II SA/Kr 1082/09
WyrokWSA w Krakowie2010-05-17
Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Jacek Bursa, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nabyła nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w drodze czynności prawnej po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego, jest uprawniona do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba wpisana do księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości przed wydaniem decyzji o nabyciu nieruchomości z mocy prawa przez gminę, jest uprawniona do złożenia wniosku o odszkodowanie, nawet jeśli nabyła nieruchomość po 31 grudnia 1998 r. Sąd podkreślił, że organy administracji miały obowiązek należytego informowania stron o ich prawach i obowiązkach, a brak konsekwencji w postępowaniu naruszył te zasady, prowadząc do wydania wadliwych decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa stała się własnością gminy. Właścicielami nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. byli L.S. i B.S. Po śmierci B.S., jej spadkobierczynią, w tym U.G., stała się właścicielką nieruchomości. U.G. złożyła wniosek o odszkodowanie, a następnie L.S. złożyła wniosek w imieniu swoim i syna P.S. Organy administracji wydały sprzeczne decyzje dotyczące uprawnionych do odszkodowania i jego wysokości. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty o ustaleniu odszkodowania dla U.G. w określonej wysokości. Skarżąca U.G. zarzuciła organom niepowiadomienie pozostałych uprawnionych o możliwości złożenia wniosku oraz nierzetelne rozpoznanie stanu własności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 14 maja 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (Starosty C. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r.). Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej U.G. kwotę 291 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
,Sygn. akt II SA/Kr 1082/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2010 r. sprawy ze skargi U.G. na decyzję Wojewody z dnia 14 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej U.G. kwotę 291 zł (słownie dwieście dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Wojewoda , na podstawie art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.), stwierdził, że w dniu 1 stycznia 1999 r. Gmina C. nabyła z mocy prawa własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 o pow. 0,0116 ha powstałej z podziału działki nr 2 objętej Kw [...] prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w C. , stanowiącej własność U. c. B. i L.
W toku postępowania zakończonego w/w decyzją U.G. , jako jedyna jego uczestniczka, została pouczona o terminie do złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Wniosek taki U.G. złożyła w dniu 23 listopada 2005 r. Starosta, nie podejmując żadnych innych czynności, zawiesił postępowanie w sprawie odszkodowania do czasu zakończenia postępowania przed Wojewodą. Postanowienie o podjęciu postępowania Starosta wydał w dniu 26 listopada 2006 r. W styczniu 2007 r. Starosta wezwał U.G. do "uzupełnienia wniosku przez złożenie wniosków pozostałych uprawnionych do otrzymania odszkodowania" wskazując, że z zebranych dokumentów wynika, iż osobami współuprawnionymi są L.S. i P.S. . L.S. , działając w imieniu własnym i w imieniu syna B.S. , wniosek taki złożyła w dniu 31 stycznia 2007 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Starosta orzekł o przyznaniu odszkodowania wszystkim trzem uprawnionym – stosownie do ich udziałów. Ustalił przy tym organ, że w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami nieruchomości ujawnionymi w księdze wieczystej były L.S. i B.S.. Ta ostatnia zmarła 31 stycznia 2002 r., a spadek po niej nabyli L.S. , P.S. i U.G. W 2003 r. L.S. swój udział darowała U.G. , w tym też roku następnie, w wyniku sądowego zniesienia współwłasności, jedyną właścicielka nieruchomości stała się U.G. Stan ten ujawniono w księdze wieczystej w 2004 r.
Po rozpoznaniu odwołania Burmistrza C. , Wojewoda w dniu [...] listopada 2007 r. decyzję Starosty uchylił wskazując na konieczność właściwego oszacowania wartości odszkodowania. Wojewoda stwierdził też, że "nie ma wątpliwości co do spełnienia przez wnioskodawców wszystkich przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania, a mianowicie nieruchomość została zajęta pod pas drogi, ......, a z wnioskiem o ustalenie odszkodowania wystąpiły osoby uprawnione w terminie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.".
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Starosta C. ustalił odszkodowanie tak jak poprzednio, dla wszystkich trojga uprawnionych.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., dysponując już przedstawionymi z odwołaniem Burmistrza C. aktami sprawy, Wojewoda sprostował "oczywistą omyłkę pisarską" swej decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. przez usunięcie z tekstu uzasadnienia zacytowanego powyżej akapitu.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., po rozpoznaniu odwołania Burmistrza C. , Wojewoda decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2008 r. uchylił wskazując na braki operatu szacunkowego, a także wskazując na to, że wniosek L.S. ., działającej także w imieniu P.S., , złożony został z uchybieniem ustawowego terminu, bo w dniu 31 stycznia 2007 r.
Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. ([...]) Starosta C. "po rozpoznaniu wniosku L.S. ", orzekł o "odmowie ustalenia odszkodowania za udział 103/28 w przedmiotowej nieruchomości. Stwierdził organ, że L.S. , działając w imieniu własnym i jako kurator nieznanego z miejsca pobytu syna P.S. złożyła wniosek o ustalenie odszkodowania w dniu 31 stycznia 2007 r., a więc po upływie przewidzianego w ustawie terminu.
Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. ([...]) na podstawie art. 73 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2, 3 i 3a, art. 133 i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) Starosta C. orzekł o ustaleniu na rzecz U.G. odszkodowania w wysokości 7274,22 zł (słownie złotych: siedem tysięcy dwieście siedemdziesiąt cztery + 22/100) za udział 25/128 w prawie własności nieruchomości, oznaczonej jako działka 1 o pow. 0,0116 ha, która z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa stała się własnością gminy C.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji powtórzył ustalenia dotyczące stanu własności nieruchomości i podał co następuje:
Stosownie do przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (dalej zwanej jako ustawa "przepisy wprowadzające"), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie wypłaca gmina – w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, Skarb Państwa – w odniesieniu do pozostałych dróg. Odszkodowanie ustala się i wypłaca wg zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
U.G. złożyła wniosek w wymaganym terminie, domagając się wypłaty odszkodowania za całą wywłaszczoną nieruchomość jako jej jedyna właścicielka, powołując się m. in. na decyzję z dnia [...] października 2006 r. U.G. posiada uprawnienia do otrzymania odszkodowania odpowiadającego udziałowi 4 części w prawie własności działki 1. W pozostałej części, odpowiadającej udziałowi 3 roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni stała się właścicielką nieruchomości oznaczonej jako działka 2 o pow. 0, 0834 ha na podstawie dziedziczenia po B.S. (w 5/16 częściach), umowy darowizny spisanej aktem notarialnym rep. [...] (w 6/16 częściach) z dnia z dnia 13 lutego 2003 r. oraz na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...] o zniesieniu współwłasności (w 5/16 częściach) z dnia [...] listopada 2003 r. ([...]). W/w dokumenty dotyczyły nieruchomości oznaczonej nr 2 , w skład której wchodził również grunt zajęty pod ulicę S. Działka 1 obejmująca grunt zajęty pod chodnik powstała w wyniku podziału działki 2 operatem [...] przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z datą 11 stycznia 2005 r.
Część działki 2 zajęta pod chodnik przy ul. S. w C. w dniu 1 stycznia 1999 r. stanowiła własność gminy C. Działka ta zawierająca część drogi publicznej nie powinna stać się przedmiotem darowizny i zniesienia współwłasności, nie można bowiem przenieść na inną osobę więcej praw niż się posiada. Po dacie 1 stycznia 1999 r. wyłączone jest nabywanie gruntów już zajętych pod drogi publiczne.
Mając na uwadze powyższe zasadnym okazało się ustalenie odszkodowania w stosunku do udziału 25/128 w działce 1 . Odszkodowanie to ustalono zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego.
Od decyzji nr [...] odwołania wnieśli U.G. oraz Burmistrz Miasta C.
Burmistrz Miasta C. podniósł, że ustalone w decyzji odszkodowanie znacznie przewyższa wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości. Podał, że w ciągu ostatnich lat Gmina C. nabywała m.in. przy ul. S. nieruchomości zajęte pod drogi publiczne w cenach pomiędzy 33,00 a 74,00 zł/m². Wskazał, że sporządzając operat szacunkowy rzeczoznawca majątkowy przyjął do porównania nieruchomości będące działkami budowlanymi, podczas gdy zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Dopiero w przypadku braku takich cen, ust. 2 cytowanego przepisu dopuszcza możliwość określenia wartości działek gruntu w sposób biorący pod uwagę wartość gruntów, z których wydzielono te działki.
Z kolei U.G. odwołanie uzasadniła tym, że o możliwości ubiegania się o odszkodowanie została poinformowana przez Wojewodę w 2005 r., a wówczas była jedyną właścicielką całości nieruchomości i jedyną spadkobierczynią po zmarłej siostrze B.S. . Wskazała, że ani P.S. , ani L.S. nie zostali poinformowani przez organ administracji o możliwości ubiegania się o odszkodowanie, dlatego nie złożyli w terminie stosownych wniosków.
Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. ([...] ) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy przytoczył zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia. Nie podzielił zarzutu co do wadliwego oszacowania nieruchomości podkreślając, że rzeczoznawca wskazał przesłanki, na których oparł swoje ustalenia i określił wartość przedmiotowej nieruchomości. Uzasadnienie operatu jest wystarczające do stwierdzenia prawidłowości tych ustaleń z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Ponadto organ odwoławczy nie jest władny weryfikować baz danych rzeczoznawców majątkowych, gdyż kontrolę taką mogą sprawować jedynie organy samorządu rzeczoznawców majątkowych. W związku z powyższym nie znajduje również uzasadnienia zarzut Burmistrza Gminy C.
Stwierdził Wojewoda, że osobami uprawnionymi do wystąpienia z roszczeniem o ustalenie odszkodowania byli U.G. , L.S. oraz P.S. w odpowiednich częściach, odpowiadających ich udziałom we współwłasności nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Prawo własności do całej nieruchomości 2 obr. C. na rzecz U.G. zostało ujawnione w księdze wieczystej po dacie 1 stycznia 1999 r. na podstawie umowy darowizny z dnia [...] lutego 2003 r. (. [...]) oraz na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] listopada 2003 r. ([...]), którym dokonano zniesienia współwłasności nieruchomości.
Skoro w myśl art. 73 ustawy przepisy wprowadzające, przejście prawa własności następuje z mocy prawa w dacie 1 stycznia 1999 r. – to w tym zakresie wyłączone jest nabywanie gruntów zajętych pod drogi publiczne w trybie umów cywilnoprawnych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła U.G. . Podała, że "w związku z decyzją Wojewody z dnia [...] maja 2009 r. (...) wnosi skargę na Wojewodę oraz Burmistrza Miasta C. za niepowiadomienie w odpowiednim terminie, tj. przed datą 31 grudnia 2005 r. osób uprawnionych, czyli L.S. i P.S., , do wystąpienia z roszczeniem o ustalenie odszkodowania" oraz na nierzetelne rozpoznanie stanu własności przedmiotowej nieruchomości.
Skarżąca wskazała, że skoro odszkodowanie za grunt zajęty pod drogi publiczne na podstawie art. 73 ustawy przepisy wprowadzające przysługuje temu, kto był właścicielem nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. i kto utracił tę własność z dniem 1 stycznia 1999 r. to należało powiadomić o możliwości wniesienia wniosku o odszkodowanie L.S. i P.S.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie II SA/Kr 1083/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Starosty C. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz L.S. i P.S. , oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2009 r. Wyrok ten (na dzień rozstrzygania w sprawie niniejszej) nie jest prawomocny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stan faktyczny sprawy (poza sporem co do wartości nieruchomości nabytej z mocy prawa przez Gminę) jest bezsporny. Organy zastosowały prawidłowe przepisy prawa i właściwie przytoczyły ich treść. Problemem, który stał się powodem zakwestionowania zarówno decyzji nr [...], jak i decyzji nr [...] (tej ostatniej w sprawie II SA/.Kr 1083/09), jest to, kto i w jakim zakresie w stanie niniejszej sprawy, jest uprawniony do uzyskania odszkodowania. W istocie więc chodzi o wykładnię ust. 4 art. 74 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym odszkodowanie za przejęte nieruchomości zajęte pod drogi ustalane i wypłacane jest przez właściwego starostę na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., roszczenie zaś o odszkodowanie po upływie tego okresu wygasa. W cytowanym przepisie nie wskazano wprost, aby jedyną osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie była osoba będąca właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. W orzecznictwie jednak powszechnie przyjmowano, że osobami uprawnionymi do wystąpienia z roszczeniem o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową są również spadkobiercy osób będących właścicielami nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. W takim też zakresie, w jakim U.G., nabyła w 2002 r. spadek po swojej siostrze B. , zaskarżoną decyzją przyznane zostało odszkodowanie.
Problem w ustaleniu podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o odszkodowanie powstaje wtedy, gdy nieruchomość po przejściu na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, była przedmiotem obrotu, względnie, gdy po tym dniu doszło do zbycia prawa do odszkodowania za tę nieruchomość. W niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych przyjmowano, że osobami uprawnionymi do wystąpienia z roszczeniem o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową są osoby, które w drodze czynności prawnych (np. umowy zastawu, czy cesji) nabyły prawo do tego odszkodowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15.01.2009 r. sygn. II SA/GI 820/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29.10.2008 r., sygn. I SA/Wa 1204/08). W innych wyrażano pogląd, że do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądań o odszkodowanie za grunty zajęte pod drogi publiczne należy zaliczyć wyłącznie właścicieli nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., względnie ich spadkobierców (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3.12.2007r., sygn. I SA/Wa 1158/07, wyrok WSA w Łodzi z dnia 28.11.2007 r. sygn. II SA/Łd 834/07).
Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r. (wyrok 7 sędziów NSA, I OPS 3/09 , LEX nr 534304), które sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest także podmiot, który po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarł umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i został wpisany jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Innymi słowy, osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość drogową jest wpisany do księgi wieczystej, przed ujawnieniem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nabywca tej nieruchomości. Dopóki nie nastąpi stwierdzenie nieważności czynności prawnej dotyczącej przeniesienia własności nieruchomości na rzecz nabywcy lub nie zostanie wykreślony z ksiąg wieczystych wpis na rzecz nabywcy prawa własności nieruchomości, która w trybie art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stała się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, osoby ujawnione w księdze wieczystej jeszcze przed wydaniem decyzji wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, jako właściciele nieruchomości drogowej, mają przymiot właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, tj. podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o odszkodowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał nadto, że "w zakresie objętym regulacją art. 73 ustawy istotne znaczenie ma konstytucyjna zasada, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie, że został złożony wniosek w tym przedmiocie w ustawowym terminie oraz, że wniosek ten złożyła osoba uprawniona do odszkodowania. Osobą tą jest oczywiście były, tj. sprzed dnia 1 stycznia 1999 r., właściciel nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że nie może nią być osoba, która legitymowała się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania, zarówno w dacie złożenia w ustawowym terminie wniosku w tym przedmiocie, jak i w dacie wydania przez wojewodę decyzji o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 ustawy."
W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, że do daty wniosku o odszkodowanie złożonego przez U.G. nie została wydana decyzja stwierdzająca, że przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Gminy C. , a w dacie złożenia wniosku to U.G. była wpisana w księdze wieczystej jako jedyna właścicielka nieruchomości. Wedle zatem poglądu wyrażonego przez NSA i akceptowanego przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, U.G. może być uznana za osobę uprawnioną do uzyskania całości odszkodowania, a nie tylko takiej jego części, która odpowiadałaby udziałowi w spadku po B.S.
W rozpatrywanej jednak sprawie, w zależności od wyników dalszych dochodzeń, możliwe jest przyjęcie także innego rozwiązania. Prawdą jest, że L.S. i P.S. , będący współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., nie złożyli do dnia 31 grudnia 2005 r. odrębnego wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. U.G. jednak w swym wniosku z dnia 18 listopada 2005 r. nie sprecyzowała, że domaga się wypłaty całego odszkodowania na swoją rzecz, a organ wszczął postępowanie w sprawie odszkodowania za całą przejętą nieruchomość (por. treść postanowienia o zawieszeniu postępowania z dnia 28 listopada 2008 r.). Po podjęciu zawieszonego postępowania organ I instancji, mając przecież świadomość, że upłynął już termin do składania wniosków o odszkodowanie, wezwał U.G. do uzupełnienia jej wniosku o wnioski pozostałych współuprawnionych. Takie działanie organu wskazuje na to, że wniosek U.G. z listopada 2005 r. był traktowany jak wniosek złożony w celu dochodzenia roszczeń przez wszystkich trzech uprawnionych, a brak pisemnego potwierdzenia takiego jego charakteru był traktowany jak brak formalny wniosku. Konsekwentnie też po potwierdzeniu żądania przez L.S. działającą także w imieniu P.S. , organ ustalił odszkodowanie dla trojga uprawnionych za całą zajętą nieruchomość. Pierwotnie także i Wojewoda wyraźnie za takim podejściem się opowiedział stwierdzając wprost w decyzji z dnia [...] listopada 2007 r., że wszyscy uprawnieni spełniają ustawowe wymagania. Zaprezentowana przez Wojewodę diametralna zmiana takiego podejścia, w przedstawionych okolicznościach sprawy, stanowiła naruszenie art. 9 kpa. Warto przy tym podkreślić, że podjęte przez Wojewodę działanie polegające na wyeliminowaniu z uzasadnienia własnej decyzji w drodze "sprostowania oczywistej omyłki" wyrażonego tam jasno poglądu, jest zabiegiem niedopuszczalnym.
Stosownie do treści art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu jest również czuwanie nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Skoro zatem, jak się dopiero znacznie później okazało, organ nie miał jasnego przekonania co do charakteru złożonego wniosku, to swe wątpliwości, przy zastosowaniu wyżej opisanej zasady, a więc wyjaśnieniu stronie jej prawnej sytuacji, winien był usunąć niezwłocznie, tak, aby swym działaniem nie narażać strony na utratę jej uprawnień. Organ administracji działając z upoważnienia ustawowego i reprezentując państwo wobec obywatela ma nie tylko prawa wynikające z ustawy, ale równocześnie obowiązki należytego działania, do których należy m.in. zapewnienie, aby strona nie poniosła szkody w wyniku prowadzonego postępowania administracyjnego.
Zupełny brak konsekwencji organów orzekających w sprawie doprowadził do tego, że w wyniku rozpoznania jednej sprawy, wydano dwie decyzje administracyjne: jedną po rozpoznaniu wniosku U.G. i drugą po rozpoznaniu wniosku L.S. , choć ten ostatni stanowić miał, jak wyżej wskazano, uzupełnienie wniosku U.G.
Organ w ponownym postępowaniu przede wszystkim więc ostatecznie wyjaśni od kogo faktycznie pochodził wniosek o ustalenie odszkodowania z listopada 2005 r. i w zależności od tego podejmie rozstrzygnięcie z uwzględnieniem wyrażonych powyżej poglądów.
Stosownie do treści art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej naruszenie zasad postępowania wyrażonych w art. 7, art. 9 doprowadziło do wydania wadliwych merytorycznie decyzji, na podstawie których za przejętą nieruchomość byli właściciele (właściciel) uzyskali tylko częściową rekompensatę.
Dlatego też na podstawie w/w przepisu oraz art.135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło