II FZ 490/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.W. i M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 469/10 zawieszające postępowanie sądowe w sprawie ze skargi M.W. i M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe wszczęte skargą M. i M. małżonków W. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w ocenie organów podatkowych Skarżącemu nie przysługiwało prawo do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust 1 pkt 83 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. dalej updof), bowiem pełnił on zawodową służbę wojskową poza granicami państwa będąc żołnierzem wyznaczonym do pełnienia służby w organizacjach wojskowych. Zdaniem Organu Skarżący skorzystałby z takiego zwolnienia, gdyby był żołnierzem skierowanym do jednostki użytej poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom. Dalej Sąd wskazał, że postanowieniem z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 304/09 NSA na podstawie art. 187 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy zwolnieniem na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 83 updof w brzmieniu obowiązującym w latach 2005 - 2008 objęci zostali żołnierze wyznaczeni do pełnienia służby w międzynarodowych strukturach wojskowych?". Sąd uznał, że podjęcie uchwały w tej sprawie będzie miało bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, w której istotą sporu jest czy organy podatkowe zasadnie odmówiły Skarżącemu prawa do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego a w art. 21 ust. 1 pkt 83 updof, z uwagi na nieposiadanie przez niego statusu żołnierza skierowanego do jednostki użytej poza granicami państwa w celu wskazanym powyżej. Powyższe postanowienie Skarżący zaskarżyli w całości, zarzucając błędną wykładnię art. 125 § 1 pkt 1 ppsa poprzez przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania oraz art. 16 ust. 1 i art. 90 ppsa albowiem Sąd orzekł w sprawie w niewłaściwy składzie i na niewłaściwym posiedzeniu. Wskazując na powyższe podstawy wnieśli o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu podniesiono, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna kwestia prejudycjalna. Skoro nie stanowi podstawy zawieszenia postępowania przez WSA inna sprawa tego samego rodzaju (II FPS 4/2008) to należy przyjąć, że podstawy takiej nie powinna stanowić wykładnia art. 21 ust 1 pkt 83 updof, której dokona NSA w składzie powiększonym. Na poparcie powyższego stanowiska przytoczono szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na uznanie, że rozstrzygnięcie tej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania. Stanowisko takie należy uznać za wpisujące się w przepis, tj. art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wbrew twierdzeniom żalącego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od innego toczącego się postępowania. Przedmiotem badanej sprawy jest decyzja, w której organ podatkowy odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Odpowiedź składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na pytanie: "czy zwolnieniem na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 83 updof w brzmieniu obowiązującym w latach 2005 - 2008 objęci zostali żołnierze wyznaczeni do pełnienia służby w międzynarodowych strukturach wojskowych?", będzie miała wpływ na przedmiotową kwestię. W tym miejscu należy powtórzyć za Sądem pierwszej instancji, że praktyka sądowa opowiada się za szerokim rozumieniem sformułowania "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W szczególności zauważa się, że chodzi o te przypadki, gdy zawieszenie postępowania następuje z uwagi na skierowanie, na tle innej sprawy zawisłej przed sądem lub rozbieżności występujących w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez skład rozszerzony NSA stosownie do art. 15 § 1 pkt 2 i 3, art. 187 i art. 269 P.p.s.a. Uznaje się, że ten kierunek celowościowej wykładni tego przepisu, mimo że odbiega od jego literalnego brzmienia, odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego, w którym jednolitość orzecznictwa ma dużo większe znaczenie niż w sądownictwie powszechnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Wobec tego zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających (zob. M. Niezgódka-Medek w uwadze 4 w komentarzu do art. 125 P.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006). Ponadto odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd art. 16 ust. 1 i art. 90 ppsa należy wskazać na jego całkowitą bezzasadność. Po pierwsze art. 16 nie posiada takiej jednostki redakcyjnej, jaką podają skarżący. Artykuł ten podzielony jest na paragrafy, a nie ustępy. Po drugie, przy tak postawionym zarzucie zdaje się, że uwadze wnoszącego zażalenie umknęła treść art. 131 ppsa, który stanowi, że postanowienie w przedmiocie zawieszenia, podjęcia i umorzenia postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Natomiast sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 ppsa). Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji