I OSK 1659/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-10-06
Skład orzekający: Irena Kamińska, Janina Antosiewicz, Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja komunalizacyjna wydana z rażącym naruszeniem prawa może zostać stwierdzona jako nieważna, pomimo prawomocnego oddalenia skargi na decyzję odmawiającą stwierdzenia jej nieważności, a także czy prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej stanowi przeszkodę do stwierdzenia jej nieważności w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę Spółdzielni. Sąd podkreślił, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, oparty na braku tytułu prawnego skarżącej do nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, stanowi przeszkodę do ponownego merytorycznego rozpatrywania tej kwestii w postępowaniu nadzorczym, zgodnie z art. 170 P.p.s.a. Ponadto, istnienie dwóch decyzji komunalizacyjnych o tym samym numerze i dacie, dotyczących różnych nieruchomości, zostało uznane za błąd formalny, a nie rażące naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółdzielnia Spożywców w O. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Katowickiego z 1998 r. Po odmowie stwierdzenia nieważności przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Spółdzielnia zaskarżyła tę decyzję do WSA w Warszawie, który oddalił skargę. Następnie Spółdzielnia wniosła skargę kasacyjną do NSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez brak stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółdzielni Spożywców w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 127/10 w sprawie ze skargi [...] Spółdzielni Spożywców w O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 127/10 oddalił skargę [...] Spółdzielni Spożywców w O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wojewoda Katowicki decyzją z dnia [...] września 1998 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę Olkusz z mocy prawa własności szeregu nieruchomości, oznaczonych w ewidencji gruntów w obrębie Olkusz, a opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2003 r. [...] Spółdzielnia Spożywców w O. wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie. Wojewoda Małopolski wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji Wojewody Katowickiego, wskazując, iż materiał dowodowy nie potwierdził, by wnioskodawca dysponował tytułem prawno - rzeczowym do przedmiotowej nieruchomości.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni Spożywców w O. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1850/05 oddalił skargę [...] Spółdzielni Spożywców w O. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2005 r.
Następnie podlegał rozpoznaniu wniosek [...] w O. o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...].
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] i utrzymującą ją w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] odmówił [...] Spółdzielni Spożywców w O. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] września 1998 r. we wnioskowanym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 88/08 uwzględniając skargę Spółdzielni uchylił powyższe decyzje nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. i nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. W uzasadnieniu Sąd powołał się na postanowienie Sadu Rejonowego w O. z dnia [...] maja 2007 r. sygn. akt [...], w którym stwierdzone zostało zasiedzenie przez Powszechną Spółdzielnię Spożywców w O. z dniem [...] października 2005 r. nieruchomości stanowiących działkę nr [...] w całości i nr [...] w części wynoszącej 1/2, a tytuł własności Spółdzielni został ujawniony w księgach wieczystych w dniu [...] listopada 2007 r. Spółdzielnia, jako właściciel (współwłaściciel) przedmiotowych nieruchomości miała zatem prawo do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych dotyczących ww. nieruchomości.
W związku z powyższym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął na wniosek [...] Spółdzielni Spożywców w O. postępowanie w opisanej wyżej sprawie, o czym powiadomił strony.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. organ nadzoru odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] września 1998 r., uznając, iż w kwestionowanej sprawie nie można uznać, że wydano ją z rażącym naruszeniem prawa.
Została ona utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. po rozpatrzeniu wniosku [...].
Minister w uzasadnieniu decyzji podniósł nadzwyczajny charakter trybu uregulowanego w art. 156 § 1 k.p.a., co wyklucza ponowne merytoryczne rozstrzygniecie sprawy. Celem tego postępowania jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1–7 k.p.a. Oznacza to, iż organ administracji publicznej orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo wydania jej z naruszeniem prawa, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach sprawy. Organ, w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, nie jest związany zarzutami zawartymi we wniosku, bądź też w informacji sygnalizującej nieprawidłowości. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jest – w sytuacji wydania jej z rażącym naruszeniem prawa – wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony. Przy czym rozpoznając sprawę w omawianym trybie organ orzekający bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie 27 maja 1990 r.
W ocenie organu analiza zgromadzonej dokumentacji wskazuje, iż przy wydawaniu decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] września 1998 r. nie zaszła żadna z wymienionych w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek, skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji, zaś orzeczenie co do istoty nastąpiło w zgodzie z. przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające (...), co zostało bardzo szeroko wyjaśnione w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r.
Wobec powyższego, zdaniem organu, brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosła reprezentowana przez pełnomocnika [...] Spółdzielnia Spożywców w O., zarzucając jej rażące naruszenia prawa:
– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...];
– art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r. przez nieorzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1998 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa;
– art. 140 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niezastosowanie i błędną wykładnię albowiem organy administracji publicznej powinny działać na podstawie przepisów prawa, stać na straży praworządności i podejmować kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes skarżącej.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie obu zaskarżonych decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutu wydania w dniu [...] września 1998 r. przez Wojewodę Katowickiego dwóch decyzji komunalizacyjnych o tym samym numerze [...] stwierdził, iż nie można uznać ich za identyczne, gdyż różnią się rozstrzygnięciem. Pierwsza z nich dotyczy komunalizacji nieruchomości uregulowanych w księdze wieczystej [...] oznaczonych jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], druga decyzja komunalizacyjna dotyczy nieruchomości uregulowanych w księdze wieczystej [...] oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...]. Obie decyzje zostały wydane przez organ administracyjny właściwy w rozumieniu art. 18 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzającej (...), na podstawie przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 cyt. ustawy, we właściwym trybie uregulowanym przepisami k.p.a. i spełniają wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a. Zdaniem Ministra, fakt wydania w dniu [...] września 1998 r. dwóch różnych decyzji o tym samym oznaczeniu nie może być uznany za wyjątkowo ciężkie naruszenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, mające wpływ na wynik sprawy, w wyniku którego powstały społeczne skutki nie dające się pogodzić z wymogami praworządności.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy ocenie legalności zaskarżonych decyzji uznał za konieczne uwzględnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2006 r. oddalającego skargę (sygn. akt I SA/Wa 1850/05) [...] Spółdzielni Spożywców w O. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], którą utrzymała ona w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2005 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] września 1998 r. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Olkusz własności nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] uregulowane w księdze wieczystej nr [...] i opisane w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Skutkiem wydania wyroku przez Sąd jest to, że powyższa decyzja stała się ostateczna i prawomocna.
Orzekając w tej sprawie Sąd miał na uwadze to, iż zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a nie był związany granicami skargi, co oznacza, że był uprawniony i zobowiązany do oceny, czy zostały spełnione ustawowe warunki niezbędne do komunalizacji spornej nieruchomości. Oddalenie skargi przez WSA oznacza, iż w postępowaniu sądowym nie potwierdzono, iż organ wydając decyzję komunalizacyjną rażąco naruszył prawo.
Sąd podkreślił, iż prawomocność jest szczególną kwalifikacją decyzji ostatecznej, którą to cechę uzyskuje w efekcie uznania jej przez Sąd Administracyjny jako zgodnej z prawem. Prawomocność jest specyficznym skutkiem w zasadzie tylko wyroku oddalającego skargę. Wyrok taki przesądza, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia kryteriów kontroli legalności.
Zdaniem Sądu powyższe stanowisko Sądu wyrażone w wyroku z dnia 28 kwietnia 2006 r. powinno być uwzględnione z powodu rozszerzonej prawomocności tego orzeczenia (art. 170 p.p.s.a.) również w innych postępowaniach administracyjnych i sądowych, których przedmiotem jest kontrola zgodności z prawem tej decyzji komunalizacyjnej, a więc także w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia nieważności takiej decyzji.
Uwzględniając przedstawione wyżej stanowisko i odnosząc zaprezentowaną wykładnię prawa do przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, że zasadne jest stanowisko organu nadzorczego, że na dzień 27 maja 1990 r. skarżący nie posiadał tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości, co uniemożliwiałoby jej komunalizację. Natomiast zasiedzenie tej nieruchomości z dniem [...] października 2005 r. przez Powszechną Spółdzielnię Spożywców w O. (co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] maja 2007 r. sygn. akt [...]) nie miało żadnego znaczenia dla ewentualnego stwierdzenia nieważności prawomocnej decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] września 1998 r. Dlatego też Sąd uznał, iż Minister odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] września 1998 r. nie naruszył art. 156 § 1 k.p.a. Organ przeprowadził postępowania nadzorcze także bez naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a., uzasadniając zaskarżoną decyzję w sposób zgodny z art. 107 §3 k.p.a.
Sąd nie podzielił także zarzutu skargi, że funkcjonowanie w obiegu prawnym dwóch decyzji komunalizacyjnych o takim samym numerze i dacie dotyczących jednak różnych nieruchomości stanowi rażące naruszenia prawa. W tej kwestii Sąd zgodził się z organem, że decyzje te nie są identyczne ponieważ różnią się rozstrzygnięciami, a jednakowe ich oznaczenie jest wprawdzie naruszeniem prawa, którego jednak nie można zakwalifikować jako rażącego naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy i którego skutki nie dałyby się pogodzić z wymogami praworządności.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej P.p.s.a., oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Spółdzielnia Spożywców w O. prawidłowo reprezentowana i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez brak stwierdzenia nieważności decyzji w całości, pomimo istnienia przyczyn określonych w art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca Spółdzielnia podważa pogląd Sądu orzekającego jakoby stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 29 czerwca 2006 r. powinno zostać uwzględnione z powodu rozszerzonej prawomocności tego orzeczenia ( art. 170 p.p.s.a) również w postępowaniach administracyjnych i sądowych, których przedmiotem jest kontrola zgodności z prawem tejże decyzji komunalizacyjnej, a więc także w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia nieważności takiej decyzji. W oparciu o to stanowisko, sąd administracyjny w zaskarżonym wyroku wyprowadza konkluzję, iż oddalenie skargi przez WSA oznacza, iż w postępowaniu sądowym nie potwierdzono, iż organ wydając decyzję komunalizacyjną rażąco naruszył prawo.
Skarżąca zauważa, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.),nie przeprowadzając odrębnego postępowania dowodowego w tej sprawie. To ograniczenie powoduje m.in., że sąd administracyjny, mimo obowiązku uwzględnienia z urzędu wszelkich naruszeń prawa mających miejsce w sprawie, może nie mieć faktycznej możliwości ich dostrzeżenia. Takim przeoczeniem może zostać objęta wada określona w art. 156 § 1 k.p.a. Wobec powyższego prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję nie powinien a limine stanowić przeszkody do stwierdzenia jej nieważności w postępowaniu administracyjnym (tak: Jan Paweł Tarno, Komentarz – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2009, s. 314).
Nie podziela również stanowiska Sądu w kwestii oceny skutków jakie rodzi funkcjonowanie w obiegu prawnym dwóch decyzji komunalizacyjnych oznaczonych identycznym numerem oraz wydanych w tym samym dniu. Wprawdzie obie decyzje komunalizacyjne dotyczą różnych nieruchomości, ale trzeba mieć na uwadze, iż nie istnieją akta administracyjne, w oparciu o które miała zostać wydana zaskarżona decyzja. Zatem nie zachowano wymogów określonych w art. 17 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Przejęcie mienia następuje na podstawie protokołów, w których ujawnia się również zobowiązania i prawa. Spisy inwentaryzacyjne mienia oraz odpisy protokołów wykłada się do publicznego wglądu w siedzibie zarządu gminy przez okres 30 dni, informując o tym w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie. Skarżąca mająca interes prawny dotyczący ustaleń zawartych w spisie inwentaryzacyjnym mienia, nie mogła zgłosić zastrzeżenia do komisji inwentaryzacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wypowiedział się w innej sprawie w przedmiocie naruszenia cyt. wyżej przepisów uznając, że wydanie decyzji o przekazaniu mienia gminie bez uprzedniej kontroli ze strony organu zachowania przez wnioskodawcę trybu określonego w art. 17 ust 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające... stanowi rażące uchybienie (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r. I SA/Wa 1217/06, Lex nr 316631). Jak można było wydać decyzję bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego.
Wskazane powyżej naruszenie prawa stanowi niewątpliwie rażące jego naruszenie. O tym czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia. Na tle wykładni pojęcia "rażące naruszenie prawa" ścierają się w literaturze jak i orzecznictwie zasadniczo dwa stanowiska. W ocenie skarżącego właściwe jest stanowisko, zgodnie z którym rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Zgodnie z tym stanowiskiem rażące naruszenie to naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne. (tak. J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracji, PiP 1986,z. 1, s. 69 i n.). Sąd administracyjny nie neguje zresztą faktu naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie. Drugie stanowisko, które podzielił sąd orzekający w I instancji polega na stwierdzeniu, iż o przyjęciu rażącego naruszenia praw decydują jego skutki. Jest to takie bowiem naruszenie prawa, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z 6 lutego 1995 r., II SA 1531/95, ONSA 1996, nr 1, poz.37). Skarga powołuje się na fakt, iż brak jest akt administracyjnych sprawy, w oparciu o które mogła być wydana kwestionowana decyzja Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia [...] września 1998 r. nr [...].
Przyjmując drugie z przedstawionych stanowisk należy uznać, że skutki gospodarcze lub społeczne pokrywania się decyzji komunalizacyjnych kolidują z zasadami opisanymi w przywołanej tezie NSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Rozpoznając skargę w granicach skargi kasacyjnej, jak tego wymaga przepis art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne podniesionych w niej zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a.
Należy podnieść, iż przedmiotem skargi rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie były decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2009 r. i [...] czerwca 2009 r. odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Katowickiego z dnia [...] września 1998 r. Domagając się zatem stwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji wydanych w postępowaniu nadzorczym (tj. decyzji Ministra z dnia [...] listopada 2009 r. i [...] czerwca 2009 r.) autor skargi kasacyjnej winien zarzucić rażące naruszenie prawa przy wydawaniu tych decyzji, podczas gdy dalsza część zarzutu, jak również uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazują, iż rażące naruszenie prawa, które według skarżącego miało miejsce nastąpiło przy wydawaniu decyzji komunalizacyjnej Wojewody Katowickiego z dnia [...] września 1998 r.
Ten brak konsekwencji w konstruowaniu zarzutu oraz sporządzenia uzasadnienia nieodpowiadającego postawionemu zarzutowi powoduje, iż Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi, nie może domyślać się jakie ewentualnie przesłanki mogłyby powodować konieczność wydania przez Sąd pierwszej instancji wyroku stwierdzającego nieważność decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydanych w postępowaniu nadzorczym.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieusprawiedliwiony zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a.
Odnosząc się do zamieszczonego w uzasadnieniu zarzutu naruszenia przez Sąd przepisu art. 170 ustawy P.p.s.a., przez przyjęcie stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1850/05 należy stwierdzić, iż wprawdzie ten wyrok został wydany w postępowaniu wznowieniowym, jednakże przesądzał on prawomocnie kwestię braku tytułu prawnego skarżącej Spółdzielni do skomunalizowanej nieruchomości na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. Podzielając te ustalenia, potwierdzone w postępowaniu nadzorczym, Sąd pierwszej instancji uprawniony był z mocy art. 170 ustawy powoływać się na związanie w tej kwestii prawomocnym wyrokiem sądu.
Błędnie autor skargi kasacyjnej upatruje wadę nieważności decyzji komunalizacyjnej (nie wskazując jednakże, z której przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a.) w istnieniu dwóch decyzji z tej samej daty o tym samym numerze. Zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż w takim przypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. O nieważności z przyczyny, o której stanowi przepis art. 156 § 1 k.p.a. można mówić tylko wówczas gdy wada ta tkwi w samej decyzji i godzi w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną. Chodzi tu zatem o wady o charakterze materialnoprawnym. Błędne określenie numeru decyzji wówczas gdy w tej samej dacie wydano dwie decyzje i obie opatrzono tym samym numerem stanowi tylko błąd formalny organu, który może być naprawiony w innym trybie, przewidzianym w art. 113 § 1 k.p.a.
Zupełnie nieuprawniony jest zarzut skargi kasacyjnej łączący tę wadę decyzji z brakiem akt administracyjnych i niezachowaniem przez organ w postępowaniu zwyczajnym wymogów z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające...
Przepis art. 17 ust. 1 ustawy nakładał na gminy obowiązek sporządzenia spisów inwentaryzacyjnych mienia, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, zaś art. 17 ust. 2 określał terminy, w których komisje takie spisy sporządzają.
W ust. 3 omawianego artykułu ustawodawca nałożył obowiązek przejęcia mienia innego niż określone w ust. 1 na podstawie protokołów, w których ujawnia się zobowiązania i prawa.
W myśl art. 17 ust. 4 spisy inwentaryzacyjne oraz odpisy protokołów wykłada się do publicznego wglądu w siedzibie zarządu gminy przez okres 30 dni, informując o tym w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie.
Podkreślenia wymaga to, iż podstawę komunalizacji mienia w tej sprawie stanowił przepis art. 5 ust. 1.
Wbrew zarzutom skargi sporządzony był spis inwentaryzacyjny, zaś akta zawierają kartę inwentaryzacyjną nr [...], obejmującą działki nr [...] i [...].
Z decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] września 1998 r. wynika, iż sporządzone karty inwentaryzacyjne były wyłożone do publicznego wglądu w siedzibie Zarządu Gminy, a informację o wyłożeniu spisu inwentaryzacyjnego i możliwości zgłaszania zastrzeżeń do Komisji Inwentaryzacyjnej rozplakatowano w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy w O., ul. Rynek 2 oraz poinformowano zainteresowane jednostki i osoby przez ogłoszenie w dwutygodniku "Przegląd Olkuski". Z uwagi na podstawę komunalizacji, która na mocy art. 5 ust. 1 następowała ex lege nie sporządzano protokołów, które wymagane były tylko w przypadkach przejęcia mienia, a więc gdy wydane decyzje komunalizacyjne miały charakter aktów konstytutywnych. W tej sprawie nie było obowiązku sporządzenia protokołów przejęcia mienia. Błędnie zatem skarga kasacyjna w tych okolicznościach upatruje rażące naruszenie prawa w wydaniu decyzji komunalizacyjnej, potwierdzającej nabycie mienia ex lege.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło