VII SA/Wa 710/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru zainstalowania urządzenia reklamowego skargę oddala Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 i art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm., zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1592, ze zm.) w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41 poz. 361 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku inwestora S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia 25 listopada 2009 r. wniósł sprzeciw do zgłoszenia dotyczącego zamiaru zainstalowania urządzenia reklamowego tablicy reklamowej typu ML na działce na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotem zgłoszenia jest zainstalowanie tablicy reklamowej typu ML na działce nr ew. [...] z obrębu [...], przy ul. [...] w W., położonej na ternie osadnictwa z okresu brązu wczesnośredniowiecznego i średniowiecznego, objętego ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...] i [...], który został wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...]. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robot budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków, w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przepis ten wyłącza urządzenia reklamowe usytuowane na obiektach (w tym na obszarach) wpisanych do rejestru zabytków z katalogu robót, które mogą być przyjęte w formie zgłoszenia. Na podstawie art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego "prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego konserwatora zabytków". Organ wskazał, że jeżeli zgłoszenie dotyczy inwestycji wymagającej uzyskania pozwolenia na budowę, wbrew intencjom zgłaszającego, nie jest zgłoszeniem w rozumieniu art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego i nie wywołuje skutków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego dla tej inwestycji. Wniosek strony zawierający zgłoszenie w trybie art. 30 Prawa budowlanego jest bezzasadny w sytuacji, gdy sprawa wymaga rozstrzygnięcia poprzez wydanie decyzji w trybie art. 28 Prawa budowlanego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył inwestor S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ust. 1 K.p.a. w związku z art. 104 K.p.a. oraz art. 82 ust. 3 Prawa budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z art.30 ust. 6 pkt. 1 Prawa budowlanego właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. W przedmiotowej sprawie wolno stojące urządzenie reklamowe posadowione jest na fundamencie nieprzestawnym, trwale związanym z gruntem. Zamierzenie inwestycyjne objęte zgłoszeniem, jak wynika z projektu budowlanego, składa się z tablicy reklamowej o wymiarach ekspozycyjnych 3,4 m x 2,4 m (8,16 m²) usytuowanej na fundamencie o wymiarach 1,5 x 2,4 m. Ekran tablicy reklamowej usytuowany zostanie na wysokości 3,4 m. Pełna powierzchnia wymiarowa tablicy reklamowej wynosi 3,76 m x 2,78 m (10,45 m²), natomiast pełna wysokość urządzenia reklamowego wynosi 6,2 m. Nadto organ stwierdził, że do zgłoszenia inwestor dołączył "projekt budowlany" sporządzony przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i zaświadczenie izby o przynależności do samorządu zawodowego. Projekt zawiera oświadczenie projektanta i osoby sprawdzającej o wykonaniu zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Tak sporządzony projekt budowlany jest wymagany na mocy art. 35 Prawa budowlanego jako załącznik do wniosku o pozwolenie na budowę, tak więc osoba dysponująca uprawnieniami budowlanymi dokonała kwalifikacji przedmiotowej inwestycji jako wymagającej projektu budowlanego (nie szkiców), a więc pozwolenia na budowę. Organ po analizie akt administracyjnych uznał, że zgłoszone urządzenie reklamowe kwalifikuje się do budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. W tej mierze powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi na wyrok z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 1509/06, wyrok z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 680/07 oraz na wyrok z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 735/08. Na powyższą decyzję S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji administracyjnej zarzuciła naruszenie art. 30 ust. pkt 2 w związku z artykułem 29 ust. 2 pkt 6 oraz art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że roboty budowlane związane z zainstalowaniem nośnika reklamowego w niniejszej sprawie, nie mogą być realizowane w trybie zgłoszenia, gdyż dotyczą wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Wojewoda [....] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle przepisów ustawy Prawo budowlane możemy mówić, o co najmniej dwóch rodzajach urządzeń reklamowych. Do pierwszej grupy należy zaliczyć, wymienione, jako budowle w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, na które wymagane jest pozwolenie na budowę, bowiem ich budowa nie została wymieniona, jako nie wymagająca pozwolenia na budowę w art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego. Do drugiej zaś grupy należy zaliczyć tablice i urządzenia reklamowe, na instalowanie, których jest wymagane jedynie, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi. Przedmiotowa sprawa dotyczy wykonania urządzenia reklamowego na gruncie, dlatego też kluczowym zagadnieniem jest to, czy zgłoszone roboty stanowią "instalowanie tablic i urządzeń reklamowych" w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, czy też stanowią "budowlę" w rozumieniu przepisów tejże ustawy, objętą obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 znowelizowanej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowi; że "pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym". Z treści powyższej normy wynika, że ustawodawca wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych uzależnił tylko od "instalacji", natomiast faktycznie bez znaczenia dla tejże instalacji pozostaje miejsce, w jakim ma to nastąpić, a więc czy będzie to na budynku czy też na gruncie. W tych warunkach istotnym pozostaje zdefiniowanie pojęcia "instalacji" w odniesieniu do urządzeń reklamowych. Analizując pojęcie "instalacji" stwierdzić trzeba, że Prawo budowlane nie zawiera definicji tego terminu, w przeciwieństwie do pojęcia budowy. W tej sytuacji koniecznym jest odwołanie się do słownika języka polskiego zgodnie, z którym (np. Słownik języka polskiego PWN, Warszawa 1988, str. 794) przez instalowanie należy rozumieć zakładanie, montowanie jakiegoś urządzenia technicznego (w nowym miejscu). Bliskoznaczne pojęcie "montażu" oznacza zaś składanie, zespolenie części lub zespołów w dalsze zespoły lub gotowy wyrób (tenże Słownik, tom II, str. 209).Tak, więc zarówno pojęcie instalowania, jak i montażu odnosi się do pewnego sposobu, rodzaju działania, w wyniku którego powstaje nowy twór. Przenosząc te uwagi na grunt przedmiotowej sprawy i Prawa budowlanego należy stwierdzić, że w wyniku czynności instalowania ma powstać nowe urządzenie reklamowe, zakres jednak prac, jakie winny być wykonane przy realizacji tegoż urządzenia zawsze będzie wynikał z konkretnej ściśle zindywidualizowanej sytuacji, którą będzie z kolei kreowała wielkość tegoż urządzenia, jak i miejsce jego posadowienia. Inne będą, bowiem prace wykonywane przy realizacji urządzenia wolnostojącego o wadze kilku kilogramów, a inne o wadze kilku ton, inne przy urządzeniu o wysokości jednego metra, a inne przy urządzeniu o wysokości kilkunastu metrów. To, że ustawodawca wprost w przepisach ustawy nie wprowadza takiej klasyfikacji urządzeń reklamowych, nie oznacza, że nie wynika to z przepisów ogólnych, jak np. art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego oraz z regulacji zawartych w przepisach o warunkach techniczno-budowlanych, czy też z elementarnych zasad projektowania obiektów budowlanych. Wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa są wyznacznikami tego, czy może to być obiekt wolnostojący trwale związany z gruntem, czy też wolnostojący nie trwale związany z gruntem, czy też instalowany na innym obiekcie budowlanym. W myśl art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przez budowlę "należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: (...) wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe (...)". Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 ppkt b Prawa budowlanego "Ilekroć w ustawie jest mowa o: obiekcie budowlanym – należy przez to rozumieć budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami". W konsekwencji stwierdzić trzeba, że urządzenie reklamowe, wolno stojące, trwale związane z gruntem stanowi obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 ppkt b Prawa budowlanego. Dokonując kwalifikacji prawnej, czy dane urządzenie reklamowe wymaga pozwolenia na budowę, czy jedynie zgłoszenia, powinno brać się pod uwagę również przepis art. 5 Prawa budowlanego w świetle, którego nie jest obojętna jego wielkość i cechy konstrukcyjne. W związku z powyższym dla przyjęcia, czy dokonane zgłoszenie wyczerpuje dyspozycję art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego istotne znaczenie ma zakres prac poprzedzających wykonanie robót budowlanych polegających na montażu urządzenia reklamowego poprzez ustalenie czy planowane prace nie mieszczą się w zakresie robót budowlanych dla realizacji, których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, bowiem przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego jest normą szczególną w stosunku do regulacji o charakterze ogólnym, jaką stanowi art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Powyższe stanowisko zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1461/08, a skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni je podziela. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wielkość przedmiotowego urządzenia reklamowego (tablica reklamowa o wymiarach ekspozycyjnych 3,4 x 2,4 m, (8,16 m²), usytuowana na fundamencie o wymiarach 1,5 x 2,4 m wysokości 0,8 m. Ekran tablicy reklamowej usytuowany zostanie na wysokości 3,4 m. Pełna powierzchnia wymiarowa tablicy reklamowej wynosi 3,76 m x 2,78 m (10,45 m²), natomiast pełna wysokość urządzenia reklamowego wynosi 6,2 m.), jak i sposób osadzenia (fundament trwale związany z gruntem) świadczą o tym, że jest to wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Tym samym do tego typu budowli nie może mieć zastosowania przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Przedmiotowe urządzenie reklamowe niewątpliwie posiada trwałe związanie z gruntem, albowiem jego posadowienie na gruncie jest stabilne i odporne na działanie czynników atmosferycznych np. wiatru. Nazwanie określonych czynności robotami budowlanymi nie oznacza, iż muszą być wykonywane tylko i wyłącznie przy wykorzystaniu materiałów budowlanych, albowiem mogą polegać także na składaniu, zespalaniu części zespołów w dalsze zespoły lub gotowy wyrób, zakładaniu instalacji, czy łączeniu oddzielnych części w jedną całość jak to ma mieć miejsce przy projektowanej tablicy reklamowej, która ma być skręcona śrubami. Ponadto umieszczenie reklamy w konkretnym miejscu wiąże się z użyciem urządzeń budowlanych i stanowi roboty budowlane z uwagi na jej ciężar i wymiary. Prawidłowo, zatem przyjął organ w zaskarżonej decyzji - dokonując w niej szerzej oceny, niż dokonał to Prezydent W. w decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. - że jest to budowla w postaci wolno stojącego urządzenia reklamowego trwale związanego z gruntem i w konsekwencji utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. wnoszącą sprzeciw do zamiaru zainstalowania urządzenia reklamowego – tablicy reklamowej. Z opisu technicznego konstrukcji wynika, bowiem, iż posadowienie przedmiotowego obiektu wymagało przygotowania określonego nośnika (słupa posadowionego na betonowej podstawie prefabrykowanej, zaś w bryłę podstawy wkomponowano dwie donice na rośliny żywe oraz trzecią niszę w której następuje zespolenie stalowej konstrukcji z podstawą, która również tworzy donicę na rośliny żywe) i wiązało się z koniecznością zadziałania w określony sposób na istniejący w miejscu jego ustawienia grunt (teren otwarty, stanowiący część utwardzoną chodnika), aby zapewnić wystarczająco stabilną podstawę dla słupa z tablicą uniemożliwiającą łatwe przesunięcie, przeniesienie w inne miejsce czy zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru. Podkreślić należy, że za obiekt budowlany – budowlę – uważa się, miedzy innym, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe. Nie decyduje więc fakt, czy dana budowla ma na przykład fundamenty, ale czy jest trwale związana z gruntem. Ponieważ projektowana tablica reklamowa jest przestrzenną konstrukcją o wysokości 6,2 m i musi wytrzymać siłę wiatrów i innych warunków atmosferycznych, to powinna być w odpowiedni technicznie sposób powiązana trwale z gruntem, nawet jeśli nie będzie zagłębiona w ziemi. Projektowana tablica jest więc "obiektem budowlanym" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 1999 r., II SA 1617/98). Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku.