II GZ 194/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 21 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1269/09 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Cz. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami po wznowieniu postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1269/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniosek M. Ś. o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 24 maja 2010 r., w sprawie ze jej skargi na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Cz. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami po wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wyrokiem z 24 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę M. Ś. na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w Cz. z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wnioskiem z 7 czerwca 2010 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, powołując się na brak winy w związku z niedochowaniem siedmiodniowego terminu, wynikającym z choroby trwającej od 28 maja do 7 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmawiając przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, przytoczył treść przepisów art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., art. 87 p.p.s.a. oraz art. 88 tej ustawy i wskazał, że w jego ocenie brak było obiektywnej przyczyny uchybienia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 maja 2010 r., ponieważ skarżąca już w tym dniu mogła taki wniosek złożyć, tymczasem choroba udokumentowana kserokopią zaświadczenia lekarskiego wystąpiła w piątek 28 maja 2010 r., a termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał w poniedziałek 31 maja 2010 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżąca miała zatem obiektywną możliwość złożenia wniosku w dniach roboczych od wtorku 25 maja do czwartku 27 maja 2010 r., a potem kiedy już zachorowała mogła to uczynić poprzez osobę trzecią jeszcze w poniedziałek 31 maja 2010 r. M. Ś. zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 24 maja 2010 r. W uzasadnieniu podniosła, iż jest osobą samotnie wychowującą dziecko i nie mogła liczyć na pomoc innych osób w dokonaniu przedmiotowej czynności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazała również, że według oceny lekarza stan jej zdrowia, co wynikało z zaświadczenia lekarskiego, uniemożliwiał jej przez okres trwania zwolnienia normalne wykonywanie czynności życia codziennego. Skarżąca podniosła również, że w jej ocenie trudno jest wymagać od strony aby, mając zagwarantowany ustawowo siedmiodniowy termin do dokonania czynności, musiała dokonać tej czynności w pierwszych dniach tego terminu, czy też powinna przewidzieć swoją chorobę w ostatnich dniach biegnącego terminu. W ocenie skarżącej przedstawienie zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego jej chorobę i niezdolność do pracy przed upływem wskazanego powyżej terminu, przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że strona nie wykazała jakichkolwiek okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu jest nieprawdziwe i skutkuje zamknięciem stronie drogi do obrony jej praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Powołane przez Sąd pierwszej instancji przepisy art. 86 i 87 p.p.s.a. uzależniają przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, któremu strona uchybiła, od uprawdopodobnienia przez tę stronę okoliczności wyłączających brak winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, iż na stornie, która uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności, wnoszącej o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek takiego udokumentowania lub wskazania okoliczności aby uprawdopodobniła ona, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ukształtował się pogląd, iż z brakiem winy, o którym mowa w art. 86 § 1, mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami terminu, a którymi to okolicznościami mogą być np. nagła choroba lub błędne pouczenie sądu (post NSA z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08). W postanowieniu z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I GZ 143/08 Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, iż do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności należy zaliczyć hospitalizację trwającą w okresie biegu terminu (...), bądź nagłą chorobę, a więc powody, które nie pozwalają na wyręczenie się inną osobą. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w postanowieniu z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 211/09, stwierdzając, iż przesłanką przywrócenia terminu (...) może być jedynie choroba nagła, która powoduje niespodziewane pogorszeniem stanu zdrowia skarżącego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, gdzie skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 24 maja 2010 r., wskazała, iż od dnia 28 maja 2010 r. do dnia 7 czerwca 2010 r., z powodu poważnego urazu przebywała na zwolnieniu lekarskim, na którą to okoliczność załączyła do wniosku to zwolnienie, a który to okres zwolnienia obejmował końcową część terminu do złożenia rzeczonego wniosku o przywrócenie terminu oraz wskazał, iż mieszka jedynie ze swoim dzieckiem i nie ma innych osób, które mogłyby pomóc jej w dokonaniu czynności w terminie, uznać należy, iż uprawdopodobniła, w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a., okoliczność braku winy w terminowym dokonaniu czynności. Negatywnie należy się odnieść do stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż skarżącą mogła złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku w okresie poprzedzającym zwolnienie lekarskie lub czynności tej mogła dokonać już w dniu wydania wyroku w sprawie, tj. 24 maja 2010 r. Jak bowiem stwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 772/08, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia w swojej istocie zakłada, ze strona postępowania ma także inne zobowiązania i nie może kierować całego swojego zainteresowania i poświęcić całego swojego czasu wyłącznie sprawie sądowej. Oznacza to, wbrew wywodowi Sądu pierwszej instancji, że strona może dowolnie w ramach określonego terminu rozłożyć w czasie podjęcie działania w celu dokonania czynności, w tym również może z jej dokonaniem czekać do ostatniego dnia biegnącego terminu. Nie ma natomiast obowiązku, co sugeruje Sąd pierwszej instancji, dokonywania czynności w początkowym okresie biegu terminu. Podkreślić również należy, w ramach powyższego wywodu, że w sytuacji gdy zdarzenie uniemożliwiające uiszczenie wpisu od skargi (w niniejszej sprawie złożenie wniosku o uzasadnienie orzeczenia) nastąpiło w ostatnim dniu biegu terminu do dokonania tej czynności usprawiedliwia to przywrócenie terminu (post. NSA z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 178/09). Powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w powiązaniu z treścią wniosku skarżącej z dnia 7 czerwca 2010 r. oznacza, iż uprawdopodobniła ona okoliczność braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie orzeczenia zapadłego w sprawie, a tym samym zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 21 czerwca 2010 r. oddalające jej wniosek, uznać należało za błędne i w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. należało je uchylić.