IV SA/Wr 118/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi T. S. - Likwidatora Spółdzielni Mieszkaniowej N. we W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Wojewoda D. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) zwanej dalej ustawą - po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej N. z/s we W. w likwidacji od decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania A. G. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] w T. - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania A.G. z miejsca pobytu stałego we wskazanym wyżej lokalu , w trybie art. 15 ust. 2 ustawy, wszczęte zostało przez Wójta Gminy N. w dniu [...] lipca 2009 r., na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej N. W uzasadnieniu wniosku podano, iż A. G. od dłuższego czasu nie zamieszkuje spornej nieruchomości oraz nie posiada tytułu prawnego do wskazanego lokalu. Ponadto, postępowanie sądowe toczące się uprzednio z jej powództwa o wydanie powyższego mieszkania, zakończyło się oddaleniem powództwa. W toku niniejszego postępowania we wskazanym wyżej miejscu przeprowadzono kontrolę meldunkową. W mieszkaniu nikogo nie zastano. Na podstawie rozmów z sąsiadami ustalono, że obecni najemcy są za granicą od bardzo długiego czasu, natomiast A. G. przebywa obecnie u matki w miejscowości Ł. Wobec niniejszego, udano się do owej miejscowości, gdzie przeprowadzono rozmowę z A. G., która oświadczyła, że cały czas stara się powrócić w miejsce stałego zameldowania. W lokalu zameldowani zostali państwo S., którzy zostawili zadłużone mieszkanie i wyjechali za granicę. Wskazała, że utrudnianie zamieszkiwania zgłaszała Wójtowi Gminy N., Prezesowi Spółdzielni, w Sądzie oraz Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Pismem z dnia 26 maja 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich powiadomił ją, iż z przyczyn proceduralnych nie może spełnić jej pisemnej prośby, dotyczącej kasacji wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 27 marca 2008 r. W piśmie z dnia 18 sierpnia 2009 r. oświadczyła, że nie mogła, jak podaje spółdzielnia, utracić praw najemcy przedmiotowego lokalu, z powodu niepłacenia za najem tego mieszkania, gdyż została zwolniona z obowiązku ponoszenia czynszu na czas niezamieszkiwania w tym lokalu przez zarządcę budynku. Jednocześnie nadmieniła, że wskazany lokal od około roku stoi pusty. W dniu 24 września 2009 r. odbyła się rozprawa administracyjna, w której uczestniczyli A. G. i T. S. (prezes Spółdzielni Mieszkaniowej, w której zasobie znajduje się wspomniany lokal). Ustalono wówczas, że A. G. dobrowolnie opuściła miejsce stałego zameldowania, z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Zabrała ze sobą wszystkie swoje rzeczy osobiste oraz zdała w Spółdzielni klucze do lokalu. W piśmie do Spółdzielni zaznaczyła, że mieszkanie zdaje na okres 3 lat, z przyczyn opisanych wyżej. W odpowiedzi Zarząd oznajmił, iż od dnia 1 maja 2004r. nie będzie naliczał jej czynszu. Zainteresowana przeprowadziła się do miejscowości Ł., gm. N., gdzie zameldowała się na pobyt czasowy. W tym miejscu złożyła wszystkie rzeczy, uprzednio zabrane ze spornego adresu. Oświadczyła, że skoro Zarząd Spółdzielni przystał na przedstawione przez nią warunki, zawarte w tym piśmie, to było dla niej jednoznaczne, że nie wypowiedział umowy najmu zajmowanego mieszkania. W momencie, gdy zorientowała się, że może utracić prawo najmu lokalu, zwróciła się do Spółdzielni, a następnie do Sądu, o jego odzyskanie. Sprawa zakończyła się oddaleniem powództwa. Oznajmiła, że zamierza złożyć kasację od powyższego wyroku. Wskazała że poprzednia sprawa o wymeldowanie jej z miejsca stałego pobytu stałego zakończyła się odmową wymeldowania. Podczas rozprawy administracyjnej, przedstawiciel Spółdzielni , oznajmił, że wszelkie zaległości w opłatach za czynsz zostały uregulowane przez stronę w 2005 r. wskazując jednocześnie, że z orzeczeń Sądu jasno wynika, iż prawo najmu przez A. G. przedmiotowego lokalu, wygasło. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Wójt Gminy N. orzekł, na podstawie z art. 15 ust. 2 ustawy, o odmowie wymeldowania A. G. z lokalu nr [...] w T.. W dniu 30 listopada 2009 r. do Urzędu Gminy N. wpłynęło odwołanie Spółdzielni Mieszkaniowej, od przedmiotowej decyzji. Wskazanemu rozstrzygnięciu zarzucono, iż pomimo spełnienia wszelkich przewidzianych ustawą przesłanek wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu, organ I instancji odmówił dokonania wskazanej czynności. W aktach sprawy znajduje się poświadczenie zameldowania zainteresowanej na pobyt czasowy w okresie od dnia 27 lipca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. (k.17) oraz informacja o byłym adresie pobytu czasowego w okresie od 19 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2009r.