I OZ 605/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 968/09 odmawiające przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 968/09 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 968/09. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r. IV SA/Po 968/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy. Pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. skarżący wniósł o doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono G.S. w dniu 5 maja 2010 r. Przesyłkę odebrała żona skarżącego D. S. W dniu 9 czerwca 2010 r. pełnomocnik skarżącego adwokat M. P. nadał w polskim urzędzie pocztowym: skargę kasacyjną, datowaną "7.06.2010 r." i wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, datowany "8 czerwca 2010 r." Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że skarżący zgłosił się doń w dniu 7 czerwca 2010 r. ze zleceniem wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący nie potrafił podać daty doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem. Twierdził, że wyrok odebrała jego żona, nie przekazała mu przesyłki pocztowej i nie poinformowała o jej nadejściu. Przesyłkę skarżący odnalazł "dnia 7 czerwca br. i niezwłocznie podjął działania w celu wniesienia skargi". Pełnomocnik w dniu 8 czerwca 20010 r. ustalił w informacji WSA w Poznaniu, że żona skarżącego odebrała przesyłkę pocztową z uzasadnieniem wyroku w dniu 5 maja 2010 r., a więc termin do wniesienia skargi kasacyjnej "minął 4 maja 2010 r.". Jak stwierdzono, skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez własnej winy. Do wniosku o przywrócenie terminu załączono oświadczenie żony skarżącego D. S., datowane "08.06.2010 r.", w którym żona wskazała w szczególności: "Nie oznaczyłam daty doręczenia, a list wrzuciłam do biurka G. S. do szuflady bocznej. Z mężem żyjemy w faktycznej separacji, w niezgodzie i nie poinformowałam G. S. o tym fakcie". G. S. list znalazł w dniu 7 czerwca 2010 r. i zrobił żonie awanturę, ponieważ nic nie wiedział o doręczonym mu wyroku. "Oświadczenie sporządzał na żądanie G. S.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmawiając w dniu 22 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 968/09 przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu złożony został z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Sąd ocenił, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, wskazywana przez pełnomocnika skarżącego, ustała bowiem dnia 7 czerwca 2010 r., gdy skarżący – w myśl twierdzeń wniosku – miałby odnaleźć przesyłkę, którą odebrała jego żona. Wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną nadany został w polskim urzędzie pocztowym dnia 9 czerwca 2010 r. Jak podano dalej, skarżący nie dotrzymał natomiast zakreślonego terminu przewidzianego do złożenia skargi kasacyjnej, który upłynął dnia 4 czerwca 2010 r. (art. 177 § 1 P.p.s.a.). Sąd stwierdził, że okoliczności wskazywane przez pełnomocnika skarżącego nie pozwalają na przyjęcie, że nie dokonał on w terminie czynności wniesienia skargi kasacyjnej bez swej winy. Oświadczenie datowane "08.06.2010 r.", podpisane przez D. S., jest dokumentem prywatnym (art. 245 K.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a.), stanowiącym jedynie dowód tego, że osoba, która ów dokument podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Oświadczenie to nie jest wiarygodne. D. S. odebrała przesyłki sądowe dnia: 14 grudnia 2009 r., 11 marca 2010 r.– w tym wezwanie o uiszczenie wpisu, a wpis skarżący uiścił w terminie i na żadnym etapie postępowania nie zastrzegał, by nie doręczać korespondencji do rąk żony. Także w postępowaniu administracyjnym skutecznie doręczano G. S. korespondencję do rąk D. S. i nie utrudniało to G. S. osobistego udziału w postępowaniu i wniesienia w terminie odwołania. Na żadnym etapie postępowania administracyjnego G.S. nie zastrzegał, by nie doręczać korespondencji do rąk żony. Skutecznych doręczeń dla oskarżonego G.S. do rąk D.S. dokonywano także w postępowaniu karnym. Na żadnym etapie postępowania karnego G.S. nie zastrzegał, by nie doręczać korespondencji do rąk żony. Stwierdzono też, że mimo, iż G.S. w całym postępowaniu skargowym występował samodzielnie (aż do dnia udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi M.P.) wszystkie pisma sporządzane były na tej samej maszynie do pisania. WSA podał następnie, że w rozpoznawanej sprawie skarżący pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. wniósł o doręczenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 8 kwietnia 2010 r., a więc mógł się spodziewać, że w najbliższym czasie otrzyma przesyłkę z WSA w Poznaniu zawierającą żądany odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Dodano, że D. S. wielokrotnie wspomagała męża, odbierała korespondencję sądową bądź urzędową dla G.S. i nigdy nie doznał on z tego tytułu uszczerbku w tych postępowaniach. W zażaleniu na powyższe postanowienie działający z pomocą pełnomocnika G.S. wskazał, iż jego żona D. S. podała w oświadczeniu z 8 czerwca 2010 r., że listu z sądu nie doręczyła mężowi, z którym pozostaje w konflikcie. Okoliczność, że poprzednio przekazywała mężowi przesyłki, nie jest równoznaczna z faktem, iż tym razem nie mogła tego nie dokonać. Stwierdzono, ze zgodnie z zasadą państwa prawa doręczenie powinno nastąpić do rąk adresata a nie domownika, z którym mogą łączyć stronę różne stosunki. Z powodu istnienia instytucji awiza pocztowego sytuacje, w których przesyłki doręcza się domownikom powinny stanowić wyjątek. Skoro Sąd nie kwestionuje, że skarżący nie był odbiorcą przesyłki z WSA w Poznaniu, to wniosek o przywrócenie terminu jest uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W judykaturze już od dawna przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wnioskodawca, domagając się przywrócenia uchybionego terminu, zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego żądanie. Uprawdopodobnienie we wniosku okoliczności uzasadniających przywrócenie uchybionego terminu nie zwalnia jednak strony od powinności udowodnienia istnienia takich okoliczności w toku dalszych czynności procesowych. Okoliczności powołane przez stronę mogą bowiem stanowić podstawę uwzględnienia przedmiotowego żądania jedynie wówczas, gdy ich ocena wskazuje, że strona bez własnej winy nie dokonała czynności w terminie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt IV CZ 91/05 LEX 186915, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2005 r. LEX 1817960). W niniejszej sprawie uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2010 r. adresowane do skarżącego odebrała w dniu 5 maja 2010 r. jego żona D. S.. Doszło zatem do przyjęcia decyzji przez domownika pod wskazanym przez stronę adresem. W tej sytuacji uznać należy, że omawiana decyzja została doręczona stronie w trybie zastępczym, przewidzianym w art. 72 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takie doręczenie było przy tym skuteczne. Okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, w stosownym czasie nie oddała tego pisma jego adresatowi nie ma bowiem wpływu na skuteczność doręczenia. Zauważyć jednak należy, że sama prawidłowość doręczenia przesyłki nie wyłącza wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy adresata, w szczególności z przyczyn leżących po stronie osób, do których rąk doręczenie nastąpiło. Dotyczy to także doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi adresata, jeżeli nie doręczył on pisma adresatowi lub uniemożliwił adresatowi zapoznanie się z treścią tego pisma (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1973 r. sygn. I CZ 157/72, OSNC 1973/12/215). Do przyczyn, które mogą uzasadniać przywrócenie uchybionego terminu, niezależnych od strony, można zatem zaliczyć także takie zawinione działanie lub zaniechanie osoby, która nie przekazuje adresatowi doręczonego jej pisma, mimo iż do tego się zobowiązała. Strona nie może bowiem ponosić konsekwencji procesowych takiego zachowania się tej osoby, na które nie miała żadnego wpływu i które może być wynikiem jej celowego działania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2002 r. sygn. akt III KZ 85/01, OSP 2002/20/130, postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 742/09, niepublik.) – por. post. NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 92/10. Wobec powyższego oraz mając na uwadze zawarty w aktach sprawy materiał dowodowy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie została uprawdopodobniona okoliczność, iż złożenie skargi kasacyjnej z dwudniowym uchybieniem ustawowego terminu było przez skarżącego niezawinione. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej G.S. wskazał, że opóźnienie w złożeniu skargi kasacyjnej wynikało z faktu, że jego żona nie przekazała mu przesyłki pocztowej, zawierającej uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2010 r. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie żony skarżącego z 8 czerwca 2010 r., które potwierdza powyższą okoliczność (k. 52 akt sądowych). W oświadczeniu wskazanym D.S. podaje, że ze względu na konflikt między małżonkami nie przekazała mężowi przesyłki listowej z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W związku z tym skarżący, co podaje on sam oraz którą to okoliczność potwierdza jego żona, mógł zapoznać się z treścią rzeczonej przesyłki dopiero w dniu 7 czerwca 2010 r. Wskazać należy przy tym, iż do dnia 16 kwietnia 2010 r. pisma w postępowaniu sądowym były doręczane skarżącemu w drodze doręczenia zastępczego do rąk jego żony. W powyższej dacie skarżący odebrał natomiast wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Podkreślić należy, iż czynności wskazanej dokonał on już osobiście. Następną dokonaną przez skarżącego czynnością było zaś spóźnione złożenie skargi kasacyjnej. W zaistniałym stanie rzeczy oświadczenie żony skarżącego zdaje się być tym bardziej wiarygodne. Wskazać należy ponadto, iż do czasu złożenia skargi kasacyjnej, skarżący odbierał pisma sądowe i dopilnowywał wskazywanych w nich terminów. Okoliczność ta przemawia za dochowywaniem przez niego należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Powyższych okoliczności nie sposób pominąć przy ocenie uwiarygodnienia braku winy w złożeniu przez skarżącego skargi kasacyjnej z dwudniowym przekroczeniem terminu. Mając na uwadze powyższe oraz ze względu na wagę prawa do sądu, należało uchylić zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. orzec o przywróceniu skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 968/09.