciła nieodebrana do organu pierwszej instancji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., z koperty wynika, że przesyłka pocztowa została nadana w dniu 1 grudnia 2008 r., następnie w dniu 4 grudnia 2008 r. z uwagi na niemożliwość doręczenia przesyłki, dokonano jej awizowania wskazując adres placówki pocztowej, w której pozostawiono przesyłkę do dyspozycji adresata. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis pracownika Urzędu Pocztowego, który doręczył zawiadomienie. Ponadto z informacji Poczty Polskiej S.A. (pismo Urzędu Pocztowego Ł. [...] z dnia 13 października 2009 r.), dotyczącej wyjaśnienia okoliczności doręczenia przedmiotowej przesyłki wynika, że w dniu 12 grudnia 2008 r. dokonano powtórnego awizowania i z uwagi na upływ terminu, z dniem 19 grudnia 2008 r. zwrócono przesyłkę do organu podatkowego. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nadane przez A. R. w placówce pocztowej w dniu 23 stycznia 2009 r., zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu, określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., który w niniejszej sprawie upłynął dnia 2 stycznia 2009 r. A. R. nie zgodził się z takim rozstrzygnięciem i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Kwestionowanemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. poprzez pozostawienie bez rozpatrzenia wniesionego przez stronę odwołania w sytuacji, w której uprawdopodobniła ona brak zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, a ponadto spełniła pozostałe przewidziane ustawowo warunki dopuszczalności przywrócenia terminu. Skarżący podniósł, że w jego skrzynce pocztowej nie znalazło się jakiekolwiek powiadomienie o pozostawieniu decyzji z dnia [...] w Urzędzie Pocztowym. Wskazał, że pierwszą wiadomość o wydaniu tej decyzji powziął w dniu 19 stycznia 2009 r., gdy stawił się w siedzibie organu podatkowego celem wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego, doręczonego stronie w dniu 12 stycznia 2009 r. (podstawę prawną powyższego tytułu wykonawczego stanowiła decyzja z dnia [...]). Dopiero w dniu stawienia się w Urzędzie Skarbowym Ł.-P. dowiedział się o fakcie istnienia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i miał możliwość zapoznania się z jej treścią. W następstwie powyższego, podatnik pismem z dnia 23 stycznia 2009 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji wraz z odwołaniem od decyzji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w kwestionowanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyposażony został w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji (postanowienia), Sąd ogranicza się do zbadania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; dalej: p.p.s.a. /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Przypomnieć także należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd zważył co następuje. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia o prawidłowości dokonania przez organ administracji doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...] w trybie doręczenia zastępczego, którego zasady określa art. 150 O.p. Zgodnie z wyrażoną w art. 126 O.p. zasadą, sprawy podatkowe załatwiane są pisemnie. Każdy wydany w sprawie akt administracyjny winien zostać doręczony adresatowi. Doręczenie, w zależności od rodzaju pisma, powoduje powstanie różnorodnych skutków w sferze praw i obowiązków adresata. Uchylanie się adresata od odbioru pism, doręczanych mu zgodnie z przepisami prawa nie wpływa na dalsze postępowanie ani na wadliwość czynności podejmowanych w jego toku. W myśl przepisu art. 144 Ordynacji podatkowej organ doręcza pisma, (takie jak wezwania, postanowienia, decyzje, protokoły itp.), za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W pewnych sytuacjach natomiast ustawodawca przewidział tzw. fikcję prawną doręczenia. Zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 lub w art. 149 O.p., poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Stosownie do § 1a i § 2 art. 150 O.p., nieobecnego adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, przy czym zawiadomienie umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 O.p.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w ww. terminie, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 art. 150 O.p. Mając na uwadze treść ww. przepisów wskazać należy, iż każde potwierdzenie odbioru, które powraca do nadawcy, winno wyraźnie wskazywać następujące okoliczności: przesłanki zastosowania doręczenia w trybie art. 150 O.p. - czyli przyczyny niemożności doręczenia w trybie art. 148 lub art. 149 Ordynacji podatkowej, fakt zawiadomienia adresata o przesyłce, fakt powtórnego zawiadomienia po upływie 7 dni od daty złożenia pisma w placówce pocztowej, informacja, iż zawiadomienia o przesyłce zostały każdorazowo umieszczone w jednym z miejsc wskazanych w art. 150 § 2 O.p. Podnieść także należy, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że potwierdzenie odbioru przesyłki musi być tak wypełnione przez doręczyciela, aby w sposób nie budzący wątpliwości wynikała z niego okoliczność pozostawienia zainteresowanemu informacji o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym oraz aby wynikał z potwierdzenia odbioru okres przez jaki placówka pocztowa przechowywała dane pismo. Zawsze zatem, na podstawie akt administracyjnych możliwe powinno być ustalenie: czy i w jaki sposób doręczyciel powiadomił adresata o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można to pismo odebrać (por. wyrok WSA z dnia 27 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 977/05 - LEX nr 196340, wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r. sygn. akt I FSK 565/05 - LEX nr 187585). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione ww. warunki skutecznego doręczenia pisma w trybie art. 150 O.p. W aktach administracyjnych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...], które nie zawiera informacji o dacie powtórnego awizowania przesyłki, nie wskazano w nim Urzędu Pocztowego, w którym można odebrać przesyłkę (za wystarczającą nie można z pewnością uznać mało czytelnej informacji, że "przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP Ł. /bądź Ł. – uwaga Sądu/", po której doręczyciel nakreślił nieczytelny znak), a nadto w sposób precyzyjny nie podano informacji o miejscu każdorazowego umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym w miejscach wskazanych w art. 150 § 2 O.p. (osoba doręczająca pismo zakreśleniem objęła zarówno informację o pozostawieniu awiza w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, jak i informację o pozostawieniu awiza na drzwiach mieszkania adresata i jego biura). Z kolei z informacji dotyczącej przesyłki nr [...] zawierającej decyzję z dnia [...], udzielonej na wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. przez Urząd Pocztowy Ł. [...] (pismo z dnia 13 października 2009 r.) wynika, że przedmiotową przesyłkę awizowano dwukrotnie – w dniu 4 grudnia 2008 r. oraz 12 grudnia 2008 r. Z pisma tego nie wynika jednak, czy w sposób precyzyjny podano Urząd Pocztowy, w którym adresat mógł przesyłkę odebrać oraz gdzie umieszczono awizo. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że dokumentacja dotycząca doręczenia A. R. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...] pozostawia wątpliwości, co do tego czy w ogóle pozostawiono awizo w skrzynce oddawczej, bądź w innym miejscu wskazanym w art. 150 § 2 O.p. Uznanie fikcji doręczenia nie może budzić żadnych wątpliwości, a skoro takie są, to nie można uznać, iż nastąpiło doręczenie decyzji w dniu 19 grudnia 2008 r. i w konsekwencji liczyć termin na wniesienie odwołania od tej daty. Sąd zauważa ponadto, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo A. R. z dnia 16 stycznia 2009 r., w którym podatnik zwrócił się do organu pierwszej instancji o wydanie kserokopii decyzji Nr [...] z dnia [...]. Z kolei z pisma podpisanego przez Kierownika Działu Podatków Pośrednich Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia 28 stycznia 2009 r. wynika, że kserokopia wskazanej decyzji została wydana podatnikowi w dniu złożenia wniosku, a więc 16 stycznia 2009 r. Stwierdzić jednak trzeba, że nawet gdyby przyjąć, iż wydanie kserokopii decyzji faktycznie miało miejsce, to doręczenie kserokopii decyzji zamiast jej oryginału nie odpowiada wymogom art. 211 w związku z art. 145 § 1 O.p., zatem strona nie może ponosić negatywnych skutków procesowych tym faktem spowodowanych. Wskazany pogląd jest ugruntowany zarówno w piśmiennictwie (por.: J. Zimmermann "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Toruń 1998, s. 229; S. Babiarz i in. "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Warszawa 2009, s.784-785; B. Adamiak i in. "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Wrocław 2006, s. 786-787), jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (por.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1371/06; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 230/08; postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Bd 658/06; oraz orzeczenia wydane na tle tożsamego przepisu art. 109 §1 k.p.a.: NSA z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA/Gd 1618/96; NSA z dnia 07 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA/Gd 1248/96 i z dnia 30.10.1996 r., sygn. akt SA/Gd 2262/95; uchwała pięciu sędziów NSA z dnia 13.10.1997 r., sygn. akt FPK 13/97). Z akt sprawy nie wynika, aby organ podatkowy podejmował jakiekolwiek inne czynności związane z doręczeniem decyzji w innych datach. Stwierdzić zatem należy, że wskazana decyzja nie została prawidłowo doręczona podatnikowi, zaś termin do wniesienia od niej odwołania nie rozpoczął biegu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy. M.D.