(k.16) W oparciu o przedstawiony stan faktyczny i prawny, organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia, m.in. podkreślił, że w toku postępowania o wymeldowanie organy administracji publicznej mają obowiązek zbadać, czy dana osoba opuściła lokal w sposób dobrowolny i trwały i czy dopełniła obowiązku wymeldowania się. Natomiast zameldowanie jak i wymeldowanie, jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, czy też ustania jej pobytu w dotychczasowym miejscu. Ze zgromadzonego przez organ l instancji materiału dowodowego jasno wynika, że A. G. nie spełniła wszystkich przesłanek, niezbędnych do wymeldowania jej z dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Faktem jest bowiem, że z dniem 22 czerwca 2004 r. podpisała ze Spółdzielnią Mieszkaniową N. protokół zdawczo - odbiorczy przedmiotowego lokalu i jednocześnie zawiadomiła, że przekazuje mieszkanie jedynie na okres 3 lat. Okoliczność ta spowodowana była trudną sytuacją materialną. Jednakże, jak wskazano, w okresie od dnia 19 maja 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. była zameldowana na pobyt czasowy w miejscowości L. Oznacza to, iż dopełniła ciążącego na niej obowiązku meldunkowego. W myśl bowiem art. 10 ustawy, osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby obowiązana jest zameldować się na pobyt stały bądź czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. W kontekście powyższego wspomniano, iż posiadanie zameldowania na pobyt czasowy wyklucza możliwość kwestionowania zameldowania na pobyt stały. Skoro jeden z organów meldunkowych uznał, że zachodzą przesłanki do zameldowania na pobyt czasowy, to tym samym stwierdził brak zamiaru opuszczenia miejsca pobytu stałego, to inny organ meldunkowy jest tym stanowiskiem związany. Związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania danej osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru pobytu danej osoby i przyjmować, na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona wyłącznie wówczas jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Podkreślono, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowania, można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Przy ocenie zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie można poprzestać jedynie na oświadczeniu zainteresowanej osoby lecz winno się uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Materiał dowodowy zebrany w toku niniejszego postępowania nie wykazał jednoznacznie, aby zaszły powyższe okoliczności. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające dowiodło, iż A. G. jest zainteresowana dalszym zamieszkiwaniem w lokalu nr [...] w T.. Dowodzi tego postępowanie prowadzone, w sprawie wydania tego lokalu oraz zwrócenie się w tej sprawie do Rzecznika Praw Obywatelskich. Również wszelkie zaległości finansowe z tytułu użytkowania mieszkania zainteresowana uregulowała w 2005 r. A. G. oświadczyła, że zgłaszała Spółdzielni, że zdaje mieszkanie jedynie na jakiś czas (3 lata), z uwagi na trudną sytuację materialną, jednakże zamierza powrócić pod wskazany adres. Oznajmiła to, podczas przeprowadzonej w dniu 24 września 2009r. rozprawy administracyjnej. Obecny był wówczas T. S. - prezes wskazanej Spółdzielni, który nie zanegował niniejszych oświadczeń. Podkreślono, że zameldowanie jest czynnością rejestracyjną, deklaratoryjną, nie stwarzającą uprawnień do lokalu, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu. O charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy oraz w związku z art. 25 kodeksu cywilnego. Likwidator Spółdzielni Mieszkaniowej N. z/s we W. w likwidacji wniósła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy, które miało wpływ na wynik sprawy, bowiem mimo zaistnienia ustawowych przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 odmówiono wymeldowania A. G. ze wskazanego wyżej lokalu będącego w zasobie skarżącej Spółdzielni. Zdaniem strony skarżącej wobec wskazanych przez nią faktów, znajdujących potwierdzenie w materiale sprawy, tj. opuszczenia mieszkania i wydania go Spółdzielni przez A. G., zapadnięcia prawomocnego wyroku oddalającego jej powództwo wniesione przeciwko Spółdzielni o wydanie lokalu, brak prawnych możliwości powrotu do tego lokalu, długotrwałe przebywanie jej w innej miejscowości i zamieszkiwanie w innym lokalu oraz wynajęcie lokalu innym najemcom, brak było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazano na naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. bowiem zdaniem skarżącej, materiał dowodowy sprawy nie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący oraz art. 107 § 3 k.p.a. gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów zawartych w tym przepisie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy, stanowiący, że osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe jej miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Natomiast jak wynika z niekwestionowanych okoliczności sprawy, znajdujących pełne odzwierciedlenie w aktach administracyjnych niniejszej sprawy A. G. uczestniczka niniejszego postępowania od 19 maja 2004 r. do 31 grudnia 2009 r. była zameldowana na pobyt czasowy w lokalu nr [...] w Ł. (u swoich krewnych), dopełniając tym samym ciążącego na niej obowiązku meldunkowego. Z uwagi na czasowo trudną sytuację materialną i związaną z tym niemożność pokrywania kosztów związanych z najmem lokalu nr [...] położonego w T. oświadczyła, że na okres trzech lat zdaje mieszkanie (powyższe potwierdza oświadczenie złożone w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 24 września 2009 r. przy udziale strony skarżącej) i w dniu 22 czerwca 2004 r. podpisała ze Spółdzielnią protokół zdawczo – odbiorczy dotyczący tego lokalu. Wykazano, że A. G. faktycznie nigdy nie przestała interesować się wspomnianym lokalem, a uzyskując informację, że zostali w nim zameldowanie inni lokatorzy, starała się odzyskać dostęp do mieszkania. Powyższe potwierdza fakt wniesienia przez nią powództwa przeciwko skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej o wydanie lokalu mieszkalnego, zwrócenie się ze sprawą do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz uregulowanie należności z tytułu użytkowania lokalu w roku 2005. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, LEX nr 50123 ). Rozważając zatem kwestię opuszczenia lokalu przez skarżącą zważyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, iż za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu, do niego nie została dopuszczona i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., V SA 1424/99, LEX nr 79243; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937;wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. V SA 2323/02, LEX nr 159183; wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., OSK 127/05, LEX nr 201437). Zatem rozpoznanie sprawy wymeldowania A. G. wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, wobec niesporności dobrowolnego opuszczenia przez uczestniczkę lokalu spółdzielczego czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 ustawy charakter trwały. Wskazać należy, iż ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., zaś decyzja organu orzekającego powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, w efekcie doprowadziło to do przyjęcia prawidłowych ustaleń faktycznych w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Opierając się na nich uznać należało w sprawie brak jednej z dwóch wymaganych prawem przesłanek do wymeldowania osoby z miejsca stałego zameldowania: trwałego opuszczenia lokalu. Trwałość opuszczenia lokalu ma miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy osoba wyraża wolę zerwania wszystkich związków z lokalem dotychczasowego miejsca pobytu. Zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić jedynie wówczas, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, przy czym zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Przy ustaleniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby, tylko określić go na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą, m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Innymi słowy dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (patrz: wyrok NSA z 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z 6 lutego 2002r., sygn. akt SA/Sz 1278/00, niepubl.; wyrok NSA z 21 marca 2001r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; wyrok NSA z 23 września 1999r., sygn. akt V SA 252/99, LEX nr 49952; wyrok NSA z 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831; wyrok WSA z 24 listopada 2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1677/06, LEX 306533; wyrok NSA z 17 marca 2003r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183). W rozpatrywanej sprawie taki zamiar nie towarzyszył skarżącej Organy administracyjne prawidłowo ustaliły, iż A. G. nie mieszka w lokalu nr [...] położonym w budynku nr [...] w miejscowości T., tj. w miejscu dotychczasowego pobytu stałego, a czasowo przebywa pod adresem Ł., jednakże bez zamiaru stałego wiązania się z tym miejscem. W tej materii organy oparły się na ustaleniach poczynionych w toku przeprowadzonej kontroli meldunkowej, wyjaśnieniach stron zawartych w protokole rozprawy administracyjnej z dnia 24 września 2009 r. oraz oświadczeniach stron zawartych w pismach składanych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, Okoliczność zameldowania A. G. w okresie od 19 maja 2004 r. do 31 grudnia 2009 r. na pobyt czasowy w miejscowości Ł., nie może natomiast przemawiać za wymeldowaniem jej z miejsca pobytu stałego. Przez pojęcie zameldowania na pobyt czasowy, w świetle art. 7 ust. 1 ustawy, należy bowiem rozumieć przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Na tle relacji pomiędzy pobytem czasowym a pobytem stałym w rozumieniu ustawy, w orzecznictwie ukształtował się pogląd, w świetle którego zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2007 r., II OSK 263/06, LEX nr 321529). Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że dopóki A. G. była zameldowana we wskazanej miejscowości na pobyt czasowy, jej nieobecność w lokalu nr [...] w T. była uzasadniona i nie była nacechowana zamiarem stałego opuszczenia tego lokalu. Okoliczność oddalenia prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 27 marca 2008 r. powództwa A. G. przeciwko stronie skarżącej o wydanie lokalu mieszkalnego nie ma natomiast decydującego znaczenia w sprawie. Jak bowiem prawidłowo zauważa organ odwoławczy, zameldowanie jest czynnością rejestracyjną, nie stwarzającą uprawnień do lokalu i jest pochodną od faktu stałego pobytu. Meldunek nie tworzy prawa do danego lokalu, a wymeldowanie tego prawa nie pozbawia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.