II SA/Gl 311/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skargi H. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę. Na skutek wniosku "A", która w [...] roku zwróciła się do Wójta Gminy G. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji polegającej na budowie stacji telefonii komórkowej, składającej się z wieży wraz z zestawem anten nadawczo-odbiorczych oraz kontenerem technicznym, w którym umieszczone zostaną urządzenia obsługujące powyższe anteny, przewidzianej do realizacji w G. przy ul. [...], organ ten po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania i przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] roku odmówił wydania żądanej decyzji. Powyższa decyzja organu I instancji decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku została uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ Odwoławczy między innymi wskazał na konieczność ustalenia kręgu stron postępowania zgodnie z treścią art. 28 kpa oraz art. 46a ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 129, poz. 907) z którego wynika, że stronami postępowania – oprócz wnioskodawcy – winny być podmioty posiadające prawa rzeczowe do nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, co powinno wynikać z przedłożonej przez inwestora kopii mapy ewidencyjnej. Skargi na wyżej opisaną decyzję SKO zostały odrzucone prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie sygn. akt II SA/Gl 536/07. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...]roku nr [...]orzekł o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, uznając że sporna inwestycja nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko. W podstawie prawnej organ przywołał art. 105 § 1 kpa oraz rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 roku, nr 257, poz. 2473 z zm., dalej powoływana jako "rozporządzenie"). Nadto w uzasadnieniu organ stwierdził, że osoby, które w rozdzielniku decyzji zostały wymienione od pozycji 5 do pozycji 22 włącznie nie są stronami niniejszego postępowania (w tym J. M. pozycja 7) ponieważ nie wykazały posiadania interesu prawnego (obowiązku) dotyczącego tego postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania A. N. i A. Ł., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]roku r. [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Natomiast po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez H. i J. M., SKO zaskarżoną decyzją z dnia [...]roku, nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 kpa umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że z mocy art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa o ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227), która weszła w życie 15 listopada 2008 roku, rozpoznanie niniejszej sprawy powinno nastąpić na gruncie przepisów dotychczasowych to jest ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 roku, nr 25, poz. 150). Tymczasem w świetle przepisu art. 46a ust. 4 pkt 1 tej ustawy stronami postępowania są: wnioskodawca i podmioty posiadające prawa rzeczowe do nieruchomości, na której planowana jest inwestycja oraz działek sąsiednich to jest nieruchomości graniczących z tą nieruchomością. W oparciu o przedłożony odpis księgi wieczystej [...]prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Wodzisławiu [...] (przedłożony przez H. i J. M.) organ ustalił, że nie są oni właścicielami działek objętych tą księgą to jest nr [1] i [2], mapa 2, położonych w G. Właścicielką tych działek – jak wynika z działu II tej księgi jest M. M. Natomiast przedsięwzięcie jest planowane na działce [3]. H. i J. M. nie wykazali też praw rzeczowych do żadnej nieruchomości graniczącej z nieruchomością na której planowana jest inwestycja. Zdaniem organu, nowelizacja ustawy Prawo ochrony środowiska, która weszła w życie z dniem [...] roku, zawęża krąg stron, bowiem uprzednio niezbędne było przedłożenie przez inwestora mapy obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, co czyniło stronami tego postępowania wszystkie podmioty którym przysługiwało prawo rzeczowe do nieruchomości położonych w tym obszarze. Stąd też nie podważając interesu faktycznego H. i J. M., organ II instancji stwierdził, że nie przysługuje im przymiot strony, co obliguje do umorzenia postępowania odwoławczego. W skardze do Sądu H. i J. M. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji jako wydanych z naruszeniem art. 6-10, art. 28 i 35 kpa oraz art. 435 § 1 i art. 144 w zw. z art. 439 kc. Twierdzili, że wartość nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę po wykonaniu w ich sąsiedztwie stacji telefonii komórkowej zmniejszy się o 50 %, co ich zdaniem świadczy o naruszeniu ich interesu prawnego i uzasadnia przyznanie im statusu strony. Wskazali, że dotychczas w postępowaniach sądowych i administracyjnych byli uznawani za stronę. Wskazali także na brak podstaw prawnych do umorzenia postępowania odwoławczego w wyniku odwołania od decyzji umarzającej postępowanie w I instancji. W tym zakresie wskazali na pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2002 roku, sygn. akt IV SA 1635/00 (ONSA 2003/4/129). Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z argumentacją jak w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że z uwagi na datę złożenia wniosku ([...]roku), jego rozpoznanie powinno nastąpić w podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2008 roku, nr 2, poz. 15 z zm.). Wynika to z przepisu art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnieniu informacji (...), bowiem nie zachodzi przypadek określony w art. 154 § 1 tej ustawy. Ponieważ ustawa – Prawo ochrony środowiska nie zawiera legalnej definicji strony dlatego krąg stron postępowania prowadzonego na podstawie tej ustawy należy wyznaczyć zgodnie z regułą wynikającą z art. 28 kpa. Oznacza to, że stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przymiot strony w takich sprawach mają więc podmioty posiadający tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, ale także inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania (por. wyrok WSA Opole z dnia 25 lutego 2008 roku, sygn. akt II SA/Op 578/07). Sama regulacja ustawy co do wymogów wniosku nie przesądza – zdaniem składu orzekającego – o statusie strony. Nowelizacja przepisu art. 46a ust. 4 ustawy, dokonana ustawą z dnia 26 kwietnia 2007 roku (Dz. U. nr 88, poz. 587) nie zawęża kręgu stron postępowania jedynie do tych podmiotów, które bezpośrednio graniczą z terenem inwestycji, a to chociażby z uwagi na treść pkt 1a tego ustępu. Jednakże wadliwa wykładnia art. 46a ust. 4 ustawy, dokonana przez organ odwoławczy, nie daje podstaw do uwzględnienia skargi, jako że to naruszenie prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy. Prawidłowo organ odwoławczy ustalił, że skarżący nie są właścicielami działki [1] i [2] położonych w G. (ale M. M.). Nie posiadają też praw rzeczowych do żadnej działki przeznaczonej pod przedsięwzięcie, przy rozumieniu sąsiedztwo jako wspólnej granicy z tą działką, jak i działki usytuowanej w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Stąd też nie posiadają oni interesu prawnego do udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (...) dla przedmiotowej inwestycji. Ustawa Prawo ochrony środowiska w art. 1 określa zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jego zasobów. W związku z tym nawet gdyby skarżący byli właścicielami nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania to obniżenie jej wartości nie stwarza interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa. Odwołanie się do art. 435 § 1 i art. 144 w zw. z art. 439 kc nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy skoro skarżący nie dysponują tytułem do nieruchomości w strefie oddziaływania przedsięwzięcia. Niezasadne jest także twierdzenie o naruszeniu regulacji art. 6-10 kpa, bowiem interes prawny powinien być oceniany obiektywnie. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że skarżący brali udział w postępowaniu administracyjnym, co stanowiło następstwo braku ustaleń faktycznych w tym zakresie. W motywach decyzji z dnia [...]roku Wójt Gminy G. prawidłowo uznał, że skarżący nie są stronami postępowania, to jednak niekonsekwentnie doręczył J. M. decyzję, co jednak nie tworzy po jego strony legitymacji procesowej. Status strony – wbrew przekonaniu skarżących nie został też przesądzony wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2008 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2280/07. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że przyczyną uchylenia kontrolowanego postanowienia było niewyjaśnienie sprawy w zakresie kręgu stron postępowania zgodnie z art. 28 kpa. Oddalając skargę kasacyjną od tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że każdy organ administracji samodzielnie ustala krąg stron postępowania (por. wyrok sygn. akt II OSK 908/08). Skoro w niniejszej sprawie organ w oparciu o dokumenty dostarczone przez skarżących ustalił, że nie przysługuje im tytuł prawnorzeczowy do żadnej nieruchomości w obszarze oddziaływania inwestycji to nie można mu skutecznie postawić zarzuty nienależytego wyjaśnienia sprawy w zakresie statusu prawnego skarżących. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że ewentualny status posiadacza (współposiadacza) nawet jeżeli występuje po stronie skarżących to nie stwarza przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Także odwołanie się do wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2002 roku, sygn. akt IV SA 1635/00 jest błędne. Przyczyną umorzenia postępowania przez organ I instancji nie była bowiem odmowa przyznania skarżącym statusu strony. Natomiast w zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdzając brak przymiotu strony po stronie odwołujących się prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.