II SA/Łd 507/10

WyrokWSA w Łodzi2010-08-03

Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Czesława Nowak-Kolczyńska, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę urządzeń stanowiących uzbrojenie terenu, która w części jest zajęta pod drogę publiczną, podlega zwrotowi na rzecz byłego właściciela, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na tej części?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej. Nawet jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na tej części, zajęcie jej pod drogę publiczną uniemożliwia zwrot. Organy administracji naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego w tym zakresie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę urządzeń stanowiących uzbrojenie terenu. Starosta orzekł zwrot części nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia nie został na niej zrealizowany. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Gmina Miasto Ł. wniosła skargę, podnosząc, że część nieruchomości jest zajęta pod drogę publiczną, co uniemożliwia jej zwrot. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji, które nie wyjaśniły tej istotnej okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 3 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2010 roku sprawy ze skargi Gminy Miasta Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Gminy Miasta Ł. kwoty 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Starosta [...]na podstawie art. 136 ust.3, art. 137 ust.2, art. 140, art. 142 ust. 1-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku J. P. orzekł zwrot na rzecz wnioskodawczyni nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A [...], oznaczonej nr 1/39, jednocześnie Starosta odstąpił od zobowiązania J.P. do zwrotu na rzecz Gminy Ł. zapłaconej ceny za nabytą umową kupna-sprzedaży z dnia 25 lipca 1973r. przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] wyjaśnił, iż przedmiotowa nieruchomość, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w oparciu o decyzję o lokalizacji szczegółowej z dnia 7 czerwca 1966r., umową kupna – sprzedaży z dnia 25 lipca 1973r. została nabyta na rzecz Skarbu Państwa od E. F. jako działka z przeznaczeniem pod budowę urządzeń stanowiących uzbrojenie terenów położonych w Ł. na trasie projektowanej ulicy B od ulicy C do ulicy D. Na wniosek J. P. z dnia 1 lutego 2005r., spadkobierczyni byłego właściciela E. F., wszczęte zostało postępowanie dotyczące zwrotu niewykorzystanej na cel wywłaszczenia nieruchomości. Do przedmiotowego wniosku o zwrot nieruchomości przyłączyła się P. F., po której śmierci na mocy postanowienia sądu spadek przejęła J. P. Postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości zostało zawieszone z dniem 30 czerwca 2006r. do czasu wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr 1/30 i podjęte na wniosek strony z dniem 18 kwietnia 2008r. Starosta wyjaśnił, iż w toku czynności postępowania ustalił, że część nieruchomości objęta wnioskiem o zwrot, oznaczona obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr 1/39 o pow. 0,0175 ha, jest porośnięta dziką roślinnością z nielicznymi drzewami owocowymi i pozostałościami fundamentów po zabudowaniach gospodarczych. Pomimo upływu 35 lat od daty przejęcia nieruchomości na części nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 1/39 nie zrealizowano celu, na który została nabyta. Na przeprowadzonej w dniu 25 listopada 2008r. rozprawie administracyjnej pełnomocnik J. P. oświadczył, iż złożony wniosek dotyczy zwrotu jedynie części nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości o powierzchni 0,0175 ha o aktualnym numerze ewidencyjnym 1/39, której właścicielem jest Gmina Miasto Ł. Starosta zaznaczył, iż wobec niezrealizowania, na części nieruchomości, celu na który została wywłaszczona t.j. "budowa urządzeń stanowiących uzbrojenie terenów, położonych w Ł. na trasie projektowanej ulicy B od ulicy C do ulicy D" orzeczenie o zwrocie tej części nieruchomości jest zasadne. Podkreślił, iż wobec ustalenia, że kwota zmniejszenia się wartości nieruchomości zwracanej części nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio po jej wywłaszczeniu (90.300,00 zł) jest większa od kwoty zwaloryzowanego odszkodowania (51.888,73 zł) orzeczono o braku obowiązku J. P. do zwrotu zapłaconej ceny. Dodał, iż po zapoznaniu się z operatem szacunkowym Urząd Miasta Ł. zgłosił uwagi do sporządzonej opinii w zakresie przyjętej metodologii w procesie wyceny. Rzeczoznawca majątkowy w piśmie z dnia 30 grudnia 2008 r. szczegółowo odniósł się do uwag zgłoszonych przez Gminę Miasto Ł. zwracając równocześnie uwagę na fakt, iż zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, jak i doboru nieruchomości porównawczych przy wycenie metodą porównawczą, wykorzystania źródeł informacji przy założeniu celu wyceny, rodzaju i położenia nieruchomości, przeznaczenia, stopnia wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej oraz dostępnych danych o cenach nieruchomości podobnych, dokonuje rzeczoznawca majątkowy. Następnie w wyznaczonym przez organ terminie Urząd Miasta Ł. w piśmie z dnia 2 lutego 2009 r. potrzymał zgłoszone uwagi do operatu szacunkowego, w odpowiedzi na nie rzeczoznawca majątkowy przekazał organowi nowy operat szacunkowy wnosząc jednocześnie o wycofanie z obrotu prawnego operatu szacunkowego z dnia 31 października 2008 r. W nowym operacie wskazana została wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości, oszacowana w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami wg stanu z dnia zwrotu w wysokości 54.800,00 zł. Starosta przypomniał, iż stosownie do art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu odszkodowanie ustalone stosownie do art. 140 ust.2 pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Nadto, iż zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zatem zwracaną kwotę wypłaconego odszkodowania ustalono proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości. Przy ustalaniu różnicy wartości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Ustalając stan spornej nieruchomości stwierdzono, iż wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej nabyciu wartość nieruchomości uległa zmniejszeniu. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że dawna działka nr 36 stanowiła działkę zabudowaną 2 budynkami mieszkalnymi kilkurodzinnymi wybudowanymi w różnych okresach, komórkami drewnianymi oraz budynkiem mieszkalno-gospodarczym. Na działce znajdowały się również studnia kopana i wc, całość działki ogrodzona była płotem o różnej konstrukcji i różnym stopniu zużycia, na działce znajdowały się również naniesienia roślinne w postaci drzew i krzewów owocowych oraz roślin ozdobnych. Organ podał, iż stan nieruchomości na dzień zwrotu obejmuje działkę niezabudowaną, położoną blisko centrum Ł. w dzielnicy W., na terenach o ukształtowanym układzie-przestrzennym, na których przeplata się zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna z okresu przedwojennego i powojennego, zabudowa komercyjna i tereny usługowe. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydent Miasta Ł. podniósł, iż nie jest zasadne orzekanie o zwrocie wywłaszczonej części nieruchomości, ponieważ nie stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Wyjaśnił, iż przez teren działki przechodzi kabel telefoniczny, uwzględnił tę okoliczność rzeczoznawca majątkowy w operacie z marca 2009 roku. Zdaniem odwołującego uzbrojenie działki w kabel telefoniczny stanowi niewątpliwie realizację celu publicznego określonego w akcie notarialnym kupna-sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, niewątpliwie jest to element infrastruktury technicznej, w konsekwencji nie można stwierdzić, iż działka stała się zbędna na cel wywłaszczenia i orzec o jej zwrocie. Strona podtrzymała, zgłaszane w toku postępowania, uwagi dotyczące błędnie określonego rynku nieruchomości, co ma wpływ na wysokość zwaloryzowanego odszkodowania. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda przywołał ustalenia organu I instancji, stanowiska stron i argumentację Starosty, którą w pełni podzielił, podzielając również analizę sporządzonego dla potrzeb sprawy operatu szacunkowego, wskazując na jego prawidłowość. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, powołując się na wykształcone orzecznictwo sądowe, wyjaśnił, iż kabel telefoniczny przecinający nieruchomość należy do A SA i stanowi część istniejącej sieci wewnętrznej założonej w latach 2000. Ani czasowo ani przyczynowo sieć ta nie ma związku z uzbrojeniem terenu w latach 1967-1977 pod budowę drogi. Podkreślił, iż samo istnienie infrastruktury technicznej w postaci sieci przesyłowych nie uniemożliwia korzystania z danej nieruchomości przez jej byłego właściciela lub inną uprawnioną osobę, co najwyżej osoba, której nieruchomość jest zwracana może być ograniczona w możliwości pełnego jej zagospodarowania, ale nie odbiera to możliwości samego zwrotu. Wojewoda zwrócił uwagę, iż Prezydent Miasta Ł. nie skorzystał z możliwości złożenia kontroperatu i nie kwestionował sporządzonego dla potrzeb sprawy operatu w trybie art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Reasumując stwierdził, iż utrzymane w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji należy uznać za prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak i pod względem celowości. Na powyższą decyzję Prezydent Miasta Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc zarzut naruszenia art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2a o drogach publicznych poprzez orzeczenie o zwrocie działki pomimo, że działka ta jest w części zajęta pod drogę publiczną – al. E oraz przepisów postępowania tj. art. 7 w związku z art. 77 §1 Kpa poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym zakresie. Wskazując na zasadność zgłoszonych zarzutów strona wyjaśniła, iż jak wynika z pisma Zarządu Dróg i Transportu w Ł. z dnia 6 listopada 2009r. część działki nr 1/39 znajduje się w pasie drogowym drogi publicznej, drogi krajowej a okoliczność ta nie została uwzględniona w postępowaniu. Podkreśliła, iż w świetle wykształconego orzecznictwa, zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości drogi publicznej, pomimo, iż nie było to celem wywłaszczenia, uniemożliwia zwrot takiej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, nadto jak stanowi art. 2a ustawy o drogach publicznych drogi określonej kategorii stanowią własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, i tym samym nie mogą stanowić własności innej osoby niż te podmioty. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi podniósł, iż strona skarżąca nie podnosiła tej okoliczności w toku postępowania administracyjnego, nie przedkładała na tę okoliczność żadnych dokumentów, co powinna była uczynić. Na rozprawie w dniu 20 lipca 2010r. pełnomocnik strony skarżącej powtórzył, iż część przedmiotowej nieruchomości jest zajęta pod drogę publiczną. W odpowiedzi na wezwanie Sądu złożył wyrys z mapy obrazujący usytuowanie działki i przebieg drogi publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się naruszenia prawa procesowego a w konsekwencji również prawa materialnego, które to uchybienia musiały skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Artykuł 136 ust. 3 tej ustawy stanowi o uprawnieniu poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego następcy prawnego do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, zawiera ustawową definicję zbędności wskazując, iż wywłaszczoną nieruchomość można uznać za zbędną w sensie faktycznym wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z kolei art. 137 ust. 2 stanowi, iż w przypadku upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym, obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III cytowanej ustawy stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z zapisem notarialnej umowy kupna-sprzedaży, została wywłaszczona na budowę urządzeń stanowiących uzbrojenie terenów, położonych w Ł. na trasie projektowanej ulicy B od ulicy C do ulicy D. W toku czynności wyjaśniających, oględzin nieruchomości, stwierdzono, iż część wywłaszczonej nieruchomości, o której zwrot wnioskuje J. P., jako spadkobierczyni byłej właścicielki, oznaczona nr ewidencyjnym 1/39, nie jest obecnie zabudowana. W części porośnięta jest dziką roślinnością z nielicznymi drzewami owocowymi i pozostałościami fundamentów po zabudowaniach gospodarczych. W protokole oględzin czytamy, iż działka od strony południowej graniczy z ulicą F, od strony północnej począwszy od zespołu 3 drzew wzdłuż muru aż do wewnętrznej granicy chodnika o szerokości 4 mb znajdującego się w pasie drogowym ulicy E, od strony wschodniej granica działki pokrywa się z krawężnikami w/w chodnika z płyt betonowych, od strony zachodniej graniczy z niezabudowaną działką stanowiąca własność Gminy Miasta Ł. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż sporna część nieruchomości nie została wywłaszczona zgodnie z celem, na który została wywłaszczona. Podkreślić trzeba, iż podstawowym warunkiem zwrotu nieruchomości jest ustalenie, iż stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota zbędności polega natomiast na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany, natomiast wskazane w art. 137 ust. 1 w/w ustawy terminy stanowią jedynie dopełnienie przesłanki zbędności. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Nieruchomość podlega zwrotowi tylko wtedy, jeżeli zaistniała którakolwiek z przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, określona w art. 137 ustawy, ustawodawca bowiem w art. 136 ust. 3 wyraźnie określił, kiedy taki zwrot jest dopuszczalny. Ustawodawca zdefiniował zatem przesłanki zbędności jedynie w powołanym art. 137 w/w ustawy, a contrario oznacza to, że w każdej innej sytuacji, nie określonej w tym przepisie, ustawodawca uznał nieruchomość za normatywnie niezbędną na cel wywłaszczenia. Przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy zachodzi zatem w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2009r., sygn.akt I OSK 581/08, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 555628). Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1991 r., sygn. akt IV SA 914/91, niepubl.; wyrok NSA z dnia 22 października 1993 r., sygn. akt SA/Kr 477/93, niepubl.; wyrok SN z dnia 7 lutego 1995r., sygn. akt III ARN 82/94, publ. OSNP 1995/15/183). W tym miejscu wyjaśnić należy, iż w świetle ugruntowanego już orzecznictwa sądowego bez wpływu na orzeczenie o zwrocie nieruchomości pozostaje, iż przebiega przez nią sieć infrastruktury technicznej w postaci sieci przesyłowych. Budowa takiej infrastruktury z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2000r., sygn.akt I SA 1088/99, dostępny w LEX nr 57175; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2006r., sygn.akt I SA/Wa 777/06, dostępny w LEX nr 258375). Niemniej jednak przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie pozwala na jednoznaczne i nie budzące żadnych wątpliwości orzeczenie o zwrocie. A to z uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób wynikający z unormowania art. 7, art. 77 §1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Organ prowadzący postępowanie administracyjne nie zweryfikował bowiem czy działka, z uwagi na jej usytuowanie na skrzyżowaniu dwóch dróg publicznych, nie jest w jakiejkolwiek swojej części zajęta pod jedną z tych dróg. Jest to okoliczność niezmiernie istotna dla dopuszczalności orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości. Z wykształconego w tej materii orzecznictwa wynika bezsprzecznie, iż niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi w rozumieniu ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r., Nr 71, poz. 838 ze zm.). Zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a zajętej obecnie pod drogę publiczną na podstawie art. 136 ust. 3 w/w ustawy prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej (por. wyrok WSA z dnia 27 maja 2009r., VIII SA/Wa 572/08, dostępny w LEX nr 508752; wyrok NSA z dnia 29 maja 2003r., II SA/Gd 1206/01, publ. ONSA 2004/2/72; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009r., I OSK 361/08, dostępny w LEX nr 516045). Owszem, dopiero w skardze pojawiła się informacja istotna, gdyż potwierdzona pismem Zarządu Dróg i Transportu z dnia 6 listopada 2009r., iż działka objęta zwrotem w niewielkiej części znajduje się w pasie drogi publicznej alei E, ta jednak stała wystarczająca do uchylenia zaskarżonej decyzji i nakazanie wyjaśnienia tej kwestii przez organ. Nie oznacza to jednak, że organ w ramach postępowania wyjaśniającego w jakikolwiek sposób zwolniony był od wyczerpującego zabrania materiału dowodowego potwierdzonego stan faktyczny, w oparciu, o który orzekł o zwrocie. Pominął istotną dla sprawy okoliczność, która bezwzględnie wpływa na rodzaj podjętego rozstrzygnięcia. Sąd stoi w tym względzie na stanowisku, iż już z uwagi na samo usytuowanie przedmiotowej części działki, w obrębie dwóch dróg publicznych, organ z urzędu powinien podjąć kroki do ustalenia, czy czasami jakaś część tej działki nie znajduje się w pasie drogowym, czy nie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, którymi bezspornie są ulica A i aleja E. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga jednoznacznego ustalenia, czy a jeżeli tak, to jaka część spornej nieruchomości jest zajęta pod drogę publiczną. Przeprowadzając ponowne postępowanie wyjaśniające, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie organ winien ustalić, czy rzeczywiście część działki, o której zwrot wnioskuje J. P., jest zajęta pod drogę publiczną. Przeanalizować w tym względzie odpowiednie mapy i zwrócić się do właściwych organów w celu uzyskania jednoznacznych informacji. Jednocześnie jednak organ winien rozważyć możliwość zwrotu tej nieruchomości, w części w jakiej ewentualnie nie jest zajęta pod drogę publiczną, a która, jak już zostało wywiedzione, stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczenia. Mając powyższe na uwadze zdaniem Sądu przy rozstrzyganiu sprawy niniejszej organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego to jest art. 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 3 Kpa, nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w sposób umożliwiający merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku strony, w konsekwencji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, niewątpliwie bowiem w ustalonym stanie sprawy organy przedwcześnie orzekły na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tych wszystkich względów Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., a nadto wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy do daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł w przedmiocie kosztów postępowania sądowego. ar

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło