VII SA/Wa 552/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, , Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] maja 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. M. kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych)) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 158 § 1 i art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1190/07, po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. M.– odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1997 r., znak" [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 1996 r., znak[..]. Organ wyjaśnił, iż w związku z uchyleniem przez WSA jego decyzji z dnia [...] maja 2007 r., którą odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę ponownie rozpoznał wniosek skarżącej. W toku wszczętego postępowania nadzwyczajnego ustalił, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1997 r., znak: [...], w związku ze złożoną na nią skargą przez T. M. była przedmiotem kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1999 r., sygn. akt II Sa/Kr 1271/97, skargę oddalił. W związku z powyższym ustaleniem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż wyrok oddalający skargę zamyka organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych do uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez sąd administracyjny. Po wyroku oddalającym skargę niedopuszczalne jest więc stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdyż Sąd z urzędu bada, czy występują przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności określone w art. 156 § 1 Kpa. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie nie zmienia bowiem swej wartości prawnej z upływem czasu. Zdaniem organu oddalenie prawomocnym wyrokiem skargi T. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1997 r., znak: [...], stanowi przesłankę o charakterze przedmiotowym, skutkującą odmową stwierdzenia nieważności w/w decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 1997 r., znak: [....] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]maja 1996 r., znak: [...] Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. M. – o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...]. Ustosunkowując się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ uznał, iż pozostaje on bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z analizy przesłanych akt sprawy wynika jednoznacznie, że prowadzone postępowanie i wszystkie wydane rozstrzygnięcia przez organy I i II instancji, dotyczące pobudowanego samowolnie obiektu budowlanego kierowane były do inwestora – T. M.. Decyzja Wojewody [...] z dnia 20 czerwca 1997 r. w związku ze złożoną na nią skargą przez T. M. była już przedmiotem rozpatrywania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1271/97 skarga została oddalona. Z tego też względu, w ocenie organu, nie ma potrzeby odnoszenia się do zarzutów J. M. zawartych we wniosku, które nie wnosiły istotnych nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, poza informacją, że skarżąca jako strona nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu. Okoliczność ta w ocenie organu może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, art. 11 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa oraz art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez: - nieprzedstawienie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ administracji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, a w szczególności nieustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i odstąpienie od ponownej analizy argumentów zgłoszonych przez stronę w toku postępowania I i II instancyjnego, - nieprzedstawienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, - nierozstrzygnięcie i nieustosunkowanie się do treści wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej, który został złożony w trybie art. 159 kpa w treści pisma z dnia 17grudnia 2007 r., - błędną wykładnię art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającą na błędnym przyjęciu, iż sam fakt oddalenia skargi T. M. na decyzję rozbiórkową wyrokiem NSA z dnia 30 kwietnia 1999 r. wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji w ramach nowego postępowania w trybie art. 156 kpa. W ocenie skarżącej uzasadnienie zaskarżonej decyzji rażąco narusza art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa, a także podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone między innymi w art. 7 i art. 11 kpa. Organ administracji publicznej ponownie rozpoznając sprawę miał bowiem obowiązek odnieść się do istoty zarzutów i twierdzeń strony skarżącej. Wskazała, że oddalenie skargi przez sąd administracyjny nie zawsze musi wyłączać możliwość stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej przez Sąd. W szczególności sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy skarga o stwierdzenie nieważności decyzji oparta jest na okolicznościach, na które Sąd nie powoływał się w wyroku oddalającym skargę na niezgodność decyzji z prawem. W takiej sytuacji zdaniem skarżącej nie istnieje związanie organu wyrokiem Sądu. W niniejszej sprawie w dniu 14 marca 2007 r. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [..] maja 1996 r. wskazując na okoliczności, które nie były ujawnione oraz nie były przedmiotem oceny w ramach postępowania sądowego zakończonego wyrokiem NSA Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 30 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA/Kr 1271/97. Postępowanie to było prowadzone z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie wyjaśniono stanu faktycznego sprawy i skierowano decyzję rozbiórkową wyłącznie wobec T. M. jako inwestora w sytuacji, gdy nieruchomość była przedmiotem współwłasności, a jednym ze współwłaścicieli była J. M.. W takiej sytuacji inwestorem realizowanego obiektu byli wszyscy współwłaściciele nieruchomości. W konsekwencji organ administracji kierując nakaz rozbiórki wyłącznie do T. M. dokonał władczej ingerencji w prawo własności skarżącej, która nie brała udziału w postępowaniu, a tym samym dopuścił się rażącego naruszenia zarówno przepisów procesowych jak i przepisów prawa materialnego. Dodatkowo wyjaśniła, że nie wskazywała na przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a jedynie okoliczności związane z rażącym naruszeniem prawa procesowego przy wydawaniu decyzji rozbiórkowej polegającym przede wszystkim na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dn. 10 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1136/08 po rozpatrzeniu skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] maja 2008 r., skargę oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu sprawy ze skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1136/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a należy rozumieć ściśle, tj, jako dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle konkretnej sprawy (w tej sprawie) wyjaśnienie sensu przepisów prawnych, ustalenie właściwego ich rozumienia, przypisanie im odpowiedniego znaczenia, lub też wyznaczenie ich zakresu. Od wynikającego z art. 190 p.p.s.a obowiązku podporządkowania się wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić tylko wówczas, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wówczas, gdy po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (por. np. wyrok WSA z 7 czerwca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2065/04; LEX nr 167124, z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3345/05; LEX nr 204758, a także m. In. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, W-wa 2005, str. 577 oraz powołane tam orzecznictwo NSA i SN). Rozpoznając ponownie sprawę z uwzględnieniem wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem uznał, iż skarga podlega uwzględnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku jednoznacznie wskazał, iż "(...) poza stwierdzeniem przez organ administracji przeszkody przedmiotowej czyniącej rozpoznanie wniosku niedopuszczalnym, organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie strony co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 kpa. Nie można zatem przyjąć (...), że wyrok sądu oddalający skargę przesądza jednoznacznie o tym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co z kolei przesądza o braku możliwości stwierdzenia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracji prowadząc postępowanie nadzorcze naruszył art. 156 § 1 kpa bowiem nie dokonał nie tylko analizy wskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności przesłanek ale nie zbadał także czy wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 kpa. Uznając zatem w ślad za powołanym wyrokiem NSA, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 156 § 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.