I SA/Rz 182/10

WyrokWSA w Rzeszowie2010-05-13

Skład orzekający: Barbara Stukan-Pytlowany, Małgorzata Niedobylska, Kazimierz Włoch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przychód ze sprzedaży nieruchomości, która w akcie notarialnym została określona jako majątek odrębny jednego z małżonków pozostających we wspólności ustawowej, może być traktowany jako przychód z majątku wspólnego, a wydatki poniesione na cele mieszkaniowe z tego przychodu mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przychód ze sprzedaży nieruchomości, która w akcie notarialnym została określona jako majątek odrębny jednego z małżonków pozostających we wspólności ustawowej, powinien być traktowany jako przychód z majątku wspólnego. W związku z tym, wydatki poniesione na cele mieszkaniowe z tego przychodu przez oboje małżonków mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a i e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd podkreślił, że przepisy prawa rodzinnego dotyczące majątku wspólnego małżonków mają pierwszeństwo przed oświadczeniami woli małżonków w aktach notarialnych, jeśli nie została zawarta małżeńska umowa majątkowa wyłączająca wspólność.
Stan faktyczny
Skarżący T.T. został zobowiązany do zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od przychodu ze sprzedaży lokalu mieszkalnego, który organy podatkowe uznały za jego majątek odrębny. Skarżący twierdził, że lokal ten stanowił majątek wspólny małżonków, a przychód ze sprzedaży został wydatkowany na cele mieszkaniowe związane z budową domu, co powinno skutkować zwolnieniem podatkowym. Organy podatkowe nie uwzględniły tych argumentów, uznając, że skarżący nie jest właścicielem nieruchomości, na którą wydatkowano środki, a zbyty lokal stanowił jego majątek odrębny.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Określił, że decyzje te nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Barbara Stukan-Pytlowany Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 13 maja 2010r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2009 r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego T. T. kwotę 2.867 (słownie: dwa tysiące osiemset sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 182/10 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w R. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] określającą T.T.(skarżący) wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2004 r. w wysokości 10% uzyskanego przychodu z odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, w wysokości 15.000 zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że aktem notarialnym z dnia 22 września 2004 r. Rep. [...] sporządzonym w kancelarii notarialnej w W. przy ul. [...], żona skarżącego G.T. działając w imieniu i na rzecz męża T.T., na podstawie pełnomocnictwa notarialnego z dnia [...] września 2004 r. Rep. A nr [...], zobowiązała się sprzedać za kwotę 150.000 zł nieruchomość położoną w W. – [...], stanowiącą lokal mieszkalny nr [...] w budynku nr [...] przy ul. [...] wraz z udziałami przypadającymi temu lokalowi w prawie użytkowania wieczystego gruntu i współwłasności części budynku i innych urządzeń. Transakcja została sfinalizowana w dniu [...] października 2004 r. – akt notarialny Rep. A nr [...]. Organ zaznaczył, że skarżący ww. nieruchomość nabył do majątku odrębnego na podstawie umowy zamiany sporządzonej przed notariuszem w dniu 25 maja 2004 r. – akt notarialny Rep. A nr [...]. Następnie w dniu [...] grudnia 2004 r. małżonkowie złożyli w urzędzie skarbowym oświadczenie, że przychód w kwocie 150.000 zł uzyskany ze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości przeznaczą na własne cele mieszkaniowe, tj. na budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, remont lub modernizację własnego budynku, jego części lub lokalu mieszkalnego oraz w części na spłatę kredytu lub pożyczki, a 10 kwietnia 2008 r. w ślad za oświadczeniem, do organu wpłynęło ich pismo zawierające zestawienie poniesionych wydatków na łączną kwotę 67.366,66 zł wraz z załącznikami: zaświadczeniem Banku [...] z 23 stycznia 2008 r. potwierdzającym spłatę w dniu 20 stycznia 2005 r. kredytu budowlano-hipotecznego w wysokości 45.000 zł i umową o udzielenie tegoż kredytu na wskazaną powyżej kwotę, aktami notarialnymi: umową przedwstępną sprzedaży i umową sprzedaży nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] potwierdzeniem wydanym przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w S., stwierdzającym , że pani G.T. w dniu 29 lipca 2004 r. zawiadomiła o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego w Z. na działce nr [...], zawiadomieniem o nadaniu budynkowi w Z. nr [...] fakturami VAT dot. poniesionych wydatków na zakup materiałów i usług budowlanych w okresie od 20 października 2004 r. do 1 sierpnia 2006 r. na łączną kwotę 21.646,18 zł wystawionymi również na G.T. Małżonkowie T. w dniu 9 maja 2008 r. złożyli deklaracje PIT-23 o osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych, w których wykazali po 4.132,00 zł zryczałtowanego podatku dochodowego i wpłacili w dniu 29 kwietnia i 22 lipca 2008 r. kwoty: 8.264,00 zł tytułem zaległości podatkowej i 2.775,78 tytułem odsetek za zwłokę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] określił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2004 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, w wysokości 8.547 zł. Organ pierwszej instancji, przy obliczaniu kwoty przychodu niewykorzystanego na cele wskazane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (w kwocie 126.789,84 zł), uwzględnił w przypadku skarżącego, połowę kwoty stanowiącej spłacony kredyt budowlano-hipoteczny wraz z odsetkami (46.420.31 zł:2 = 23.210,16 zł), nie uwzględnił natomiast połowy z kwoty poniesionej na zakup materiałów i usług budowlanych wykazanych w fakturach zakupu wystawionych wyłącznie na żonę skarżącego, tj. połowy z kwoty 21.646,18 zł, argumentując, że zbyty lokal mieszkalny stanowił odrębną własność T.T., zatem i obowiązek podatkowy spoczywał wyłącznie na nim oraz, że nie można przyjąć, iż oboje małżonkowie ponieśli wydatki w połowie kwot widniejących na przedłożonych fakturach, skoro wystawione były tylko na żonę. W odwołaniu skarżący podniósł, że zawarł związek małżeński wiele lat wstecz (w 1969 r.) i nie zawierał żadnych umów dotyczących ustanowienia majątku odrębnego. Mieszkanie w S., które zamienił w 2004 r. na lokal mieszkalny w W. zostało nabyte w trakcie trwania związku małżeńskiego i stanowiło ustawową wspólność majątkową, natomiast zapis w akcie notarialnym odnoszący się do odrębności zbywanego majątku jest oczywistym przeoczeniem dokonanym przy spisywaniu umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego w W.. Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym, uchylił wymienioną powyżej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., zarzucając temu organowi, że nie wyjaśnił kwestii posiadania tytułu prawnego przez T.T. do budynku mieszkalnego w miejscowości Z., co jest warunkiem do skorzystania z dobrodziejstwa art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a i e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ pierwszej instancji uzupełnił materiał dowodowy o wypis z rejestru gruntów, budynków i lokali, z którego wynikało, że skarżący nie posiada tytułu własności lub współwłasności do działki, na której został wybudowany budynek mieszkalny w Z., jest natomiast współwłaścicielem innych działek. Także na wezwanie organu, nie przedstawił dokumentów, z których wynikałby tytuł własności do nieruchomości, na której wzniesiono ów budynek mieszkalny, na remont którego miano wydatkować kwotę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania w W.. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że sprzedaż mieszkania położonego w W. wygenerowała powstanie przychodu tylko po stronie skarżącego T.T., jako że należało ono do jego majątku odrębnego, powołując się na treść aktu notarialnego z 25 października 2004 r. Rep. A nr [...]. Fakt spłaty kredytu hipotecznego wraz z odsetkami w wysokości 46.420,31 zł udzielonego obojgu małżonkom na sfinansowanie budowy domu z miejscowości Z., ani wydatki udokumentowane fakturami vatowskimi wystawionymi na żonę skarżącego, nie mogą skutkować zwolnieniem z opodatkowania podatkiem dochodowym, ponieważ zostały poniesione na nieruchomość, do której T. T. nie posiada tytułu prawnego (budynek mieszkalny jest własnością żony podatnika, która 29 grudnia 1997 r. dokonała zakupu działki, na której posadowiony jest dom- akt notarialny Rep. A nr [...]). Ustalenia te zostały zawarte w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] września 2009 r. nr [...], który określił nią skarżącemu zryczałtowany podatek dochodowy w kwocie 15.000 zł. Kontrolując powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a, art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a i lit. e w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. i stwierdził, że skarżący nie wydatkował zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - jak deklarował – kwoty przychodu ze sprzedaży nieruchomości, na własne cele mieszkaniowe. Kwota 46.420,31 zł przeznaczona na spłatę kredytu hipotecznego i odsetek od niego, zaciągniętego na budowę budynku mieszkalnego nr 96 w Z. i kwota 21.646,18 zł poniesiona na remont tegoż budynku mieszkalnego, nie są objęte zwolnieniem na podstawie ww. przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ skarżący nie jest właścicielem ani współwłaścicielem nieruchomości, na którą wydatkowano część przychodu uzyskanego ze zbycia nieruchomości w W. Organ zaznaczył, iż z akt sprawy wynika, że jedynie zamieszkuje z żoną w opisanym budynku mieszkalnym. Dowodem, że nieruchomość ta stanowi wyłączną własność żony ma być odpis księgi wieczystej nr [...] oraz akt notarialny, na podstawie którego, według organu odwoławczego, działkę na której wzniesiony został dom mieszkalny, żona skarżącego nabyła do majątku odrębnego. Z kolei potwierdzeniem tego, iż mieszkanie w W. należało wyłącznie do skarżącego- według Dyrektora Izby Skarbowej- są przedłożone akty notarialne: 1) z dnia 25 maja 2004 r. Rep. A nr [...] umowa zamiany przenosząca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w S. przy ul. L. nr [...] na W.K., która prawo to nabyła i przeniosła na rzecz skarżącego własność lokalu w W. przy ul. G. nr [...] (w umowie zawnioskowano także o wpis w księdze wieczystej prowadzonej dla tego lokalu prawa własności na rzecz T.T.), 2) z dnia 25 października 2004 r. Rep. A nr [...], z którego wynika, że mieszkanie przy ul. G. w W. nabył on do majątku odrębnego na podstawie ww. umowy zamiany. Skoro z przedłożonego aktu notarialnego wynikało, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługiwało wyłącznie T.T.(nie został dostarczony protokół sprostowania niedokładności lub innych oczywistych omyłek aktu notarialnego z daty 25 października 2004r., sporządzonego przez notariusza przed którym zawarto umowę sprzedaży, a nie można za sprostowanie uznać oświadczenia małżonków T. z daty 22 października 2009 r. złożonego przed notariuszem w P. ), to – jak podkreślił w konkluzji decyzji Dyrektor Izby Skarbowej - przychód uzyskany ze sprzedaży tej nieruchomości w dniu 25 października 2004 r. podlegał opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 15.000 zł. W uzasadnieniu wniesionej skargi T. T. zarzucił organowi odwoławczemu błędną interpretację, jakoby zbyte mieszkanie stanowiło jego odrębną własność. Żona skarżącego nie przeniosła na niego przysługującej jej współwłasności do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu położonego w S., zatem zamiana mieszkań nie spowodowała zmiany stosunków własnościowych pomiędzy małżonkami i przysługiwała jej współwłasność również tego zbytego lokalu w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W ocenie skarżącego, skoro małżonkowie osiągnęli przychód ze sprzedaży majątku wspólnego, to do celów podatkowych i ustalenia podstawy opodatkowania każdego z nich należy wykorzystać art. 42 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowiący, że oboje małżonkowie co do zasady mają równe udziały w majątku wspólnym. Ponadto w ocenie skarżącego organ niesłusznie nie przyjął za dowód w sprawie oświadczenia obojga małżonków złożonego 22 października 2009 r. przed notariuszem (Rep. A Nr [...]), iż mieszkanie przy ul. G. w W. wchodziło w skład majątku dorobkowego małżonków T.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wywodząc podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed sądem pełnomocnik skarżącego adwokat przedłożył kserokopię aktu notarialnego z dnia 17 września 2004 r. Rep. A Nr [...], tj. pełnomocnictwa dla G.T. do sprzedaży mieszkania zlokalizowanego w W. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzając jej nieważność lub niezgodność z prawem, stosownie do unormowania art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Co więcej, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celach usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Kontrolując w takich granicach zaskarżoną przez T.T. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] grudnia 2009 r. Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie; w sprawie doszło bowiem do naruszenia stanowiących podstawę tej decyzji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm), w skrócie u.p.d.o.f., a w szczególności art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a i lit. e, w brzmieniu obowiązującym w 2004r.. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., źródłami przychodów są: odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a) - c) - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) nie łączy się z przychodami (dochodami) z innych źródeł. Podatek od tego przychodu ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10% uzyskanego przychodu (art. 28 ust. 1 i 2 u.p.d.o.f.). Stosownie zaś do art. 21 ust. 1 pkt 32 u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są: przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) - c), z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a: a) w części wydatkowanej nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży: na nabycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem; na nabycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie; na nabycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie przeznaczonych pod budowę budynku mieszkalnego, w tym również gruntu lub udziału w gruncie albo prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego; na budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, remont lub modernizację własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; na rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację - na cele mieszkalne - własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; e) w części wydatkowanej, nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży, na spłatę kredytu lub pożyczki, a także odsetek od kredytu lub pożyczki zaciągniętych na cele, o których mowa w lit. a), w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym również na spłatę kredytu lub pożyczki oraz odsetek od tego kredytu lub pożyczki zaciągniętych przed dniem uzyskania tych przychodów. W przedmiotowej sprawie skarżący zakwestionował stanowisko organów podatkowych, że sprzedana nieruchomość należała do majątku odrębnego skarżącego i z tego tytułu tylko on był podatnikiem zryczałtowanego podatku dochodowego, a ponadto, że nie mógł skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości przy ul. G. w W. z tytułu przeznaczenia tego przychodu na cele mieszkaniowe związane z budynkiem mieszkalnym położonym w Z. nr [..]. Skarżący skoncentrował się na wykazaniu, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę uregulowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r. i o.), nie poruszając tym samym charakteru i istoty małżeńskich stosunków majątkowych. Małżeńska majątkowa wspólność ustawowa powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Zgodnie z art. 31 k.r. i o. jest to ustrój powstający z mocy prawa, a wspólność ustawowa jest współwłasnością łączną (art. 196 § 1 kodeksu cywilnego), którą regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika (art. 196 § 2 k.c), w tym przypadku z przepisów k.r. i o. odnoszących się do stosunków majątkowych między małżonkami. Niewątpliwie skutkiem pozostawania małżonków w ustroju wspólności majątkowej, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, jest to, że przepisy art. 32-34 k.r. i o. rozstrzygają o tym, co stanowi dorobek małżonków i przesądzają o przynależności do tego majątku nabytego przedmiotu, jeżeli stosowanie tych przepisów nie zostało wyłączone małżeńską umową majątkową, o której stanowi art. 47§ 1 k.r. i o. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że art. 32 § 1 k.r. i o. stwarza domniemanie przynależności do majątku dorobkowego przedmiotów nabytych w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, a przynależność tych przedmiotów do majątku odrębnego (obecnie osobistego) obowiązany jest udowodnić zainteresowany tym małżonek (por. np. wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2003 r. , II CKN 1409/00, OSNC 2004, nr 7-8, poz.113). Na aprobatę Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zasługuje także stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2008r. (sygn. V CSK 355/07, dostępne w systemie LEX nr 371389), odnośnie składanych przez małżonków oświadczeń, co do kwalifikowania nabywanych składników majątku jako należących do majątku odrębnego, w sytuacji pozostawania we wspólności ustawowej. Według niego oświadczenie takie nie może stanowczo wyłączać skutków wynikających z przepisów art. 32-34 k.r. i o., w sytuacji pozostawania małżonków w ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej, ponieważ jej ograniczenie lub wyłączenie możliwe jest na mocy małżeńskiej umowy przewidującej taki skutek i zawartej w formie aktu notarialnego. Złożenie zatem oświadczenia o nabyciu określonego składnika majątku do majątku odrębnego jednego z małżonków nie ma decydującego znaczenia i nie wyłącza skutków wynikających z mocy prawa. O tym, co składa się na odrębny majątek każdego z małżonków przesądza ustawodawca w art. 33 k.r. i o. , a nie wola czy wyobrażenie któregokolwiek z małżonków, z wyjątkiem sytuacji zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej, ale w niniejszej sprawie nie miało to miejsca. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie, G. i T. T. w trakcie trwania związku małżeńskiego, otrzymali w 1971r., będąc członkami [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, lokal mieszkalny typu lokatorskiego przy ul. L., następnie przekształcony w spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, który w 2004 r. zamienili na lokal mieszkalny w W. przy ul. G., a następnie w tym samym roku zbyli (25 października 2004 r.). Małżonkowie wspólnie podjęli inwestycję – budowę budynku mieszkalnego, na działce nabytej przez żonę skarżącego G. T., o czym świadczy wspólnie zaciągnięty kredyt budowlano-hipoteczny; oboje byli kredytobiorcami, oboje spłacali kredyt zaciągnięty na cel, o którym mowa w art. 21 ust.1 pkt 32 lit. a u.p.d.o.f.. W świetle powyższych wywodów nie można przyjąć, że zawarte w akcie notarialnym oświadczenie o sprzedaży tego mieszkania, jako należącego do majątku odrębnego T.T., wyłącza wynikającą z mocy prawa współwłasność tego mieszkania, stanowiącego majątek dorobkowy obojga małżonków. Środki otrzymane przez małżonków z tytułu zbycia wspólnego prawa stanowią u każdego z nich przychód (w odpowiedniej części) z odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy podatkowe błędnie uznały, że mieszkanie zlokalizowane w W. stanowiło odrębny majątek męża i przychód z jego sprzedaży czynił go wyłącznym podatnikiem zryczałtowanego podatku dochodowego. Ponadto, zdaniem Sądu, organy podatkowe nie miały żadnych podstaw do twierdzenia, że budynek mieszkalny położony w Z. stanowił wyłączną własność żony skarżącego. Wbrew wywodom zawartym w zaskarżonych decyzjach, z aktu notarialnego z dnia 29 grudnia 1997r., dotyczącego zakupu działki nie wynika ani to, że G.T. kupiła działkę do majątku odrębnego, ani z jakich środków. Skoro przez cały ten czas pozostawała w związku małżeńskim z T.T. i wspólność majątkowa nie została wyłączona, to oznacza, że nabyła działkę do wspólnego majątku. Dlatego nakłady na ten dom poniesione przez oboje małżonków (na spłatę kredytu i na remont domu mieszkalnego posadowionego na działce nr [...] w miejscowości Z. nr [..]) należy uznać za poniesione przez każdego z małżonków na własne cele mieszkaniowe., a co za tym idzie za spełniające przesłanki zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a i lit. e u.p.d.o.f.. Przeznaczenie przychodu ze sprzedaży mieszkania było akceptowane przez oboje małżonków i służyło zaspokojeniu ich wspólnych potrzeb mieszkaniowych. Dodać w sprawie należy także, iż dla skorzystania z ww. zwolnienia przychodów, istotny jest sam fakt wydatkowania uzyskanej kwoty. Nie ma znaczenia okoliczność, czy wydatkowania dokonał podatnik, czy małżonek - ważne jest, aby przychód został wydatkowany. Sąd przychyla się również do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie dotykającym rozpoznawanej materii, iż wykładnia przepisów podatkowych odwołująca się do ich autonomii nie może prowadzić do podważania zasad małżeńskiego ustroju majątkowego określonych w k.r. i o. Byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjnie zagwarantowaną (art. 18 ustawy zasadniczej) ochroną małżeństwa. Dlatego też, mimo braku wyraźnego odesłania do prawa rodzinnego należy dostrzegać różnicę między opodatkowaniem "zwykłego" dochodu osoby fizycznej od opodatkowania dochodu wchodzącego w skład mienia dorobkowego (zob. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. II FSK 963/08, http. orzeczenia.nsa.gov.pl). W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że "jeśli małżonkowie dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych wspólnie podejmują inwestycje określone w art.21 ust.1 pkt 32 lit.a tiret 4 u.p.d.o.f. na gruncie bądź w budynku stanowiącym majątek odrębny jednego z nich, które są finansowane z dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia wspólnej rzeczy lub prawa wymienionych w art.10 ust.1 pkt 8 tej ustawy, to wolny od podatku dochodowego jest przychód uzyskany z tej sprzedaży przez każdego z małżonków". W tych okolicznościach należy podzielić argumentację skarżącego, iż środki uzyskane ze sprzedaży w dniu 25 października 2004 r. mieszkania w W. pochodziły z majątku objętego wspólnością ustawową i zgodne z prawem było ich przeznaczenie przez G. i T. T. na remont i spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego na budowę domu mieszkalnego w Ż. Teza ta znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści aktu notarialnego z dnia 17 września 2004 r. Rep. [...] przedłożonego do akt na rozprawie. Z dokumentu tego, będącego pełnomocnictwem udzielonym przez T.T. żonie G. T., do sprzedaży, stanowiącego odrębną nieruchomość, lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ul. G. nr [...] i związanych z nim udziałów w prawie użytkowania wieczystego gruntu i częściach wspólnych budynku, na warunkach określonych według uznania pełnomocnika oraz wszelkich czynności, które w związku z tym są konieczne, wynika, że opisany lokal mieszkalny wchodzi w skład majątku wspólnego T.T. i jego żony G.T. (§ 2 aktu notarialnego). Wprawdzie powyższy akt z 17 września 2004 r. nie mógł być przedmiotem analizy organów podatkowych, gdyż został przedłożony dopiero na rozprawie, jednakże dowód ten nie ma znaczenia przesądzającego o rozstrzygnięciu sprawy, a jedynie potwierdza tezę o wspólności małżeńskiej tego składnika majątku. Ponadto małżonkowie w akcie notarialnym z dnia 22 października 2009r. nr rep. [...] zgodnie potwierdzili, że mieszkanie w W. wchodziło w skład ich majątku dorobkowego. Na podstawie akt sprawy Sąd stwierdza, że wprawdzie w rozpoznawanej sprawie małżonkowie T. złożyli oświadczenia o przeznaczeniu przychodu ze sprzedaży mieszkania na cele wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a i lit. e u.p.d.o.f. po upływie terminu określonego w art. 28 ust. 2a u.p.d.o.f., tj. po upływie 14 dni od dokonania sprzedaży, to jednak kwestia ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ samo złożenie oświadczenia nie powoduje nabycia prawa do zwolnienia . Zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest zwolnieniem z mocy prawa ("wolne od podatku dochodowego są ...") i przysługuje podatnikowi bez decyzyjnej ingerencji organów podatkowych, jeżeli spełni on określone przepisami warunki. Warunkami tymi są (...): wydatkowanie przychodu na cele mieszkaniowe i dokonanie tej czynności przed upływem terminu dwuletniego (zob. uchwała NSA z dnia 23 czerwca 2003 r., sygn. FSK 1/03, http. orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak to wyżej wywiedziono powyższe przesłanki zwolnienia, o którym mowa w art.21 ust.1 pkt 32 lit.a i lit.e u.p.d.o.f. zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania oparte zostało na treści art.200 P.p.s.a. oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r.w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło