II OSK 2590/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-03-23
Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Leszek Leszczyński, Jerzy Siegień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej lub sąd administracyjny orzekający w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednich wyrokach sądowych dotyczących tej samej decyzji, nawet jeśli te wyroki dotyczyły skargi na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności lub skargi na decyzję merytoryczną, a nie bezpośrednio postępowania o stwierdzenie nieważności?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej oraz sąd administracyjny orzekający w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji są związani oceną prawną wyrażoną w poprzednich wyrokach sądowych dotyczących tej samej decyzji, jeśli zarzuty podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności były przedmiotem analizy sądów w poprzednich postępowaniach, a sądy te zajęły w tej kwestii jednoznaczne stanowisko. Oddalenie skargi na decyzję administracyjną przez sąd administracyjny zamyka organom administracji możliwość pozbawienia tej decyzji mocy wiążącej w zakresie, w jakim przyczyny wadliwości objęte były zakresem rozpoznania i orzekania sądu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego i Starosty G. zatwierdzających projekt budowlany i udzielających pozwolenia na przebudowę ulicy. Skarżący zarzucał, że WSA w Warszawie błędnie przyjął, iż organ administracji był związany poprzednimi wyrokami sądów (WSA w Szczecinie i NSA) w sprawie tej samej decyzji, co uniemożliwiło merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności. Skarżący argumentował, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest odrębną sprawą i nie podlega związaniu poprzednimi orzeczeniami, które nie dotyczyły bezpośrednio kwestii nieważności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia NSA Leszek Leszczyński /spr./ Sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 949/10 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 949/10 WSA w Warszawie oddalił skargę T. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] listopada 2007 r., znak: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty G. z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Gminie Miasto Szczecin pozwolenia na przebudowę ulicy [...], na osiedlu [...] w Szczecinie wraz z przebudową sieci oświetlenia ulicznego oraz wykonaniem wodociągu w działkach o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1254/08 oddalił skargę kasacyjną T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 32/08 oddalającego skargę B. i T.S. na w/w decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] listopada 2007 r. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Stwierdzenie nieważności decyzji, która była kontrolowana przez sąd administracyjny i którą sąd przez oddalenie skargi uznał za zgodną z prawem, byłoby podważaniem prawidłowości wyroku sądu w sposób nie przewidziany prawem.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli B. i T. S. Wskazali w nim, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpatrując skargę, zarzucającą naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., w ogóle nie odnosił się do prawa materialnego, w tym do przepisów budowlano-technicznych.
Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji brał pod uwagę, czy nie jest ona dotknięta wadą skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. S. W uzasadnieniu skargi nie zgodził się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego co do tego, że oddalenie przez sąd skargi na decyzję administracyjną uniemożliwia stwierdzenie w późniejszym czasie jej nieważności. Niezbędne jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Zasadnicze znaczenie dla sprawy ma rozstrzygnięcie czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając skargę na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego, orzekał w przedmiocie objętym obecnie żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji (naruszenie art. 10 k.p.a.). WSA nie dokonywał oceny prawnej przepisów Prawa budowlanego oraz aktów wykonawczych, jak też nie czynił wskazań co do dalszego postępowania. W tych okolicznościach, błędne jest ustalenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty G. była badana przez sąd administracyjny pod względem naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów techniczno-budowlanych. Tym samym organ administracji w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego i Starosty G. powinien samodzielnie ocenić, czy zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. Poza tym skarżący podtrzymał zarzuty rażącego naruszenia prawa przez Wojewodę Zachodniopomorskiego i Starosty G. szczegółowo opisane we wniosku o stwierdzenie nieważności.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 lipca 2010 r. oddalił skargę stwierdzając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na cechy postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważności. Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazano, że nie zasługują one na uwzględnienie, także w świetle uchwały NSA o sygn. akt I OPS 6/09. Należało w szczególności ustalić czy WSA w Szczecinie, pomimo podniesionego w skardze jedynie zarzutu naruszenia postępowania, dokonał wszechstronnej oceny zaskarżonej decyzji. Lektura uzasadnienia wyroku wskazuje na to, że Sąd niezależnie od zarzutów zbadał zgodność decyzji z prawem w tym Prawem budowlanym pisząc, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, organy dokonały szczegółowych ustaleń w oparciu o materiał dowodowy, a wojewoda prawidłowo ustalił, iż projekt wykonany został przez osoby uprawnione, jest kompletny, zawiera wszelkie niezbędne opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz zgodny jest decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2006 r., nr [...] ustalającą inwestycję celu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie badał więc zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem materialnym, w tym Prawem budowlanym i prawem procesowym. W wyniku tej kontroli uznał, że decyzja ta jest prawidłowa. Ponadto zarzuty wniosku o stwierdzenie nieważności, dotyczące naruszenia rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zostały sformułowane w skardze kasacyjnej i były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że inwestycja nie narusza prawa.
Z tych powodów stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego i Starosty G. przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowiłoby podważenie poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 16 kwietnia 2008 r., jak też stanowiska NSA zawartego w wyroku z dnia 13 sierpnia 2009 r. w sytuacji, gdy ocena prawna zawarta w uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w tej sprawie dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jak i organów administracji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył działający z pełnomocnikiem T. S. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od organu administracji zwrotu kosztów postępowania. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a to:
1. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), poprzez przyjęcie, że organ administracji był związany w zakresie rozpoznania zarzutów w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oceną prawną zawartą w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 kwietnia 2008 r. i Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2009 r., podczas gdy sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsama ze sprawą o wydanie decyzji, tak jak sprawa z odwołania (skargi) od decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności innej decyzji administracyjnej, nie jest tożsama ze sprawą z odwołania (skargi) od tejże innej decyzji,
2. art. 170 oraz 171 w zw. z art. 145 p.p.s.a. oraz art. 157 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ administracji mógł w niniejszej sprawie odmówić stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na powagę rzeczy osądzonej i przedmiot rozstrzygnięcia w przywołanych wyrokach WSA w Szczecinie i NSA, podczas gdy tożsamości przedmiotu rozstrzygnięcia nie było,
3. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 171 p.p.s.a., poprzez błędne określenie zakresu rozstrzygnięcia w powołanych wyżej wyrokach WSA w Szczecinie i NSA.
Jak wskazano, powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby do nich nie doszło, skarga nie mogłaby zostać oddalona. W ocenie strony skarżącej sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest sprawą nową, a zatem inną od tej, w której uprzednio sąd administracyjny orzekał. Z art. 153 p.p.s.a. wynika, że ma on zastosowanie wówczas, gdy sąd administracyjny uchyla decyzję organu, wskutek czego tenże organ zobowiązany jest wydać nową decyzję, będąc związanym oceną prawną i wskazaniami, a nie ma zastosowania w przypadkach, gdy nie dochodzi do uchylenia decyzji organu administracji. Zaskarżone orzeczenie WSA w Warszawie oparł najwyraźniej na stwierdzeniu, że jest on związany wyżej wymienionymi wyrokami WSA w Szczecinie i NSA. Ewidentnie jednak ani organ administracji w sprawie o stwierdzenie nieważności, ani sąd rozpoznający skargę od decyzji wydanej w tej właśnie sprawie ocenami prawnymi WSA w Szczecinie czy też NSA przedstawionymi w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenie na budowę związani na zasadzie art. 153 p.p.s.a. nie byli. Istotą problemu prawnego jest to, czy i w jakim zakresie organy administracji i sąd, orzekające w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności tych decyzji, są związane nie "oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania", lecz tzw. powagą rzeczy osądzonej, regulowaną artykułami 170 i 171 p.p.s.a.
W skardze na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego (z dnia [...] listopada 2007 r.) umieszczono jedynie zarzut naruszenia przez organy administracji art. 10 Kodeksu postępowania cywilnego. WSA w Szczecinie, nie będąc związany zarzutami (art. 134 § 1 p.p.s.a.), rozstrzygał w granicach danej sprawy, stwierdzając jedynie ponad zarzut skarżącego, że nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające ww. przepisów art. 32 ust. 4, art. 35 ust. 1 oraz art. 36 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nie badając zgodności decyzji ze wskazywanymi w skardze § 14 ust. 1, 2 i 3, § 22, § 41 ust. 1, § 42 ust. 2 i § 43 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz pkt II lit. e) decyzji nr [...] z dnia [...] października 2006 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Uzasadnienie wyroku, jak wynika z art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Tymczasem poza ogólnikowym stwierdzeniem przez WSA w Szczecinie, w uzasadnieniu jego wyroku nie ma słowa o tym, które właściwie przepisy techniczno-budowlane czy warunki zabudowy sąd ten analizował, a jeśli analizował, to jak je rozumiał oraz z jakich względów uznał, że nie zostały one naruszone. Nic więc dziwnego, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 sierpnia 2009 r. (II OSK 1254/09) przyjął, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w swoim wyroku z dnia 16 kwietnia 2008 r. w ogóle nie odnosił się do tych przepisów technicznych, przywołanych następnie we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ani też ich nie stosował. Także dalsza część uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (przywołana obecnie przez WSA) nie oznacza, że NSA prawomocnie rozstrzygnął kwestię ważności decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego i Starosty G., nie odnosząc się w ogóle zarzutów naruszenia przywołanych wyżej przepisów techniczno-budowlanych ani też zarzutów niezgodności decyzji z wydanymi warunkami zabudowy. Tym samym nie sposób uznać, że mamy w niniejszej sprawie do czynienia z powagą rzeczy osądzonej. Ponadto skarżący nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania dotyczącego ustalenia lokalizacji celu publicznego. Właściwy organ w tym przypadku zaniechał umieszczenia zwyczajowo przyjętego ogłoszenia w prasie lokalnej. Wobec zaniechania takiego zwyczajowego ogłoszenia skarżący nie mógł wziąć udziału w postępowaniu dotyczącym lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Ustalenia, co było rzeczywiście przedmiotem rozstrzygnięcia sądów administracyjnych w sprawie skargi na decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, poczynione przez WSA w Warszawie, były zatem błędne. Sąd ten niewłaściwie określił przedmiot tamtych rozstrzygnięć, a przez to naruszył art. 171 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wprawdzie badał treść wyroków WSA w Szczecinie z dnia 16 kwietnia 2008 r. i NSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2008 r., ale z analizy tej nie wyciągnął prawidłowych wniosków, naruszając tym samym wskazane w petitum niniejszej skargi kasacyjnej przepisy postępowania. Z samego faktu oddalenia przez sądy administracyjne skarg nakierunkowanych na innego rodzaju naruszenia prawa nie wynika, żeby rozstrzygnięto tym samym także kwestię.
W piśmie z dnia 10 grudnia 2010 r. B. S. wskazała, że nie zgadza się z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że dotychczasowe postępowanie jakoby wyjaśniło już zgodność z prawem kwestionowanych decyzji. Podała m.in., że od początku postępowania administracyjnego w sprawie remontu i modernizacji drogi ul. [...] w Szczecinie pomijano jej oraz T. S. interes prawny i finansowy, jako właścicieli działki budowlanej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu badając jedynie czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Wynikająca z tego przepisu zasada oznacza, że Sąd jest związany wnioskiem skarżącego wynikającym ze skargi kasacyjnej, określającym przedmiot zaskarżenia oraz podstawy zaskarżenia określone w art. 174 p.p.s.a. Wskazane w tym przepisie podstawy zaskarżenia determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych poza podniesionymi w skardze kasacyjnej, wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Zarzuty podniesione w niniejszej skardze kasacyjnej odnoszą się do naruszenia przepisów postępowania. Wynika to z ich treści, wskazanej w podstawie skargi i w tym kontekście są czytelne, mimo, że autor skargi nie wskazuje na konkretny przepis stanowiący podstawę tych zarzutów, nie wymieniając nawet samego art. 174 p.p.s.a., ani w podstawie skargi ani w jej uzasadnieniu.
Uchybienie powyższe zostało wzmocnione brakiem wymaganej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. argumentacji. Na gruncie bowiem tego przepisu, zamierzony skutek można odnieść jedynie poprzez wykazanie takiego naruszenia przepisów postępowania przez sąd I instancji, któremu da się przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść zaskarżonego orzeczenia oraz wykazania, poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia.
W przypadku powyższych zarzutów autor skargi kasacyjnej nie tylko nie wykazał, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem powyższych przepisów procesowych a treścią zaskarżonego wyroku Sądu zachodzi związek przyczynowy, nie uprawdopodobniając także wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia sądu, ale nie przeprowadził w tym kierunku żadnej argumentacji w uzasadnieniu skargi. Tym samym ograniczył ich skuteczność, nie eliminując jednak możliwości rozpoznania zasadności zarzutów.
Możliwość ta wynika z jednej strony z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Pełnym Składzie z dnia 26 października 2009 r. (I OPS 10/09), która ustala standard obejmujący obowiązek odniesienia się przez Naczelny Sąd Administracyjny do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. ONSAiWSA 2010/1/1 s. 37), natomiast z drugiej, z wystarczającej czytelności samych zarzutów. Analiza i ocena zasadności zarzutów winna być w ocenie Składu Orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzedzona uwagami ogólniejszej natury.
Co do zasady, postępowanie o stwierdzenie nieważności jest postępowaniem odrębnym, niejurysdykcyjnym i nadzwyczajnym, w ramach którego organ administracji, do którego skierowano wniosek, dokonuje samodzielnie kontroli wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Dokonuje tego całościowo, niejako niezależnie od przesłanek wskazanych we wniosku. Fakt sformułowania we wniosku o stwierdzenie nieważności konkretnego zarzutu względem decyzji oznaczać musi konieczność jej zbadania w ramach tego postępowania oraz wykazania przesłanek rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji. Zasadność tego poglądu potwierdza analiza treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. (I OPS 6/09). Uchwała ta wprawdzie dotyczy przede wszystkim kwestii odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji oddalenia skargi na tę decyzję przez sąd administracyjny, niemniej z jej tezy wynika, że w pozostałych sytuacjach, poza stwierdzeniem przez organ administracji przeszkody przedmiotowej czyniącej rozpoznanie wniosku niedopuszczalnym, organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie strony co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. Nie można zatem w świetle tej uchwały przyjąć abstrakcyjnie, że wyrok sądu oddalający skargę przesądza jednoznacznie o tym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co z kolei przesądza brak możliwości stwierdzenia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W ocenie Składu Orzekającego, związanego konkluzją ostatniego zdania sentencji uchwały NSA, rozwiniętego w cytowanych poglądach doktryny wyrażonych w uzasadnieniu tej uchwały, wprawdzie postępowanie przez sądem I instancji obejmuje samodzielne badanie przez ten sąd zgodności z prawem podjętej decyzji w granicach danej sprawy, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a sąd I instancji w przypadku kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej winien badać przesłanki jej legalności niezależnie od treści skargi, niemniej nie przesądza to losów wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Nie oznacza to bowiem, że organ administracyjny z powyższego zakresu kontroli może wyciągnąć wniosek, że nie podlega badaniu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jakakolwiek przesłanka nieważnościowa z tego tylko powodu, że każda kontrola sądu jest modelowo kontrolą wszechstronną, obejmującą potencjalnie wszystkie przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. W tym kontekście istotne jest zbadanie, jak to wskazuje powoływana wyżej uchwała, czy i na ile sąd rzeczywiście te przesłanki badał i czy dał temu wyraz w uzasadnieniu swojego wyroku. Nawet jeśli się uzna, iż uzasadnienie wyroku nie jest jedynie odzwierciedleniem i opisem przeprowadzonych rozumowań, lecz pełni także funkcje erystyczne, wskazanie na rozpatrywane argumenty w zakresie przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. nie mogłoby negować wzięcia ich pod uwagę i poddania analizie. Jeśli w związku z tym okazałoby się, że Sąd ten dał wyraz w uzasadnieniu wyroku temu, iż rozpatrywał również przesłanki, które zostają podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności, ponowny brak ich badania byłby uzasadniony. Jeśli natomiast w uzasadnieniu tego wyroku takiego odniesienia byłoby brak, to mimo treści art. 134 § 1 p.p.s.a., nie można byłoby z całą pewnością stwierdzić, że sąd ten przesłankę tę badał.
W kontekście powyższych ustaleń ogólnych, zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej należy uznać za niezasadne. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 kwietnia 2008 r. (II SA/Sz 32/08), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalając skargę na kwestionowaną decyzję i odnosząc się do argumentacji dotyczącej naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., nie dokonał szczegółowej analizy zgodności treści decyzji z przepisami prawa budowlanego, zaznaczając jednak wyraźnie, iż nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające przepisów ustawy Prawo budowlane i stwierdzając, że organy dokonały szczegółowych ustaleń w oparciu o materiał dowodowy (s. 4 uzasadnienia wyroku). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2009 r. (II OSK 1254/08) skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opierającą się na zarzutach m.in. § 14, § 15, § 22 ust. 3 i § 43 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), odniósł się już szczegółowo do podniesionych naruszeń, zajmując jednoznaczne stanowisko, iż wskazane przepisy nie zostały naruszone (s. 6-7 uzasadnienia wyroku). Nie można zatem w żadnym zakresie stwierdzić, iż WSA oraz NSA nie dokonały oceny wskazanych naruszeń i nie zajęły w tej kwestii stanowiska, nie tylko poprzez samą treść wyroków, ale także poprzez wyartykułowaną w uzasadnieniach wyroków, ocenę tych zarzutów jako niezasadnych.
Porównanie zarzutów podniesionych w powyżej wskazanej skardze kasacyjnej, powodującej zajęcie się nimi przez NSA, z argumentami zawartymi we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] listopada 20007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatowego w G. z dnia [...] sierpnia 2007 r., wskazuje na powtórzenie zarzutu naruszenia § 14, § 22, oraz § 43 rozporządzenia, podnoszonego już w ramach wcześniejszej skargi kasacyjnej. Nie można zatem przyjąć, iż nie były one poddane ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 sierpnia 2009 r.
We wniosku o stwierdzenie nieważności znalazły się wprawdzie zarzuty naruszenia § 41 ust. 1 oraz § 42 ust. 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., niemniej nie mogły one stanowić podstawy stwierdzenia nieważności, jako że decyzje o stwierdzenie nieważności których skarżący wnosi, nie obejmowały uregulowań dotyczących warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie na gruncie powyższego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., lecz mogły ewentualnie naruszać warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie na gruncie rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 430), które nie zostało powołane ani we wcześniejszych odwołaniach i skargach ani też w niniejszym wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanych w nim decyzji.
Wracając do zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, należy jednoznacznie wskazać, iż w świetle wyrażonych wcześniej uwag ogólnych oraz w świetle analizy wyroków WSA w Szczecinie i NSA, poddających kontroli objęte niniejszym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzje administracyjne, są one niezasadne.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 171 p.p.s.a. poprzez błędne określenie przez Sąd I instancji zakresu rozstrzygnięcia w powołanych wyrokach WSA w Szczecinie i NSA. Zakres orzekania, zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie argumentów skargi kasacyjnej, jak to wykazano wyżej, obejmował wskazane w niej przepisy rozporządzenia oraz ocenę prawną, która wiąże zarówno inne sądy jak i organy administracji. Autor wprawdzie wskazuje na lapidarność uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (na s. 5 skargi kasacyjnej), ale odnosi tę cechę do wyroku WSA w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2009 r., który nie podlega kontroli w niniejszym postępowaniu kasacyjnym.
Zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. jest nietrafny, ponieważ to właśnie ocena prawna, wyrażona w uzasadnieniu wyroku poddającego kontroli decyzję administracyjną wiąże organ. Jak wyraża to analizowana wyżej uchwała NSA o sygn. I OPS 6/09, dotyczy to wszystkich składników uzasadnienia zapadłego wyroku, przedstawiających rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej (s. 6 uzasadnienia). Brak jest jednocześnie podstaw do uznania, iż nie jest to niezależne od tego, czy ocena ta wykorzystywana jest w postępowaniu zwykłym (np. po uchyleniu decyzji) czy nadzwyczajnym (jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej), a także od tego, czy wiąże się z oceną wyrażoną w ramach wyroku oddalającego skargę czy uchylającego decyzję administracyjną. W tym kontekście Sąd I instancji był tamtymi ustaleniami i oceną prawną związany, trafnie akceptując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach administracyjnych.
Nie jest także, szczególnie w świetle argumentacji zawartej w uchwale NSA o sygn. I OPS 6/09, zasadny zarzut naruszenia art. 170 i art. 171 p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 3 k.p.a. w sytuacji, co wykazała analiza przeprowadzona powyżej analiza treści uzasadnień wyroków WSA w Szczecinie oraz NSA, gdy zarzuty wskazane we wniosku o stwierdzenie nieważności były wcześniej przedmiotem analizy obu Sądów. Jak stwierdza NSA w powyższej uchwale, fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracji możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej w zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. W ramach rozpatrywanej skargi kasacyjnej, dotyczy to szczególnie argumentacji wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2009 r., związanie którym przesądziło o zgodności z prawem wyroku zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną.
W świetle powyższych wywodów i ustaleń, dokonanych w toku kontroli kasacyjnej, zaskarżony wyrok należało uznać za zgodny z prawem, co na gruncie art. 184 p.p.s.a. prowadzi do oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło